I SA/Lu 87/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej – w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a: - odmówić M. R. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie . W złożonym formularzu PPF skarżący M. R. wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że nie osiąga żadnego dochodu ( nie ma z czego żyć) i jedynie dzięki swoje matce (rencistce) jest w stanie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby. Wyjaśnił, iż jego problemy z płynnością finansową spowodowane zostały wypadkiem jakiemu uległ w grudniu 2004 r. doznając urazu kręgosłupa. Długie leczenie i rehabilitacja, a także przedłużające się postępowanie podatkowe zmusiły go do zawieszenia działalności. W rubryce majątek skarżący wskazał, że jest współwłaścicielem w ½ części domu jednorodzinnego o pow. 120 m2 obciążonego hipoteką z tytułu postępowania egzekucyjnego oraz samochodu VW T. z 1992 r. przeznaczonego do złomowania. Podał, że opłata z tytułu niniejszej sprawy stanowi dla niego znaczny wysiłek finansowy, którego nie jest w stanie ponieść. Wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej " ustawa p.p.s.a.") do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w zakresie sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i finansowej jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wysokości stałych miesięcznych wydatków, ewentualnego korzystania z form pomocy instytucji prywatnych lub państwowych – skarżący na wezwanie nie odpowiedział. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: W pierwszej kolejności przypomnieć należy że: - zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; - zgodnie z art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej; - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest sytuacja materialna strony. Stąd oczywistym jest, iż ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych wyjaśnieniach. Musi ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, gdyż dopiero właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. orzeczenia w sprawach II FZ 236/08, I GZ 122/09, czy II FZ 240/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, czy dokumentów potwierdzających wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu - oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF nie było wystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Skarżący żądanych dokumentów i informacji nie złożył, co uniemożliwiło Sądowi rzeczywistą ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. W tych okolicznościach za utrwalonym już orzecznictwem przyjąć należy, iż skoro skarżący nie wykazał i nie udokumentował okoliczności świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej, to nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia w sprawach I GZ 122/09, II GZ 332/08, II GZ 104/09, II GZ 157/09, akt II GZ 252/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a należało postanowić jak w sentencji.