III SA/Łd 57/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.); art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...] [...]w Ł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2013 r. Administracja Nieruchomościami [...] "A" (od dnia 1 lipca 2013 r. Administracja Zasobów Komunalnych w Ł.) wystąpiła o wymeldowanie z urzędu S. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w Ł. Głównym najemcą tego lokalu była matka S. – M. S. Wnioskodawca wskazał, że S. R. dla Ł. W. w Ł. VII Wydział Grodzki prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lutego 2004 r., VII C 202/03 orzekł o eksmisji M. S, E. S, A. S. oraz małoletniego S. S. z przedmiotowego lokalu. Jednocześnie Sąd wstrzymał wykonanie orzeczenia o eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W dniu 30 kwietnia 2013 r. M. S. zdała lokal przy ul. [...] [...] w Ł., natomiast S. S. do dnia złożenia wniosku nie wymeldował się z lokalu. Na podstawie informacji udzielonej przez VI Komisariat Komendy Miejskiej Policji w Ł. ustalono, że S. S. nie przebywa w lokalu przy ul. [...]. Obecnie przebywa on w Zakładzie Karnym w K., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Z pisma zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia 19 lipca 2013 r. wynika, że datą początkową odbywania przez stronę kary pozbawienia wolności jest dzień 11 sierpnia 2005 r., natomiast przewidywany termin zakończenia odbywania kary pozbawienia wolności wypada na dzień 13 grudnia 2016 r. Ustalono również, że skierowaniem nr [...] z dnia[...] r. Wydział Budynków i Lokali Urzędu Miasta Ł. wystąpił do Widzewskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w Ł. z prośbą o zawarcie z M. S., A. S. oraz S. S. umowy najmu lokalu socjalnego położonego w Ł. przy ul. [...] [...]. Powyższa umowa została zawarta w dniu 8 stycznia 2013 r. W piśmie z dnia 23 lipca 2013 r. S. S. wyjaśnił, że został zatrzymany przez Policję w sierpniu 2005 r. w miejscu stałego zameldowania, tj. w lokalu przy ul. [...] [...] w Ł. Oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie. Kolejnym pismem z dnia 9 września 2013 r. skarżący wyjaśnił, że po opuszczeniu zakładu karnego musi gdzieś mieszkać, a wymeldowanie z przedmiotowego lokalu uczyni go osobą bezdomną. Ponadto wskazał, że brak stałego zameldowania kolidować będzie z uzyskaniem warunkowego przedterminowego zwolnienia. Odnosząc się do przesłanej mu kserokopii skierowania z dnia 31 grudnia 2012 r. oraz umowy najmu lokalu socjalnego położonego w Ł. przy ul. [...] [...] wskazał, że umowa ta została zawarta jedynie z M.i A. S. Dodatkowo, z oświadczenia z dnia 26 lipca 2013 r. złożonego przez świadka A. S. – siostrę skarżącego wynika, że S. S. przed aresztowaniem w 2005 r. pomieszkiwał w lokalu przy ul. [...] [...] w Ł. Powyższe potwierdza także złożone do protokołu przesłuchania świadka z dnia 1 sierpnia 2013 r. zeznanie M. S. – matki skarżącego. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu S. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] [...] w Ł. Od decyzji organu I instancji S. S. złożył odwołanie do Wojewody [...]. Ponawiając dotychczasową argumentację oświadczył, że nie wyraża zgody na wymeldowanie go z lokalu przy ul. [...]. W razie wymeldowania wniósł o przyznanie mu nowego lokalu wraz z zameldowaniem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną wydania decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że wymeldowanie z miejsca pobytu stałego ma charakter ewidencyjno - rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, w ocenie organu, że opuszczenie przez stronę przedmiotowego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Było bowiem następstwem zatrzymania skarżącego przez Policję oraz osadzenia zakładzie karnym, celem odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności. Jednakże, zdaniem Wojewody [...], dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie posiada prawomocny wyrok Sądu R. dla Ł. – W. w Ł. VII Wydziału Grodzkiego z dnia 3 lutego 2004 r., VII C 202/03 orzekający o eksmisji M. S., E. S., A. S. oraz małoletniego S. S. z przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się bowiem pogląd, że nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania, w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu z uwagi na orzeczenie eksmisji, jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu, w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i uzasadnia wydanie orzeczenia o wymeldowaniu osoby eksmitowanej na postawie art. 15 ust. 2 ustawy. Co prawda powołany wyżej wyrok z dnia 3 lutego 2004 r. w pkt 3 wstrzymywał wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, jednakże jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, w dniu 8 stycznia 2013 r. zawarta została umowa najmu lokalu socjalnego pomiędzy Gminą Miasto [...] reprezentowaną przez [...] Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o. o. w Ł, a M S, A.S. oraz S. S., położonego w Ł. przy ul. [...] [...]. Ponadto lokal przy ul. [...] [...] w Ł. został zdany przez głównego najemcę – M. S. na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 30 kwietnia 2013 r. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, spełniony został warunek wstrzymujący eksmisję skarżącego z przedmiotowego lokalu, a co za tym idzie wystąpiła przesłanka do orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. S. podniósł, że nie zgadza się na wymeldowanie go z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] [...] w Ł. Oświadczył, że wbrew stanowisku organu, nikt nie składał mu oferty najmu lokalu socjalnego przy ul. [...[ w Ł. Wskazał, że nie ma wpływu na terminowe opłacanie czynszu przez rodzinę za nowy lokal. Według jego wiedzy na dzień wnoszenia skargi rodzina nie uiszcza opłat za zajmowany lokal socjalny w związku z czym powstało zadłużenie. Następstwem powyższego może być wypowiedzenie umowy najmu lokalu socjalnego. W tej sytuacji, po wymeldowaniu go z lokalu przy ul. [...] i wskutek ewentualnego wypowiedzenia umowy najmu lokalu socjalnego, po wyjściu z zakładu karnego będzie osobą bezdomną. Do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda[...] wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 57/14 referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.)-dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublikowane). Inna natomiast jest sytuacja, gdy na podstawie prawomocnego wyroku sądu doszło do eksmisji osoby zamieszkującej lokal, w którym była zameldowana. W takiej sytuacji brak cechy dobrowolności nie stanowi przeszkody do wymeldowania tej osoby z lokalu mieszkalnego. Wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu powoduje, że dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu stałego o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11, www. cbois.nsa.gov.pl). Podobnie w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Trzeba również wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11 (pub. www.cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że choć w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest co do zasady spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, niemniej jednak z brzmienia cytowanego przepisu nie wynika wprost, by w każdym przypadku ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego było konieczne. Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, w których ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, nie będzie wymagane, np. z uwagi na fakt osadzenia strony w zakładzie karnym. Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż bezspornym jest, że skarżący od sierpnia 2005 r. nieprzerwanie odbywa karę pozbawienia wolności, a termin opuszczenia zakładu karnego przewidywany jest na rok 2016 r. Tym samym uznać należy, że strona długotrwale nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w Ł. Długotrwałość nieprzebywania w lokalu, obok dobrowolności opuszczenia lokalu jest istotnym aspektem w sprawie o wymeldowanie. W okresie długotrwałego osadzenia w zakładzie karnym utrzymuje się bowiem sytuacja, w której, co do zasady, wbrew ustawowemu celowi zameldowania, potwierdza się przebywanie w danym lokalu osoby, faktycznie tam niemieszkającej. Ponadto istotną jest okoliczność, że prawomocnym wyrokiem S. R. dla Ł. –W. w Ł. VII Wydział Grodzki z dnia 3 lutego 2004 r., sygn. akt VII C 202/03, orzeczono o eksmisji M S, E S, A S oraz małoletniego S S z lokalu położonego w Ł. przy ul. [...] [...]. Orzekając o eksmisji Sąd jednocześnie wstrzymał jej wykonanie do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia z pozwanymi umowy najmu lokalu socjalnego. W dniu 8 stycznia 2013 r. Gmina Miasto[...] reprezentowana przez [...] Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zawarła z M S, A S oraz S. S. umowę najmu lokalu socjalnego położonego w Ł. przy ul. [...] [...] Lokal przy ul. [...] [...] w Ł. został zdany przez głównego najemcę – M. S. na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 30 kwietnia 2013 r. W ocenie Sądu w momencie wystawienia skierowania z dnia 31 grudnia 2012 r. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, spełniony został warunek wstrzymujący eksmisję skarżącego z lokalu przy ul. [...], co jest równoznaczne z zakończeniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ze znajdującego się w aktach sprawy skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...] wynika bowiem, że osobami uprawnionymi do zamieszkania w lokalu socjalnym położonym w Ł. przy ul. T. są M S, A S oraz S. S. Powyższe uprawnienie wynika nadto z załączonej do akt sprawy kserokopii umowy najmu lokalu socjalnego z dnia 8 stycznia 2013 r., w której jako najemcy wskazany został skarżący oraz jego matka i siostra. Umowa ta nie została podpisana przez skarżącego, co wynikało z faktu niemożności stawienia się strony w zakreślonym terminie, z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Powyższe nie wpływa jednak na uprawnienie skarżącego do zamieszkania w lokalu socjalnym przydzielonym na podstawie skierowania z dnia 31 grudnia 2012 r. Wstrzymując wykonanie eksmisji Sąd nie mógł przewidzieć, że w dniu przedstawienia oferty najmu lokalu socjalnego skarżący nie będzie mógł podpisać tej umowy, ani zamieszkać w lokalu z powodu odbywania kary pozbawienia wolności. Okolicznością istotną w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżący został wymieniony w/w wymienionym skierowaniu jako osoba uprawniona do zamieszkania w lokalu socjalnym przy ul. T, co oznacza, że po opuszczeniu zakładu karnego ma on zapewnione miejsce zamieszkania. Tym samym argumentacja skarżącego co do niezawarcia z nim umowy najmu lokalu socjalnego, braku jego podpisu na umowie, czy też braku wpływu na bieżące regulowanie przez rodzinę opłat za lokal socjalny i ewentualna obawa wypowiedzenia umowy najmu tego lokalu, pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnić także należy, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Miejsce pobytu stałego jest to miejsce, gdzie skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Interpretacja przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaprezentowana przez skarżącego doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą, polegających na tym, że skarżący pozostawałby zameldowany w lokalu do którego nie ma uprawnień i w którym faktycznie nie przebywa i przebywać nie może, co stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Reasumując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze fakt długotrwałego, kilkuletniego nieprzebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu, spowodowanego osadzeniem w zakładzie karnym, jak również podlegający wykonaniu prawomocny wyrok S. R. dla Ł. – W. w Ł.VII Wydział Grodzki z dnia 3 lutego 2004 r., sygn. akt VII C 202/03, organy administracji publicznej zasadnie uznały, że wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie S. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...]przy ul. [...] w Ł. Prowadząc przedmiotowe postępowanie organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, zapewniając skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. k.p.