III SA/Łd 452/18

Dnia 11 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 roku sprawy ze skargi W. Ł.-B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi K. D. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A30 A, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej W. Ł.-B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi K. D. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia W.Ł.-B. na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i 7 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), dalej u.p.e.a, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Ł. prowadzi wobec zobowiązanej W.Ł.–B. egzekucję administracyjną. Organ wystawił następujące tytuły wykonawcze: [...] z dnia 13 grudnia 2016 r., [...] z dnia 12 maja 2017 r., [...] z dnia 5 lipca 2017 r., [...]z dnia 9 listopada 2017 r., [...] z dnia 11 grudnia 2017 r. Obowiązek skierowany do egzekucji obejmuje zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2017 oraz w podatku od środków transportowych za rok 2016. Podstawami tych należności są decyzje, odpowiednio: [...] z dnia [...] czerwca 2016, [...] z dnia [...] stycznia 2017, [...] z dnia [...]stycznia 2017, [...] z dnia [...] stycznia 2017, [...] z dnia [...]stycznia 2017 r. Nieuregulowanie zobowiązań w określonym terminie wiązało się z koniecznością podjęcia egzekucji administracyjnej. Na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, w dniu 10 stycznia 2018 r. wystawiono zawiadomienie nr [...] o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie przedmiotowe zostało doręczone do ZUS w dniu 15 stycznia 2018 r. W tej dacie zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało również doręczone zobowiązanej. W dniu 22 stycznia 2018 r. do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącej, w którym wskazała, że wnosi skargę na czynności egzekucyjne w sprawie [...], oceniając je jako niezgodne ze stanem faktycznym i przepisami prawa", domagając się jednocześnie "prawidłowego rozpatrzenia i zmianę w całości egzekucji i uznanie za nieistniejącą". Zobowiązana podważyła prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego określając je jako "nieważne i bezskuteczne" z uwagi na pozbawienie jej przez organ możliwości zajęcia własnego stanowiska w momencie wszczęcia egzekucji. Zobowiązana wniosła również o "zawieszenie egzekucyjne" do czasu rozpatrzenia sprawy w Wydziale Finansowym, a także podniosła kwestię braku doręczenia upomnień za "każde lata tj. 2016 i 2017". Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji oddalił zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ I instancji uznał, że intencją skarżącej było wniesienie zarzutów, a nie skargi na czynności egzekucyjne. Powołując się na treść art. 33 u.p.e.a. organ I instancji wskazał, że analiza treści wniesionego przez zobowiązaną podania nie pozostawia w ocenie organu wątpliwości, iż brak w nim argumentacji, co do słuszności podnoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego. Zobowiązana podnosi wprawdzie, iż nie otrzymała decyzji, będących podstawą wystawienia doręczonych tytułów wykonawczych. Z informacji uzyskanych z Wydziału Finansowego Urzędu Miasta Ł. jako organu podatkowego wynika, iż "tytuły wykonawcze [...], [...], [...], [...] dotyczą wymiaru podatku od nieruchomości położonej w Ł., przy A 162 A za rok 2017, dokonanego w decyzji [...] z dnia [...]01.2017 r. zmienionej decyzją [...] z dnia [...]06.2017 r. doręczonych odpowiednio w dniu 30.01.2017 r. i w dniu 30.06.2017 r. przez B pod adresem Ł., ul. C 1 m 6, który to strona wskazuje we własnych pismach jako miejsce pobytu oraz adres do korespondencji. Od przedmiotowych decyzji nie wniesiono odwołań, są więc one i prawomocne i ostateczne", natomiast "tytuł wykonawczy [...] wystawiono w wyniku niezrealizowania zobowiązania podatkowego określonego w decyzji z dnia [...]06.2016 r. nr [...] w sprawie podatku od środków transportowych za rok 2016, uznanej za doręczoną z dniem 25.07.2016 r., w trybie zastępczym wynikającym z art.150 Ordynacji podatkowej". Organ podkreślił, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. W zażaleniu skarżąca stwierdziła, że postanowienie nie znajduje podstaw w stanie faktycznym oraz jest niezgodne z prawem. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ powołał brzmienie art. 33 i art. 34 § 1 u.p.e.a. W ocenie Kolegium prawidłowo organ egzekucyjny zakwalifikował podanie zobowiązanej, jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie skargę na czynności egzekucyjne. Podanie zostało wniesione w ustawowym terminie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny, jeżeli zarzuty są uzasadnione, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, o co w istocie chodziło wnioskodawczyni. Rozstrzygnięcie to zabezpieczało gwarancje procesowe zobowiązanej. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Kolegium wskazało, że sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nie (zob. np. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11). Organ odwoławczy wyjaśnił, że podnoszone w zażaleniu kwestie dotyczące postępowania podatkowego nie mogą przynieść żadnego skutku w odrębnym od niego postępowaniu egzekucyjnym. Wskazał ponadto, że obowiązek skierowany do egzekucji obejmuje zaległości podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2017 oraz w podatku od środków transportowych za rok 2016. Faktem znanym Kolegium z urzędu jest, że zobowiązana odwoływała się od decyzji w przedmiocie podatku od środków transportowych, ale za rok 2017 (egzekwowane są należności za 2016 r.). Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Organ odwoławczy wskazał, że upomnienia (a nie jak twierdzi zobowiązana "powiadomienia do zapłaty") zostały odebrane przez skarżącą i przez pełnomocnika pocztowego C.K. w datach wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, co zostało potwierdzone własnoręcznymi podpisami. Dotyczyły one zobowiązań podatkowych względem, których toczy się egzekucja administracyjna. Tym samym zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnień, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a organ uznał za nieuzasadniony. Kolegium wyjaśniło, że podatek od nieruchomości jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego, a podatek od środków transportowych jest płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. W skardze W.Ł.-B. wniosła o uchylenie powyższych postanowień. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że domaga się prawidłowego rozpatrzenia jej sprawy i umorzenia należności podatkowych od środków transportowych za 2016 r. oraz należności podatkowych w podatku od nieruchomości za 2017 r. Wskazała, że złożyła wniosek o umorzenie ww. należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga W.Ł.-B. jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Na wstępie należy zauważyć, że organy prawidłowo potraktowały pismo skarżącej zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżąca wniosła je bowiem z zachowaniem 7-dniowego terminu wskazanego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarżąca podniosła, że nie zostały jej doręczone upomnienia, czyli zarzut oparty o treść art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tj. braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W ocenie skarżącej nie doręczono jej również decyzji wymiarowej w sprawie podatku od środków transportowych, czyli podniosła zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Podkreślić należy, że zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jest swoistym środkiem zaskarżenia. Ten środek służy tylko zobowiązanemu, przy czym o ile odwołanie od decyzji organu I instancji może być złożone z każdego powodu, to zarzut może być złożony tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W rozpoznawanej sprawie podstawę egzekucji stanowi zobowiązanie w podatku od środków transportowych za rok 2016 oraz zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2017. Skarżąca twierdzi, że nie doręczono jej upomnień, zatem postępowanie egzekucyjne nie może się skutecznie toczyć. W myśl postanowień art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepis szczególny inaczej stanowi. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z powyższego jednoznacznie wynika, że co do zasady warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest skuteczne doręczenie zobowiązanemu upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku. Dlatego też organ egzekucyjny, który na mocy art. 29 § 1 u.p.e.a., z urzędu, zobligowany jest do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej zobowiązany był zbadać zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. pozwalających na uruchomienie egzekucji, a więc jest kontrolą objąć, również element doręczenia upomnienia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy, upomnienia zostały skutecznie doręczone osobiście skarżącej, jak również pełnomocnikowi pocztowemu – C.K., o czym świadczą podpisy na zwrotnych potwierdzeniach odbioru. Wobec powyższego należy podzielić stanowisko organu, że doręczenie to jest skuteczne w świetle art. 42 i 43 k.p.a. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.). Skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, które pozwoliłyby na zakwestionowanie prawidłowości doręczenia upomnień ustanowionemu do odbioru korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu Tym samym zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnień zasadnie organ uznał za nieuzasadniony. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie skarżącej decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2017 r. i od środków transportowych za 2016 r. wskazać należy, że również nie zasługiwał na uwzględnienie. Zarzut ten oparty jest na podstawie "braku wymagalności obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny, jak i wierzyciel nie są uprawnieni do badania prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej i postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z unormowania tego wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Przez "wymagalność" decyzji rozumieć należy możliwość jej wykonania, tj. egzekwowania. Ta ostatnia przesłanka wiąże się natomiast m.in. z kwestią prawidłowego doręczenia decyzji wymiarowej jak i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Analizowanie prawidłowości doręczenia tych aktów, oznacza w konsekwencji badanie, czy zobowiązanie w kwocie określonej taką decyzją stało się wymagalne. Tego zaś zabrania organowi art. 29 § 1 u.p.e.a. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym niejednokrotnie wskazywano, że w postępowaniu egzekucyjnym nie bada się kwestii prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego (np. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2016 r., sygn. akt dnia II FSK 1032/14; z 6 grudnia 2013r., sygn. akt II OSK 1576/12; z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK1378/08; z 10 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2383/11; z 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1221/11; z 20 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 172/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Na marginesie wyjaśnić trzeba jedynie, że decyzję określającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2017 z dnia [...]stycznia 2017 r. doręczono skarżącej w dniu 30 stycznia 2017 r., a decyzję zmieniającą tę decyzję w dniu [...] czerwca 2017 r. Z kolei decyzja określająca wymiar podatku od środków transportowych za rok 2016 została skarżącej doręczona w trybie art. 150 § 1 o.p. przez "awizo". Podkreślić także trzeba, że w przedmiotowym postępowaniu podstawę postępowania stanowi decyzja określająca zobowiązanie w podatku od środków transportowych za rok 2016. Natomiast z wyjaśnień organu wynika, ze skarżąca złożyła odwołanie, ale od decyzji od środków transportowych za rok 2017 r., która nie jest podstawą egzekucji w tej sprawie. Wskazać też trzeba, że okoliczność, że toczy się sprawa z wniosku skarżącej o umorzenie należności za lata 2016 i 2017 r. nie ma bezpośredniego wpływu na prowadzenie egzekucji administracyjnej i takiego zarzutu art. 33 u.p.e.a. nie przewiduje. Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organu o niezasadności wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego ani procesowego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s. orzekł o oddaleniu skargi. Podstawę przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu stanowił art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016 r. poz. 1714). k.ż. .