I SA/Lu 520/15

WyrokWSA w Lublinie2015-11-18

Skład orzekający: Małgorzata Fita, Wiesława Achrymowicz, Andrzej Niezgoda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług, uzasadnione jedynie faktem prowadzenia postępowania kontrolnego, jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT musi zawierać uzasadnienie wskazujące konkretne powody i wątpliwości co do zasadności zwrotu, a nie jedynie odwoływać się do faktu prowadzenia postępowania kontrolnego. Samo wszczęcie i prowadzenie postępowania kontrolnego nie jest wystarczającą przesłanką do przedłużenia terminu zwrotu podatku.
Stan faktyczny
Podatnik złożył deklarację VAT-7 za sierpień 2013 r. z wnioskiem o zwrot nadwyżki podatku naliczonego. Naczelnik Urzędu Skarbowego (NUS) wszczął kontrolę podatkową, a następnie, ze względu na prowadzone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej (DUKS) postępowanie kontrolne, postanowieniem przedłużył termin zwrotu podatku do czasu zakończenia tej weryfikacji. Podatnik wezwał NUS do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając podwójną weryfikację i brak uzasadnienia. NUS uznał wezwanie za niezasadne. Podatnik złożył skargę do WSA, domagając się uchylenia postanowienia i zwrotu podatku wraz z odsetkami.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz T. Ł. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Referent Ewelina Piskorek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi T. Ł. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. P. na rzecz T. Ł. kwotę [...]zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 520/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej – NUS) na podstawie art. 216 w związku z art. 292 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej – O.p.) oraz art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r., Nr 177 poz. 1054 ze zm., dalej – u.p.t.u) przedłużył termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc sierpień 2013 r. do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Uzasadniając postanowienie NUS podał, że w dniu 10 września 2013 r. T. Ł. (dalej – podatnik, skarżący, strona) złożył w urzędzie skarbowym deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za sierpień 2013 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w kwocie [...] do zwrotu na rachunek bankowy. Wraz z deklaracją złożył wniosek o zwrot różnicy podatku w terminie 25 dni od dnia złożenia rozliczenia. W celu weryfikacji tego rozliczenia, NUS w dniu 17 września 2013 r. wszczął u podatnika kontrolę podatkową, w zakresie zasadności zwrotu różnicy podatku od towarów i usług wykazanego w deklaracji VAT-7 za sierpień 2013 r. Następnie, postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. (doręczonym w dniu 10 grudnia 2014 r.) w firmie strony – A. – Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej (dalej – DUKS) wszczął postępowanie kontrolne w zakresie: rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2013 r. W piśmie z dnia 23 grudnia 2014 r. organ ten poinformował NUS, że z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału w sprawie, a w szczególności przeprowadzenia czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentowania transakcji handlowych u kontrahentów kontrolowanego, na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości stwierdzenia zasadności zwrotu kwoty nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym za sierpień 2013 r. W związku z powyższym, NUS na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc sierpień 2013 r. do dnia zakończenia weryfikacji rozliczenia w ramach postępowania kontrolnego prowadzonego przez DUKS. W dniu 12 stycznia 2015 r. podatnik na podstawie art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – p.p.s.a.) wezwał NUS do usunięcia naruszenia prawa. W swoim piśmie zarzucił organom podatkowym podwójną weryfikację tej samej deklaracji (w toku kontroli podatkowej oraz postępowania kontrolnego) oraz brak szczegółowego uzasadnienia postanowienia. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. NUS wskazał, że wydając postanowienie na podstawie art. 87 § 2 u.p.t.u., organ nie ma obowiązku wykazania merytorycznych podstaw braku zwrotu podatku, ani szczegółowego odniesienia się do czasu prowadzenia postępowania kontrolnego. Wystarczającym uzasadnieniem wydania takiego postanowienia jest okoliczność prowadzenia postępowania weryfikacyjnego dotyczącego zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Nie zgodził się też z zarzutem podwójnej weryfikacji deklaracji. Wyjaśnił, że proces weryfikacji prawidłowości dokonanego w niej rozliczenia prowadzony był początkowo w toku kontroli podatkowej. Jako, że kontrola ta nie doprowadziła do usunięcia wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku od towarów i usług, a DUKS wszczął postępowanie kontrolne, obejmujące badaną kwestię – mając na względzie zasadę celowości, należało zakończyć proces kontroli. Z podanych względów NUS uznał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za niezasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie w całości postanowienia NUS z dnia [...] i tym samym uznanie, że podatnikowi przysługuje zwrot podatku w wysokości [...] wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną i dowolną interpretację art. 87 ust. 2 i 6 u.p.t.u. poprzez: - brak wątpliwości co do zasadności zwrotu, - brak ustaleń wymagających dodatkowej weryfikacji zwrotu podatku wraz z podaniem przyczyn i okoliczności tej weryfikacji pomimo ustawowego obowiązku, - uznanie, że samo wszczęcie i prowadzenie postępowania kontrolnego uzasadnia wydanie postanowienia o przedłużeniu zwrotu podatku, - zaniechanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego pomimo ustawowego terminu. 2) naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 122 i art. 219 O.p. poprzez niewskazanie w wydanym postanowieniu uzasadnienia faktycznego - faktów i ustaleń, które wymagają dodatkowej weryfikacji zwrotu podatku oraz art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 O.p. poprzez działanie nie na podstawie przepisów prawa, lecz w sposób dowolny i niebudzący zaufania do organów podatkowych oraz zaniechania dokładnego wyjaśnienia przesłanek wydanego postanowienia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony przypomniał stan faktyczny sprawy, w tym, że w toku kontroli podatkowej, pismem z dnia 2 stycznia 2014 r., strona wystosowała do organu wyższego stopnia ponaglenie, które organ ten pismem z dnia 4 lutego 2014 r. uznał za nieuzasadnione oraz, że pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. wystosowała do NUS wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w odpowiedzi na które NUS w piśmie z dnia 17 lipca 2014 r. nie zgodził się ze stroną, że do takiego naruszenia doszło. Jako, że zaskarżonym postanowieniem po raz drugi przedłużono skarżącemu termin zwrotu podatku, tym razem ze względu na prowadzone postępowanie kontrolne, strona po raz kolejny bezskutecznie wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik skarżącego, powołując się na treść art. 87 ust. 2 u.p.t.u., stwierdził, że NUS naruszył prawo podatnika do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. W zaskarżonym postanowieniu z dnia 29 grudnia 2014 r. nie podał żadnej przesłanki uzasadniającej przedłużenie zwrotu podatku, zaś sam fakt prowadzenia postępowania kontrolnego nie uzasadnia przedłużenia terminu zwrotu podatku. W tym zakresie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2010 r, sygn. akt I SA/Gd 1003/10 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2383/14, w których uznano, że wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku VAT nie mogą być oparte na dowolnym uznaniu administracyjnym, lecz na konkretnych dowodach. Dowolne uznanie organu podatkowego godzi w fundamentalne prawo podatnika do zwrotu podatku naliczonego w ustawowych terminach, czyli narusza art. 87 ust. 2 i art. 87 ust. 6 u.p.t.u. oraz ogólne zasady postępowania, w tym zasadę praworządności wyrażoną w art. 120 O.p., zasadę zaufania do organów podatkowych wynikającą z art. 121 O.p., a także zasadę przekonywania (wyjaśniania) wynikającą z art. 124 O.p. Brak szczegółowego uzasadnianie wydanego postanowienia narusza w ocenie strony przepisy art. 216 w związku z art. 217 § 2 i 210 § 4 O.p. Strona skarżąca nadal nie wie dlaczego wstrzymywany jest zwrot podatku bowiem ani postanowienie o przedłużeniu zwrotu podatku, ani nawet protokół z kontroli podatkowej tego nie stwierdzają. Fakt, że w branży obrotu sprzętem elektronicznym i telekomunikacyjnym odnotowuje się nadużycia podatkowe nie jest przesłanką poddającą w wątpliwość zasadność zwrotu u skarżącego. Pełnomocnik przypomniał, że prawo do odliczenia podatku jest fundamentalną zasadą systemu VAT, a wszczynanie postępowań dotyczących weryfikacji zasadności zwrotu podatku godzi w zasadę proporcjonalności, bowiem prowadzi do stałego i systematycznego podważania prawa do odliczenia podatku. Dalej wskazał na wyroki sądów administracyjnych, które w jego ocenie potwierdzają zajmowane przez niego w tej sprawie stanowisko, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 217/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1663/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 1418/13. W odpowiedzi na skargę NUS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył, co następuje: Skarga jest zasada. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc sierpień 2013 r. Kwestią sporną jest, czy NUS dokonał zgodnego z prawem przedłużenia stronie terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, czy też nie. Zdaniem strony, brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających przedłużenie terminu tego zwrotu. Natomiast z argumentów NUS wynika, że w celu zbadania jego zasadności wszczął on wobec strony kontrolę podatkową, która jednak nie wyjaśniła wątpliwości co do zasadności wskazanego przez skarżącego zwrotu różnicy podatku od towarów i usług. Jako, że w dniu [...] grudnia 2014 r., DUKS wszczął postępowania kontrolne w firmie strony w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2013 r. dalsza kontrola stała się niecelowa. W związku z tym, że postępowanie weryfikacyjne w ramach postępowania kontrolnego nie mogło zostać zakończone w ustawowych terminach ze względu na konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału w sprawie, a w szczególności przeprowadzenia czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentowania transakcji handlowych u kontrahentów kontrolowanego, koniecznym stało się wydanie postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za miesiąc sierpień 2013 r. na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i 2 u.p.t.u., w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2, jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika (...). Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Stosownie do art. 87 ust. 6 u.p.t.u., na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową, urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z: 1) faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.), 2) dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34, i zostały przez podatnika zapłacone i 3) importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji - przy czym przepisy ust. 2 zdanie drugie i trzecie, ust. 2a, 4a - 4f stosuje się odpowiednio. Powyższe regulacje nie oznaczają bezwzględnego obowiązku zwrotu we wskazanym terminie. Z treści art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wynika bowiem uprawnienie organu podatkowego do dodatkowego zbadania zasadności zwrotu podatku, które to "badanie" (konieczność weryfikacji) jest przesłanką przedłużenia terminu zwrotu. Przepis ten zakreśla również ramy postępowania organu podatkowego, w jakich to "badanie" ma się odbywać. Ustawodawca wskazuje bowiem na czynności sprawdzające, kontrolę podatkową i postępowanie podatkowe na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowanie kontrolne na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. W związku z tym działania podejmowane przez organy podatkowe wobec podatnika mogą przyjąć tylko i wyłącznie opisane wyżej formy. Przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. stanowi wprost, że organ może przedłużyć termin zwrotu "do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego" w ramach wskazanych postępowań. Skoro weryfikacja w ramach wskazanych postępowań ma być "dokonywana", oznacza to, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu może być wydane odpowiednio w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, postępowania podatkowego, bądź w toku postępowania kontrolnego. Omawiany przepis nie przewiduje konieczności wskazania terminu określanego datą kalendarzową zakończenia weryfikacji, posługując się tylko określeniem, że nastąpi to do czasu zakończenia weryfikacji w ramach postępowań wymienionych w tymże przepisie. Wobec tego skoro przedłużenie zwrotu następuje na czas przeprowadzenia weryfikacji, która ma się dokonać w trakcie wszczętej kontroli podatkowej, to tym samym czas tej kontroli wyznacza okres przedłużenia zwrotu. W przypadku wszczęcia postępowania kontrolnego, konieczne staje się natomiast wydanie kolejnego postanowienia w tym przedmiocie, bowiem postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT jest skuteczne do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonanej w ramach procedury wskazanej w tym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, zgodzić się należy z organem, że art. 87 ust. 2 u.p.t.u. dawał mu uprawnienie do przedłużenia terminu zwrotu podatku. Co do zawartego w skardze stwierdzenia, że prawo do odliczenia podatku jest fundamentalną zasadą systemu VAT, a wszczynanie postępowań dotyczących weryfikacji zasadności zwrotu podatku godzi w zasadę proporcjonalności, bowiem prowadzi do stałego i systematycznego podważania prawa do odliczenia podatku, należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 ww. Dyrektywy - w przypadku, gdy za dany okres rozliczeniowy kwota odliczeń przekracza kwotę VAT należnego, państwa członkowskie mogą dokonać zwrotu lub przenieść nadwyżkę na następny okres rozliczeniowy w oparciu o ustalone przez siebie warunki. Państwa członkowskie mają pewną swobodę określania wymogów zwrotu nadwyżki VAT (por. pkt 32 wyroku TS z 25 października 2001 r. w sprawie C-78/00 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Włoskiej, Zb. Orz. 2001, s. 1-2001). Rzeczpospolita Polska mając na uwadze m.in. zasadę neutralności i proporcjonalności, w ramach przyznanej jej swobody określiła warunki zwrotu nadwyżki podatku. W ramach tej swobody mieści się również regulacja polegająca na możliwości przedłużenia przez naczelnika urzędu skarbowego określonego w ustawie terminu zwrotu nadwyżki (terminy ustawowe 180-, 60-, 25-dniowe) do zakończenia postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia. Biorąc pod uwagę cele Dyrektywy, w tym w szczególności cel, jakim jest zwalczanie oszustw podatkowych, regulację umożliwiającą naczelnikowi urzędu skarbowego dokonanie niezbędnych czynności do skontrolowania, czy podatnik jest uprawniony do otrzymania zwrotu nadwyżki, istotnie należy uznać za niezbędną. Przy tym artykuł 87 ust. 2 u.p.t.u. nie narusza zasady neutralności VAT. Zasada ta nie neguje wszak prawa podatnika do otrzymania zwrotu, a więc nie może naruszać zasady neutralności. Przemawia za tym również okoliczność, że w razie gdy przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 października 2008 r. sygn. akt K 16/07). Następuje zatem jedynie przesunięcie w czasie uprawnienia podatnika do otrzymania zwrotu różnicy podatku, przy czym jest ono usprawiedliwione koniecznością weryfikacji zasadności zwrotu, a przy tym, w razie pozytywnego dla podatnika jej wyniku, zwrot ten nastąpi bez jakichkolwiek ujemnych dla niego konsekwencji. Rację ma natomiast pełnomocnik skarżącego zarzucając zaskarżonemu postanowieniu brak odpowiedniego uzasadnienia, z którego wynikałoby, że przedłużenie zwrotu podatku rzeczywiście jest konieczne w świetle poczynionych ustaleń i konieczności poczynienia dalszych, dla wyjaśnienia rzetelności rozliczeń podatnika. W tym zakresie zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że postanowienie przedłużające termin zwrotu nadpłaconego podatku nie może być uzasadniane przez przywołanie samego brzmienia przepisu art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Organ podatkowy powinien wskazać na powody odmowy dokonania zwrotu i przedstawić istniejące w tym przedmiocie wątpliwości, wskazać, dlaczego uznał, że takie wątpliwości wystąpiły. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację, z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r., I SA/Kr 671/15). Nie chodzi tu co prawda o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi po prostu o jasne i zrozumiałe wyjaśnienie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Jak bowiem trafnie stwierdził WSA w Krakowie w powołanym wcześniej wyroku, zastosowanie przepisu art. 87 ust. 2 u.p.t.u. opiera się na uznaniu administracyjnym. Uzasadnienie postanowienia wydanego na podstawie tego przepisu ma zatem szczególnie istotne znaczenie dla ustalenia, w ramach kontroli sądowej, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Kontrola legalności orzeczeń wydawanych w ramach takiego uznania sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na wyrażone w przepisach ocenne przesłanki, warunkujące zastosowanie danej normy, oraz czy nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne. Organ podatkowy powinien wskazać na powody odmowy dokonania zwrotu i przedstawić istniejące w tym przedmiocie wątpliwości, wskazać, dlaczego uznał, że takie wątpliwości wystąpiły. Brak wystarczającego uzasadnienia w niniejszej sprawie narusza ogólne zasady postępowania, w tym zasadę zaufania obywatela do organów podatkowych. Uzasadnione wątpliwości, uzasadniające przedłużenie terminu do zwrotu podatku oparte winny być na obiektywnych racjach, powinny być słuszne i chociażby wstępnie usprawiedliwione. W rozpoznawanej sprawie w zaskarżonym postanowieniu NUS ograniczył się do stwierdzenia, że postępowanie weryfikacyjne w ramach postępowania kontrolnego nie mogło zostać zakończone w ustawowych terminach ze względu na konieczność zebrania i rozpatrzenia całego materiału w sprawie, a w szczególności przeprowadzenia czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentowania transakcji handlowych u kontrahentów kontrolowanego. Brak w uzasadnieniu tym wykazania, że zachodziły wątpliwości co do zwrotu podatku VAT skarżącemu i czym te wątpliwości były spowodowane. Samo prowadzenie postępowania podatkowego czy czynności sprawdzających nie może być uzasadnieniem dla przedłużenia zwrotu podatku od towarów i usług. Gdyby tak było, ustawodawca w art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. nie wskazałby, że "naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć" termin zwrotu, tylko "naczelnik urzędu skarbowego przedłuża" ten termin. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organ podatkowy naruszył w tej sprawie przepisy art. 217 § 2, art. 210 § 4 w zw. z art. 219 oraz art. 122 O.p. Z tego względu należało zaskarżone postanowienie uchylić na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W punkcie II. wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło