III SA/Łd 192/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w osobie: Sędziego NSA Janusza Furmanka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji R.T. III SA/Łd 192/16 Uzasadnienie E. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. W toku postepowania skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W treści uzasadnienia skargi strona ograniczyła się do bardzo ogólnych twierdzeń wskazujących, że kwota "2100,79 zł jest w moim położeniu ważna ponieważ stanowi jedyne środki, które posiadam". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt I OZ 1074/05; z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu wniosek skarżącego warunków tych nie spełnia. W praktyce wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera uzasadnienia wskazującego na ewentualność wystąpienia takich okoliczności. Ogranicza się do podniesienia argumentów o trudnej sytuacji finansowej strony postępowania. Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności skargi na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślić należy także, że konieczność regulowania przez obywatela obowiązków publicznoprawnych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, czy trudnościami w zakresie dysponowania majątkiem. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków. W każdym przypadku obowiązek wykazania możliwości zaistnienia takiego niebezpieczeństwa i jego uprawdopodobnienia leży po stronie wnioskującego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/2004 oraz z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/2004, niepublikowane). Uzasadnienie takiego wniosku nie może się jednak ograniczać do stwierdzenia, że skutek taki nastąpi lub może nastąpić. Skutek ten musi być bezpośrednim następstwem wykonania zaskarżonego aktu. Wnioskujący musi zatem dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Od uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zależy orzeczenie Sądu, które musi dokładnie wskazywać przyczyny wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu. Podkreślić przy tym należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest wyjątkiem od zasady określonej w cytowanym na wstępie art. 61 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków, nie poparł bowiem swoich ogólnych twierdzeń żadnymi dokumentami źródłowymi, np. dotyczącymi sytuacji finansowej czy majątkowej, ani wyjaśnieniami w tym względzie. Z dostępnych natomiast Sądowi informacji o stanie majątkowym i dochodach skarżącego (zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy) wniosków o jego szczególnie trudnej sytuacji finansowej wyprowadzić nie można. W tej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie o potencjalnym wpływie wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków u skarżącego. Ponadto samo zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych płatności, nałożenie sankcji na kolejne płatności, czy też wyliczenie odsetek od nienależnie pobranych płatności nie wywołuje jeszcze stanu, który byłby nieodwracalny. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ewentualnie uiszczona należność będzie podlegała zwrotowi. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie art. 61 § 4 ustawy p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1549/09). Z tych wszystkich względów, według oceny Sądu, brak jest wystarczającego uzasadnienia do wydania w tej sprawie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. R.T.