III SA/Łd 485/23

Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 18 maja 2023 roku nr SO-II.621.36.2023 w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z 18 maja 2023 r., nr SO-II.621.36.2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm.), Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 marca 2023 r., nr DOM-SOK-VI.5343.1.999.2022 o wymeldowaniu M.K. z pobytu stałego przy ul. W. 41 m. 22 w Ł. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z 10 marca 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi działając na wniosek J.K., właścicielki nieruchomości położonej w Ł przy ul. W. 41 m. 22 orzekł o wymeldowaniu M.K. z pobytu stałego pod wskazanym adresem. Organ pierwszej instancji wskazał, że jedyną przesłanką wymeldowania jest opuszczenie miejsca pobytu stałego. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczaniem lokalu należy uznać sytuację, gdy osoba opuszcza lokal w wyniku nakazu wydania lokalu orzeczonego przez sąd. Wykonanie egzekucji komorniczej jest równoznaczne. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M.K. złożył odwołanie. Skarżący wskazał, że J.K. jest właścicielem lokalu nr 22 położonego w Ł przy ul. W. 41, którego prawo własności określone jest, jako spółdzielcze. W dokumentach administracji publicznej w Łodzi znajduje się operat szacunkowy wskazujący właśnie ten lokal i z takimi prawami. Organy administracji publicznej powinny zbadać ten dokument. Jego zdaniem całe postępowanie przeciwko niemu oparte jest na tych samych dokumentach, które nie są związane ze stanem faktycznym i prawnym, a czynności komornicze obarczone są błędami i stanowią obejście prawa. Z treści przedstawionego przez uczestniczkę postępowania orzeczenia nie wynika, jakie prawo własności ma zostać wydane. Zgodnie z procedurą cywilną, przedmiotem licytacji jest jedynie przedmiot opisany i oszacowany. Przedmiotem takim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu bez części wspólnych w bloku dwuklatkowym z 1974 r. W toku postępowania wnosił o zapoznanie się z treścią dokumentów, w których posiadaniu jest Urząd Miasta Łodzi w zakresie operatu szacunkowego, dokumentów z ewidencji gruntów i budynków. Organ administracji publicznej zaniechał tych działań, narażając go na stratę, jednocześnie legalizując czynności niezgodne z prawem. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdził, że skarżący opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały w Łodzi przy ul. W. 41 m. 22 i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Postanowieniem z 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi przesądził prawo własności lokalu mieszkalnego nr 22 przy ul. W. 41 w Ł. na rzecz uczestniczki postępowania J.K., która nabyła go za cenę 125 700 zł. Sąd jednocześnie zobowiązał skarżącego do wydania prawa własności tegoż lokalu na rzecz nabywcy. Powyższe postanowienie sądu zostało wydane po rozpoznaniu sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela G. S.A. w Warszawie przeciwko dłużnikowi – M.K. i stało się prawomocne od 17 października 2018 r. W następstwie prawomocnego postanowienia sądu Komornik Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 17 października 2022 r. dokonał opróżnienia lokalu. Lokal został zabezpieczony i wydany wierzycielowi. Wymieniono zamki (protokół czynności komorniczych z 17 października 2022 r. [...]). W wyniku przeprowadzenia eksmisji 17 października 2022 r. skarżący opuścił lokal i od tego czasu zamieszkuje gdzie indziej. W lokalu tym nikt nie mieszka. Planowany jest remont. Taki stan faktyczny znajduje swoje odzwierciedlenie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, na który składają się w szczególności: uwierzytelnione kopie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] o przysądzeniu prawa własności lokalu mieszkalnego nr 22 przy ul. W. 41 w Łodzi dla J.K. oraz protokołu komorniczego opróżnienia lokalu z 17 października 2022 r., pismo z Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia z 6 lutego 2023 r., sygn. akt [...] potwierdzające prawomocność postanowienia o przysądzeniu prawa własności lokalu, pismo z Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia z 23 stycznia 2023 r. potwierdzające własność lokalu na rzecz J.K., kontrola meldunkowa pracowników UMŁ z 30 listopada 2022 r., pisemne oświadczenia i wyjaśnienia stron z 5 i 13 grudnia 2022 r., 17, 18 i 30 stycznia, 8 marca 2023 r. oraz kopie dokumentów załączonych przez strony (m.in. dokumentacji sądowej w sprawie egzekucyjnej M.K., kopia protokołu opisu i oszacowania nieruchomości z 8 grudnia 2016 r. i kopia operatu szacunkowego lokalu przy ul. W. 41 nr 22 w Ł. z 30 września 2016 r., wyciągi z księgi wieczystej nieruchomości). Organ drugiej instancji ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że ziściły się przesłanki wymeldowania skarżącego z pobytu stałego, przewidziane w art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w wykonaniu decyzji komornika o opróżnieniu lokalu w połowie października 2022 r. Biorąc pod uwagę okres czasu, który upłynął od tego zdarzenia oraz okoliczność, że lokal ma nowego właściciela, opuszczenie to miało charakter trwały. Doszło do trwałego zerwania więzi łączących go z tym miejscem zamieszkania i zogniskowania centrum aktywności życiowej pod nowy adresem. Brak jest obiektywnych możliwości na powrót skarżącego do lokalu. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się traktuje się sytuację, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi na skutek wykonania decyzji właściwych organów m.in. wykonania w drodze postępowania egzekucyjnego orzeczenia sądowego nakazującego opuszczenie lokalu. Nie przebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania (w wyniku postanowienia sądowego i eksmisji komorniczej) jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu i uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej z pobytu stałego. Opuszczenie lokalu wskutek wykonania orzeczenia sądowego i wykonania eksmisji jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Utrzymywanie w ewidencji ludności wpisu o zamieszkiwaniu skarżącego na pobyt stały w Ł. przy ul. W. 41/22, w sytuacji gdy od połowy października 2022 r. przebywał gdzie indziej, stanowiłoby jedynie fikcję meldunkową i jako takie, byłoby sprzeczne z celem prowadzenia ewidencji ludności. Podniesione w odwołaniu okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jako że zarówno organ meldunkowy, jak i organ odwoławczy zobowiązane są ustalić jedynie okoliczności faktyczne, tj. ustalić czy doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego. Kwestie, na które zwraca uwagę skarżący w odwołaniu i które podnosił w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a mianowicie rzekomo nieprawidłowego opisu i oznaczenia nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków, operacie szacunkowym, kwestie własności lokalu, części wspólnych budynku i użytkowania wieczystego działki gruntu pod lokalem, pozostają bez znaczenia dla niniejszej sprawy. Postępowania meldunkowe mają bowiem za swój przedmiot jedynie realizację obowiązku meldunkowego (rejestrowego) i nie dotyczą praw majątkowych do lokali. W skardze na powyższą decyzję M.K. wniósł o jej uchylenie, alternatywnie o uchylenie decyzji i przekazanie jej organowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania z nakazem dogłębnej weryfikacji prawa własności strony wnioskującej o wymeldowanie z dokumentami posiadanymi przez dział prawny UMŁ oraz wydanie opinii w tej sprawie przez tenże dział. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: - brak zbadania zgłaszanych przez niego zarzutów w sposób dogłębny, co stanowi naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy z należytą dokładnością; - brak zbadania z należytą dokładnością dowodów z dokumentów przedstawionych przez niego w postępowaniach; - doprowadzenie do wydania decyzji z naruszeniem podstawowych zasad związanych z praworządnością, zaufaniem do państwa i stanowionego przez nie prawa. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji posiadał dokumentację pozwalającą na rozpoznanie sprawy w sposób zachowujący reguły postępowania administracyjnego w sposób zgodny z prawem, czego jednak nie uczynił. Przedstawiciel Wojewody Łódzkiego dał wyraz nieznajomości prawa, związanego z prawem własności, które powinno stanowić jedną z podstaw jego pracy, gdyż w samym uzasadnieniu wskazuje 2 odrębne od siebie sytuacje-przedstawioną przez niego, której nie neguje, gdzie J.K. posiada prawo do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu (gdyż to prawo było przedmiotem postępowania), a zaraz wskazuje prawo zupełnie inne. Istnieje zasadnicza różnica pomiędzy spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, a prawem własności lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Gdyby prawa te były tożsame – znajdowałyby się one w jednej ustawie. Jednym z elementów istotnych jest weryfikacja prawa do nieruchomości, w momencie składania wniosku o wymeldowanie. Tego nie uczyniono z należytą starannością. Organy obu instancji wskazały na zastosowanie przymusu państwowego przeciwko skarżącemu w celu wydania lokalu oraz prawa własności do niego. Prawa własności do lokalu, do którego pretensje rości J.K. – nie ma, a informacji na temat właściciela tego prawa poszukiwać należy w wymienionych przez biegłego spółdzielniach mieszkaniowych. Dobrowolność opuszczenia w przypadku, która nastąpiła z przymusem państwowych – narusza prawa skarżącego, a kolejne decyzje legalizują obejścia prawa i łamanie prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 6 grudnia 2023 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę i wnosi o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący oświadczył także, że nie mieszka w mieszkaniu, z którego został wymeldowany. Mieszka na terenie Łodzi. Nie chce jednak ujawnić swojego miejsca zamieszkania. Pełnomocnik uczestniczki postępowania J.K. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne. Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniającego uwzględnienie skargi. Stosownie do treści art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnymi i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym jest zameldowana. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie/zameldowanie ma charakter jedynie ewidencyjno-rejestrowe, gdyż służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie ma wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, jego wykonywaniem ani tym bardziej nie dotyczy uprawnień w zakresie ich przyznawania czy pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a jego celem, z uwagi na swój ewidencyjny charakter, jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu – faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Ma wyłącznie charakter porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1095/16; wyrok WSA w Poznaniu z 30 marca 2017 r., IV SA/Po 1033/16; wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2017 r., II SA/Ke 69/17). W postępowaniu o wymeldowanie nie rozstrzyga się zatem o prawach do lokalu, nieruchomości. Pobytem stałym w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z treścią art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia wskazanej normy prawnej wynika, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r., II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., II OSK 2915/18; z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14; z 28 grudnia 2017 r., II OSK 863/17; z 1 marca 2018 r., II OSK 2068/17). Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W orzecznictwie utrwalił się też pogląd, który sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r., II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., II OSK 2915/18; z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14; z 28 grudnia 2017 r., II OSK 863/17; z 1 marca 2018 r., II OSK 2068/17). W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie przebywa w lokalu. Okoliczność tę skarżący potwierdził także na rozprawie 6 grudnia 2023 r. Już ponad rok temu, bo 17 października 2022 r., w następstwie wykonania postanowienia sądu Komornik Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi dokonał opróżnienia lokalu. Lokal został zabezpieczony i wydany wierzycielowi, wymieniono zamki (protokół czynności komorniczych z 17 października 2022 r., nr [...]). W wyniku powyższych czynności 17 października 2022 r. skarżący opuścił lokal. W tej sytuacji oczywistym jest, że rezygnacja przez skarżącego z pobytu stałego w lokalu nie była dobrowolna, lecz stanowiła następstwo przeprowadzenia przez wierzyciela skarżącego egzekucji z nieruchomości, nabycia prawa własności do lokalu przez uczestniczkę postępowania w drodze przetargu, a następnie opróżnienia 17 października 2022 r. lokalu przez komornika sądowego. Okoliczności te wynikają ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów – protokołu Komornika Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z 17 października 2022 r. z czynności opróżnienia lokalu i prawomocnego od 17 października 2018 r. postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia II Wydziału Cywilnego – Sekcji Egzekucyjnej z 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt [... ]. Przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji w piśmie z 6 lutego 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia II Wydział Cywilny – Sekcja Egzekucyjna potwierdził, że postanowienie z 7 sierpnia 2017 r. o przysądzeniu prawa własności lokalu przy ul. W. 41 m. 22 w Ł. jest prawomocne od 17 października 2018 r. Dlatego nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie w toku postępowania administracyjnego, woli czy zamiaru opuszczenia lokalu, skoro skarżący nie przebywa w lokalu od ponad roku, nie ma do niego dostępu (lokal wydano uczestniczce postępowania, zostały wymienione zamki) i nie ma uprawnień do przebywania w lokalu – prawo jego własności nabyła w drodze przetargu uczestniczka postępowania, czego skarżący nie podważył. Nie przebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w tym miejscu jest w tym stanie faktycznym równoznaczne z ustaniem stałego pobytu w lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W tym stanie rzeczy prawidłowo organy administracji uznały, że zachodzą podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr 22 przy ul. W. 41 w Ł.. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Z przytoczonych wyżej względów sąd uznając, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. d.cz.