III SA/Łd 453/10

Dnia 19 stycznia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokat E. H. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat E. H. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. działając w oparciu o art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, art. 104 k.p.a. odmówił J. K. przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 maja 2010 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji odwołując się do treści art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, iż powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego wnioskodawcy wynosi 47,08 m2 i jest większa od powierzchni normatywnej, która dla rodziny jednoosobowej wynosi 35 m2. Udział natomiast powierzchni pokoi i kuchni (32,45 m2) w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 68,93% (tj. 32,45 m2 x100/47,08 m2 = 68,93% ). Dodatek mieszkaniowy przysługuje natomiast, gdy powierzchni użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Od powyższej decyzji J.K. złożył odwołanie, w którym wskazał, że nie jest zadowolony z treści decyzji. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej normatywną powierzchnią w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m 2 dla 1 osoby. Stosownie do art. 5 ust. 5 powoływanej wyżej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. W niniejszej sprawie wnioskodawca zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 47,08 m2, co oznacza, że powierzchnia lokalu przekracza powierzchnię normatywną o ponad 30%. W świetle zaś z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wykazała, iż wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wystawionym w dniu 20 stycznia 2009 roku przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Łódzkim i wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z akt sprawy wynika natomiast, iż J.K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie porusza się na wózku inwalidzkim, a powierzchnia użytkowa jego lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnię normatywną co powoduje, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i ugruntowanego już w tej kwestii orzecznictwa sądów administracyjnych nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, warunkujące przyznanie dodatku mieszkaniowego. W skardze z dnia 5 lipca 2010 roku J.K. podtrzymał zarzuty przedstawione w odwołaniu. Podkreślił, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, która w jego ocenie narusza obowiązujące przepisy prawa. Opisując szczegółowo sytuację rodzinną skarżący podkreślił, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia, wymaga stałej lub długotrwałej opieki osób trzecich. Wskazał, iż w zaskarżonej decyzji nie określono średniego miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie. W odpowiedzi na skargę z dnia 28 lipca 2010 r. organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 28 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej. Wskazał, iż z obecnego brzmienia art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyraźnie wynika, że osoba, co do której wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju został stwierdzony orzeczeniem powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, ma zawsze prawo do powiększenia normatywnej powierzchni o 15 m2, bez względu na to, czy w zajmowanym lokalu ma faktyczną możliwość zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i czy w lokalu mieszka sama czy z innymi osobami. Pełnomocnik powołał się na orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga J. K. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 poz. 734 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 wymienionej ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 35 m2 – dla 1 osoby W myśl art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2 , jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123 poz. 776 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. dodatek mieszkaniowy przysługuje gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 30 % lub 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Z wymienionych przepisów wynika, iż jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, aby normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekraczała powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego norma ta wynosi 35 m2. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącego wynosi 47,08 m2. J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a więc powierzchnia jego mieszkania przekracza normę, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W stosunku do skarżącego nie jest również spełniony żaden z warunków wymienionych w art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego normatywna powierzchnia użytkowa lokalu powiększona o 30 % wynosi 45,50 m2. Powierzchnia lokalu zajmowanego przez J. K. (47,08 m2) jest zatem większa od normatywnej powierzchni powiększonej o 30 %. Udział powierzchni pokoju i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu skarżącego wynosi 32,45 m2 (20,43 m2 – pokój + 12,02 m2 – kuchnia) co stanowi 68,93 % całości powierzchni lokalu. Przekroczona jest więc norma 60 %, o której mowa w punkcie 2 artykułu 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Nie został zatem spełniony żaden z warunków określonych w art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. Sąd również uznał, iż brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu skarżącego o 15 m2 z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż J. K. jest osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wskazuje na to treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 20 stycznia 2009 r. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje natomiast, aby skarżący zmuszony był poruszać się na wózku inwalidzkim. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia czy powiększenie normatywnej powierzchni o 15 m2 dotyczy osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, w sytuacji gdy mieszka ona sama i ma zapewniony oddzielny pokój. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w takim przypadku brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni o 15 m2. Należy zaznaczyć, iż celem przepisu art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. jest to, aby osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, dysponowała pokojem dla własnych potrzeb. Chodzi tu o to, aby zapewnić takiej osobie odpowiednie warunki bytowe. W przypadku bowiem pewnego rodzaju niepełnosprawności, wymagane jest aby osoba niepełnosprawna, ze względu na swoje schorzenie, miała do dyspozycji własny pokój. Dotyczy to jednak tylko sytuacji gdy zamieszkuje ona wraz z inną osobą. Nie dotyczy to natomiast przypadku gdy osoba niepełnosprawna mieszka sama i cały lokal ma do swojej wyłącznej dyspozycji. W tym ostatnim przypadku nie byłoby celowe wyodrębnianie dla niej dodatkowo osobnego pokoju. Przesłanka wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. odnosi się więc tylko i wyłącznie do przypadku osób niepełnosprawnych, które nie zamieszkują samodzielnie. Pogląd, iż powiększenie normatywnej powierzchni o 15 m2 dotyczy osoby niepełnosprawnej tylko w sytuacji, gdy mieszka ona z rodziną, a nie dotyczy przypadku gdy mieszka sama wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 2006 r. w sprawie I OSK 565/06 (Lex nr 290657), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 3 lutego 2009 r. w sprawie IV SA/Gl 578/08 (system Legalis), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 15 lutego 2007 r. w sprawie IV SA/Gl 412/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 kwietnia 2010 r. w sprawie II SA/Wa 2128/09 (niepublikowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 22 września 2009r. w sprawie III SA/Lu 223/09 (niepublikowany) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 19 listopada 2009 r. w sprawie III SA/Łd 472/09 (niepublikowany). Podkreślić również należy, że w wyroku z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I OSK 804/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przewidziane w ustawie o dodatkach mieszkaniowych zwiększenie powierzchni normatywnej lokalu z tytułu niepełnosprawności nie przysługuje osobom mieszkającym samotnie, niekorzystającym z wózka inwalidzkiego (publ. Baza orzeczeń CBOIS). W rozpoznawanej sprawie J. K. mieszka sam w lokalu składającym się z pokoju i kuchni. Ma zatem zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. W związku z czym brak jest podstaw do uznania, iż spełniona została przesłanka określona w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. uzasadniająca powiększenie normatywnej powierzchni lokalu o 15 m2. Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, iż w stosunku do niego została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3 wymienionej ustawy. J. K. powołał się na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 4 sierpnia 2009 r. w sprawie IV SA/Wr 135/09. Analiza uzasadnienia wymienionego wyroku wskazuje, iż sąd oparł się na dosłownej treści przepisu art. 5 ust. 3, w którym ustawodawca nie ustanowił żadnych ograniczeń przywileju opisanego w tym przepisie, co do liczby osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. W związku z czym powiększenie powierzchni lokalu o 15 m2, w ocenie WSA we Wrocławiu, dotyczy osoby niepełnosprawnej, w każdym przypadku bez względu na to jaka była liczba osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Sąd w obecnym składzie nie podzielił tego poglądu. Jest on bowiem sprzeczny z celem przepisu art. 5 ust. 3, jakim jest zapewnienie osobie niepełnosprawnej odpowiednich warunków bytowych ze względu na rodzaj niepełnosprawności. Warunki takie są natomiast zapewnione gdy osoba niepełnosprawna ma do wyłącznej dyspozycji cały lokal mieszkalny. W takim przypadku nie ma potrzeby wyodrębniania dla takiej osoby jeszcze dodatkowego pomieszczenia. Pogląd wyrażony w wyroku w sprawie IV SA/Wr 135/09 jest sprzeczny z intencją ustawodawcy wyrażoną w tym przepisie. Pogląd podobny jak przedstawiony w wyroku w sprawie IV SA/Wr 135/09 wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 18 listopada 2009 r. w sprawie II SA/Sz 1126/09 (niepublikowany). Na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie I OSK 321/10 uchylił jednak zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W wyroku tym NSA nie podzielił argumentacji przedstawionej przez sąd I instancji i uznał za błędną interpretację przepisu art. 5 ust. 3 dokonaną przez ten sąd. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Powierzchnia lokalu mieszkalnego J. K. przekracza normę określoną w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Nie zostały też spełnione warunki przekroczenia tej normy wymienione w art. 5 ust. 5 jak również brak jest podstaw do powiększenia powierzchni lokalu o 15 m2, gdyż skarżący mieszka sam i ma do dyspozycji cały lokal mieszkalny. W związku z czym organy administracji obu instancji słusznie odmówiły przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. K. Jeżeli chodzi o zarzuty skarżącego dotyczące tego, iż spełnia on kryteria dochodowe przyznania mu dodatku mieszkaniowego to nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro nie zostały spełnione przesłanki przyznania tego świadczenia dotyczące powierzchni zajmowanego lokalu mieszkalnego to niecelowe jest badanie czy J. K. spełnia kryteria dochodowe do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Na podstawie art. 250 p.p.s.a w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał adwokatowi E. H. kwotę 295,20 złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. D.T.