III SA/Łd 554/25

Dnia 13 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 roku sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 czerwca 2025 roku nr UP-384/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 kwietnia 2025 roku nr 806/2025. Decyzją z 6 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z 23 kwietnia 2025 r. o odmowie umorzenia J. T. (dalej: skarżący) należności z tytułu składek: 1/ za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 43 284,79 zł, w tym: - ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 34 147,60 zł, w tym z tytułu składek za okres 05/2000-10/2000, 03/2001-12/2001, 05/2002-07/2004, - ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 5 735,26 zł, w tym z tytułu składek za okres 11/1999, 05/2000-10/2000, 03/2001-12/2001, 05/2002-07/2004, 06/2007-08/2007, 11/2007, - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 3 401,93 zł, w tym z tytułu składek za okres 12/1999, 05/2000-09/2000, 03/2001-12/2001, 05/2002-07/2002, 09/2002-07/2004, 2/ osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 25 089,34 zł, w tym: - ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 18 084,66 zł, w tym z tytułu składek za okres 05/2000-10/2000, 03/2001-12/2001, 05/2002-07/2004, - ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 5 735,26 zł, w tym z tytułu składek za okres 11/1999, 05/2000-10/2000,03/2001-12/2001, 05/2002-07/2004, 06/2007-08/2007, 11/2007, - Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1 269,42 zł, w tym z tytułu z tytułu składek za okres 12/1999, 05/2000-09/2000, 03/2001-12/2001, 05/2002-07/2002, 09/2002-07/2004. W uzasadnieniu organ, przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, wskazał, że 18 lutego 2025 r. wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Skarżący oświadczył, że dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej oraz zdrowotnej przedłożył wraz z wcześniejszym wnioskiem o umorzenie odsetek. Decyzją z 23 kwietnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Organ uznał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Skarżący nie wykazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie organu nie wystąpiły również przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), dalej rozporządzenie. Skarżący zwrócił się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem, że jego sytuacja finansowa jest dobra, a stan zdrowia, wiek i sytuacja rodzinna pozwala mu na uzyskiwanie środków pozwalających na spłatę należności. Poinformował, że ma 84 lata, jest po 3 udarach, ma tętniaka w mózgu, chorą trzustkę, cierpi na zanik pamięci. Otrzymuje 1 339 zł netto emerytury. Wskazał, że syn choruje na poporodowy uraz nerwu centralnego i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodał, że swoją sytuację finansową szczegółowo przedstawił w dokumentach, które są w posiadaniu organu. Utrzymując w mocy własną decyzję z 23 kwietnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, wynika, że skarżący jest żonaty. Nie pracuje zarobkowo. Od 14 lutego 2024 r. pobiera emeryturę w wysokości 1 340 zł netto miesięcznie. Nie posiada dochodu z innych źródeł. Nie pobiera zasiłku ani świadczenia z Urzędu Pracy. Nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej. Nie korzysta z innych form pomocy. Skarżący ponosi wydatki z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 1 008 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 1 100 zł oraz wydatki związane z leczeniem w wysokości 300 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która posiada dochód w miesięcznej wysokości 2 600 zł netto oraz z synem, który otrzymuje dochód w wysokości 1 600 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada zobowiązań finansowych. Posiada przy tym 62-metrowe mieszkanie, samochód osobowy Fiat Panda z 2004 r. oraz inne składniki mienia ruchomego (telewizor, lodówkę oraz pralkę). Nie posiada gospodarstwa rolnego, innych nieruchomości, praw majątkowych, środków transportu, innych składników mienia ruchomego oraz wierzytelności. W najbliższym czasie nie ma perspektyw na poprawę sytuacji materialnej. Na podstawie danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, organ ustalił, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Od 1 lutego 2007 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt i otrzymuje świadczenie emerytalne, które od 1 marca 2025 r. wynosi 2 419,34 zł brutto, ze świadczenia dokonywane są potrącenia w wysokości 1 136,76 zł na poczet należności z tytułu składek w ZUS; kwota netto wynosi 1 413,06 zł (w tym dodatek pielęgnacyjny w wysokości 348,22 zł). Skarżący jest żonaty - żona posiada dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego w wysokości 2 822,85 zł netto (wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 348,22 zł); brak dokonywanych potrąceń. Skarżący ma syna (51 lat), który otrzymuje rentę socjalną w wysokości 2 209,81 zł netto (wraz ze świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w wysokości 500 zł); brak potrąceń. Skarżący nie jest właścicielem/współwłaścicielem pojazdów; posiada nieruchomość w udziale 206/1296, tj. działkę zabudowaną o powierzchni 270,00 m2; na majątku ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Organ stwierdził następnie, że w decyzji z 23 kwietnia 2025 r. wykazał, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn w oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy – Prawo upadłościowe. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. nie zachodzi - 1 października 2015 r. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie nie wystąpiła przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji, gdyż skarżący uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego, z którego dokonywane są bezpośrednie potrącenia na poczet należności z tytułu składek w kwocie 1 136,76 zł. Ponadto skarżący posiada w udziale 206/1296 nieruchomość, na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość odsetek od nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosił, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - 16,00 zł. Przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi – postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Obecnie ze świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia na poczet należności z tytułu składek, realizowane w postaci bezegzekucyjnej, zatem nie można uznać spełnienia ww. przesłanki. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, gdyż zaległości widniejące na koncie skarżącego jako płatnika składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora ZUS Oddział w T. Obecnie organ realizuje potrącenia należności z tytułu składek bezpośrednio z wypłacanego świadczenia emerytalnego, czyli stosuje tzw. formę bezzegzekucyjną zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. Dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ stwierdził, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy, działając jako wierzyciel, nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności z tytułu składek bowiem związana jest generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Zatem nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ podał dalej, że nie wystąpiły również przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi już działalności gospodarczej. Z kolei wystąpienie przesłanki dotyczącej stanu zdrowia (§ 3 ust. 1 pkt 3) uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Skarżący poinformował, że jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Jest po trzech udarach. Choruje na cukrzycę typu 3 oraz nadciśnienie tętnicze. Przyjmuje stałe leki, których koszt wynosi 600 zł miesięcznie. Do podstawowych czynności, takich jak jedzenie czy kąpiel, wymaga pomocy żony. Do akt sprawy załączył dokumentację medyczną, w tym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Dodatkowo powołał się na stan zdrowia syna, który jest niepełnosprawny i również wymaga opieki. W oświadczeniu z 14 marca 2025 r. skarżący oświadczył, że często korzysta z usług lekarskich. Cierpi bowiem na choroby przewlekłe, przeszedł udar mózgu, ma tętniaka w głowie i choruje na cukrzycę. Jednakże w ocenie organu stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności. Wskazane problemy mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Choroba dłużnika lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia osobę zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu niezbędnego do opłacenia należności. Przesłanka ta nie zachodzi, ponieważ skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia i ewentualną konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny, a ponadto stanowi źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec w ZUS. Syn skarżącego również, z uwagi na stan zdrowia, otrzymuje rentę socjalną. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz synem. Wyznacznikiem trudnej sytuacji materialnej jest kwota minimum socjalnego w Polsce ustalana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla gospodarstw pracowniczych lub emeryckich. Ponieważ opracowany 3 kwietnia 2025 r. schemat poszczególnych gospodarstw domowych nie został sporządzony dla danego rodzaju gospodarstwa domowego, zatem jako punkt odniesienia organ przyjął minimum socjalne dla 2-osobowego gospodarstwa emeryckiego (3 096,21 zł) oraz dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego (1 862,87 zł), które w sumie określa przybliżoną wartość minimum socjalnego dla wszystkich członków rodziny wykazanych przez skarżącego. Łączny dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym skarżącego 6 445,72 zł (po dokonanych potrąceniach) kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego gospodarstwa dla 3-osobowej rodziny. Budżet ten wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego, które zostały określone na łączną kwotę 2108 zł oraz koszty leczenia w wysokości 300,00 zł. Podniesione okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które także borykają się z trudnościami finansowymi. W stałych, miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, artykułów higienicznych, ubrań, itp., jednak nie mają one charakteru nadzwyczajnego, ponieważ są ponoszone przez ogół społeczeństwa. Na ich realizację, po uregulowaniu wskazanych wydatków miesięcznie gospodarstwu domowemu pozostaje około 4037,72 zł miesięcznie. Nie można uznać, że sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego nosi znamiona ubóstwa. Uciążliwość wynikająca z postępowania egzekucyjnego nie zmienia bowiem faktu, że jest ono prowadzone zgodnie z przepisami. Organ wskazał przy tym na fakt otrzymywania przez skarżącego oraz rodzinę trzynastego i czternastego świadczenia, co wpływa na poprawę sytuacji finansowej. Skarżący nie udowodnił, że sytuacja materialno-bytowa uniemożliwia spłatę zaległych należności wobec ZUS. Obecna sytuacja życiowa jest wynikiem prowadzonej działalności. Skarżący korzysta z systemu ubezpieczeń społecznych poprzez pobieranie świadczenia długoterminowego. Nieuregulowane zaległości w odprowadzaniu składek narusza interes społeczny. Instytucja umorzenia służy wsparciu osób w zupełnie wyjątkowych okolicznościach związanych ze skrajną biedą, nieprzewidzianymi wypadkami losowymi czy innymi, niemożliwymi do przewidzenia zdarzeniami, w sytuacji gdy status materialny trwale nie rokuje w kontekście spłaty zadłużenia. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zachodzą. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa gospodarstwa domowego zagraża bytowi rodziny skarżącego. Wraz z żoną skarżący posiada stałe źródło dochodu, które umożliwia zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Dochody skarżącego i jego żony są regularne i stałe. Dalsza egzekucja ze świadczenia nie pozbawi go możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Na sytuację materialną mają wpływ nie tylko osiągane dochody, ale także inne składniki majątkowe. Skarżący w części posiada udział w majątku nieruchomym, którego sprzedaż pozwoliłaby uzyskać dodatkowe środki finansowe. Skarżący nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania zobowiązań wobec Zakładu. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł J. T. Podniósł, że ma 84 lata, jest po 3 udarach, ma tętniaka w mózgu, chorą trzustkę, cierpi na zanik pamięci. Jego emerytura to 1 339 zł netto. Dodatkowo jego syn choruje na poporodowy uraz nerwu centralnego i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W uzupełnieniu skargi ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą. W piśmie przedstawił argumentację odnośnie do spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek. W jego ocenie rozstrzygnięcia w tego rodzaju sprawach nie mogą mieć charakteru dowolnego, lecz muszą być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., oraz dokonując wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Tymczasem organ w sposób niedostateczny rozważył indywidualny interes skarżącego, który jak wynika z akt sprawy pozostaje w niewątpliwie ciężkiej sytuacji finansowej (niewielkie miesięczne środki finansowe, bardzo wysokie zobowiązania publicznoprawne), a przy tym jest osobą w zaawansowanym wieku, bardzo schorowaną (84 lata, po 3 udarach, ma tętniaka w mózgu, chorą trzustkę, cierpi na zanik pamięci). Dodatkowo jego dorosły syn choruje na poporodowy uraz nerwu centralnego i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obowiązkiem organu było ustalenie w pierwszej kolejności, czy zachodzi sytuacja, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a więc stwierdzenie jaki wpływ na sytuację materialną i bytową rodziny skarżącego miałoby potencjalne uiszczenie zaległości z tytułu składek. W konsekwencji zatem organ w sposób niedostateczny rozważył indywidualny interes skarżącego, a ocena organu co do jego możliwości finansowych, w świetle podniesionych okoliczności, musi być uznana za ocenę dowolną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiot decyzji organu administracji w rozpoznawanej sprawie stanowią należności z tytułu nieopłaconych składek za poszczególne okresy począwszy od listopada 1999 r. do listopada 2007 r. Przypomnieć w związku z tym należy, że Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, powołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego. Dysponentem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Stosownie do art. 24 ust. 2 u.s.u.s. składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Przepis art. 32 ust. 1 u.s.u.s. stanowi natomiast, że do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Nie budzi wątpliwości, że umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności. Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825, 1723, 1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2007 r., V SA/Wa 1231/07). Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.). Ustalenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że przez wnioskodawcę nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. powoduje, że brak jest możliwości uwzględnienia takiego wniosku. Odstępstwo od zasady, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.) przewidziano z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który to przepis stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten dotyczy wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość umorzenia zobowiązań na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się wyłącznie do należności składkowych ubezpieczonych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu. Należy zwrócić uwagę, że rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. i dotyczy wyłącznie umarzania należności, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Jak już wyżej wskazano, przedmiot postępowania w rozpoznawanej sprawie stanowiły należności z tytułu składek za poszczególne okresy począwszy od listopada 1999 r. Są to więc należności, które stały się wymagalne ponad 25 lat temu. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek dotyczyć jednakże może tylko należności istniejących na dzień podjęcia decyzji, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać. W każdym przypadku wniosku o umorzenie należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji (por. wyroki NSA: z 6 marca 2008 r., II GSK 421/07; z 27 sierpnia 2009 r., II GSK 15/09; z 14 grudnia 2010 r., II GSK 1073/09; z 30 stycznia 2013 r., II GSK 2013/11; z 3 kwietnia 2014 r., II GSK 236/13; z 14 stycznia 2021 r., I GSK 1569/20; z 5 stycznia 2022 r., I GSK 868/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 stycznia 2022 r., I GSK 868/21, organ powinien zatem przede wszystkim dokonać oceny istnienia tego materialnego stosunku prawnego w dacie wszczęcia postępowania, aby ustalić, czy nie zachodzi pierwotna bezprzedmiotowość. Oczywiście w toku prowadzonego przez Zakład postępowania o umorzenie należności z tytułu składek organ również musi baczyć na przedawnienie tych należności, z uwagi na możliwość zajścia bezprzedmiotowości postępowania o charakterze wtórnym. Zobowiązany wobec Zakładu z tytułu składek ma prawo złożyć wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Nie zawsze w stosunku do takiego zobowiązanego toczy się postępowanie egzekucyjne, w ramach którego może dojść do kontroli sądowej przedawnienia dochodzonych na drodze egzekucji należności składkowych. Nie można też zobowiązanego kierować na drogę egzekucyjną w celu kontroli przedawnienia należności z tytułu składek. Nie zawsze też stan faktyczny w przypadku istnienia zaległości w należnościach Zakładu pozwala na przymusowe dochodzenie tych składek. Poza tym postępowanie egzekucyjne generuje dodatkowe obciążenie zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie nie można też wykluczyć ustalenia co do przedawnienia należności z tytułu składek na drodze odwołania od decyzji złożonego do sądu powszechnego, jednak niewątpliwie postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, jak wcześniej to już zauważono, musi być postępowaniem posiadającym swój przedmiot. Nie można procedować w oparciu o przesłanki do umorzenia umieszczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy § 3 ust. 1 rozporządzenia, w sytuacji gdy składki te nie istnieją. Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek w takim przypadku byłoby bezprzedmiotowe. Ustalenie, że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zakład w pierwszej kolejności winien zatem zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Tak więc Zakład posiada kompetencję do ustalenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, czy nie doszło do przedawnienia tych należności, zaś sąd administracyjny kognicję do kontroli wydanej przez Zakład w tym przedmiocie decyzji. Ewentualna wypowiedź sądu powszechnego w wyniku złożonego doń odwołania, co do przedawnienia składek, nie stanowi zagadnienia wstępnego, bez którego Zakład nie mógłby wydać decyzji w przedmiocie umorzenia składek, wypowiadając się przy tym w przedmiocie ich przedawnienia. Do oceny, czy należności z tytułu składek uległy przedawnieniu, zawsze właściwy będzie Zakład, a nie inny organ i to bez względu na to, czy będzie to postępowanie dotyczące umorzenia tych należności czy też postępowanie, którego rozstrzygniecie będzie podlegało kontroli sądu powszechnego. Poza tym to strona decyduje, na jakiej drodze chce ustalić, czy składki nie uległy przedawnieniu. W wyroku z 5 stycznia 2022 r., I GSK 868/21, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tą okoliczność – przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu (art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 O.p., traktującym o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją, nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenie ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienia należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w u.s.o.s. oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań. Organ administracji zanim przystąpi do oceny zasadności wniosku, powinien zatem najpierw należy przesądzić to, że istnieje przedmiot prowadzonego postępowania, zwłaszcza gdy występują wątpliwości co do związania jednostki zobowiązaniem publicznoprawnym. Takie zachodzą niemal zawsze, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – od momentu powstania zaległości w uiszczeniu składek do wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności upłynął znaczny okres – ponad 25 lat licząc od najstarszych należności za listopad 1999 r. Stan ten skłaniać powinien do zastanowienia nad tym, czy nie doszło do przedawnienia należności (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 1471/21). Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tę okoliczność. Organ administracji winien w pierwszej kolejności zbadać, czy należności z tytułu składek są wymagalne, dokonując w tym zakresie ustaleń i oceny z punktu widzenia przesłanek prowadzących do przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia. Ustalenia w tym przedmiocie, aby następnie mogły być zweryfikowane przez sąd, powinny być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu decyzji oraz – co istotne – potwierdzone w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja obejmuje należności począwszy od listopada 1999 r. i została wydana po upływie znacznego okresu czasu od powstania obowiązku zapłaty tych należności, tj. po ponad 25 latach, wskazać trzeba, że w tym czasie miała miejsce nowelizacja art. 24 u.s.u.s. w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek. W dacie kiedy stały się wymagalne najstarsze należne składki, tj. począwszy od składek za listopad 1999 r., art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Od 1 stycznia 2003 r. ustawa z 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) zmieniła treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że przepis ten otrzymał brzmienie: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d". Natomiast od 1 stycznia 2012 r. na mocy art. 11 pkt 1 lit. a) ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi: "Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6". Zgodnie z art. 27 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1). Jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m.in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przepisy te nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne, jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 3727/18; z 16 lutego 2021 r., III OSK 3112/21). Akta sprawy w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06). W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu administracji było zatem zgromadzenie w aktach administracyjnych dokumentacji dotyczącej wysokości należności z omawianych tytułów, których umorzenia skarżący się domaga, odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia, w tym przebieg podejmowanych czynności egzekucyjnych, w zakresie wystawionych tytułów wykonawczych, celem skontrolowania (również przez sąd) prawidłowości ustalenia, w jakiej konkretnie kwocie przypadają nadal do uregulowania, a także pozwalającej na zbadanie, czy uległy przedawnieniu, czy też nie. Winno to być w uzasadnieniu decyzji przedmiotem dokładnych ustaleń faktycznych organu administracji oraz rozważań natury prawnej na tym tle – z uwzględnieniem zmian stanu prawnego w świetle regulacji art. 24 u.s.u.s., w tym okresu przedawnienia oraz zdarzeń mających wpływ na bieg terminu przedawnienia. Organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia terminu przedawnienia, powinien zatem precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy (w jakich konkretnie dniach) rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich, kiedy (w jakich dniach) doszłoby do jego upływu, kiedy, w jakiej dacie doszło do skutecznego ustanowienia zabezpieczenia hipoteką. Organ administracji winien przedstawić w sposób szczegółowy w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie, nastąpiło zawieszenie biegu postępowania z uwagi na podjęcie przez organ czynności zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., o której skarżący został powiadomiony, tj. kiedy wystawiono tytuły wykonawcze dotyczące poszczególnych należności i kiedy je doręczono skarżącemu, czy i kiedy dokonano zajęć składników majątkowych, np. rachunków bankowych i kiedy skarżący został o tym zawiadomiony. Organ winien wskazać równie precyzyjnie kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Rozważania organu administracji powinny obejmować w tym zakresie szczegółowe wyliczenia pozwalające je skontrolować tak sądowi, jak i stronie. Skarżący winien mieć zapewnioną możliwość odniesienia się do nich już na etapie postępowania przed organem administracji. Obowiązkiem organu administracji było więc dokładne ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności będących przedmiotem postępowania oraz zdarzeń, które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia i o jaki konkretnie okres czasu termin ten uległ przedłużeniu. W uzasadnieniu decyzji należało przedstawić konkretne wyliczenia. Brak przedstawienia w uzasadnieniu takich ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy, oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Samo zaś uzasadnienie jest niewystarczające. Stanowi to naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, której realizacji służy art. 77 § 1 k.p.a., nakładający na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji kwestii przedawnienia organ administracji poświęcił dwa zdania, stwierdzając (str. 4 decyzji), że ZUS zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego ich przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Czynności mające wpływ na zawieszenie biegu przedawnienia zostały wyjaśnione w decyzji ZUS z 23 kwietnia 2025 r. nr 806/2025 i pozostają aktualne. Z kolei w decyzji z 23 kwietnia 2025 r. organ administracji stwierdził, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne od 25 stycznia 2008 r. (data wystawienia tytułów wykonawczych) do 16 grudnia 2024 r. (tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R). Z uzasadnienia tej decyzji nie wynika jednak, kiedy wystawiono tytuły wykonawcze dotyczące poszczególnych należności i kiedy je doręczono skarżącemu, czy i kiedy dokonano zajęć składników majątkowych, np. rachunków bankowych i kiedy skarżący został o tym zawiadomiony. Organ administracji nie wskazał konkretnie kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Z uzasadnienia tej decyzji nie wynika kiedy należności z tytułu składek za okres listopad 1999 r. – listopad 2007 r. zostały zabezpieczone wpisami hipotecznymi na nieruchomości. Należy zauważyć, że organ administracji wskazał, że nie jest aktualnie prowadzone w stosunku do skarżącego postępowanie egzekucyjne, a od listopada 2024 r. należności z tytułu składek są dochodzone w trybie bezegzekucyjnym. W aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających zweryfikować twierdzenia organu administracji. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organ administracji niewystarczająco wykazał, że nie doszło do przedawnienia należności z tytułu składek oraz do skutecznego zabezpieczenia ich hipoteką przed upływem terminów przedawnienia każdej z nich. Ustalenia tego rodzaju powinny się zostać przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a potwierdzające to dokumenty winny zostać zgromadzone w aktach administracyjnych już na etapie postępowania przed organem administracji w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z nimi oraz zajęcie stanowiska przed wydaniem decyzji. Nie jest wystarczające wykazanie tych okoliczności sporządzonymi wewnętrznymi opracowaniami, czy zestawieniami. Organ administracji nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważań dotyczących dotychczasowych wydatków egzekucyjnych. W konsekwencji tego nie sposób ocenić, czy zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Organ pominął zagadnienie, czy egzekucja prowadzona wobec skarżącego pozwoliła na uzyskanie kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Ustalenia dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej rodziny skarżącego również nie są wystarczające, aby ją właściwie ocenić. W aktach sprawy brak jest dokumentów źródłowych w oparciu, o które organ administracji czynił ustalenia dotyczące żony i niepełnosprawnego w stopniu znacznym syna skarżącego. W tym stanie rzeczy nie można uznać, aby organ administracji przed wydaniem zaskarżonej decyzji umożliwił skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy, w tym z dokumentami źródłowymi, czym naruszył art. 10 § 1 i pozostający z nim w związku art. 81 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracji zwracał się do skarżącego o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które mogłyby się przyczynić do ustalenia sytuacji rodziny skarżącego oraz jej rzeczywistych potrzeb, w tym spowodowanych stanem zdrowia jej członków, czy np. są one zwiększone z uwagi na niepełnosprawność a opłacenie należności pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w tym związanych ze stanem zdrowia, w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ ograniczył się wyłącznie do oświadczenia skarżącego z grudnia 2024 r. (gdy skarżący zwrócił się o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek) oraz na oświadczeniu z 14 marca 2025 r., choć w ocenie Sądu dane zawarte tych oświadczeniach były bardzo lakoniczne. W tej sytuacji za niewystarczające uznać należy stwierdzenie, że dochód rodziny skarżącego kształtuje się na poziomie wyższym od ustalonego minimum socjalnego ustalonego przez organ administracji. Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej zindywidualizowanych i niezbędnych potrzeb, w tym tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych, jak np. na zakup żywności, środków higieny, ubrań. O ile zatem sięgnięcie przez organ porównawczo do kryterium minimum socjalnego należy ocenić– co do zasady – za uzasadnione, to wyprowadzenie z niego rzetelnych wniosków wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności indywidualnych sprawy, mogących rzutować na odmienności sytuacji od statystycznej i dokonania w tym zakresie analizy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 26 września 2024 r., III SA/Wr 220/24). W rozpoznawanej sprawie takiej pogłębionej analizy zabrakło. Z tych względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z 23 kwietnia 2025 r. nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż zostały wydane bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W zgromadzonym w tej sprawie materiale dowodowym występują istotne luki, a decyzje dotknięte są brakiem należytego uzasadnienia. Organ administracji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Konsekwencją naruszenia przepisów normujących postępowanie przed organem administracji było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie jest możliwa ocena, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Organ administracji zbierze niezbędny materiał dowodowy i powtórnie oceni spełnienie przez skarżącego przesłanek umorzenia należności. Swoje stanowisko organ administracji przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie. Przed wydaniem decyzji organ administracji zobowiązany będzie zastosować art. 10 § 1 k.p.a. w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy, w tym z dokumentami dotyczącymi biegu terminów przedawnienia poszczególnych należności. a.ko.