I SA/Lu 382/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 28 marca 2017 r. G. sp. z o.o. z siedzibą w B. P. (dalej jako: skarżąca lub Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł (zarządzenie z 8 czerwca 2017 r.) skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (pismo z 2 czerwca 2017 r.). Zarządzeniem z 4 października 2017 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na to, że Spółka, pomimo wezwania, nie podpisała wniosku. Na zarządzenie Spółka wniosła sprzeciw, również nie podpisany. Brak formalny sprzeciwu został uzupełniony w terminie, na wezwanie sądu. Postanowieniem z 23 listopada 2017 r. Sąd utrzymał w mocy zarządzenie referendarza z 4 października 2017 r. Zarządzeniem z 26 października 2017 r. ponownie wezwano Spółkę do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu, Spółka złożyła ponownie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (pismo z 9 listopada 2017 r.). W związku z prawomocnym postanowieniem Sądu z 23 listopada 2017 r., zarządzeniem z 13 grudnia 2017 r. po raz kolejny wezwano Spółkę do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu, Spółka złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (pismo z 27 grudnia 2017 r.). Zarządzeniem z 10 stycznia 2018 r. wezwano Spółkę do usunięcia braków formalnych wniosku, poprzez wypełnienie urzędowego formularza PPPr. Spółka w terminie otwartym złożyła wypełniony formularz, jednakże zawierał on braki formalne, w związku z czym kolejnym zarządzeniem z 2 lutego 2018 r. wezwano Spółkę do usunięcia tych braków, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W terminie otwartym Spółka złożyła prawidłowo wypełniony formularz. Postanowieniem z 1 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy. Spółka wniosła w terminie sprzeciw, który nie został podpisany. Na wezwanie Sądu, brak formalny sprzeciwu został uzupełniony z zachowaniem wyznaczonego terminu. Postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza z 1 marca 2018 r. W związku z prawomocnym postanowieniem z 12 kwietnia 2018 r., zarządzeniem z 24 kwietnia 2018 r. Spółka została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie doręczono 27 kwietnia 2018 r. W terminie otwartym do uiszczenia wpisu Spółka złożyła pismo z 4 maja 2018 r., zatytułowane jako: "Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych". W uzasadnieniu wskazała, że okoliczności stojące u podstaw wniosku są nieco inne aniżeli wniosku złożonego w grudniu 2017 r., ponieważ wspólnicy zorientowali się w swojej sytuacji majątkowej i stwierdzili, że nie jest możliwe dofinansowanie Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W świetle § 3 cytowanego przepisu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka była czterokrotnie wzywana do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia (zarządzenia z 8 czerwca 2017 r., 26 października 2017 r., 13 grudnia 2017 r., 24 kwietnia 2018 r.). Odpowiedzią Spółki na każde z tych wezwań był kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w kilku przypadkach zawierający braki formalne. Pierwszy z wniosków (z 2 czerwca 2017 r.) został pozostawiony bez rozpoznania, w związku z nieusunięciem braków formalnych (prawomocne postanowienie Sądu z 23 listopada 2017 r.). Kwestia przyznania Spółce prawa pomocy została merytorycznie rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Sądu z 12 kwietnia 2018 r., utrzymującym w mocy postanowienie referendarza z 1 marca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Pomimo wezwania Sądu do uiszczenia wpisu (zarządzenie z 24 kwietnia 2018 r., doręczone 27 kwietnia 2018 r.) i upływu wyznaczonego terminu (4 maja 2018 r.), Spółka nie uiściła wpisu. Na bieg terminu do uiszczenia wpisu nie może wpłynąć fakt złożenia przez Spółkę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy (pismo z 4 maja 2018 r.), w odpowiedzi na ww. wezwanie Sądu. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści ponownego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu sądu dokonanym po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega wówczas odrzuceniu (por. np. postanowienia NSA: z 18 września 2007 r., II FZ 330/07; z 11 stycznia 2008 r., II FZ 616/07; z 19 lutego 2010 r. II FSK 621/09; z 22 lipca 2010 r., II FSK 1349/10; z 29 kwietnia 2011 r., II FZ 122/11; z 21 marca 2012 r., II GZ 95/12; z 1 lutego 2018 r., II FZ 823/17; orzeczenia.nsa.gov.pl.). Inna interpretacja przepisów dotyczących kosztów sądowych i prawa pomocy umożliwiałaby stronom skuteczne blokowanie możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez sąd poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy, prowadząc do przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z 23 marca 2009 r., I FZ 60/09 i z 24 kwietnia 2017 r., II FZ 38/17; z 6 marca 2018 r., I FZ 49/18; postanowienie WSA w Krakowie z 16 marca 2018 r., II SA/Kr 744/17). W ocenie Sądu powyższa argumentacja ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Nie można zaakceptować sytuacji, w której skarżąca na każde wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego reaguje złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jest to z reguły wniosek obarczony brakami formalnymi, których usunięcie przedłuża postępowanie. Działania Spółki zmierzają w sposób ewidentny do wykorzystania instytucji prawa pomocy niezgodnie z jej funkcją – do przedłużenia postępowania sądowego, a zatem noszą znamiona nadużycia praw procesowych. Gwarancje wynikające z praw procesowych kończą się tam, gdzie zaczyna się nadużywanie tych praw. W tym stanie rzeczy, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 w zw. z § 1 p.p.s.a.