III SA/Łd 489/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ax. Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Ax. Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. D.Cz. Decyzją z dnia [...] Zarząd Województwa Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. z dnia [...] określającą Ax. Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 449 571,29 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Decyzję tę doręczono skarżącej spółce w dniu 17 marca 2017 r. W dniu 19 kwietnia 2017 r. skarżąca spółka nadała w placówce pocztowej Poczty Polskiej C. 17 przesyłkę zawierającą skargę. W skardze wskazano, że zaskarżona decyzja została doręczona w dniu 20 marca 2017 r. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi skargę tę odrzucił. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że skarga została wniesiona już po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej spółce w dniu 17 marca 2017 r. a nie w dniu 20 marca 2017 r., jak to wskazano w skardze. Dzień 16 kwietnia 2017 r. (Niedziela Wielkanocna – pierwszy dzień Wielkiej Nocy), kiedy to upływał trzydziesty dzień licząc od dnia doręczenia skarżącej spółce zaskarżonej decyzji, był dniem ustawowo wolnym od pracy (art. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy – tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 90). Następnym dniem po tym dniu był 17 kwietnia 2017 r. (Poniedziałek Wielkanocny – drugi dzień Wielkiej Nocy), który również był dniem ustawowo wolnym od pracy (art. 1 pkt 1 lit. d ustawy o dniach wolnych od pracy). Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi zakończył swój bieg w dniu 18 kwietnia 2017 r. (we wtorek). Przesyłka zawierająca skargę została tymczasem nadana w placówce pocztowej Poczty Polskiej "C. 17" dopiero w dniu 19 kwietnia 2017 r. Postanowienie to doręczono skarżącej spółce w dniu 13 lipca 2017 r. Od powyższego postanowienia skarżąca spółka nie wniosła zażalenia. W związku z tym postanowienie o odrzuceniu skargi uprawomocniło się. W dniu 14 lipca 2017 r. skarżąca spółka wniosła za pośrednictwem Zarządu Województwa Ł. wniosek z dnia 14 lipca 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pełnomocnik skarżącej spółki w dniu 20 marca 2017 r. otrzymał za pośrednictwem drogi elektronicznej scan decyzji z widoczną pieczątką skarżącego i datą "20 marca 2017 r.". Po poinformowaniu skarżącej spółki o postanowieniu o odrzuceniu skargi w dniu 11 lipca 2017 r. pełnomocnik otrzymał scan koperty wraz z datą wpływu również wskazującą na 20 marca 2017 r. Skarżąca spółka prowadzi elektroniczny rejestr wpływającej do siedziby skarżącej spółki korespondencji, z którego jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja wpłynęła w dniu 20 marca 2017 r. Korespondencja jest wprowadzana do systemu elektronicznego na bieżąco zgodnie z datą jej faktycznego wpływu do siedziby spółki i brak jest możliwości wprowadzania zmian do tego rejestru już po ich uprzednim wprowadzeniu i nadaniu numeru rejestru. Do siedziby skarżącej spółki wpływają liczne pisma z różnych instytucji takich jak sądy, urzędy czy ministerstwa. W związku z tym rejestracja poczty odbywa się w sposób zazwyczaj bardzo dokładny. Zaistniałą sytuację, w której na potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje data "17 marca 2017 r." a nie jak faktycznie zamieszczona na korespondencji "20 marca 2017 r.", uznać należy za sytuację wyjątkową, incydentalną, która nigdy wcześniej nie miała miejsca. W dniu 17 marca 2017 r. pracę w sekretariacie wykonywał pracownik oddelegowany czasowo do tych czynności w związku z urlopem sekretarki. Powziął on wątpliwości co do prawidłowości doręczenia – brak zatrudnionej w spółce osoby o nazwisku wskazanym w adresie i przystąpił do czynności wyjaśniających. Pracownik nie wprowadził tej korespondencji do dziennika elektronicznego i nie przybił do niej pieczątki z datą wpływu. Z uwagi na to, że sytuacja ta miała miejsce w piątek w godzinach popołudniowych, nie udało się w tym dniu ustalić, czy list należy odesłać, czy też jest to doręczenie prawidłowe. Sytuacja wyjaśniła się w poniedziałek 20 marca 2017 r. Jednak wprowadzając korespondencję do dziennika elektronicznego oraz przybijając datę wpływu na kopercie pracownik popełnił błąd, sygnując dokumenty datą bieżącą a nie datą rzeczywistego odbioru przesyłki. Pełnomocnik skarżącej spółki obliczając termin do wniesienia skargi opierał się na wskazanych wyżej dokumentach, zgodnie z którymi skarga została wniesiona w ustawowym 30-dniowym terminie. Pełnomocnik skarżącej spółki został umocowany do sporządzenia skargi i jej reprezentacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w trzech sprawach. Nie świadczy stałej obsługi prawnej na rzecz skarżącej spółki. Nie posługuje się pracownikami zatrudnionymi u skarżącej. Nie sprawuje nad nimi bezpośredniego czy nawet pośredniego nadzoru. Nie miał zatem faktycznej możliwości skontrolowania czy data wpływu zaskarżonej decyzji została zarejestrowana prawidłowo. Dopiero z uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi pełnomocnik skarżącej spółki dowiedział się, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji widnieje data "17 marca 2017 r." a nie "20 marca 2017 r.". W piśmie skarżącej spółki, opatrzonym datą 17 lipca 2017 r., które wpłynęło do organu administracji w dniu 20 lipca 2017 r. wskazano, że jej pracownik P.W. (specjalista ds. partnerstwa i komunikacji) otrzymała w połowie marca 2017 r. polecenie służbowe dotyczące czasowego zastępstwa za osobę pracującą w sekretariacie skarżącej spółki. P.W. nie zajmowała się obsługą sekretariatu i nie znała pełnomocnika skarżącej spółki. Wskazano także na obowiązującą w skarżącej spółce instrukcję kancelaryjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017, poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zostanie on wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, iż brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, brak należytej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej spółki. Przy ustalaniu winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pracowników spółki oraz to, że zaniedbania osób, którymi posługuje się spółka, obciążają ją samą (por. postanowienia NSA: z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08; z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11; z 7 maja 2015 r., II OZ 394/15; z 1 czerwca 2015 r., II FZ 352/15). W rozpoznawanej sprawie z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przyczyną uchybienia terminu było w istocie błędne oznaczenie przez pracownika skarżącej spółki na kopercie, w której doręczono zaskarżoną decyzję oraz w elektronicznym rejestrze wpływającej do siedziby skarżącej spółki korespondencji rzeczywistej daty jej doręczenia, tj. "20 marca 2017 r." zamiast "17 marca 2017 r.". W konsekwencji tego pełnomocnik skarżącej spółki został wprowadzony w błąd, co do rzeczywistej daty doręczenia skarżącej spółce zaskarżonej decyzji i w nieprawidłowy sposób obliczył termin do wniesienia skargi. Uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu wskazano, że P.W. (specjalista ds. partnerstwa i komunikacji), która w dniu 17 marca 2017 r. odebrała w siedzibie skarżącej spółki zaskarżoną decyzję, od połowy marca 2017 r. czasowo zastępowała osobę pracującą w sekretariacie. Pracownik ten nie znał pełnomocnika skarżącej spółki, gdyż pełnomocnik reprezentuje skarżącą spółkę tylko w trzech sprawach i nie świadczy na jej rzecz stałej obsługi prawnej. Stąd też pracownik skarżącej spółki powziął wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję na jej adres i przystąpił do czynności wyjaśniających, w następstwie czego wpływ korespondencji odnotowano dopiero w dniu 20 marca 2017 r. W ocenie sądu powyższe okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi przez skarżącą spółkę. Podstawowe znaczenie ma okoliczność, że skarżąca spółka jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, któremu powinny być znane przepisy dotyczące sposobu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego oraz konsekwencje zaniedbań w tym zakresie. Pełnomocnik podejmując się prowadzenia sprawy zobowiązany jest do dbałości o interesy swojego mocodawcy. Co prawda może on posłużyć się przy dokonywaniu czynności procesowych inną osobą, ale ponosi wtedy odpowiedzialność za działania osoby trzeciej. Powinien on tak zorganizować swoją pracę, aby prawidłowo dobrać sobie personel oraz w wyczerpujący sposób pouczyć osoby, którymi się posługuje przy wykonywaniu czynności procesowych, jakie są konsekwencje zaniedbań związanych z terminowością oraz prawidłowym obiegiem korespondencji. To samo dotyczy sytuacji, w której pełnomocnik zleca dokonanie czynności procesowej swojemu mocodawcy (por. postanowienia NSA z 12 stycznia 2016 r., II GZ 901/15 i II GZ 902/15). Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Pełnomocnik skarżącej spółki, będąca radcą prawnym, w piśmie z dnia 21 lutego 2017 r. zwróciła się do organu administracji o doręczenie jej decyzji wydanej po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. z dnia 15 września 2016 r. na adres skarżącej spółki. W piśmie tym pełnomocnik skarżącej spółki wskazała zatem w sposób jednoznaczny adres skarżącej spółki jako swój adres do doręczeń, pod którym organ winien doręczyć zaskarżoną decyzję. W tym wypadku to działanie pełnomocnika skarżącej spółki spowodowało, że organ administracji w dniu 17 marca 2017 r. doręczył zaskarżoną decyzję na adres skarżącej spółki jako na adres do doręczeń wskazany przez jej pełnomocnika. Przy tej czynności pełnomocnik posłużył się swoim mocodawcą ze wszystkimi tego skutkami, w tym nieprawidłowego odnotowania daty doręczenia zaskarżonej decyzji. Obowiązywanie w skarżącej spółce instrukcji kancelaryjnej określającej zasady i tryb wykonywania czynności kancelaryjnych, okoliczność, że pracownik, który w dniu 17 marca 2017 r. odebrał przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję dopiero od połowy marca 2017 r. zastępował inną osobę w okresie jej urlopu, a błędne odnotowanie daty doręczenia zaskarżonej decyzji było sytuacją wyjątkową, incydentalną, nie stanowią nagłej, niedającej się przezwyciężyć przeszkody, uzasadniającej przywrócenie terminu. Przyczyny zaniechania odnotowania w prawidłowy sposób daty doręczenia zaskarżonej decyzji na adres skarżącej spółki przez jej pracownika są w tym wypadku bez znaczenia. Organizacja odbioru (obiegu) korespondencji jest kwestią wewnętrzną skarżącej spółki, a nieprawidłowości w jej przebiegu – nawet incydentalne – nie mogą stanowić okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W ramach kryterium należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw mieści się właściwa organizacja pracy podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu. Obowiązkiem wnioskodawcy była taka organizacja pracy, aby w okresie urlopowym i przy zwiększonym wymiarze obowiązków zapewnić właściwy obieg korespondencji i terminowe wykonanie obowiązków procesowych (por. postanowienie NSA z 8 marca 2017 r., II OZ 235/17). Pełnomocnik należycie dbający o interesy strony powinien w takim wypadku albo wyczerpująco pouczyć stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi, zwrócić jej uwagę na kwestię prawidłowego odnotowania daty doręczenia zaskarżonej decyzji, a w razie wątpliwości to wyjaśnić, albo działać w tej sprawie samodzielnie. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w postanowieniu. D.Cz.