III SA/Łd 706/25

Dnia 2 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 grudnia 2024 roku sygn. III SA/Łd 514/24 oddalającym skargę w sprawie ze skargi M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 maja 2024 roku nr SKO.4163.24.2024 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi o wznowienie, zaksięgowaną w 22 września 2025 roku pod pozycją 3456. Zawiadomieniem z 5 listopada 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi poinformował pełnomocnika spółki adw. J. C. o posiedzeniu sądu, które odbędzie się 19 grudnia 2024 r. o godzinie 10:30 sala III oraz składzie orzekającym sądu: sędzia NSA Teresa Rutkowska, sędzia WSA Anna Dębowska, sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz. Przesyłkę doręczono pełnomocnikowi spółki 7 listopada 2024 r. (k. 46 - zwrotne potwierdzenie odbioru akta III SA/Łd 514/24). Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. Sąd odroczył publikację orzeczenia i wyznaczył jej termin na 31 grudnia 2024 r. godz. 10.00. Wyrokiem z 31 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 maja 2024 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zezwalającej na zajęcie pasa drogowego. Wyrok jest prawomocny od 20 lutego 2025 r. 22 września 2025 r. do sądu wpłynęła skarga skarżącej spółki o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem sygn. III SA/Łd 514/25. Spółka wniosła w wznowienie postępowania z uwagi na 1) nieważność, bowiem w składzie sądu zasiadała osoba nieuprawniona Anna Dębowska, powołana na urząd sędziego z rażącym naruszeniem prawa tj. bez gwarancji niezależności i bezstronności, co stanowi przesłankę nieważności postępowania. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 271 pkt 1 p.p.s.a.; 2) wyłonienie składu z udziałem tzw. "neosędziego" - Anny Dębowskiej tj. osoby powołanej na urząd sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady sądownictwa ukształtowanej niezgodnie z Konstytucją RP oraz standardami prawa unijnego i europejskiego, co narusza art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 47 Kart Praw Podstawowych UE. Spółka wniosła o uchylenie wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy przez skład sądu spełniający wymogi niezależności i bezstronności. Skarżąca spółka wyjaśniła, że po otrzymaniu wyroku Sądu, mając na uwadze doniesienia medialne, w tym wypowiedzi Ministra Sprawiedliwości we wrześniu 2025 roku dokonała analizy wszystkich spraw toczących się z jej udziałem na stronie wyszukiwarki ruchkod.pl i stwierdziła, że w składzie sądu orzekała tzw. neosędzia. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej odrzucenie. Zdaniem Kolegium skoro Prezydent RP powołał Annę Dębowską na urząd sędziego to nie może być ona osoba nieuprawnioną w rozumieniu art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Sąd nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania w tego sędziego w postępowanie wszczętym skargą o wznowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga o wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zmierzającym do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne. Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, w przypadku zajścia ustawowej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 279 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Powyższe elementy kształtują szczególną, obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego. Wskazanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, która z podstaw wymienionych w art. 271-273 powołanej ustawy, uzasadnia wznowienie postępowania w danej sprawie. Uzasadnienie zaś podstawy wznowienia powinno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, jaki wywiera istnienie tych okoliczności. Określenie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie wpływa zatem zarówno na dopuszczalność wznowienia, jak i na zakres rozpoznania sprawy. Wskazać również należy, że badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, o którym mowa w powyższych przepisach, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie, sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisie działu VII p.p.s.a., względnie, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest dojść do przekonania, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 30 września 2011 r., I OSK 1557/11). Samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04 – Lex nr 176988; z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 45/06 – niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06 – Lex nr 341337; 26 października 2007 r., II FSK 1201/06; analogiczne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98 - OSNAPiUS 2000/6/254; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68 - NC 1969/12/208). Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Jak zatem wynika z powołanych przepisów, postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy sprowadza się do zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, tj. czy postępowanie, którego wznowienia żąda strona, zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem, czy skarga wniesiona została w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę. Dopiero stwierdzenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania otwiera sądowi drogę do badania zasadności wskazanych w niej przesłanek wznowieniowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenie, iż skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, wyklucza możliwość badania, czy zasadna jest wskazana w niej podstawa wznowienia (por. postanowienie NSA z 24 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 988/05), ponieważ skarga taka jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Oznaczało to, że Sąd zobligowany był pierwszej kolejności do dokonania formalnej oceny wniesionej skargi o wznowienie. Przypomnieć w tym zakresie należy, że stosownie do treści art. 279 p.p.s.a., w skardze o wznowienie postępowania strona ma obowiązek wskazać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Inicjatywa dowodowa w stosunku do powołanych okoliczności leży za każdym razem po stronie żądającego wznowienia, a nie sądu rozpoznającego skargę. W przedmiotowej skardze wskazano przyczynę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Sąd dokonując oceny formalnej skargi o wznowienie postępowania stwierdził, że strona nie zachowała terminu do wniesienia skargi, który wynika z treści art. 277 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżąca spółka w tym zakresie wskazała, że dla zachowania terminu znaczenie miał subiektywny stan jej wiedzy o wystąpieniu podstaw wznowienia, a tę wiedzę powzięła z informacji medialnych oraz wystąpień Ministra Sprawiedliwości we wrześniu 2025 r. Skarga o wznowienie postępowania wpłynęła do sądu 22 września 2025 r. i w zakresie argumentacji związanej z terminem do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, nie wskazuje jakiejkolwiek konkretnej daty, w której strona powzięła wiedzę o wadliwości składu orzekającego w sprawie o sygnaturze III SA/Łd 514/24. Wyjaśnienia wymaga, że w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "świadomość o istnieniu podstaw wznowienia należy rozumieć w ten sposób, że strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wykryte przez nią okoliczności faktyczne mogą mieć prawne znaczenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej. Dla oceny rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest natomiast istotna świadomość prawna strony, to jest jej wiedza o prawnej możliwości wznowienia postępowania" (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 59/10 oraz zob. J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 1122 oraz postanowienie NSA z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 59/10). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle poprzedniego stanu prawnego, gdy nie istniał obowiązek zawiadomienia stron o składzie sądu rozpoznającego sprawę, tj. przed wprowadzeniem instytucji tzw. "testu niezawisłości sędziego" z art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 dalej zwanej: p.u.s.a.) wskazywano, że strona dowiadywała się o składzie sądu orzekającego w sprawie dopiero w dniu wydania wyroku. Przeprowadzona łączna analiza art. 271 pkt 1 p.p.s.a. w kontekście unormowań art. 277 i 270 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania może zacząć swój bieg najwcześniej w dniu uprawomocnienia się orzeczenia, ponieważ dopiero po tej dacie wniesienie takiej skargi jest dopuszczalne, zaś w przypadku wyroków NSA, od dnia ich wydania, gdyż są one prawomocne z chwilą ich ogłoszenia (J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 277 oraz wskazane tam postanowienia NSA: z 7 grudnia 2005 r., sygn. I OSK 1237/05 (niepubl.) oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. I OSK 1781/06), a także postanowienie NSA z 18 listopada 2020 r., sygn. I GSK 1512/20). Analiza akt sprawy o sygn. III SA/Łd 514/24, daje podstawę do stwierdzenia, że zawiadomieniem o rozprawie z 5 listopada 2024 r., doręczonym pełnomocnikowi spółki 7 listopada 2024 r. (k. 46) zawiadomiono go o składzie sądu rozpoznającego sprawę, zatem wiedzę o składzie sądu skarżący powziął już w listopadzie 2024 r. Wobec powyższego zdaniem Sądu skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Skoro bowiem skarżący poprzez swojego pełnomocnika, wiedzę o składzie orzekającym w sprawie III SA/Łd 514/24 powziął w dniu 7 listopada 2024 r., to trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania upływał z dniem 7 lutego 2025 r. Złożenie skargi o wznowienie postępowania w dniu 22 września 2025 r. było zatem oczywiście spóźnione. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że warunkiem skuteczności skargi o wznowienie postępowania jest jej wniesienie w terminie liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Wskazana w skardze o wznowienie postępowania data powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia, czyli wrzesień 2025 roku nie zasługuje w tym stanie faktycznym na uwzględnienie, bowiem gdyż jak już powyższej wyjaśniono strona o składzie sądu wyznaczonym na rozprawę w dniu 19 grudnia 2024 r. dowiedziała się 7 listopada 2024 r. Już wtedy spółka mogła skorzystać z dostępnym narzędzi weryfikacji sędziów, na które powołała się w skardze. Skoro skargę o wznowienie postępowania wniesiono z uchybieniem terminu do jej wniesienia, Sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu (pkt 1 postanowienia). Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi o wznowienie postępowania (pkt 2 postanowienia). ds