III SA/Łd 63/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Rektora Akademii A w Ł. z dnia [...] bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prodziekana do spraw Ogólnych kierunku Transport Akademii A w Ł. z dnia [...], bez numeru; 2. zasądza od Rektora Akademii A w Ł. na rzecz M. W. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. przyznaje radcy prawnemu J. U. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu M. W. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu J. U. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...]r. Prodziekan do spraw Ogólnych kierunku Transport Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł. skreślił M.a W.ego z listy studentów trzeciego roku szóstego semestru w roku akademickim 2010/2011 na kierunku transport, specjalizacja transport drogowy z powodu niezaliczenia semestru w określonym terminie. W uzasadnieniu Prodziekan przytoczył treść art. 190 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 169, poz. 1365 ze zm.). Stwierdził, że przyczyna skreślenia studenta z listy studentów mieści się w dyspozycji art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W dniu 4 października 2011r. upłynął ostateczny termin złożenia indeksów i kart okresowych osiągnięć studentów do zaliczenia semestru. Indeks oraz karta okresowych osiągnięć nie została złożona we wskazanym terminie. Student nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku złożenia indeksu oraz karty do zaliczenia semestru, stąd skreślenie go z listy studentów jest uzasadnione. W dniu [...]r. M. W. wniósł odwołanie od tej decyzji. W odwołaniu podniósł, że w dziekanacie dowiedział się o tym, że został skreślony z listy studentów z dniem 1 listopada 2011r. Jako przyczynę wskazano brak wystarczającej liczby punków, a konkretnie brak wpisu z przedmiotu "Marketing w handlu i usługach". Przedmiot ten prowadziła dr. D. K. – S. Wpisu nie posiadał w indeksie, lecz go zaliczył. W czerwcu został poinformowany w dziekanacie, że ocena z tego przedmiotu znajduje się w protokole. Pozostałe braki w ocenach również zaistniały nie z jego winy. Z przedmiotu "Metody ilościowe w transporcie – Laboratorium" uzyskał zaliczenie w czasie, gdy nie były jeszcze wydane indeksy. Prowadzący zajęcia wpisał ocenę do protokołu. Gdy napisał podanie okazało się, że protokoły nie zostały zdane. W poprzednim semestrze wielokrotnie kontaktował się z dziekanatem oraz pisał prośby o wyznaczenie osoby, która mogłaby przeprowadzić zaliczenie z tego przedmiotu. Otrzymał odpowiedź, że ten przedmiot nie jest prowadzony w obecnym semestrze. W czerwcu 2011r. próbował zaliczyć przedmiot "Mechanika techniczna" u dr inż. K. B. Zaliczył wykłady (ocena w protokole), lecz poinformowano go, że obecnie nie ma takiej możliwości i musi uczęszczać na ćwiczenia w semestrze zimowym. Jednak, gdy pod koniec września próbował ustalić kiedy odbywają się zajęcia, został poinformowany, że w obecnym semestrze dr inż. K. B. nie prowadzi zajęć. Decyzją z dnia [...]r. Rektor Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu Rektor Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł. stwierdził, że M. W. nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o dopełnieniu obowiązków studenta. Nie przedstawił również żadnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać uchylenie decyzji Dziekana. W skardze na powyższą decyzję M. W. zarzucił, że Rektor Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł. nie odniósł się do wyjaśnień zawartych w odwołaniu. Zdaniem skarżącego suma punktów z protokołów i indeksu była wystarczająca do zaliczenia semestru. W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdził, że student miał wystarczająco dużo czasu, aby uzupełnić brakujące wpisy w indeksie i karcie egzaminacyjnej, co umożliwiłoby mu zaliczenie semestru. Wskazany przez Dziekana powód skreślenia z listy studentów mieści się w dyspozycji art. 190 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże nie jest związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może zatem, wychodząc poza granice skargi, stwierdzić określone naruszenie prawa materialnego bądź przepisów postępowania nawet wówczas, gdy skarżący takiego naruszenia nie dostrzegł i nie zgłosił odpowiednich zarzutów we wniesionej skardze. Wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). W tym też zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Lektura zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. zdaje się prowadzić do wniosku, iż przyczyną skreślenia skarżącego z listy studentów miało być nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie, przy czym wyłącznie z uzasadnienia decyzji z dnia [...]r. wynika, że skarżący miał nie dopełnić obowiązku złożenia indeksu i karty okresowej osiągnięć studenta do dnia 4 października 2011r. do zaliczenia semestru. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 190 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 ze zm.). Przepis art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wskazuje na obligatoryjne (ustęp 1) i fakultatywne (ustęp 2) przesłanki skreślenia z listy studentów. Nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie, wskazane przez organy jako przyczyna wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów, stanowi określoną w art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym podstawę skreślenia studenta w listy studentów. Zgodnie z tym przepisem kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku. nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika natomiast, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej K.p.a., oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. polega na zachowaniu minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, o jakiej stanowi art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego. Wskazany przepis dopuszcza skreślenie z listy studentów, lecz do takiego rozstrzygnięcia nie zobowiązuje. Z tego względu decyzja o skreśleniu z listy studentów wydana na jego podstawie jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2009r., sygn. akt I SA/Wa 1710/08 – Lex 554840; wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2008r., sygn. akt I SA/Wa 818/08 – Lex nr 566254; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 94/10 – Lex nr 643698; wyrok WSA w Ł. z dnia 24 listopada 2011r., sygn. akt III SA/Łd 806/11; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Ol 386/11; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lutego 2011r., sygn. akt III SA/Gd 377/10 – opub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzecznia.nsa.gov.pl). Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że decyzje wydane w niniejszej sprawie nie są należycie uzasadnione (art. 107 § 3 K.p.a.) i świadczą o naruszeniu obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia Sądowi ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania, czy rozstrzygnięcie o skreśleniu skarżącego z listy studentów nie nosi cech dowolności. W szczególności sposób sporządzenia zaskarżonej decyzji świadczy o pewnym automatyzmie, posługiwaniu się gotowym formularzem, wzorem, który pasuje do wielu stanów faktycznych, lecz nie odnosi się do tej konkretnej sprawy. W uzasadnieniu tej decyzji w ogóle nie odniesiono się do podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu okoliczności. Zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. stwierdzenie o niezłożeniu przez skarżącego indeksu w terminie do dnia 4 października 2011r. pozostaje natomiast w sprzeczności z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Z indeksu skarżącego wynika wprawdzie, iż nie zaliczył on semestru, lecz w dniu 2 października 2011r. indeks musiał być już złożony w dziekanacie, o czym świadczy odcisk datownika umieszczony nad pieczątką o treści "semestr niezaliczony". Podobnie na karcie poprawkowej również w dniu 2 października 2011r. podpisał się Prodziekan do spraw Ogólnych kierunku Transport AHE dr inż. R. S. Z indeksu skarżącego wynika także, iż do zaliczenia semestru miało mu brakować 9 punktów. Zaliczono mu 9 punktów. Z karty poprawkowej wynika, iż brak było wpisów z trzech przedmiotów za 9 punktów, w tym w jednym wypadku miał to być egzamin. Były to następujące przedmioty: mechanika techniczna, metody ilościowe w transporcie, marketing w handlu i usługach. Z uzasadnień wydanych w rozpatrywanej sprawie decyzji nie wynika jednak, aby nieuzyskanie tych punktów skutkować miało nieuzyskaniem zaliczeniem semestru. Do okoliczności nieuzyskania zaliczeń z poszczególnych przedmiotów w uzasadnieniach wydanych decyzji w ogóle się nie odniesiono. Nie można więc stwierdzić z cała pewnością, z jakich zajęć nie uzyskał zaliczenia skarżący, co skutkować by miało nieuzyskaniem zaliczenia semestru. Przypuszczenia w tym zakresie można wysnuć wyłącznie na podstawie twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu. Jednocześnie należy zauważyć, że w odwołaniu skarżący powołał się na okoliczność uzyskania zaliczeń z poszczególnych przedmiotów oraz jej udokumentowanie w protokołach. Z art. 192 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym tymczasem wynika, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia, m.in. sposobu prowadzenia przez uczelnie dokumentacji przebiegu studiów, w tym obowiązku i sposobu dokumentowania przebiegu studiów, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego tworzenia i gromadzenia dokumentacji niezbędnej dla przebiegu studiów i - co warto podkreślić - kontroli procesu dydaktycznego. Z wydanego na podstawie art. 192 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 listopada 2006r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz.U. nr 224, poz. 1634 ze zm.) obowiązującego do dnia 30 września 2011r., czyli w czasie roku akademickiego 2010/2011, w trakcie którego skarżący miał nie uzyskać zaliczenia spornego semestru wynika, że uczelnia zakłada każdemu studentowi akta osobowe, w których przechowuje karty okresowych osiągnięć studenta (§ 2 ust. 1 pkt 5). Przebieg studiów jest zaś dokumentowany w: 1) protokołach zaliczenia przedmiotu sporządzonych w postaci wydruków danych elektronicznych zawierających: nazwę przedmiotu, którego dotyczy zaliczenie lub egzamin, imiona i nazwiska studentów, numery albumów, oceny, datę i podpis osoby zaliczającej lub przeprowadzającej egzamin; 2) kartach okresowych osiągnięć studenta zawierających: imię (imiona) i nazwisko studenta, numer albumu, imię i nazwisko oraz tytuł naukowy lub stopień naukowy prowadzącego zajęcia (zaliczającego lub przeprowadzającego egzamin), nazwy przedmiotów, które student zaliczył w okresie zaliczeniowym, określenie formy zaliczenia, uzyskane oceny, liczbę punktów, zgodnie z Europejskim Systemem Transferu i Akumulacji Punktów (ECTS) oraz podpis kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni dokonującego wpisu na kolejny rok (semestr) studiów; 3) indeksie, jeżeli regulamin studiów przewiduje dokumentowanie przebiegu studiów w indeksie (§ 10 ust. 1). Analogiczne unormowanie znalazło się także w § 4 ust. 1 oraz § 11 ust. 1 obowiązującego od dnia [...]r. rozporządzenia z dnia 14 września 2011r. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Dz.U. nr 201, poz. 1188). W myśl § 11 ust. 1 tego rozporządzenia przebieg studiów jest dokumentowany w: 1) protokołach zaliczenia przedmiotu lub protokołach zaliczenia przedmiotu sporządzanych w postaci wydruków danych elektronicznych zawierających: a) nazwę przedmiotu, którego dotyczy zaliczenie lub egzamin, b) imię (imiona) i nazwisko studenta, c) numer albumu, d) uzyskaną ocenę, e) datę i podpis osoby zaliczającej lub przeprowadzającej egzamin; 2) kartach okresowych osiągnięć studenta lub kartach okresowych osiągnięć studenta sporządzanych w postaci wydruków danych elektronicznych zawierających: a) imię (imiona) i nazwisko studenta, b) numer albumu, c) imię i nazwisko oraz tytuł naukowy, stopień naukowy lub tytuł zawodowy prowadzącego zajęcia (zaliczającego lub przeprowadzającego egzamin), d) nazwy przedmiotów, które student zaliczył w okresie zaliczeniowym, e) określenie formy zaliczenia, f) uzyskaną ocenę, g) liczbę uzyskanych punktów ECTS, h) datę i podpis osoby egzaminującej i zaliczającej poszczególny przedmiot lub praktykę - z wyłączeniem kart okresowych osiągnięć studenta sporządzanych w postaci wydruków danych elektronicznych, i) datę i podpis kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni dokonującego wpisu na kolejny rok (semestr) studiów; 3) indeksie, jeżeli regulamin studiów przewiduje dokumentowanie przebiegu studiów w indeksie. W tej sytuacji, ustalenie faktu zaliczenia bądź niezaliczenia semestru określonego roku studiów, winno odbyć się na podstawie dokumentacji z przebiegu studiów, w szczególności protokołów. W aktach sprawy brak jest tych protokołów. Brak jest również regulaminu studiów Akademii Humanistyczno – Ekonomicznej w Ł., z którego wynikałoby, że regulamin studiów przewiduje dokumentowanie przebiegu studiów w indeksie. Na uwagę zasługuje też okoliczność, że w 3 podaniach z dnia [...]r. skarżący zwrócił się o przepisanie ocen z protokołów z ocenami z poprzednich semestrów, w tym z: marketingu w handlu i usługach u dr D. K. – S. (Prodziekan do spraw Ogólnych kierunku Transport dr inż. R. S. się nie wypowiedział w tej kwestii, choć zaakceptował przepisanie oceny w ekonomiki transportu), o wyznaczenie terminu, w którym mógłby uczęszczać na ćwiczenia z przedmiotu mechanika techniczna u dr K. B. (Prodziekan do spraw Studenckich kierunku Transport dr inż. A. B. wskazała, iż należy "zerknąć w plan zajęć 3 semestru i udać się do wykładowcy"), o wyznaczenie osoby, u której mógłby zaliczyć przedmiot metody ilościowe w transporcie – laboratorium (Prodziekan do spraw Studenckich kierunku Transport dr inż. A. B. wskazała, iż należy skontaktować się w dr K. L.). Zdaniem Sądu z powyższego można wysnuć wniosek, że do jednego z podań skarżącego w ogóle się nie ustosunkowano. W przypadku pozostałych dwóch brak było natomiast jednoznacznych, negatywnych odpowiedzi. Należy także zwrócić uwagę, że brak jest udokumentowania w aktach sprawy upoważnienia do wydawania decyzji, tak przez prodziekana, jak i pełnomocnika rektora. Z powyższych przyczyn z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a. Podstawę rozstrzygnięcia o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania stanowią art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien usunąć wskazane wyżej wadliwości, ustalić wnikliwie wszystkie okoliczności sprawy, a następnie dokonać analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 K.p.a., świadczącym w szczególności o tym, że konkretne argumenty podnoszone przez skarżącego zostały zanalizowane. A. B.