I SA/Lu 549/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, B.M. wniósł o zwolnienie go od kosztów z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Z uwagi na chorobę od dwóch lat nie pracuje. Obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 750 zł, a żona wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 2.500 zł brutto miesięcznie. Z tego powodu nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, który to obowiązek ciąży na nim również w innych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 120 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,2 ha i łąka o pow. 0.8 ha. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący został wezwany do złożenia: wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. do złożenia: wyciągów i wykazów z rachunków bankowych jego i jego małżonki, zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r., dokumentu wskazującego wysokość wynagrodzenia żony, dokumentu wskazującego wysokość otrzymywanego świadczenia rehabilitacyjnego, zaświadczenia o wielkości posiadanych gruntów rolnych i leśnych, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego i jego małżonkę pojazdów mechanicznych oraz dokumentów określających wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 4 września 2014 r., jednakże mimo upływu zakreślonego w nim terminu pozostało bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o uchylenie ww. postanowienia w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu podjął polemikę z kwestionowanym rozstrzygnięciem wskazując, że nałożenie na niego obowiązku przedstawienia szeregu dokumentów związanych z sytuacją materialną skarżącego i jego małżonki jest chybione i niesprawiedliwe. Jednocześnie wyjaśnił, że w toku postępowania złożył oświadczenie z którego jednoznacznie wynika brak możliwości poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji odmowę przyznania prawa pomocy skarżący uznał za arogancję i brak współczucia dla trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Na zakończenie dodał, że przez wiele lat pracował płacąc podatki i inne daniny, a w chwili obecnej otrzymuje jedynie skromne świadczenie rehabilitacyjne, które nie wystarcza na pokrycie kosztów sądowych związanych z prowadzeniem szeregu postępowań przed tutejszym Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, że z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej – "p.p.s.a."). Wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych strona powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., II GZ 324/13, LEX nr 1335108). Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (wyrok NSA z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, LEX nr 1319081). Sąd wydaje orzeczenie na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. Wymaga to przedstawienia przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez sąd (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2013 r., II GZ 260/13, LEX nr 1320697). Przytoczone w oświadczeniu okoliczności i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie wnioskodawcy, a do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Oceniając sytuację materialną strony sąd bada nie tylko jej dochody, ale również czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych (wyrok NSA z 21 maja 2013 r., II OZ 382/13, LEX nr 1319080). W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (wyrok NSA z 29 listopada 2011 r., II FZ 718/11, LEX nr 1070173). Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. wyrok NSA z 5 lipca 2013 r., II OZ 546/13, LEX nr 1347140). W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty stwierdzić należy, że nie wykazał on przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, zamieszkując w należącym do nich domu. Ze złożonego, we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia skarżącego, wynika, że on i jego żona dysponują na miesięczne utrzymanie kwotą na którą składa się wynagrodzenie żony w wysokości 2.500 zł (brutto) i 750 zł świadczenia rehabilitacyjnego skarżącego. Jednocześnie mimo wezwania skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego rzeczywistą sytuację finansową nie wskazał także zakresu koniecznych wydatków, związanych z kosztami utrzymania gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego. W ocenie Sądu skarżący nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej zarówno jego samego jak i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony uniemożliwił sądowi pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji