II SA/Lu 20/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. K. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w zakresie wniosku U. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi p o s t a n a w i a przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 11 grudnia 2012 r. U. K. wniosła za pośrednictwem organu skargę na uchwałę Rady Gminy N. D. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy N. D . Wraz z powyższą skargą skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym wyjaśniła, że w dniu 11 października 2012 r. wezwała Radę Gminy N. D. do usunięcia naruszenia prawa zawartego w zaskarżonej uchwale. W piśmie z dnia 5 listopada 2012 r. Przewodniczący Rady Gminy N. D. poinformował stronę, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, jako termin jej załatwienia wyznaczono dzień 10 grudnia 2012 r. W związku z tym skarżąca do dnia wniesienia skargi oczekiwała na odpowiedź organu na jej wezwanie, którego jednak nie otrzymała. Ponadto skarżąca wskazała, że ze względu na niejednolite stanowiska zawarte w komentarzach prawniczych była przekonana, iż w razie braku odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skargę na uchwałę rady gminy należy wnieść najpóźniej w terminie 30 dni od dnia, w którym upłynął maksymalny dwumiesięczny termin na ustosunkowanie się przez organ do wniesionego wezwania. W tym zakresie skarżąca powołała się m.in. na Komentarz do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym autorstwa Tomasza Bąkowskiego oraz Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, którego autorami są: G. Jyż, A. Pławecki i A. Szewc. W ocenie skarżącej uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło zatem bez jej winy i nie jest wynikiem nieznajomości prawa, lecz nieznajomości jego interpretacji. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. D. – reprezentujący w niniejszym postępowaniu Gminę N. D. – pozostawił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do uznania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżąca wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy N. D. z dnia [...] r., nr [...] z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 20001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) ma bowiem zastosowanie przepis art. 53 § 2 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07). Zgodnie z tym unormowaniem, w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Z akt niniejszej sprawy wynika natomiast, że skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w przedmiotowej uchwale wraz z innymi mieszkańcami gminy N. D. w dniu 11 października 2012 r. W tym też dniu rozpoczął swój bieg sześćdziesięciodniowy termin do zaskarżenia powyższej uchwały do sądu administracyjnego, który zostałby przerwany jedynie w razie doręczenia skarżącej przed jego upływem, tj. przed dniem 10 grudnia 2012 r. odpowiedzi organu na złożone wezwanie (wówczas rozpocząłby swój bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi). Jako, że Rada Gminy N. D. nie doręczyła skarżącej przed dniem 10 grudnia 2012 r. odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, należy uznać, że w tym dniu upłynął termin do wniesienia przez nią skargi na przedmiotową uchwałę. Skarżąca wniosła zaś skargę - składając ją bezpośrednio w Urzędzie Gminy N. D. - w dniu 11 grudnia 2012 r., czyli z jednodniowym uchybieniem terminu. Rozpoznając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd doszedł do przekonania, że jest on zasadny. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1-4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się natomiast za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Z powołanych przepisów wynika, że sąd może przywrócić termin pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. Mając to na uwadze w pierwszej kolejności należy wskazać, że rozpoznawany wniosek U. K. spełnia wymogi formalne określone w art. 87 p.p.s.a. Skarżąca złożyła go bowiem już pierwszego dnia po dniu, w którym upłynął termin do wniesienia skargi, a zatem należy przyjąć, iż zachowała siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności, określony w § 1 powyższego unormowania. Ponadto wniosek ten został złożony wraz ze skargą za pośrednictwem organu, którego działania skarga ta dotyczy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie spełniony też został wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca – po złożeniu wraz z innymi mieszkańcami gminy N. D. wezwania do usunięcia naruszenia prawa – została w piśmie z dnia 5 listopada 2012 r. powiadomiona przez Przewodniczącego Rady Gminy, iż z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, zostanie ona załatwiona dopiero 10 grudnia 2012 r. Ostatecznie jednak uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r., nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniesionego przez mieszkańców gminy wezwania przekazano skarżącej dopiero w dniu 11 grudnia 2012 r. Okoliczność ta – zdaniem Sądu – tłumaczy fakt, iż skarżąca do dnia 10 grudnia 2012 r. – oczekując na odpowiedź organu na wniesione wezwanie – nie złożyła skargi, zaś czynności tej dokonała dopiero dnia następnego. Jednocześnie należy podkreślić, że organ w przedmiotowej sprawie nie pouczył skarżącej o przysługujących jej terminach wniesienia skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co -zdaniem Sądu - powinien był uczynić chociażby w doręczonym jej powiadomieniu o terminie załatwienia sprawy. Z uwagi na brak stosownego pouczenia strona nie uzyskała informacji pozwalających jej na ustalenie, iż wyznaczony przez organ dzień załatwienia sprawy (10 grudnia 2012 r.) jest jednocześnie ostatnim dniem na wniesienie przez nią skargi na przedmiotową uchwałę w razie braku uzyskania odpowiedzi organu na złożone wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W konsekwencji strona nie mogła uwzględnić tej okoliczności w swych czynnościach. W ocenie Sądu takie działanie Rady Gminy N. D. narusza zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a, zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasadę zawartą w art. 9 k.p.a., w myśl której organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto należy wskazać, że istotnie skarżąca w komentarzach prawniczych mogła natrafić na stanowisko, w myśl którego w razie braku odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skargę na uchwałę rady gminy należy wnieść najpóźniej w terminie 30 dni od dnia, w którym upłynął maksymalny dwumiesięczny termin na ustosunkowanie się przez organ do wniesionego wezwania. Taki bowiem pogląd prezentowany był niegdyś w części literatury oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, lecz ostatecznie został on odrzucony przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej na wstępie uchwale z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07. Okoliczność ta – wobec niepouczenia skarżącej o terminie wniesienia jej skargi – usprawiedliwia zatem jej błędne przekonanie co do biegu tego terminu, a tym samym również uprawdopodabnia brak winy skarżącej w uchybieniu przedmiotowego terminu. Reasumując stwierdzić należy, że brak pouczenia skarżącej przez organ o terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego po złożeniu przez nią wezwania do usunięcia naruszenia prawa, uzasadnia uwzględnienie jej wniosku o przywrócenie tego terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 listopada 2008r., sygn. akt II OZ 1142/08; z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 61/12; z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 464/12 oraz z dnia 3 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 658/12). Skarżąca nie dochowała bowiem przedmiotowego terminu dlatego, że nie była świadoma swoich praw i obowiązków, natomiast organ, zobowiązany do udzielenia jej stosownego pouczenia, nie dopełnił swojej powinności, jednocześnie wprowadzając ją w błąd co do terminu załatwienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W związku z tym Sąd uznał, że uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi nie było przez nią zawinione. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.