I SA/Lu 53/22

WyrokWSA w Lublinie2022-05-06

Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Monika Kazubińska-Kręcisz, Andrzej Niezgoda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy działalność gospodarcza męża podatniczki, prowadzona w nieruchomości będącej jej własnością, poniosła straty w związku z pandemią COVID-19, istnieją przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe zasadnie odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, ponieważ skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Mimo strat męża w działalności gospodarczej spowodowanych pandemią, skarżąca dysponuje znacznym majątkiem i dochodami, które nie wskazują na niemożność spłaty zobowiązań. Ponadto, przedkładanie zobowiązań cywilnoprawnych nad publicznoprawne nie jest uzasadnione.
Stan faktyczny
Skarżąca M. Ł. wniosła o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości, argumentując, że budynek, którego jest właścicielką, jest wykorzystywany przez jej męża do działalności gospodarczej (klub fitness), która poniosła znaczące straty w związku z pandemią COVID-19. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, wskazując na stabilną sytuację finansową skarżącej i brak przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, kwestionując sposób naliczania podatku i brak uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Woźny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. od decyzji Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za okres styczeń - maj 2021r. w kwocie [...]zł, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. Ł. zwróciła się do organu o umorzenie podatku od nieruchomości za I kwartał 2021r i dwa miesiące II kwartału 2021r. Wyjaśniła, że budynek, którego dotyczy podatek od nieruchomości, na podstawie umowy częściowego podziału majątku oraz umowy przeniesienia własności nieruchomości, pozostaje w posiadaniu M. Ł. (jej męża), który w § 8 pkt 1 aktu zobowiązał się do ponoszenia korzyści i ciężarów związanych z tym korzystaniem. Opodatkowany budynek przeznaczony jest pod działalność usługową służącą kondycji fizycznej i zdrowiu, ale ze względu na stan pandemii i ograniczenia z nią związane nie może być w ten sposób wykorzystywany, przez co nastąpił spadek dochodów w porównaniu do roku 2020 o ponad 90%. Pozbawiło to małżonków Ł. możliwości regulowania zobowiązań publiczno-prawnych. Skarżąca podkreśliła, że sama nie prowadzi działalności gospodarczej, podatek od nieruchomości jest naliczany od działalności prowadzonej przez męża, który - mimo rozdzielności majątkowej - funkcjonuje w ramach wspólnego gospodarstwa domowego. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] odmówił zastosowania wnioskowanej ulgi. Podał, że w związku z rozdzielnością majątkową ograniczyć się należy do osoby podatnika (M. Ł.), która posiada stałe źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę oraz majątku w postaci mieszkania w W. oraz lokalu mieszkalnego i garażu w B. P.. Odwołanie od decyzji złożyli oboje małżonkowie Ł.. W rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji zebrał w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy w stopniu dostatecznym do jej rozstrzygnięcia, poddał go też prawidłowej ocenie. Ustalając istotne dla sprawy okoliczności odniósł się do sytuacji finansowej, w której znajduje się M. Ł., dochodząc do wniosku, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika, jak i przesłanki ważnego interesu publicznego. Organ odwoławczy ustalenia te i ich ocenę podzieli i wskazał, że z materiału sprawy wynika, że M. Ł. jest właścicielką nieruchomości nr [...], położonej przy ul. [...] o pow. 2.311 m2 zabudowanej budynkiem o pow. użytkowej 1.042,02 m2, którego cześć jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej przez jej męża M. Ł. [...]", z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. Jest również właścicielką mieszkania o pow. użytkowej 66,89 m2 i garażu o pow. użytkowej 18 m2, położonych przy ul. [...] oraz mieszkania w W. przy ul. [...] o pow. użytkowej 39,39 m2. Źródłem jej dochodu jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Posiada zobowiązania kredytowe, gdzie raty wynoszą [...] zł miesięcznie i [...] zł miesięcznie w Banku P. S.A. oraz w [...] - [...] zł miesięcznie. Małżonkowie [...] mają na utrzymaniu troje dzieci w wieku 20, 12 i 3 lata. Wnioskodawczyni posiada [...] zł środków pieniężnych na rachunku bankowym, jest właścicielką samochodu osobowego marki M. (z 2012r.), którego wartość oszacowała na [...] zł. Za mieszkanie przy ul. [...] oraz za mieszkanie w W. opłaca czynsz w wysokości ok. [...] zł miesięcznie za każde, natomiast rachunki za media wystawiane są na M. Ł.. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i kosztach utrzymania wnioskodawcy oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, M. Ł. wykazała stratę w działalności gospodarczej męża za 2020r w kwocie [...]zł oraz stratę na dzień 31 maja 2021r. w kwocie [...]zł, które - jak twierdziła – powstały w związku dwukrotnym zamknięciem działalności fitness z uwagi na trwający stan epidemiczny i wprowadzone zakazy. Oświadczyła, że ustalili z mężem, iż to on będzie opłacał podatek od nieruchomości, media (prąd, wodę, ogrzewanie) w stosunku do wykorzystywanego pod działalność budynku przy ul. [...]. Organ podkreślił, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym i nie jest uzależniony od dochodów uzyskiwanych przez podatnika tego podatku. Opodatkowaniu podlega nieruchomość, niezależnie od tego czy przynosi ona dochody, czy też nie. Z tego powodu nie można w sprawie stwierdzić istnienia ważnego interesu podatnika, a także ważnego interesu publicznego. Interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 O.p., powinien być ważny w sensie obiektywnym. Nie może być wyprowadzony z przekonania podatnika, że sytuacja, w jakiej się znalazł w związku z obowiązkiem zapłaty zobowiązania podatkowego, tj. brak w danym momencie środków finansowych na zapłatę zobowiązania, ma charakter nadzwyczajny i jest okolicznością wyczerpującą przesłankę z art. 67a § 1 O.p. W niniejszej sprawie – w ocenie organu - taka nadzwyczajna sytuacja nie zaistniała. W dziale II księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla opodatkowanej nieruchomości znajduje się zapis, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1999r. Nr [...] - umowy sprzedaży - M. Ł. stał się właścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Następnie w księdze tej, na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2019r. Rep. [...] - umowy częściowego podziału majątku oraz umowy przeniesienia własności nieruchomości na zabezpieczenie spłaty wierzytelności - wykreślono M. Ł., natomiast wpisano M. Ł. jako właściciela nieruchomości. Z treści umowy wynika, że M. Ł. w celu zabezpieczenia spłaty na rzecz M. Ł. z tytułu umowy o częściowy podział majątku objętego ich wspólnością ustawową małżeńską, przedmiotem którego było przedsiębiorstwo prowadzone pod firmą Ł. M. "K.", przeniósł na rzecz M. Ł. zabudowaną nieruchomość gruntową położoną w B. P. przy ul. [...] o nr [...] (§ 5.1 aktu). Zdaniem organu, w związku z tym, że właścicielką opodatkowanej nieruchomości jest M. Ł., ona jest też podatnikiem podatku od nieruchomości. Natomiast ze względu na to, że nieruchomość ta wykorzystywana jest przez jej męża do prowadzenia działalności gospodarczej, została ona opodatkowana najwyższymi stawkami podatkowymi. Jeśli zaś chodzi o zapis zawarty w akcie notarialnym, że M. Ł. będzie ponosił ciężary związane z korzystaniem z nieruchomości w postaci podatków i opłat, to na jego podstawie skarżąca może realizować roszczenia na drodze cywilnej. Organ wskazał, że podatniczka zaciągnęła i spłaca kredyty, ale miały one charakter celowy i służyły finansowaniu nowych inwestycji w postaci zakupu mieszkania, czy samochodu. Podatnik nie może natomiast koncentrować uwagi na spłacie długów komercyjnych, zaniedbując równocześnie - według swojego wyboru i obranej polityki działalności - długi o charakterze publicznoprawnym. Takie działanie w żadnej mierze nie uzasadnia spełnienia po jego stronie przesłanki "interesu publicznego", która ze swej zasady zobowiązuje każdego z podatników do regulowania swoich zobowiązań publicznoprawnych. Skarżąca M. Ł. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], zarzucając naruszenie: 1) art. 67a § 1 pkt 2 i 3 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy ewidentnie wskazuje na istnienie przesłanki powodującej konieczność jego zastosowania w przedmiotowym stanie faktycznym, tj. przesłanki "ważnego interesu podatnika" uzasadniającego przyznanie ulgi w podatku od nieruchomości; 2) art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.), przez jego błędna wykładnie polegającą na przyjęciu, że z przepisu tego wynika, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nie zaś faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej, gdy tymczasem prawidłowo dokonana wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje to, czy na takiej nieruchomości (na gruncie, w budynku, z wykorzystaniem budowli) faktycznie prowadzona jest działalność gospodarcza, o czym przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19; 3) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez jego zastosowanie przy braku jakichkolwiek podstaw, bowiem podatniczka nie jest ani przedsiębiorcą, ani "innym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą". Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. P. z dnia [...] r. i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania. Ponadto domagała się zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy podatkowe bezzasadnie potraktowały skarżącą jako przedsiębiorcę i obciążyły ją najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Nie uwzględniły przy tym faktu, iż działalność gospodarcza w branży służącej poprawie kondycji fizycznej i zdrowiu poniosła dotkliwe straty, będące wynikiem wprowadzonego zakazu jej prowadzenia. W rezultacie zamknięcia branża fitness (od 17 października 2020 do 28 maja 2021r. czyli 7,5 miesiąca) poniosła stratę, która na koniec maja wyniosła w przypadku działalności prowadzonej na przedmiotowej nieruchomości [...] zł, co realnie wpłynęło na niemożność spłaty zobowiązań publicznoprawnych. Zdaniem skarżącej, w rozstrzygnięciu nie uwzględniono uchwały Rady Miasta B. P. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie zwolnienia od podatku od nieruchomości grup przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID - 19. Okoliczności te oraz wadliwe zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przy wymiarze podatku (sprzeczne z dyrektywami interpretacyjnymi wskazanymi przez Trybunał Konstytucyjny) świadczą – w ocenie skarżącej – o spełnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika, a tym samym kwalifikują do przyznania wnioskowanej ulgi. Organy winny były fakt wydania tego wyroku TK wziąć pod uwagę, albowiem doszło do ziszczenia się przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w przepisie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej, nie bez znaczenia jest też fakt, że pozostaje z mężem w rozdzielności majątkowej. Nie powinna zatem być obciążana podatkiem związanym z jego działalnością gospodarczą. Co równie istotne, w okresie od stycznia do maja 2021 roku nie można było prowadzić działalności gospodarczej w branży fitness, co kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego daje podstawy do twierdzenia, że najwyższe stawki w podatku od nieruchomości nie powinny być naliczane. Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ma zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorcy oraz innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, którym skarżąca nie jest. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, poparł stanowisko prezentowane w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bowiem kontrolowana decyzja nie narusza prawa. Dotyczy to również zawartego w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem skarżąca nie wskazała na żądną z podstaw wskazanych w art. 247 § 1 O.p. W szczególności nie sposób uznać, by decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Podkreślenia wymaga, w kontekście zarzutów stawianych w skardze, że w niniejszym postępowaniu przedmiotem rozstrzygnięcia nie jest ustalenie wysokości podatku od nieruchomości (a tym samym i ustalenia należnej od podatnika stawki tego podatku). Kwestia ta mogła podlegać ocenie i rozstrzygnięciu w odrębnym postępowaniu, natomiast w obecnym stanie sprawy uwaga organu koncentrowała się wyłącznie na badaniu przesłanek przyznania ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Podnoszone zatem w skardze zarzuty dotyczące istnienia podstawy do wznowienia postępowania wymiarowego i wadliwego zastosowania przez organ podatkowy art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w żadnym razie nie mają znaczenia i nie mogą zostać uwzględnione w ramach kognicji organu i sądu administracyjnego, zakreślonej ramami tej sprawy. Wskazywany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie SK 39/19 mógł stanowić ewentualnie podstawę jej wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 67a § 1 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może między innymi umorzyć w całości lub w części zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. W art. 67a § 1 O.p. przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, że wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Odnosząc się do pojęcia "ważnego interesu podatnika" należy wskazać – inaczej niż wynika to z rozważań organu – że nie można go ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych lub też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, bowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków. W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika (por. wyrok NSA z 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 31/08). A zatem właściwy organ, prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, ustala czy z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika jego ważny interes, tj. czy zaszły nadzwyczajne zdarzenia losowe lub wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Ponadto przyjmuje się, że aby można było mówić o "ważnym interesie podatnika" na gruncie konkretnego stanu faktycznego, wnioskodawca musiałby wykazać przed organem, że z uwagi na te okoliczności, które zachwiały podstawami jego egzystencji, nie jest w stanie uiścić ustalonej opłaty legalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] z dnia 3 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 517/08). Istnienia przesłanki "interesu publicznego" nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych, jak też uzależniać jej ziszczenie od nadzwyczajności powstania zaległości podatkowej, ani też przeciwstawiać jej przesłance ważnego interesu podatnika. Za "interes publiczny" należy uznać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W tak pojmowanym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa czy – jak w niniejszym przypadku - samorządu, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa/samorządu oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publiczny należy uznać taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09). Wnioskowana ulga, stanowiąc wyłom od zasady terminowego płacenia podatków, tylko pozornie stawia w lepszej sytuacji podatników, korzystających z takiego zwolnienia w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić w terminie. Ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. nie stanowią przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia społecznego i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych państwo/samorząd nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1026/06. Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tym interesem. W konsekwencji, ustalenie przez organ podatkowy istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi. Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; wyrok NSA z 15 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1886/19). W orzecznictwie wskazuje się, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (por. wyrok NSA z 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11, wyrok WSA w Szczecinie z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 667/09). Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżąca nie spełnia ani przesłanki ważnego interesu podatnika, ani przesłanki interesu publicznego do przyznania wnioskowanej ulgi. Należy pamiętać, że uzyskanie ulgi jest odstępstwem od zasady równości, gdyż na mocy decyzji indywidualnej zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku świadczenia wynikającego z ustawy. Gdy zatem sytuacja finansowa strony jest na tyle dobra, stabilna, że pozwala na poczynienie pewnych oszczędności w środkach pieniężnych, nie powinno się przerzucać ponoszenia odpowiedzialności na budżet państwa lub samorządu. W interesie publicznym leży, by ustalane przez organy administracji publicznej należności były realizowane, a uczestnicy obrotu prawnego nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty. Poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami nie można dopuścić do powstania społecznego przekonania, że naruszenie przepisów prawa podatkowego (w zakresie terminowości w płaceniu danin publicznych) nie pociąga za sobą negatywnych skutków dla zobowiązanego. Należy też stanowczo podkreślić, że ulga w postaci umorzenia należności jest najdalej idącą formą pomocy, polegającą na całkowitym bądź częściowym zwolnieniu strony z obowiązku świadczenia, a jako taka winna być stosowana w ostateczności, jako instytucja nadzwyczajna względem pozostałych form ulg uregulowanych w ww. art. 67a O.p. , w tym np. rozłożenia zaległej kwoty na raty. Skarżąca podnosiła w sprawie, że została obciążona podatkiem od nieruchomości w najwyższych stawkach, pomimo że sama nie prowadzi działalności gospodarczej (prowadzi ją natomiast na przedmiotowej nieruchomości, objętej opodatkowaniem, jej mąż). Jak już wskazano, zagadnienie wysokości zaległości nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Podobnie bez istoty dla sprawy pozostaje fakt, że w umowie o częściowy podział majątku wspólnego małżonków korzyści i ciężary związane z korzystaniem z nieruchomości przejął na siebie mąż skarżącej (nie posiadający statusu podatnika). Okoliczność ta może mieć znaczenie w wypadku roszczeń zwrotnych, dochodzonych w postępowaniu cywilnym, nie kształtuje jednak sytuacji prawnopodatkowej skarżącej. Jak wynika z treści decyzji oraz akt sprawy, skarżąca jest właścicielką przedmiotowej nieruchomości gruntowej, położonej w B. P., zabudowanej budynkiem, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza – klub fitness. Działalność tę prowadzi mąż skarżącej – M. Ł., z którym w 2019 r. zawarła umowę częściowego podziału majątku wspólnego. Wcześniej, [...] września 2015 r. małżonkowie zawarli umowę o wprowadzeniu ustroju rozdzielności majątkowej. Pomimo to, jak wskazała wnioskodawczyni, prowadzi ona z mężem wspólne gospodarstwo domowe. W tych okolicznościach – zdaniem Sądu – wbrew twierdzeniu organu istotnymi w sprawie są zarówno okoliczności związane z sytuacją majątkową i finansową skarżącej, jak i pozostającego we wspólnym gospodarstwie męża. Niemniej podkreślenia wymaga, że to na podatniczce ubiegającej się o ulgę spoczywa obowiązek wykazania tych okoliczności, które pozostają istotne dla oceny przesłanek istotnych dla jej przyznania. Na podstawie zaoferowanego materiału dowodowego organ ustalił, że skarżąca nie jest przedsiębiorcą, pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości około [...] zł. Oprócz nieruchomości opodatkowanej, jest właścicielką mieszkań o powierzchni 70 m2 w B. P. i 39,39 m2 w W.. Miesięczne wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi oszacowała na kwotę około [...] zł. Oprócz oszczędności w kwocie około [...] zł, skarżąca wykazała, że posiada samochód osobowy marki Mercedes (rok prod. 2012) o wartości około [...] zł. Gospodarstwo obciążają należności cywilnoprawne z tytułu kredytów komercyjnych (łączna wartość miesięcznych rat to około [...] zł). Na utrzymaniu małżonków Ł. pozostaje troje dzieci, z czego jedno studiujące w W. i zajmujące wskazane mieszkanie. M. Ł. prowadzi działalność gospodarczą w branży fitness, która w 2020 r. wygenerowała stratę w kwocie [...]zł, zaś od stycznia do maja 2021 r. - w kwocie [...]zł. Działalność ta została istotnie poszkodowana przez pandemię, bowiem w branży fitness od 17 października 2020 r. do 28 maja 2021 r. nie istniała realnie możliwość prowadzenia działalności. Wcześniej zakaz ten dotyczył okresu od 14 marca 2020 r. do 8 czerwca 2020 r., co także wygenerowało znaczące straty. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, źródłach utrzymania skarżąca nie wykazała innych dochodów twierdząc równocześnie, że w okresie locdownu rodzina utrzymywała się z jej pensji, z której ponoszono m.in. wydatki na raty kredytów zaciągniętych przed pandemią. Oceniając powyższe stwierdzić należy, że pandemia koronawirusa w oczywisty sposób wpłynęła negatywnie na całą gospodarkę, a branża fitness została nią mocno doświadczona. Pandemia bez wątpliwości była też sytuacją nadzwyczajną, a działania rządu w obliczu zagrożenia chorobą często zaskakiwały przedsiębiorców (wprowadzane z dnia na dzień nakazy, zakazy i ograniczenia). Istotnym jest jednak w niniejszej sprawie to, że działalność gospodarcza męża skarżącej przetrwała ten kryzys i obecnie (a także w dacie rozstrzygania sprawy przez organy) może przynosić dochody, a tym samym pozwolić na stopniowe wychodzenie z impasu. Stan pandemii jest co prawda okolicznością o charakterze nadzwyczajnym, niemożliwym do przewidzenia, jednak nie powoduje on automatycznie zwolnienia z ponoszenia ciężarów publicznoprawnych. Wykazana strata w prowadzonej przez M. Ł. działalności, jako wypadkowa przychodów i kosztów, nie świadczy jeszcze o nadzwyczajnej sytuacji ekonomicznej tego podmiotu i niemożności spłaty zaległości podatkowych przez skarżącą, z uwagi na brak lub ograniczenie przyczyniania się jej męża do utrzymania gospodarstwa domowego. Nie można oczekiwać, że w stanie fluktuacji rozmiaru, sposobu czy też dochodowości prowadzonej działalności stan ten będzie niejako automatycznie uzasadniał umorzenie zaległości podatkowych, które zresztą bezpośrednio nie obciążają przedsiębiorcy, ale prowadzącego z nim wspólnie gospodarstwo domowe małżonka (pozostającego z nim w rozdzielności majątkowej). Ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej miały charakter powszechny i zostały wprowadzone przez prawodawcę krajowego, przy równoczesnym uchwaleniu przepisów bezpośrednio mających na celu częściowe niwelowanie skutków tych działań. Brak zysków z prowadzonej działalności gospodarczej czy poniesienie strat, nawet spowodowane wyłącznie takim zdarzeniem jak pandemia, nie może być automatycznie niwelowane poprzez umarzanie zaległości podatkowych. Należy też podkreślić, że skarżąca, którą obciążał w sprawie obowiązek wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, nie wskazała czy i w jakim zakresie jej mąż korzystał z pomocy państwa przeznaczonej dla przedsiębiorców. Co jednak najistotniejsze, skarżąca - w ocenie Sądu - nie wykazała w sposób rzetelny wszystkich dochodów jej rodziny, skoro deklarowane wydatki (i to nie obejmujące koniecznych wydatków życia codziennego, jak jedzenie, ubiór, wydatki dla dzieci) znacznie przekraczają jej dochód z wynagrodzenia za pracę, z którego jej gospodarstwo miało się w okresie objętym wnioskiem wyłącznie utrzymywać. Nie wskazano, co było realnym źródłem finansowania wierzytelności cywilnoprawnych, które wskazano w oświadczeniu. Tymczasem, jak już podniesiono, w interesie podatnika ubiegającego się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych jest właściwe i rzetelne udokumentowanie wniosku, wskazanie przesłanek do jej udzielenia oraz podanie organom podatkowym wszystkich i prawdziwych okoliczności sprawy (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Ke 417/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1410/09). Rolą zaś organu podatkowego jest zweryfikowanie danych wskazanych we wniosku podatnika, a następnie ich ocena pod kątem zaistnienia przesłanek określonych przepisami art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ zasadnie w ocenie Sądu uznał, że pomimo podnoszonych przez wnioskodawczynię trudności związanych z realizacją nałożonego zobowiązania podatkowego, sytuacja ta w żadnym stopniu nie zagraża egzystencji jej rodziny. Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, który obecnie kontynuuje działalność gospodarczą. Jej łączny miesięczny dochód oscyluje wokół kwoty [...]złotych. Nie wykazała i nie udokumentowała dochodów uzyskiwanych przez męża, z którym zawarła umowę o rozdzielności majątkowej. Strata z działalności gospodarczej nie oznacza, że w dacie rozpoznania wniosku małżonek skarżącej w ogóle nie przyczyniał się do utrzymania rodziny. Przeczy temu zresztą wysokość ponoszonych comiesięcznie wydatków gospodarstwa skarżącej, wykraczających poza wysokość jej świadczenia z tytułu wynagrodzenia za pracę. Skoro zaś skarżąca utrzymuje, że nie posiada oszczędności, to oznaczać to musi, iż nie dość rzetelnie przedstawiła realną sytuację majątkową jej rodziny. Organ zasadnie też uznał, że skarżąca dysponuje majątkiem nieruchomym (mieszkania) i ruchomym (samochód) o znacznej wartości, który może stanowić swoiste zabezpieczenie w sytuacjach kryzysowych. Podnosząc okoliczność straty w działalności małżonka nie wskazała, jakim majątkiem (o jakiej wartości) dysponuje, podczas gdy oczywistym jest, że w prowadzonej działalności gospodarczej wykorzystuje środki trwałe. Nie sposób uznać za prawidłowe powoływania się przez skarżącą jedynie na wynik bilansowy działalności gospodarczej jej męża, bez wykazania szczegółowych danych dotyczących jego majątku. Jeśli bowiem, jak twierdzi, pomimo rozdzielności majątkowej, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, to istotnym z punktu widzenia oceny przesłanek z art. 67a § 1 O.p. jest całokształt danych obejmujących majątek, finanse, źródła dochodów współmałżonka. Należy także stanowczo podkreślić, co czyniły wielokrotnie sądy administracyjne w analogicznych sprawach, że przedkładanie zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym nad publicznoprawne jest niczym nie uzasadnione i w żadnym razie nie może być argumentem dla przyznania wnioskowanej ulgi. Trudności w spłacie należności, w tym kredytów zaciągniętych przed okresem pandemii nie powodują, że to organy podatkowe mają rezygnować ze swoich przychodów tylko po to, by podatnik zachował status quo w poziomie swojego dotychczasowego życia. Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżąca nie spełnia przesłanki ważnego interesu podatnika. Zasadnie wskazano też w decyzji, że przedstawiona we wniosku sytuacja podatniczki nie wypełnia przesłanki interesu publicznego w przyznaniu wnioskowanej ulgi. Nie stwierdzono, że ewentualna egzekucja kwoty zaległości spowoduje istotne zakłócenia w funkcjonowaniu rodziny skarżącej, a wierzyciela narazi na dodatkowe koszty. Nie wykluczono realnej możliwości spłaty zaległości w ratach. Jest to tym istotniejsze, że przecież negatywne konsekwencje pandemii wpłynęły również na sytuację finansową Gminy, przy czym dochody przez nią gromadzone mają służyć potrzebom społeczności lokalnej. Przyjęcie w tych okolicznościach założenia o istnieniu podstawy do umarzania zaległości podatkowych podatnikom z uwagi na wprowadzone ustawowo ograniczenia w działalności gospodarczej doprowadziłoby do braków środków i możliwości wywiązywania się z powierzonych zadań w stosunku do całości społeczności lokalnej i jej niezbędnych potrzeb. Ocena powyższych okoliczności, dokonana przez organy podatkowe w aspekcie przyznania ulgi podatkowej i stwierdzenie braku przesłanek dla umorzenia zaległości nie nosi cech dowolności. Oceny tej organy dokonały, opierając się na sytuacji finansowej wnioskodawczyni, ustalonej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonego postępowania. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło przepisu art. 67a §1 pkt 3 O.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło