II SA/Lu 462/17
WyrokWSA w Lublinie2017-09-28
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Marta Laskowska-Pietrzak, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, orzekając w ramach uznania administracyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powinien oprzeć swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym. Samo uzyskiwanie niskich dochodów lub nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową, a sytuacja dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie jest możliwe tylko w przypadku obiektywnych czynników, na które zobowiązany nie ma wpływu, a także gdy nie ma widoków na poprawę jego sytuacji w przyszłości.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. B. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadniać umorzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wnioskodawca zaskarżył decyzję SKO do WSA, wskazując na niezgodność z prawem.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji (Prezydenta Miasta).Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]. nr [...]; II. przyznaje [...] P.S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) podatku od towarów i usług, z tytułu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia W. B. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
We wniosku z dnia [...] października 2016 r. W. B. wniósł o umorzenie w całości lub części zadłużenia wraz z ustawowymi odsetkami z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. B., przedstawiciela osoby uprawnionej – B. B. w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. Organ administracji zwrócił się do M. O. P. S. w R. P. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz wezwania strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia wniosku potwierdzających aktualną sytuację materialną, bytową, zdrowotną i życiową strony. W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. M. O. P. S. w R. P. przekazał kwestionariusz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2016 r., a także uzupełnione przez W. B. w dniu [...] listopada 2016 r. oświadczenie majątkowe, oświadczenie o prowadzonym gospodarstwie domowym, składzie rodziny oraz uzyskiwanych dochodach, oświadczenie w sprawie ponoszenia opłat za lokal mieszkalny, ponoszonych kosztach leczenia, korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Wnioskodawca przedłożył również następujące dokumenty: opinia lekarzy biegłych sądowych z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt Nr [...], opinia sądowo - psychiatryczna do sprawy sygn. akt [...] z dnia [...] października 2015 r., opinia lekarzy biegłych sądowych z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt [...], zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...], zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2016 r., decyzja o ponownym ustaleniu renty oraz ponownym ustaleniu jednorazowego dodatku pieniężnego z dnia [...] października 2016 r. Nr [...], karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia [...] września 2004 r., decyzja z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...], orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...], zaświadczenie z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...], decyzja z czerwca 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...], decyzja z dnia [...] września 2016 r. Nr [...]. Dodatkowo organ administracji uzupełnił materiał dowodowy o aktualne zaświadczenie o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej sygn. akt [...] Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. P.
Organ I instancji wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] Nr [...] przedstawicielowi osoby uprawnionej – B. B. przyznane zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla B. B. na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] orzeczono o obowiązku zwrotu przez stronę należności z tytułu otrzymanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. w wysokości [...] zł. Uwzględniając wpłaty przekazywane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. P., na dzień wydania decyzji do spłaty pozostała kwota [...] zł plus odsetki ustawowe naliczane na dzień spłaty należności.
Organ I instancji ustalił, że strona jest osobą rozwiedzioną, mieszka w dwupokojowym spółdzielczym, lokatorskim mieszkaniu o powierzchni 35,50 m2 i prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe. Do dnia 31 grudnia 2014 r. W. B. był osobą częściowo niezdolną do pracy, zaś od dnia 1 stycznia 2015 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy z ustaleniem okresu trwania niezdolności do dnia 1 stycznia 2018 r., z tego tytułu pobiera okresową rentę z ZUS w R. P., z której komornik do dnia 31 sierpnia 2013 r. potrącał 60% wartości na poczet zasądzonych alimentów i przekazywał na poczet zadłużenia. Ponadto legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez P. Z. do S. O. o N. w R. P. okresowo do dnia 31 marca 2018 r. i z tego tytułu pobiera w M. O. P. S. w R. P. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności na okres od dnia 1 lutego 2015 r. do dnia 31 marca 2018 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Dochód strony stanowi renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, której wysokość (po potrąceniach komorniczych z tytułu świadczeń alimentacyjnych) do dnia 21 września 2016 r. (wyrok sądu) wynosiła [...] zł, zaś od dnia 1 października 2016 r. renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, której wysokość (po potrąceniach komorniczych z tytułu świadczeń alimentacyjnych) w kwocie [...] zł miesięcznie, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie, dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dodatek energetyczny na okres od dnia 1 czerwca 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Jak wynika z decyzji z dnia [...] Nr [...] i zaświadczenia z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Inspektorat w R. P. w wyniku ponownego ustalenia renty oraz ponownym ustaleniu jednorazowego dodatku pieniężnego należność za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 września 2016 r. w kwocie [...] zł brutto wraz ze świadczeniem za miesiąc październik 2016 r. w kwocie [...] zł po odliczeniu zaliczki na podatek w kwocie [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne łącznie kwotę [...] zł w tym odliczanej z podatku w kwocie [...] zł, odliczanej ze świadczenia [...] zł zakład przekazał W. B. za pośrednictwem poczty kwotę [...] zł netto. Ponadto, jak wynika z wywiadu środowiskowego oraz dołączonych do akt sprawy decyzji, strona korzysta z pomocy M. O. P. S. w R. P. w postaci zasiłku celowego na zakup żywności w ramach programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania". Strona ponosi koszty utrzymania mieszkania: czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie energia elektryczna: [...] zł miesięcznie; gaz około [...] zł miesięcznie; koszty leczenia około [...] zł miesięcznie. Powyższe stałe, miesięczne wydatki W. B. zostały określone w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2016 r. Jednakże z tego samego oświadczenia wynika, że ponosi następujące koszty leczenia: leki od psychiatry [...] zł miesięcznie, leki od lekarza rodzinnego [...] zł miesięcznie, zioła lecznicze i suplementy diety od [...] zł miesięcznie co daje łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Strona ma pełnoletnie dziecko – B. B. Z załączonego do akt sprawy wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] sygn. akt [...] wynika, że alimenty od W. B. na rzecz syna – B. B., ustalone ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w L. w dniu [...] w sprawie sygn. akt [...] po [...] zł miesięcznie, zostały podwyższone do kwoty po [...] zł miesięcznie, poczynając od dnia 2 października 2009 roku. Ponadto, jak wynika z przygotowanych zestawień dłużnika alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia wydania niniejszej decyzji, regularnie przekazywana do dnia 31 sierpnia 2013 r. zajęta przez komornika część renty ZUS sukcesywnie pomniejszała zadłużenie W. B. Bowiem uwzględniając kwoty wyegzekwowane przez komornika należności powstałe z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresach świadczeniowych od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. oraz od dnia 1 października 2009 r. do dnia 30 września 2010 r. zostały w całości spłacone. Zaś za okresy świadczeniowe: od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. pozostała kwota [...] zł plus odsetki ustawowe, które na dzień wydania decyzji wynoszą: [...] zł i od dnia 1 października 2011 r. do dnia 30 września 2012 r. pozostała kwota [...] zł plus odsetki ustawowe, które na dzień wydania decyzji wynoszą [...] zł i od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. pozostała kwota [...] zł plus odsetki ustawowe, które na dzień wydania decyzji wynoszą: [...] zł.
Zdaniem organu administracji, w świetle orzeczenia P. Z. do S. O. N. w R. P. z dnia [...] stan naruszenia sprawności organizmu, wynikający z istniejących u strony schorzeń "wymaga uczestnictwa w terapii zajęciowej" oraz "korzystania z systemu środowiskowego" wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Z wywiadu środowiskowego wynika, że W. B. jest osobą samodzielną w prowadzeniu gospodarstwa domowego, mieszka w bloku na I piętrze w mieszkaniu składającym się z 3 pomieszczeń, to jest 2 pokoi i kuchni skromnie wyposażonych w sprzęty gospodarstwa domowego oraz utrzymuje stały kontakt z bratem i matką, która pomaga dłużnikowi w przygotowywaniu posiłków. Jak wynika z orzeczenia P. Z. do S. O. o N. w R. P., niepełnosprawność strony istnieje już ponad 30 lat (powstała w 1979 r.) a umiarkowany stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] lipca 2006 r. Zatem niepełnosprawność strony istniała już w chwili zapadnięcia w dniu [...] wyroku Sądu Rejonowego w L.
o podwyższeniu alimentów ustalonych ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w L. w dniu [...] w sprawie sygn. akt [...] z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł miesięcznie, poczynając od dnia 2 października 2009 roku. Wg organu administracji Sąd uwzględniając powództwo co do wysokości zasądzonych alimentów niewątpliwie skrupulatnie zbadał całokształt sytuacji majątkowej i zdrowotnej zobowiązanego, a także potrzeby dziecka. Zdaniem organu administracji nie można pochopnie umarzać należności dłużnika, gdyż sytuacja finansowa dłużnika może w przyszłości ulec zmianie w wyniku zaistnienia zdarzeń powodujących przysporzenie majątku dłużnika. Ponadto wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i dlatego umorzenie powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja dłużnika alimentacyjnego jest wyjątkowa. Fakt dokonywanych przez komornika potrąceń z renty ZUS dłużnika i ich przekazywanie do dnia 31 sierpnia 2013 r. na poczet należności powstałych z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak również rodzaj i wysokość ponoszonych przez stronę wydatków nie mają charakteru nadzwyczajnego. Fakt, że strona nie wywiązywała się z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, ze środków publicznych zostały wypłacone osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które podlegają zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego, bez względu na przyczynę bezskuteczności egzekucji komornika sądowego. Ponadto wskazane wydatki są zwykle ponoszone w związku z utrzymaniem mieszkania i nie mogą w istotny sposób wpłynąć na ocenę sytuacji strony oraz być podstawą do umorzenia zaległości wynikających z wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ administracji podkreślił, że od dnia
1 października 2013 r. osoba uprawniona – B. B. nie ma ustalonego prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem jak wynika z zaświadczeń z dnia [...] października 2013 r. oraz z dnia [...] listopada 2016 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. P. postępowanie egzekucyjne świadczeń alimentacyjnych przeciwko dłużnikowi W. B. jest prowadzone zgodnie z wnioskiem wierzyciela – B. B., który pismem z dnia [...] września 2013 r. wniósł o przekazywanie wyegzekwowanych od dłużnika kwot na jego adres. Zatem należność strony nie narasta o kolejne wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, co stanowi możliwość spłaty ciążących na W. B. zobowiązań oczywiście nie jednorazowo, lecz w ściśle określonym czasie. Ubocznie organ I instancji podniósł, że umorzenie należności nie wpłynęłoby na sytuację strony, gdyż ciąży na nim bieżące i stale powiększające się zadłużenie na rzecz wierzycieli alimentacyjnych, które nadal będzie egzekwowane przez komornika.
Ponadto organ administracji wskazał, że nie neguje załączonych do akt opinii biegłych sądowych o stanie zdrowia W. B., bowiem na ich podstawie został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy do dnia 1 stycznia 2018 r. i uzyskał wyższe świadczenie rentowe - jednakże zostały one sporządzone w indywidualnej sprawie przed Sądem Okręgowym w L. sygn. akt [...] z wniosku strony przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Odział w L. o wysokość renty, zaś biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości powoływanym w postępowaniu sądowym w celu przedstawiania fachowych opinii o okolicznościach mających znaczenie dla wyniku sprawy sądowej, a których wyjaśnienie wymaga specjalistycznej wiedzy. Mimo wyartykułowanych w opiniach sądowych osłabionych funkcji poznawczych W. B. utrudniających jego funkcjonowanie we wszystkich dziedzinach życia (także w aspekcie pracy zawodowej) dezorganizujących całościowo jego funkcje psychiczne organ zauważył, że to właśnie dzięki podjętej przez dłużnika aktywności i jego zaangażowaniu, działania doprowadziły do poprawy sytuacji finansowej własnym staraniem i zdaniem organu nie zachodzi sytuacja, która przekreślałaby istnienie realnej możliwości zwrotu zobowiązania w całości. Wysokość należnej do zwrotu kwoty leży w możliwościach płatniczych W. B. albowiem środki pieniężne, które obecnie pozostają do dyspozycji strony, przy dołożeniu należytej staranności (pozew o zmianę wysokości alimentów bądź o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego) pozwoliłyby na uregulowanie pozostałej do spłaty należności i nie doprowadziłoby to do podważenia podstaw egzystencji wnioskodawcy zwłaszcza, że może liczyć na wsparcie ze strony jednostek pomocowych, ale przede wszystkim członków najbliższej rodziny w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych. Bezsporny jest fakt, że zobowiązania jakie posiada W. B. skłoniły stronę do konieczności sięgnięcia do środków pomocy państwa w postaci świadczeń z pomocy społecznej. Jednakże korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej i całkowita niezdolność do pracy nie oznacza automatycznie obowiązku umorzenia przedmiotowych należności, gdyż art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewiduje, że okoliczność ta sama w sobie, z pominięciem rzeczywistej sytuacji dłużnika alimentacyjnego, stanowi samodzielną przesłankę umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji nie znalazł podstaw do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem strony. Po analizie sytuacji strony uznał, że obecne trudności finansowe czy zdrowotne dłużnika, nie stanowią wystarczającej przesłanki do zaniechania obciążenia go obowiązkiem zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Końcowo należy dodać, że odmowa umorzenia należności stronie nie przekreśla jego prawa do ubiegania się o odroczenie terminu płatności, bądź rozłożenia zadłużenia na raty.
Rozpatrując odwołanie W. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że brak jest podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji oraz w podtrzymało stanowisko i argumentację organu I instancji.
Kolegium podkreśliło, że wysokość należnej do zwrotu kwoty leży w możliwościach płatniczych odwołującego, albowiem środki pieniężne, które obecnie pozostają do dyspozycji strony, przy dołożeniu należytej staranności (pozew o zmianę wysokości alimentów bądź o wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego) pozwoliłyby na uregulowanie pozostałej do spłaty należności i nie doprowadziłoby to do podważenia podstaw egzystencji wnioskodawcy zwłaszcza, że może liczyć na wsparcie ze strony jednostek pomocowych, ale przede wszystkim członków najbliższej rodziny w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. B., wskazując na niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną decyzji objętych kontrolą Sądu stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 489, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną. Orzekanie na podstawie przywołanego przepisu odbywa się w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza że organ posiada swobodę wyboru rozstrzygnięcia, istotna jest natomiast argumentacja przyjęta dla uzasadnienia stanowiska zawartego w decyzji. Argumenty uzasadniające rozstrzygnięcie wydane w oparciu o uznanie administracyjne powinny zaś mieć oparcie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podkreślić przy tym należy, że z treści przywołanego przepisu wynika, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Art. 30 ust.
2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być przy tym interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Podkreślić należy, że dokonując wykładni art. 30 ust. 2 ustawy i tym samym oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie, nie można pominąć, że należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości. Inne są możliwości spłaty zadłużenia przez osoby np. legitymujące się orzeczeniem o niezdolności do pracy czy też będące w podeszłym wieku, a inne osoby młodej czy w średnim wieku, nie legitymującej się takim orzeczeniem, mającej perspektywy zarobku niekoniecznie na rynku lokalnym.
Przedstawiona wyżej wykładnia art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest także prezentowana
w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 53/14, 24 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 273/14, 27 września 2016 r., sygn. akt I OSK 355/15, 6 grudnia 2016 r., sygn. I OSK 1446/15, a także wcześniejsze wyroki, które dotyczyły umorzenia zaliczek alimentacyjnych w okresie obowiązywania art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 544/07 i 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09).
Wskazać należy, że organ administracji I instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy, z którego jednoznacznie wynika jak kształtuje się sytuacja majątkowa, osobista a przede wszystkim zdrowotna skarżącego, jednakże nieprawidłowo zebrany materiał dowodowy ocenił w kontekście art. 30 ust. 2 powyższej ustawy.
W aktach sprawy znajdują się opinie lekarzy biegłych sądowych sporządzone
w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w L., z wniosku skarżącego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość renty. Z opinii wynika, że skarżący uznany został za osobę całkowicie niezdolną pracy z - jak wskazano - "niepomyślnymi rokowaniami". Uznać należy, że sytuacja dochodowa wynikająca przede wszystkim ze stanu chorobowego skarżącego nie pozwala mu na zwrot należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jest to stan obiektywny, do którego skarżący nie przyczynił się. Przede wszystkim podkreślić należy, że
w rozpoznawanej sprawie nie istnieją widoki na poprawę sytuacji skarżącego. Pogarsza się jego stan chorobowy oraz stan wynikający z wieku, a perspektywa zarobku praktycznie niemożliwa.
Wyjaśnić należy również, że Sądowi znany jest wyrok tutejszego Sądu z dnia [...] marca 2015 r., sygn. akt [...] (k. 307 akt administracyjnych) oddalający skargę W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...]
w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Wskazać jednak należy, że wyrok ten obejmował inny okres (od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r.) Ponadto sytuacja skarżącego pod względem chorobowym stale się pogarsza, nie rokując poprawy na przyszłość. Sąd nie dysponował wówczas jednoznacznymi opinii lekarzy psychiatrów sporządzonymi w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Wskazując na powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przy czym wskazując na naruszenie przepisów postępowania, Sąd wskazuje, że dopuściło się naruszenia tego przepisu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, albowiem uzasadnienie jego decyzji w istocie ogranicza się do powielenia treści uzasadnienia decyzji organu I instancji i lakonicznego stwierdzenia, że decyzja ta jest prawidłowa. Takie uzasadnienie decyzji zapadłej w postępowaniu odwoławczym jest niedopuszczalne, albowiem istotą tego postępowania jest nie tylko kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w pierwszej instancji, lecz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 w zw. z art. 136 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło