III SA/Łd 495/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. U.K. A. Spółka z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem. W skardze tej skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek spółka stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu. Nie zachodzą więc przesłanki negatywne wymienione w "art. 62 § 2 pkt 1" p.p.s.a. in fine, stojące na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku. Nie istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego wyłączający wstrzymanie wykonania tej decyzji. Z uwagi na fakultatywny charakter instytucji przewidzianej w "art. 62 § 2 pkt 1" p.p.s.a. wniosek ten skarżąca spółka uzasadniła okolicznościami wskazanymi w skardze, w szczególności zaś faktem braku jednolitego stanowiska w "łonie Służby Celnej" co do charakteru gier na urządzeniu; różną praktyką organu pierwszej instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oraz istotnymi wątpliwościami co do waloru dowodowego opinii biegłego i brakiem jego kompetencji do rozstrzygania w sprawie w miejsce specjalisty z jednostki badawczej. Spółka powołała też wyroki sądów administracyjnych potwierdzające – jej zdaniem – stanowisko skargi w sprawie. Powyższe okoliczności mają w ocenie spółki uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z akt administracyjnych wynika nadto, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji adresowany do organu został rozpoznany negatywnie postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. – Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia strony skarżącej złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Regulacja prawna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową instytucją, a przesłanki uzasadniające jej zastosowanie nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004r., FZ 496/2004, LexPolonica). Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązując stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakłada na nią jednak obowiązku ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. W interesie wnioskodawcy leży zatem takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności i jego uzasadnienie, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołała się jedynie na okoliczność, że nie istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego wyłączający wykonalność decyzji ostatecznej oraz że okolicznościami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania decyzji są wskazane w skardze jej wadliwości, w szczególności potwierdzony wskazanymi w skardze wyrokami sądów administracyjnych brak jednolitego stanowiska w "łonie Służby Celnej" co do charakteru gier na urządzeniu; różna praktyka organu pierwszej instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego oraz istotne wątpliwości co do waloru dowodowego opinii biegłego i brak jego kompetencji do rozstrzygania w sprawie w miejsce specjalisty z jednostki badawczej. W uzasadnieniu wniosku spółka nawet nie twierdziła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje szkodę lub nieodwracalne skutki, nie powołała bowiem nawet ogólnikowo, iż wykonanie decyzji spowoduje dla spółki skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., ograniczając się jedynie do powołania tegoż przepisu jako podstawy złożonego wniosku. Spółka pominęła więc kwestię wskazania przesłanki stanowiącej o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tak sporządzony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oznacza, iż spółka nie tylko nie wskazała żadnych konkretnych okoliczności mogących świadczyć o istniejącej potencjalnie możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji, ale i nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Nie wykazała, jakie w jej konkretnej sytuacji, szczególnie chronione przez system prawny wartości zostałyby zagrożone w przypadku uiszczenia ustalonej kwoty kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem i na czym owo zagrożenie miałoby polegać. Skarżąca nie udokumentowała także w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej i ewentualnego wpływu na nią wykonania decyzji. W konsekwencji nie wykazała, że zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieństwo, iż ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zagrożenie jej istotnych interesów ani też, że poniesie ona jakąkolwiek inną szkodę, w szczególności, że uiszczenie tej kwoty przekracza możliwości finansowe spółki i wywołałoby jej niewypłacalność czy upadłość. Samo przekonanie skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła konsekwencje określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Wskazane we wniosku okoliczności w żadnym razie nie mogą być uznane za stanowiące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy podkreślić, że szkoda występuje wówczas, gdy nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., I OZ 1074/05, nie publ.). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony skarżącej lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04, nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest nałożenie kary pieniężnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wykonanie jakiejkolwiek decyzji nakładającej obowiązek o charakterze pieniężnym ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Rodzaj obowiązku objętego tą decyzją nie wywołuje jednakże stanu, który byłby nieodwracalny, gdyż odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącej, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (vide: postanowienie NSA z dnia 7 października 2009r., II FSK 1549/09). W zakresie wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek nie mieści się też przedstawiona w skardze rozbieżność praktyki administracyjnej czy nawet poparta orzecznictwem sądowym argumentacja, mająca w ocenie skarżącej spółki uzasadniać uwzględnienie skargi. Okoliczności tego rodzaju nie mogą mieć wpływu na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpatrując taki wniosek sąd ocenia bowiem jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje natomiast oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. np. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008r., I OZ 47/08; z dnia 1 kwietnia 2008r., I OZ 209/08; z dnia 3 lipca 2008r., I OZ 493/08; z dnia 18 czerwca 2008r., I OZ 386/08; z dnia 13 czerwca 2008r., I OZ 410/08 oraz postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2005r., II OZ 513/05). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje dopiero wydając wyrok w sprawie (art. 132 p.p.s.a.), a zgromadzona dokumentacja sprawy może co najwyżej posłużyć jedynie weryfikacji twierdzeń strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2008r., II OZ 766/08, Lex nr 493672). Ze względu na treść art. 64 § 3 w związku z art. 134 p.p.s.a. Sąd z urzędu na podstawie akt sądowych dokonał też analizy sytuacji materialnej spółki pomimo zauważalnych w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności, czy sąd rozpoznając wniosek winien jedynie ograniczyć się do oceny okoliczności wskazanych we wniosku, czy też obowiązany jest także z własnej inicjatywy uwzględniać inne wynikające z akt sprawy okoliczności istotne dla rozpoznania tego wniosku. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę, że w aktach sądowych brak jest dokumentów, które pozwalałyby poczynić przez Sąd jakiekolwiek ustalenia co do sytuacji majątkowej i finansowej spółki. Z jedynego dokumentu - odpisu z KRS - wynika jedynie, iż spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, a jej przedmiot jest szeroki i obejmuje takie sfery jak np. sprzedaż hurtowa i detaliczna napojów alkoholowych, tytoniu; działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyjątkiem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych; zarządzanie i wynajem nieruchomości własnych lub wydzierżawionych; działalność w zakresie wyspecjalizowanego doradztwa. Z protokołu kontroli z dnia 1 marca 2011r. wynika z kolei, iż spółka prowadzi punkt gier hazardowych na automatach bez zezwolenia. Niewątpliwą okolicznością jest zatem to, że spółka prowadzi dość dochodową działalność gospodarczą co najmniej w zakresie gier hazardowych. Charakter prowadzonej przez nią działalności w zakresie gier i zakładów wzajemnych pozwala przyjąć, że uiszczenie kary w wysokości 12.000 zł nie wyrządzi w jej majątku znacznej szkody, ani nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków. Powszechnie bowiem wiadomym jest, iż podmioty świadczące usługi w zakresie gier i zakładów wzajemnych osiągają wysokie obroty. Uwzględniając natomiast fakt, iż spółka przemilczała w swoim wniosku okoliczności jej sytuacji finansowej i dochodowej sądzić można, iż jest ona zadawalająca spółkę. W przeciwnym razie zapewne na takie okoliczności powołałaby się, skoro stanowią one istotne okoliczności dla oceny przesłanek wstrzymania decyzji przez sąd administracyjny. Podnieść nadto należy, iż samo wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają zatem charakter wyłącznie tymczasowy. Co do zasady więc, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, okres obowiązywania ochrony tymczasowej i tak kończy się z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. Na marginesie zauważyć należy, iż identycznie uzasadniony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w analogicznym przedmiocie został oddalony postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2014r., II SA/Ol 496/14 i z dnia 11 czerwca 2014r., II SA/Ol 501/14. Okoliczność ta – z uwagi na jednolitość orzecznictwa sądów administracyjnych – również stanowi dodatkowy, uzupełniający, choć nie zasadniczy, argument przemawiający za odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. U.K.