II SA/Lu 11/22
WyrokWSA w Lublinie2022-03-22
Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Joanna Cylc-Malec, Marcin Małek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu naprawczym dotyczącym samowoli budowlanej możliwe jest nakazanie wykonania robót budowlanych w celu dostosowania istniejącego budynku do aktualnych przepisów przeciwpożarowych i dotyczących odprowadzania wód opadowych, nawet jeśli budynek został wzniesiony przed wejściem w życie tych przepisów?Ratio decidendi
Tak, w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego możliwe jest nakazanie wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, w tym dostosowania go do aktualnych przepisów przeciwpożarowych i dotyczących odprowadzania wód opadowych. Przepisy te, w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, mogą mieć zastosowanie do budynków istniejących, nawet jeśli zostały wzniesione przed ich wejściem w życie, pod warunkiem, że stanowią zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego. Kwestie naruszenia granic działek należą do zakresu prawa cywilnego i nie są rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. M. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i nałożyła na skarżącego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych przy budynku gospodarczym. Roboty te miały na celu dostosowanie budynku do przepisów przeciwpożarowych (uzupełnienie pokrycia dachowego, wykonanie obróbek blacharskich, wysunięcie ściany oddzielenia przeciwpożarowego lub zastosowanie pasa z materiału niepalnego, obcięcie krokwi i okapu) oraz przepisów dotyczących odprowadzania wód opadowych (montaż rynien i rur spustowych). Skarżący kwestionował m.in. ustalenie granicy działek oraz prawidłowość wykonania nakazanych robót.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją z [...] listopada 2021 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. i M. M., Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] sierpnia 2021 r., znak: [...] w całości i nałożył na K. M. obowiązek wykonania robót budowlanych przy budynku gospodarczym o wymiarach 15,00 m x 4,00 m usytuowanym na działce nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym L. D., gm. G., polegających na:
1) uzupełnieniu pokrycia dachowego materiałem niepalnym (takimi jak np. blacha) od strony działki o nr [...] wraz z wykonaniem obróbek blacharskich,
2) zamontowaniu rynien i rur spustowych odprowadzających wody opadowe ze wschodniej połaci dachu (połać od strony dziatki nr [...]) na nieutwardzony teren działki o nr [...],
3) wysunięciu ściany oddzielenia przeciwpożarowego od strony północnej co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku (na własnym fundamencie) lub na całej wysokości ściany zewnętrznej północnej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60,
4) obcięciu krokwi oraz okapu dachu wystającego poza lico ściany położonej przy granicy z działką o nr [...] w terminie do [...] stycznia 2022 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Przedmiotem postępowania jest parterowy budynek gospodarczy o wymiarach 15,00 m x 4,00 m i wysokości w kalenicy 3,80 m, posiadający od strony działki o nr [...] ścianę murowaną z cegły pełnej silikatowej o grubości 0,12 m, która stanowi wypełnienie między słupami o wymiarach 0,62 m x 0,62 m (skrajne) i 0,38 m x 0,38 m, stanowiącymi główną konstrukcję obiektu. Płatew drewniana od strony działki o nr [...], będąca oparciem dla konstrukcji dachu, położona jest bezpośrednio na słupach murowanych oraz ściance stanowiącej wypełnienie między słupami. Dach jest dwuspadowy o kalenicy równoległej od granicy między działkami nr [...] i [...], konstrukcja dachu - drewniana, pokrycie stanowi blacha falista, spadek dachu w kierunku działki nr [...] i działki własnej. Przedmiotowy budynek użytkowany jest zgodnie z przeznaczeniem, nie posiada orynnowania i rur spustowych od strony działki nr [...]. Obiekt budowlany posiada trzy bramy o szerokości w świetle 2,90 m, 3,53 m, 3,51 m od strony podwórza i bramę o szerokości 2,60 m w ścianie szczytowej oraz drzwi do wydzielonego pomieszczenia o szerokości w świetle 1,00 m, dzięki któremu zapewniona jest możliwość ewakuacji z budynku.
Wobec braku jednoznacznego ustalenia daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, (M. M. wskazuje lata 1965-1968, a K. M. wskazuje, że w 1965 r. wykonał remont dachu, a w 1968 r. podniósł dach, wymienił słupy drewniane na murowane, wykonał ścianę osłonową od strony miedzy i magazynek od strony stodoły), a także braku dokumentacji z okresu jego budowy, przyjęto, że skoro przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora ani właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu, a organy wydające pozwolenia na budowę były zobligowane do przechowywania dokumentów dotyczących wydawanych pozwoleń na budowę tylko przez okres 5 lat, nie można wyciągać wniosku, że obiekt ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. W związku z powyższym organy prowadziły postępowanie w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego (tzn. procedury naprawczej).
Badając zgodność inwestycji z przepisami powszechnie obowiązującymi, organy wzięły pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie realizacji robót budowlanych, tj. przepisy przeciwpożarowe zawarte w zarządzeniu nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa Nr 10 poz. 44 z późn. zm.), które zawierają określone wymogi m. in. zachowania konstrukcji obiektu spełniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, a także normują odległości pomiędzy budynkami nieosłoniętymi ścianami przeciwpożarowymi i odległości budynków od granicy sąsiedniej nieruchomości (m.in. § 3, § 16 § 20 ust. 2 i następne, § 73, § 76 i § 78 ww. zarządzenia).
Organy uznały, że nawet w odniesieniu do starych budynków, realizowanych kilkadziesiąt lat temu jest możliwe nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do zgodności z aktualnie obowiązującymi wymaganiami p.p.o.ż., co wynika wprost z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2002 r.).
Organy podkreśliły, że w świetle § 207 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 września 2020 r. o sygn. akt II SA/Lu 50/20). Zatem w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie rozporządzenia (to jest przed 16 grudnia 2002 r.) przepisy tego aktu mogą mieć zastosowanie w ograniczonym zakresie. Po pierwsze, zastosowanie to zostało ograniczone do przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego, wymiaru schodów i oświetlenia awaryjnego. Po drugie, budynek musi być użytkowany w okresie obowiązywania rozporządzenia oraz należy stwierdzić, na podstawie przepisów odrębnych, że budynek zagraża życiu ludzi (zob. wyroki NSA z 12 stycznia 2011 r., II OSK 1316/11, z 26 października 2011 r., II OSK 327/09, z 21 listopada 2012 r., II OSK 1316/11 i z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 520/19). Przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego znajdują zatem zastosowanie także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym", albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem dopuszczalnym. Obiekty niespełniające wymogów bezpieczeństwa muszą być doprowadzone do stanu niezagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi nawet, jeśli będzie to pewną trudnością dla zamieszkałych tam osób. Chodzi bowiem o ich bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo ekip strażackich w przypadku pożaru (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 27 kwietnia 2018 r., II SA/G1 151/18; wyrok WSA w Gliwicach z 12 czerwca 2019 r., II SA/G1 64/19; wyrok WSA w Rzeszowie z 30 sierpnia 2017 r., II SA/Rz 485/17; wyrok NSA z 3 września 2014 r., II OSK 516/13). Ustawodawca musi mieć w tej sytuacji swobodę w dostosowaniu ochrony przeciwpożarowej także istniejących budynków do postępów w nauce (nowe, skuteczniejsze środki ochrony przeciwpożarowej), czy zwiększenia się zagrożeń związanych z pożarami (wzrost zaludnienia, zagęszczenie zabudowy) (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2019 r., II SA/Lu 389/19, wyrok NSA z 24 sierpnia 2007 r., II OSK 1144/06). Pomimo uznania, że przedmiotowy budynek gospodarczy ma zapewnioną możliwość ewakuacji ludzi, to wobec bliskiego posadowienia budynków usytuowanych na działce nr [...] (odległość między budynkami 0,65 m) stanowi on dla nich zagrożenie (ryzyko pożaru).
Organy uznały zatem, że należy doprowadzić budynek do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Wobec posadowienia budynku przy granicy z działką nr [...], w myśl § 272 ust. 3 budynek ten powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Wymagana klasa odporności ogniowej ściany przeciwpożarowej dla przedmiotowego budynku (zgodnie z § 209 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r.) w nawiązaniu do § 213 pkt 4 i § 232 ust. 4 tego rozporządzenia, powinna wynosić RE I 60. Zgodnie z § 235 rozporządzenia z 2002 r., ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany (ust. 1), ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60 (ust. 2), a w budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E I 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia (ust. 3).
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał za zasadną zmianę obowiązku nałożonego przez organ pierwszej instancji dotyczącego ściany budynku gospodarczego od strony działki nr [...] w zakresie, w jakim może stanowić ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w rozumieniu § 235 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Przedmiotowa ściana wzniesiona jest na własnym fundamencie, wybudowana z cegły silikatowej o grubości 0,12 m. Poza sporem jest, iż elementy dachu, takie jak: konstrukcja, murłata i łacenie wykonane są z drewna, a więc materiału palnego. Jednakże samo pokrycie dachowe (o którym mowa w § 235 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych) jest wykonane z blachy będącej materiałem niepalnym. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, zasadnym będzie obcięcie krokwi oraz okapu dachu wystającego poza lico ściany wschodniej położonej przy granicy z działką nr [...], co pozwoli na przystosowanie jej do przepisów przeciwpożarowych, bowiem likwidacja wymienionych elementów, pozwoli na uzyskanie pełnej ściany silikatowej bez otworów. Ponadto uzupełnienie pokrycia dachowego materiałem niepalnym od strony działki nr [...] wraz z wykonanymi obróbkami blacharskimi pozwoli uzyskać całościowe pokrycie dachu materiałem niepalnym, czyniąc zadość przepisom przeciwpożarowym.
Za zasadne uznał organ odwoławczy objęcie przez organ I instancji nakazem dostosowania do przepisów przeciwpożarowych ściany północnej przedmiotowego budynku gospodarczego. W ścianie szczytowej północnej, prostopadłej do ściany oddzielenia przeciwpożarowego, znajdują się wrota drewniane o szerokości 2,60 m, pozostałą część stanowią dwa słupy murowane 1,40 m, a wypełnienie tej ściany na wysokości powyżej słupów stanowią deski, dlatego też, wobec faktu, że ściana północna jest w większości z materiału palnego, należało dostosować ją do obowiązujących przepisów przeciwpożarowych w oparciu o § 235 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.
Wobec powyższego, według organu drugiej instancji, aktualnie obowiązujące przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych będą miały zastosowanie tylko w zakresie, w jakim odnoszą się do przepisów przeciwpożarowych, natomiast w zakresie odprowadzania wód opadowych zastosowanie znajdą przepisy zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (por. wyrok NSA z 20 lutego 2019 r., II OSK 813/17).
Biorąc pod uwagę powyższe, nakaz zamontowaniu rynien i rur spustowych odprowadzających wody opadowe ze wschodniej połaci dachu (połać od strony działki nr [...]) na nieutwardzony teren działki nr [...] pozwoli doprowadzić budynek do zgodności z przepisami zawartymi w § 54 i nast. zarządzenia, zgodnie z którymi każda nieruchomość w miastach i osiedlach, na której znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego, powinna posiadać urządzenia potrzebne do usuwania wód opadowych, zużytych i nieczystości. Dla stałych wydzielin pochodzenia zwierzęcego powinny być wykonane specjalne urządzenia (§ 54 ust. 1), ponadto dachy, stropodachy i tarasy oraz w razie potrzeby również wszelkie nienakryte części obiektów budowlanych, zagłębione w terenie, jak schody, pochylnie i studzienki piwniczne, powinny posiadać urządzenia do usuwania wód opadowych (§ 54 ust. 2) oraz w myśl § 54 ust. 4 zabrania się odprowadzania wód opadowych na teren sąsiada oraz wzdłuż granicy sąsiada w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektów przed zawilgoceniem.
W ocenie organu odwoławczego, podnoszone przez odwołujących się kwestie związane z rozgraniczeniem i tzw. prawem sąsiedzkim są przedmiotem badań prawa cywilnego i podlegają rozstrzyganiu w toku postępowania rozgraniczeniowego, w dalszej kolejności - przez sądy powszechne.
Odnosząc się do nieprawidłowych, zdaniem skarżącego, rozwiązań technicznych dotyczących wykonania rur spustowych, organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano pogląd, że pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego i faktycznego obiektów budowlanych. W inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są bowiem osoby, które posiadają uprawnienia budowlane co najmniej w ograniczonym zakresie. PINB w K. dokonał oceny i opisu wykonanych robót budowlanych w oparciu o przeprowadzone oględziny i nie stwierdził, aby w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność posiłkowania się jakimikolwiek dodatkowymi instrumentami (poza wskazanymi w przepisach prawa), mającymi pomóc w weryfikacji wykonania robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną. Jeśli w wyniku poczynionych ustaleń stwierdzone zostanie, że wykonane roboty budowlane nie charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania i ocena ich jakości oraz sposobu wykonania nie przysparza trudności pracownikom nadzoru budowlanego, to nie ma potrzeby dokonywania technicznych czynności budowlanych polegających choćby na demontażu elementów obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania (por. wyrok NSA z 20 lutego 2009 r., II OSK 213/08, wyrok NSA z 21 czerwca 2016 r., II OSK 2542/14, wyrok WSA w Łodzi z 17 listopada 2015 r., II SA/Łd 824/15).
W skardze na decyzję organu odwoławczego K. M. wskazał, że nie jest ustalona granica działek nr [...] i nr [...]. Zostanie ona ustalona ponownie przez geodetę. Ponadto wyjaśnił, że obcięcie dachu i zrównanie końca jego pokrycia z licem ściany wschodniej jest błędne. Rynna nie powinna dotykać z boku ściany albo leżeć na ścianie. Ściany są zimne. W tym przypadku słońce po południu ogrzewa stronę zachodnią budynku, zimą zamraża wodę na ścianie wschodniej, woda zamarza w rynnie i rozsadza rynnę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.). Hipoteza normy wynikającej z tych przepisów obejmuje sytuacje, gdy – w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 – zostały wykonane roboty budowlane: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach. W części dyspozytywnej norma ta przewiduje możliwość ustanowienia – w drodze decyzji – określonych powinności, w szczególności możliwość nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Oceniając zgodność stanu objętego niniejszym postępowaniem budynku z prawem, organ odwoławczy w pełni zasadnie zastosował zarówno aktualne, jak i poprzednio obowiązujące przepisy wykonawcze dotyczące warunków technicznych usytuowania budynków.
Dokonując tej oceny pod kątem ochrony przeciwpożarowej, organ prawidłowo zastosował regulacje zawarte w obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Upoważnienie do ich stosowania zawiera powołany przez organ § 207 ust. 2 tego rozporządzenia. Wprowadzenie określonych w tym rozporządzeniu wymogów ochrony przeciwpożarowej dla budynków wzniesionych przed jego wejściem w życie jest ze wszech miar zasadne, ponieważ budynki pozbawione elementów gwarantujących ochronę przeciwpożarową stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Zmiany w strukturze społecznej i przestrzennej powodują natomiast, że budynki wzniesione kilkadziesiąt lat temu, szczególnie w granicy czy tuż przy granicy z sąsiednią działką i posadowionymi na niej budynkami, nie spełniają standardów ochrony przeciwpożarowej. Dotyczy to budynku będącego przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, ponieważ jest on posadowiony tuż przy granicy z działką nr [...] w odległości 0,65 m od budynku usytuowanego na tej działce.
W myśl § 272 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. budynek ten powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Zgodnie z § 209 ust. 4 w związku z § 213 pkt 4 i § 232 ust. 4 rozporządzenia, wymagana klasa odporności ogniowej ściany przeciwpożarowej dla tego budynku powinna wynosić RE I 60. W myśl § 235 tego rozporządzenia, ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, opartym na konstrukcji nośnej o klasie odporności ogniowej nie niższej od odporności ogniowej tej ściany (ust. 1), ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60 (ust. 2), a w budynku z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień ściany oddzielenia przeciwpożarowego należy wyprowadzić ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m lub zastosować wzdłuż ściany pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E I 60, bezpośrednio pod pokryciem; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia (ust. 3).
O tym, które z materiałów budowalnych można zaliczyć do materiałów niepalnych, decydują regulacje zawarte w załączniku nr 3 do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczącego palności wyrobów budowalnych. W świetle tych przepisów jako niepalne mogą być klasyfikowane jedynie wyroby oznaczone klasą A1 i A2. Wyroby oznaczone innymi klasami muszą zostać uznane za wyroby palne w rozumieniu rozporządzenia.
W oparciu o powołane normy prawne organ odwoławczy nakazał skarżącemu:
- uzupełnić pokrycie dachowe na ścianie od strony działki nr [...] materiałem niepalnym wraz z wykonaniem obróbek blacharskich, a także obciąć krokwie oraz okap dachu wystający poza lico ściany;
- wysunąć ścianę oddzielenia przeciwpożarowego od strony północnej (prostopadłą do działki nr [...]) o co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku (na własnym fundamencie) lub na całej wysokości ściany zewnętrznej północnej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60.
Ściana od strony działki nr [...], której dotyczy pierwsza grupa nakazów, została wybudowana z cegły silikatowej o grubości 12 cm. Konstrukcja, murłata i łacenie dachu od strony tej działki wykonane są z drewna będącego materiałem palnym, zaś pokrycie dachowe jest wykonane z blachy będącej materiałem niepalnym, z tym, że występują ubytki tego pokrycia od strony działki nr [...]. Wobec powyższego, nakaz obcięcia krokwi oraz okapu dachu wystającego poza lico ściany wschodniej położonej przy granicy z działką nr [...], a także uzupełnienie pokrycia dachowego materiałem niepalnym od strony działki nr [...] wraz z wykonanymi obróbkami blacharskimi, pozwoli na uzyskanie pełnej ściany niepalnej (silikatowej, bez otworów), czyniąc zadość przepisom przeciwpożarowym zawartym w § 235 rozporządzenia z 2002 r.
Dyspozycję § 235 ust. 2 tego rozporządzenia wypełnia również nakaz dotyczący ściany północnej budynku (prostopadłej do granicy z działką nr [...]), w której aktualnie znajdują się wrota drewniane o szerokości 2,60 m oraz dwa słupy murowane o łącznej szerokości 1,40 m, przy czym wypełnienie tej ściany na wysokości powyżej słupów stanowią deski. Wobec tego, że zarówno wrota, jak i deski wykonane są z drewna będącego materiałem palnym, należało dostosować tę ścianę do wymogów zawartych w § 235 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r.
Zarówno zakres, jak i sposób sformułowania tych obowiązków nie budzą wątpliwości. Stan, w tym konstrukcja, ściany północnej i wschodniej budynku na działce nr [...], zostały ustalone w sposób wyczerpujący i jednoznaczny, zaś treść nałożonych na skarżącego obowiązków wynika wprost z dyspozycji powołanych wyżej norm ochrony przeciwpożarowej.
W zakresie doprowadzenia budynku do stanu zgodności z przepisami dotyczącymi prawidłowego odprowadzania wód opadowych organ prawidłowo zastosował przepisy zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, z uwagi na to, że budynek został wzniesiony w okresie obowiązywania tego zarządzenia, a rozporządzenie z 2002 r. ma zastosowanie, jak wyżej wspomniano, jedynie w odniesieniu do bezpieczeństwa pożarowego, wymiaru schodów i oświetlenia awaryjnego.
W myśl § 54 tego zarządzenia, każda nieruchomość w miastach i osiedlach, na której znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego, powinna posiadać urządzenia potrzebne do usuwania wód opadowych, zużytych i nieczystości. Dachy, stropodachy i tarasy oraz w razie potrzeby również wszelkie nienakryte części obiektów budowlanych, zagłębione w terenie, jak schody, pochylnie i studzienki piwniczne, powinny posiadać urządzenia do usuwania wód opadowych (§ 54 ust. 2), przy czym, w myśl § 54 ust. 4 zarządzenia zabrania się odprowadzania wód opadowych na teren sąsiada oraz wzdłuż granicy sąsiada w sposób nie zabezpieczający tego terenu lub obiektów przed zawilgoceniem.
Nakazanie skarżącemu zamontowania rynien i rur spustowych odprowadzających wody opadowe ze wschodniej połaci dachu (od strony działki nr [...]) na nieutwardzony teren należącej do niego działki o nr [...] stanowi wypełnienie dyspozycji § 54 ust. 2 i 4 powołanego zarządzenia.
Zarzuty podniesione w skardze oraz w uzupełniającym ją piśmie datowanym na 11 marca 2022 r. skarżący skoncentrował wokół kwestii ewentualnego naruszenia granicy jego działki. Odnosząc się do tego, wskazać należy, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego chodzi o doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale tylko w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego, regulującego kwestie ochrony własności. W tym ostatnim przypadku poszkodowani właściciele mogą bowiem dochodzić swych praw przed sądem powszechnym. W okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, że kwestia ewentualnego naruszenia granicy działek nr [...] oraz [...] nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zagadnienia związane z ewentualnym naruszeniem granic działek pozostają poza kompetencjami organu nadzoru budowlanego. Kwestia ewentualnego naruszenia granic własności w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego nie skutkuje stwierdzeniem, że roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z prawem.
W świetle powyższych ustaleń podnoszone w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło