II SA/Lu 199/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Starosty H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 28 lutego 2025 r., znak: SKO.Ośr/40/4/2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić Staroście H. uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 (sto) złotych. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2025r., znak: SKO.Ośr/40/4/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu uchyliło postanowienie Starosty H. z dnia 4 lutego 2025r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia odpadów z terenu działki nr ewid. [...], położonej w obrębie S., gmina H. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej. Z wnioskiem o wszczęcie postępowania wystąpił do Starosty H. asesor Prokuratury Rejonowej w H., w związku a koniecznością niezwłocznego usunięcia odpadów z terenu tej działki, ze względu na zagrożenie dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska. Kolegium, po rozpatrzeniu jego zażalenia, uznało, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wniesione przez prokuratora, w sprawie opartej na zasadzie oficjalności, jest dla organu administracji publicznej wiążące i z tej racji organ nie może odmówić wszczęcia postępowania. Ponadto Kolegium stwierdziło, że przyczyny odmowy wszczęcia postępowania wskazane przez organ nie były zasadne, gdyż sprawa wszczęta na podstawie przepisu art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz.U. z 2023r., poz. 1587 z późn. zm.), nie jest tożsama ze sprawą objętą wnioskiem prokuratora, to jest żądaniem wszczęcia postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów na podstawie art. 26a ust. 1 tej ustawy. Starosta H. na wskazane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.- dalej "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z treści § 2 cytowanego przepisu wynika, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez podmiot inny niż wskazane w art. 50 p.p.s.a. ocenić należy jako niedopuszczalne, co daje podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stwierdzenie niespełnienia jakiejkolwiek z przesłanek dopuszczalności skargi uniemożliwia nadanie im dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do ich odrzucenia. Niedopuszczalność skargi może mieć miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych, jak i podmiotowych. Jedną z przyczyn o charakterze podmiotowym jest wniesienie skargi przez nielegitymowany do tego podmiot (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., OSK 1229/04, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę ich odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który nie może być skarżącym, tj. podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04, CBOSA). Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż organ administracji publicznej powołany do wydania decyzji administracyjnej (w tym przypadku Starosta H. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej) nie może być jednocześnie stroną postępowania administracyjnego w tej samej sprawie (por: postanowienie NSA z dnia 26 maja 1982 r., SA/Gd 165/82, ONSA 1982/1/49), a tym samym uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego, którego na mocy art. 12 p.p.s.a. traktuje się jako stronę tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2377/10, CBOSA). Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (por. mi.n. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1017/04; a także wyrok TK z dnia 29 października 2009 r., K 32/08). Możliwość odwołania się od decyzji organu I instancji do organu wyższego stopnia, a następnie możliwość zainicjowania przez obywateli (podmioty prawa) procesu kontroli działań administracji przed sądem administracyjnym, jest zapewnieniem obywatelom ochrony przed bezprawnym działaniem administracji. Nie może zatem takiej ochrony domagać się podmiot, który w sprawie sam jako organ administracji występował na jej pierwszym etapie (por. postanowienia NSA z dnia: 20 kwietnia 2012 r., II FSK 527/12; 8 lutego 2013 r., I OSK 109/13, 5 kwietnia 2018 r., I GSK 1781/18 oraz z 9 maja 2018 r., I OSK 1051/18 - CBOSA). W przedmiotowej sprawie skargę do WSA od postanowienia Kolegium uchylającego postanowienie Starosty H. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji (a więc Staroście H. ), wniósł Starosta H. . Podzielając w całości wyżej przytoczone poglądy orzecznicze, Sąd uznał, że Starosta H. będący jednocześnie organem I instancji w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie, nie posiada legitymacji skargowej do kwestionowania postanowienia wydanego w postępowaniu odwoławczym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ jako dysponent władztwa publicznego, przez zakwestionowanie rozstrzygnięcia organu wyższego stopnia, w istocie doprowadza do sytuacji, w której staje się niejako obydwoma stronami stosunku administracyjnego, tj. zarówno stroną, jak też organem kształtującym władczo swoją własną sytuację jako strony. W związku z powyższym odrzuceniu podlega skarga wniesiona przez organ, rozpoznający sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, który nie ma legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2020 r., II OSK 3181/19, CBOSA). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w pkt I postanowienia odrzucił skargę. W pkt II postanowienia Sąd, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy od skargi.