III SA/Łd 590/15

Dnia 11 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2015 roku, sygn. akt III SA/Łd 590/15 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 30 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy. W dniu 29 października 2015 roku (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 września 2015 roku i doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 17 listopada 2015 roku. W dniu 21 listopada 2015 roku skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ do dnia 29 października 2015 roku nie posiadał wiedzy o wydanym w sprawie wyroku i konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym w ustawie terminie. Przypuszczał jedynie, że w dniu 30 września 2015 roku, tj. w dniu, w którym odbyła się rozprawa mógł zapaść wyrok. Z uwagi jednak na fakt, że nie uczestniczył w rozprawie, która odbyła się w dniu 30 września 2015 roku i nie otrzymał żadnego pouczenia, oczekiwał na doręczenie orzeczenia, będąc przekonany – zgodnie z ostatnimi doniesieniami medialnymi, że skoro nie uczestniczył w rozprawie, wyrok który zapadł, zostanie doręczony z urzędu i dopiero po jego doręczeniu należy podjąć dalsze czynności w sprawie. Złożony w dniu 29 października 2015 roku wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, został wniesiony, jak podał skarżący "asekuracyjnie, ponieważ upłynął długi okres czasu od rozprawy i niepokoił go brak informacji z Sądu, w celu uniknięcia niekorzystnych następstw procesowych złożył więc wniosek o sporządzenie uzasadnienia, nie mając świadomości, że termin do złożenia wniosku rozpoczął swój bieg". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.)- dalej p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkuje odmową przywrócenia uchybionego terminu. W niniejszej sprawie skarżący składając przedmiotowy wniosek dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonał uchybionej czynności, tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie uprawdopodobnił natomiast braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie natomiast z dyspozycją cyt. art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I OZ 465/10). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2013r., sygn.. akt I OZ 55/13 oraz z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 712/08 – dostępne na www.cbois.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazując na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podał, że do dnia 29 października 2015 roku nie posiadał wiedzy o wydanym w sprawie wyroku i konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym w ustawie terminie. Przypuszczał jedynie, że w dniu 30 września 2015 roku, tj. w dniu, w którym odbyła się rozprawa mógł zapaść wyrok. Z uwagi jednak na fakt, że nie uczestniczył w rozprawie, która odbyła się w dniu 30 września 2015 roku i nie otrzymał żadnego pouczenia, oczekiwał na doręczenie orzeczenia, będąc przekonany – zgodnie z ostatnimi doniesieniami medialnymi, że skoro nie uczestniczył w rozprawie, wyrok który zapadł, zostanie doręczony z urzędu i dopiero po jego doręczeniu należy podjąć dalsze czynności w sprawie. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych Sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie - takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest także możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2011r. sygn. akt I OZ 997/10). Odnosząc się do argumentacji skarżącego należy w pierwszej kolejności podkreślić należy, że Sąd wywiązał się z wynikającego z art. 6 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 roku) obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia o skutkach prawnych tych czynności i skutkach ich zaniedbań. Doręczone skarżącemu dwukrotnie zawiadomienie o terminie rozprawy (k 16 i 38 akt sądowych), początkowo wyznaczonej na dzień 13 sierpnia 2015 roku - ale odroczonej z uwagi wniosek skarżącego oraz na dzień 30 września 2015 roku zawierało jednoznaczne i prawidłowe pouczenie, że stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe. Niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, a w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym powyżej terminie stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Tylko stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd z urzędu w ciągu tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku doręcza odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 p.p.s.a.). Dodatkowo należy również wskazać, że na każdym zawiadomieniu o terminie rozprawy podany jest numer telefonu do sądu, co oznacza, że strona ma możliwość, choćby telefonicznie dowiedzieć się o treści orzeczenia sądu i na podstawie uzyskanych informacji podjąć decyzję, co do dalszych czynności procesowych. Oceniając brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w kontekście przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał należytej staranności w dbałości o swoje ważne życiowo sprawy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący został w sposób prawidłowy (dwukrotnie) pouczony o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku i skutkach niezgłoszenia wniosku we wskazanym terminie. Okoliczność natomiast, że skarżący, nie zapoznał się z powyższym pouczeniem lub zapoznał się z nim w sposób niedostateczny nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Niedostateczne bowiem zapoznanie się lub brak zapoznania się z pouczeniem nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 1388/07 oraz z 20 października 2005 r., sygn. akt II OZ 866/05, postanowienie NSA oz. w Rzeszowie z 8 czerwca 1999 r., sygn. akt SA/Rz 168/99). Na marginesie wskazać również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, posiadał wiedzę o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i terminie na dokonanie tej czynności. Z akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że po terminie pierwszej rozprawy, która odbyła się w dniu 13 sierpnia 2015 roku i została odroczona na wniosek skarżącego, w dniu 17 sierpnia 2015 roku skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k 28 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku wskazując w uzasadnieniu, że w niniejszej sprawie wyrok nie został wydany, co oznacza, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie rozpoczął swojego biegu. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2015 roku. W świetle zaistniałych okoliczności, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa lub wykazała niedostateczną staranność w prowadzeniu własnych spraw. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, takie natomiast okoliczności nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych względów, z uwagi na fakt, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. k.p.