II SA/Lu 176/19
WyrokWSA w Lublinie2019-06-18
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grzegorz Grymuza, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku, który został już wybudowany bez wymaganego pozwolenia, a w stosunku do którego toczy się postępowanie legalizacyjne lub zostało wydane postanowienie o nakazie rozbiórki?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu warunków zabudowy zasadniczo dotyczy inwestycji planowanej w przyszłości. Wydanie takiej decyzji dla obiektu już zrealizowanego jest dopuszczalne jedynie w ramach postępowania legalizacyjnego, gdy jest ono niezbędne do legalizacji samowoli budowlanej. W sytuacji, gdy postępowanie legalizacyjne zakończyło się nakazem rozbiórki, a skarga od tego nakazu została oddalona, postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla tego obiektu staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku D.D. o ustalenie warunków zabudowy dla budynku gospodarczo-garażowego. Po wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy, inwestorka złożyła wniosek o jej zmianę, wskazując, że budynek już istniał i toczyło się w jego sprawie postępowanie legalizacyjne. Organ I instancji wznowił postępowanie, uchylił decyzję i umorzył postępowanie, uznając, że decyzja została wydana dla inwestycji już zrealizowanej, co czyni ją bezprzedmiotową. SKO utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie zasad postępowania i błędne umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi D.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..] r., nr [..] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i umorzenia postępowania oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta L. po rozpoznaniu wniosku D. D. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo – garażowego na działce nr ewid. [...] położonej w L. przy [...]
W dniu 20 listopada 2017r. inwestorka złożyła wniosek o zmianę decyzji przez uwzględnienie faktu, że w chwili wydania decyzji budynek już istniał , a odległość od granicy działki wynosi od 1,52m do 1,76m.
Postanowieniem z dnia [...]. Prezydent Miasta L. na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 kpa wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia [...]. Organ wyjaśnił, że w sprawie zachodzi nowa okoliczność nie znana mu w dacie wydawania decyzji, a wynikająca ze złożonego wniosku o zmianę decyzji z [...]. Nowa okoliczność polega na tym, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczył już istniejącego budynku gospodarczo – garażowego w stosunku do którego toczy się postępowanie legalizacyjne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2014r. ( II OSK 1890/12 ) organ stwierdził, że w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt. 1 Prawa budowalnego. Tymczasem we wniosku z dnia 9 maja 2017r. nie było informacji o istnieniu budynku wzniesionego niezgodnie z przepisami.
Decyzją z dnia [...]. ten sam organ na podstawie art. 151 §1 pkt.2 kpa uchylił swoją decyzję z dnia [...]. i umorzył postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu powielił argumentację zawartą w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Wyjaśnił, że według dokumentów ewidencyjnych dołączonych do wniosku z dnia 9 maja 2017 r. o ustalenie warunków zabudowy na działce nr ewid. [...] jest już jeden budynek garażowy oznaczony symbolem (t), zaś zamiarem wnioskodawczyni była realizacja drugiego wolnostojącego budynku gospodarczo-garażowego i dla takiego kolejnego budynku ustalono warunki zabudowy. Dopiero we wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. skarżąca podniosła, że budynek gospodarczo – garażowy, dla którego domagała się ustalenia warunków zabudowy istnieje i przedłożyła wydane w sprawie tego budynku decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. nakazujące jego rozbiórkę jako wybudowanego bez stosownego zezwolenia. Zdaniem Prezydenta miasta L. pojawiła się więc nowa okoliczność w sprawie, gdyż objęty wnioskiem z dnia 9 maja 2017 r. budynek gospodarczo-garażowy nie jest budynkiem planowanym, ale już istniejącym, wzniesionym w warunkach samowoli budowlanej, co do którego toczyło się postępowanie legalizacyjne. W konsekwencji decyzja o warunkach zabudowy z dnia [...] r. wydana została niezgodnie z obowiązującymi przepisami, a więc należało ją wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem organu nie jest bowiem możliwe wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej, co do której nie toczy się postępowanie legalizacyjne, a wręcz przeciwnie, został wydany nakaz rozbiórki. W takim przypadku ustalenie warunków zabudowy jest bezprzedmiotowe, co spełnia przesłankę umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa.
Po rozpoznaniu odwołania D. D. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Kolegium podzieliło stanowisko, że w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania wskazane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem po wydaniu ostatecznej decyzji ujawniona została nowa, istotna okoliczność faktyczna, nieznana dotąd organowi administracji rozstrzygającemu sprawę, a istniejąca w dacie orzekania, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Okolicznością tą jest stwierdzenie, że wniosek skarżącej z dnia 9 maja 2017 r. o ustalenie warunków zabudowy nie dotyczył nowej, planowanej zabudowy – jak przyjął organ - lecz zabudowy już istniejącej, co zostało ujawnione we wniosku skarżącej z dnia 20 listopada 2017 r. Zdaniem Kolegium, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynikało, by wniosek o ustalenie warunków zabudowy z dnia 9 maja 2017 r. (k. 1-4 akt) dotyczył innej zabudowy, niż zabudowa planowana w przyszłości, określona jako "realizacja wolnostojącego, parterowego budynku gospodarczo-garażowego na nieruchomości oznaczonej działką nr [...]. położonej przy ul. [...] w L.". We wniosku tym wskazano parametry przyszłej zabudowy i jednocześnie opisano (pkt III wniosku, k. 2 akt) istniejącą zabudowę w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego. Powyższe znalazło oparcie w przedłożonej mapie ewidencyjnej (k. 11 akt). Z dokumentów tych nie wynikało, by żądanie strony dotyczyło budynku istniejącego objętego postępowaniem legalizacyjnym. Rozpatrując ten wniosek organ miał przy tym na uwadze, że już wcześniej toczyło się postępowanie z wniosku D. D. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku gospodarczo-garażowego, w którym Kolegium wydało ostateczną decyzję z dnia [...] r. i w którym został wydany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu [...]. W związku z tym rozpatrując wniosek z dnia 9 maja 2017 r. organ dołączył do akt postępowania dokumentację dotyczącą obsługi komunikacyjnej nieruchomości, zgromadzoną w tamtym postępowaniu. Kolegium podkreśliło, że we wniosku inicjującym poprzednie postępowanie skarżąca wprost określiła jako przedmiot wniosku istniejący budynek gospodarczo-garażowy (dla potrzeb jego rozbudowy i nadbudowy). Rozpatrując kolejny wniosek skarżącej z dnia 9 maja 2017 r. o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy, organ dokonując analizy uwarunkowań zagospodarowania terenu (k. 61 - 63 akt), uwzględnił stan zagospodarowania nieruchomości, wynikający również z dokumentacji zgromadzonej w tamtej sprawie, wskazując, że działka objęta inwestycją (o powierzchni 1612,08 m) aktualnie zabudowana jest II - kondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz parterowym budynkiem garażowym. W konsekwencji decyzją z dnia [...]. Prezydent miasta L. ustalił warunki zabudowy dla kolejnego, nowego budynku. Kolegium podkreśliło, że D. D. nie wniosła odwołania od tej decyzji, która w związku z tym stała się ostateczna w dniu [...] r. Dopiero z pisma (wniosku) skarżącej z dnia 20 listopada 2017 r. o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. wynikało, że skarżąca chce uzyskać decyzję o warunkach zabudowy w celu zalegalizowania wybudowanego bez niezbędnego pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego. Wniosek z dnia 9 maja 2017 r. został przy tym sformułowany w sposób czytelny, a powierzchnia działki umożliwiała usytuowanie kolejnego (trzeciego) budynku na nieruchomości. Zdaniem Kolegium, to, że w przeszłości do wiadomości organu I instancji przesłane zostało postanowienie z dnia [...] r. nakładające na D. D. obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowego budynku, nie uzasadniało automatycznie traktowania każdego kolejnego jej wniosku o ustalenie warunków zabudowy jako wniosku dotyczącego istniejącego budynku objętego postępowaniem legalizacyjnym. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie, a następnie rozpatrywał wniosek skarżącej z dnia 9 maja 2017 r. ponownie. Kolegium wyjaśniło, że w świetle art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1945), dalej jako "u.p.z.p." co do zasady decyzje ustalające warunki zabudowy dotyczą stanu przyszłego tj. inwestycji niezrealizowanej. Powołując się na orzecznictwo Kolegium wskazało, że możliwe jest także wydanie takiej decyzji w postępowaniu legalizacyjnym, toczącym się przed organami nadzoru budowlanego. Jeśli jednak postępowanie legalizacyjne się nie toczy, decyzja taka nie może być wydana dla inwestycji zrealizowanej. Tym samym, wobec ostatecznego zakończenia postępowania legalizacyjnego decyzją [...]WINB z dnia [...] r. nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku gospodarczo - garażowego, niedopuszczalne jest obecnie prowadzenie postępowania w przedmiocie warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej, dlatego podlegało ono umorzeniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. polegającego na niewezwaniu skarżącej do końcowego wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, Kolegium wskazało, że zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. D. zarzuciła decyzji Kolegium naruszenie zasad prowadzenia postępowania dowodowego i realizacji zasady prawdy obiektywnej. W jej ocenie zgromadzone dowody nie pozwalały na przyjęcie, że we wniosku z dnia 9 maja 2017 r. domagała się warunków zabudowy dla innego budynku, niż samowolnie zrealizowany budynek gospodarczo - garażowy. Złożenie takiego wniosku nastąpiło w wykonaniu obowiązku nałożonego na nią postanowieniem PINB z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 49 ust. 3 prawa budowlanego. Organ I instancji posiadał kompleksową wiedzę o toczącym się postępowaniu legalizacyjnym, gdyż wszystkie decyzje i postanowienia wydawane w tym postępowaniu były przesyłane do jego wiadomości, w tym również wskazane postanowienie z dnia [...] r. Skarżąca podniosła, że nie została pouczona o obowiązku dołączenia do wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy pisma lub treści postanowienia informującego o możliwości legalizacji samowoli budowlanej poprzez uzyskanie takiej. Jednocześnie we wniosku o ustalenie warunków zabudowy z dnia 9 maja 2017 r., na stronie drugiej w punkcie III, skarżąca wskazała na budynek wolnostojący o funkcji gospodarczo – garażowej. Przedmiotowy budynek widniał też na dołączonej do wniosku mapie ewidencji gruntów z dnia 4 maja 2017 r. oznaczony symbolem (t), jak również w piśmie zawierającym uzupełnienie dokumentów z dnia 4 grudnia 2014r. i na dołączonych zdjęciach. Wskazała również, że Prezydent Miasta L. wydał już wcześniej decyzję z dnia [...] r. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej polegającej na rozbudowie i nadbudowie budynku garażowego wraz ze zmianą sposobu użytkowania na funkcję usługową, stwierdzając, że taka inwestycja jest dopuszczalna i zgodna z przepisami odrębnymi oraz spełnia warunki określone w art. 61 ust.1 pkt. 1- 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo uczestnika P. K. z dnia 12 czerwca 2018 r., z treści którego wynika, że Prezydent miasta L. miał wiedzę o posadowieniu budynku w dacie wydania decyzji, jak również o właściwym zamiarze D. D.. Powyższe dowody, jednoznacznie zdaniem skarżącej wskazują, że jej zamiarem było wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku istniejącego, objętego postępowaniem legalizacyjnym. Zwróciła uwagę, że wniosek o wydanie decyzji złożyła w trakcie toczącego się postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Co więcej, wniosek o zmianę decyzji z dnia [...]. został złożony jeszcze przed rozstrzygnięciem L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z [...], organ mając zatem wiedzę o toczącym się postępowaniu legalizacyjnym powinien był ze szczególną starannością ocenić wniosek skarżącej, a w razie wątpliwości powinien ją wezwać do uzupełniania wniosku poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego nałożony przez organ architektoniczno - budowlany obowiązek uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla legalizowanego budynku. Organy administracji powinny kierować się dyrektywą systemową dochodzenia do prawdy materialnej, rzeczywistej i w związku z tym ciąży na nich obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem skarżącej, organ bezzasadnie umorzył postępowanie, naruszając art. 105 § 1 k.p.a. Powołując się na wybrane orzeczenia sądów administracyjnych wskazała, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty, natomiast bezzasadność żądania strony to brak przesłanek do uwzględnienia tego żądania. W ocenie skarżącej w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, gdyż nie cofnęła złożonego wniosku, a jednocześnie organ nie wskazał przepisów prawa materialnego, które uniemożliwiałyby wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Skarżąca zarzuciła również organowi opieszałość, gdyż organ administracji po powzięciu informacji o treści wniosku z dnia 20 listopada 2017 r. nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego, wydając dopiero w dniu [...] r. postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]. Podniosła także, że wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 czerwca 2018 r., (II SA/Lu [...]) oddalającego jej skargę na decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. w przedmiocie nakazu rozbiórki i sprawa nie została do chwili obecnej rozpatrzona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie zaś do art. 149 § 1, 2 i 4 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Warunkiem niezbędnym zastosowania tej podstawy wznowienia jest to, aby owe fakty lub dowody realnie istniały już w czasie wydawania decyzji ostatecznej. Dopiero bowiem w takim przypadku, już w fazie merytorycznego badania wystąpienia przesłanek wznowienia, będzie można przyjąć wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że ujawnienie nowych okoliczności bądź nowych dowodów powinno uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane organowi wydającemu decyzję w postępowaniu głównym, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej, niż to przyjęto ostatecznie w toku dotychczasowego postępowania. Istotne dla sprawy są bowiem tylko te okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (wyrok NSA z 23 lutego 2018 r. II OSK 1915/17 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W świetle powyższego założenia rację mają organy uznając za nową okoliczność nie znaną w dacie wydawania decyzji z [...]., że wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku gospodarczo – garażowego dotyczył już zrealizowanej inwestycji. Wbrew zarzutom skargi, okoliczności sprawy nie dawały organowi podstaw do potraktowania wniosku skarżącej z dnia 9 maja 2017 r. jako wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla budynku istniejącego. Uzasadnione jest stanowisko Prezydenta miasta L., że we wniosku tym jednoznacznie określono, że dotyczy on planowanego budynku gospodarczo – garażowego, parterowego, wolnostojącego, obok istniejących już na tej samej działce budynków - mieszkalnego i gospodarczego, które skarżąca wskazała we wniosku w rubryce III dotyczącej opisu istniejącej zabudowy. Nie było podstaw do przyjęcia, że chodzi o budynek istniejący, pomimo tego, że – jak podnosi skarżąca – istniejący budynek gospodarczy był również naniesiony na załączone do wniosku mapy ewidencji gruntów. Trafnie bowiem wskazały organy obu instancji, że dla danej nieruchomości ta sama strona może domagać się wielokrotnie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla różnych inwestycji (zob. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., II OSK 2826/15 i wskazane w nim przykładowo wyroki NSA w sprawach II OSK 796/13, II OSK 1683/10, II OSK 2133/14 opubl. w CBOSA). Skoro z wniosku jasno wynikało, że chodzi w nim o planowaną, przyszłą budowę, a jednocześnie powierzchnia działki nr ewid. [...] umożliwiała usytuowanie na niej kolejnego (trzeciego) budynku, to organ nie miał podstaw do przyjęcia, że żądanie skarżącej dotyczy innego, istniejącego już budynku. W związku z tym, nie można organowi zarzucić, że nie domagał się od skarżącej wyjaśnienia treści wniosku z dnia 9 maja 2017 r., gdyż wydanie kolejnej decyzji w tym samym przedmiocie byłoby niedopuszczalne i stanowiłoby podstawę stwierdzenia jej nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., II OSK 2826/15 opubl. w CBOSA).
Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że co do zasady wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy jest możliwe dla planowanej na przyszłość inwestycji. Uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej jest możliwe jedynie, gdy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej, wynikającej z art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane w ramach postępowania legalizacyjnego. W orzecznictwie podnosi się konieczność rozróżnienia zwykłego trybu wydawania decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu mającego powstać legalnie od trybu legalizacyjnego wszczynanego przez organ nadzoru budowlanego w stosunku do obiektu realizowanego w warunkach samowoli budowlanej (wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2014 r. II OSK 1890/12 i 3 grudnia 2010 r., II OSK 1725/09 opubl. w CBOSA). Co prawda ustalenie warunków zabudowy w obu przypadkach odbywa się w taki sam sposób, jednakże gdy obiekt już istnieje, możliwość ubiegania się przez inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi pozostać w ścisłym związku z postępowaniem legalizacyjnym, w ramach którego wydawane jest postanowienie w tym przedmiocie. W razie gdy organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne lub naprawcze w przedmiocie zrealizowanych robót budowlanych, to do jego kompetencji należy ocena, czy zachodzi potrzeba uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 stycznia 2014 r. ( II OSK 1890/12 opubl w CBOSA ) w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 49 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego.. Dlatego też w sytuacji realizowanej już inwestycji i dysponowania przez inwestora postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, z wniosku, jak i z decyzji powinno wyraźnie wynikać, że warunki zabudowy dotyczą trybu legalizacyjnego ( wyroki NSA z dnia 28 września 2018r. II OSK 23333/16 i 11 lipca 2018r. II OSK 2012/16 opubl. w CBOSA). Prawdą jest, że postanowieniem z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta L. na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 13 czerwca 2016r. zaświadczenia Prezydenta Miasta L. o zgodności budowy budynku gospodarczo – garażowego na działce nr [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pomijając już, że postanowienie dotyczy działki nr [...], co wydaje się oczywistym błędem, skoro w treści postanowienia wskazuje się na działkę nr [...], to organ I instancji miał uzasadnione podstawy do uznania, że jeśli zamiarem skarżącej było uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy dla zrealizowanego samowolnie budynku gospodarczego, powyższe postanowienie powinna dołączyć do wniosku z dnia 9 maja 2017 r. oraz wyraźnie i jednoznacznie wskazać, że działa w celu jego realizacji. Skarżąca nie tylko tego postanowienia nie przedstawiła, ale także we wniosku nie wskazała, że warunki zabudowy dotyczyły trybu legalizacyjnego. W konsekwencji również w decyzji z [...]. nie podano, że o taki tryb chodzi. Wprawdzie skarżąca podnosi, że postanowienie organ nadzoru budowlanego przesłał także do wiadomości Prezydentowi miasta L., to jednak – mając na względzie, że jak wyżej wskazano, strona ma prawo domagać się wydania odrębnych decyzji o warunkach zabudowy dla różnych inwestycji na tej samej działce, okoliczność przesyłania przez organ nadzoru budowlanego do wiadomości orzeczeń wydawanych w postępowaniu legalizacyjnym, nie jest wystarczające, by zasadnie zarzucić Prezydentowi, że na tej podstawie powinien powziąć wątpliwości co do treści wniosku skarżącej z dnia 9 maja 2017 r. Rzeczą skarżącej była odpowiednia redakcja samego wniosku.
Warto natomiast zauważyć, że według powołanego już postanowienia z dnia [...]. w sprawie przedmiotowego budynku toczyło się już postępowanie legalizacyjne dotyczące przedmiotowego budynku w ramach którego już [...] lipca 2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych i na podstawie art. 48 ust. 3 nałożył na skarżącą obowiązek złożenia przewidzianych w tym przepisie dokumentów. W dniu [...] sierpnia 2015r. skarżąca złożyła decyzję nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla rozbudowy i nadbudowy budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania na funkcję usługową. Organ uznał jednak, że decyzja ta nie dotyczy budowy budynku, wobec czego ponownie, z nie bardzo zrozumiałych powodow, wezwał skarżącą do złożenia decyzji dotyczącej tym razem samej jego realizacji. Decyzją z dnia [...] r. PINB nakazał rozbiórkę tego budynku stwierdzając niezgodność inwestycji z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) w zakresie odległości tego budynku od granic sąsiednich działek. Organ ustalił, że podlegający legalizacji budynek gospodarczo – garażowy usytuowany jest w odległości od 1,52 m do 1, 76 m od granicy z działką nr ewid.[...], podczas, gdy w świetle § 12 rozporządzenia w/s warunków technicznych odległość powinna wynosić 3 m. Również przedłożona przez inwestorkę decyzja o warunkach zabudowy z [...] r. nie przewiduje usytuowania w innej, mniejszej, niż wskazana w rozporządzeniu, odległości od granicy. W dniu [...] r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2018 r., II SA/Lu [...] oddalił skargę na tę decyzję.
Niezasadny jest także zarzut wadliwego umorzenia postępowania. Rzeczywiście po wznowieniu postępowania organ przeprowadza ponownie merytoryczne badanie sprawy i na podstawie art. 151 § 1 kpa wydaje decyzję kończącą postępowanie, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W doktrynie i orzecznictwie dopuszcza się jednak również rozstrzygnięcie, które sprowadza się do uchylenia dotychczasowej decyzji i umorzenia postępowania, traktowane jako rodzaju decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Zwraca się uwagę, że ustawodawca, używając sformułowania, iż organ "wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy", chciał zaznaczyć, że po uchyleniu decyzji dotychczasowej sprawa zostanie rozstrzygnięta inaczej, niż w tej uchylonej decyzji. Zresztą nie ma większego znaczenia kwalifikacja decyzji uchylającej dotychczasową decyzję i umarzającej postępowanie jako decyzji, o których stanowi art. 151 § 1 pkt 2, czy jako innego rodzaju decyzji, których wydawanie przez organ prowadzący wznowione postępowanie jest dopuszczalne. (zob. Chróścielewski Wojciech (red.), Kmieciak Zbigniew (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2019, Lex, komentarz do art. 151). Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, a więc gdy jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Bezprzedmiotowym może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. I OSK 967/05; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. II SA 428/01). Zachodzi na wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz powinien jedynie być formalnym jego zakończeniem (zob. wyroki NSA z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1622/09, LEX nr 746692 oraz z dnia 24 stycznia 2012 r., II OSK 2104/10, LEX nr 1138074). Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (B. Adamiak i J Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 462). W świetle powyższego rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wydanie decyzji w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe w powyższym rozumieniu. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej z dnia 9 maja 2017 r., organ miał obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny i prawny. Prawidłowo zatem stwierdził, że skoro zasadniczo decyzja o warunkach zabudowy może być wydana dla inwestycji przyszłej, planowanej, natomiast, jak wskazano, tylko wyjątkowo dla budynku już zrealizowanego, jeśli toczy się postępowanie legalizacyjne, to w niniejszej sprawie wydanie takiej decyzji było już niedopuszczalne. W dacie ponownego rozpatrywania – w wyniku wznowienia wniosku skarżącej z dnia 9 maja 2017 r., mając na względzie jego zmienioną treść, postępowanie legalizacyjne dotyczące objętego tym żądaniem spornego rozbudowanego samowolnie budynku gospodarczo - garażowego zostało, jak już wspomniano, zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] r. nakazującą jego rozbiórkę, zaś skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oddalona. Wprawdzie trwa sądowa kontrola legalności tej decyzji, to jednak na obecnym etapie nie jest już dopuszczalne podejmowanie przez stronę czynności zmierzających do uzupełnienia nieprawidłowości, z powodu których legalizacja inwestycji nie była możliwa. Dotyczy to również uzyskania warunków zabudowy dla spornej inwestycji. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyrażone w zaskarżonej decyzji o bezprzedmiotowości postępowania z tej przyczyny jest zatem uzasadnione.
Natomiast zarzutu opieszałości organu nie podlega ocenie w niniejszej sprawie.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302) skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło