II SA/Lu 57/22
WyrokWSA w Lublinie2022-03-01
Skład orzekający: Joanna Cylc – Malec, Grażyna Pawlos – Janusz, Brygida Myszyńska - Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, ale jednocześnie pobiera dopłaty bezpośrednie i zwrot podatku akcyzowego związanego z produkcją rolną, spełnia przesłankę rezygnacji z pracy zarobkowej wymaganą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobieranie dopłat bezpośrednich i zwrotu podatku akcyzowego przez rolnika, który złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, stanowi dowód na to, że nie zaprzestał on faktycznie pracy w gospodarstwie. W związku z tym, nie spełnił on podstawowej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jaką jest rezygnacja z pracy zarobkowej. Sąd podkreślił, że oświadczenie rolnika o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego podlega weryfikacji przez organ administracji.Stan faktyczny
Skarżący K. K. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką L. K., która posiadała znaczny stopień niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego wieku powstania niepełnosprawności oraz na fakt, że skarżący nadal prowadził gospodarstwo rolne i pobierał zasiłek dla opiekuna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym oraz o istnieniu prawa do zasiłku dla opiekuna. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos – Janusz Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]., znak: [...]. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania K. K. reprezentowanego przez ra M. utrzymało w mocy decyzję wydaną Wójta Gminy Z. z dnia [...] roku. znak: [...] orzekającą o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na matkę L. K.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w dniu [...] r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wpłynął wniosek K. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką L. K.. Wniosek ten został złożony przez ustanowionego przez stronę pełnomocnika ra M.. Do wniosku załączona została uwierzytelniona kopia orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia 9 czerwca 2000 r. nr [...] na podstawie którego uznano, że L. K. jest na stałe niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolna do samodzielnej egzystencji od 1 czerwca 2000 r. Tym samym zgodnie z art. 21 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych niepełnosprawna posiada znaczny stopień niepełnosprawności.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy Z. odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując jako podstawę art. 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się także na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy , wskazując, że niezdolność do samodzielnej egzystencji u L. K. powstała 1 czerwca 2000 r., tj. w wieku 73 lat.
Ponadto organ wskazał, że nie uchylił obowiązującej decyzji ustalającej K. K. prawo do zasiłku dla opiekuna i nie wstrzymał wypłaty tego świadczenia, mając na uwadze sformułowanie wniosku złożonego przez pełnomocnika. Przesłanki te były powodem wydania decyzji odmownej.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik wniósł o jej uchylenie i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołującemu.
Po rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn.zm.), dalej jako: "u.ś.r.".
Wskazało, że jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianych w art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy jest to, aby osobie ubiegającej się o jego przyznanie nie zostało już wcześniej ustalone - w związku ze sprawowaniem opieki nad tą samą osobą - prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna.
Kolejnym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy jest to, aby osoba ubiegająca się o jego przyznanie nie podejmowała lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Kolegium wskazało, że z akt niniejszej sprawy wynika, że pełnomocnik K. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką L. K., która dysponuje orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia 9 czerwca 2000r. nr [...], w którym stwierdzono, że jest na stałe niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolna do samodzielnej egzystencji od 1 czerwca 2000 r., co oznacza, że niezdolność ta powstała w wieku 73 lat.
Oceniając tę przesłankę Kolegium, nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji. Powstanie niepełnosprawności nawet w wieku powyżej 25 roku życia, nie powinno zdaniem Kolegium, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, skutkować pozbawieniem opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13 stwierdził, iż przepis art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji nie jest dopuszczalne (tak m. in. wyrok NSA z dnia 2 marca 2017r. sygn. akt I OSK 2407/16). W odniesieniu więc do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako niekonstytucyjna, nie znajduje zastosowania.
Niemniej jednak pomimo zakwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji w powyższym zakresie to wydanie decyzji pozytywnej – w ocenie organu odwoławczego - nie jest możliwe z innych powodów.
Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy stanowi między innymi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W niniejszej sprawie ustalono, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, który złożył w dniu 16 kwietnia 2021 r. pełnomocnik, załączony został wniosek podpisany przez K. K., w którym wykazał, że jest rolnikiem i od dnia 1 stycznia 2011 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Oświadczenie to złożył pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i potwierdził własnym podpisem.
Uwzględniając zarzuty odwołania dotyczące postępowania wyjaśniającego w tym naruszenie art. 7, 77 § 1 w związku z art. 80 Kpa, Kolegium zwróciło się do pełnomocnika strony o wyjaśnienie kwestii dotyczącej posiadanego gospodarstwa rolnego oraz rezygnacji z jego prowadzenia. Z odpowiedzi udzielonej przez pełnomocnika w dniu 23 września 2021 r. wynika, że K. K. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 5,99 ha fizycznych, co stanowi 7-8 ha przeliczeniowych. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że część gospodarstwa rolnego została wydzierżawiona tj. 1 ha dzierżawi syn ,a 1,70 ha dzierżawi sąsiadka. Jednocześnie pełnomocnik wskazał, że dopłaty bezpośrednie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pobiera skarżący.
W związku z tymi wyjaśnieniami organ II instancji zwrócił się do Wójta Gminy Z. o informacje dotyczące pobierania przez stronę podatku akcyzowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.
W dniu 30 listopada 2021 r. do Kolegium wpłynęły dokumenty potwierdzające, że K. K., wnioskiem z dnia 25 lutego 2021 r. zwrócił się o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2021, w którym wskazał, że na dzień 1 lutego 2021 r. posiada 9,81 ha użytków rolnych i je użytkuje, i decyzją z dnia 2 marca 2021 r. przyznano mu zwrot podatku za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 lipca 2021 r. w kwocie [...]zł. Następnie w dniu 31 sierpnia 2021 r. złożył kolejny wniosek, w którym potwierdził dane o powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego i decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. przyznano mu zwrot podatku akcyzowego w kwocie [...]zł.
Powyższe ustalenia potwierdzają, że K. K. w istocie nie zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego, a pracę w nim łączył ze sprawowaniem opieki nad matką. Ponadto w sprawie ustalono, że wnioskodawca w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji [...] r. znak: [...] na okres począwszy od 1 lipca 2013 r. bezterminowo. Skarżący ma więc aktualnie ustalone prawo do konkurencyjnego, względem wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna i pobiera to świadczenie. Co prawda, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, istnieje możliwość wyboru świadczenia, jednakże warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadzie wyboru, o którym mowa w tym przepisie, jest rezygnacja z przysługującego zasiłku - to jest jednoznaczne zrzeczenie się prawa do tego świadczenia oraz uchylenie decyzji o jego przyznaniu.
W postępowaniu strona powinna więc złożyć oświadczenie o rezygnacji, które powinno uprawniać organ do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego powinno nastąpić po uchyleniu lub wraz z uchyleniem decyzji ustalającej prawo do konkurencyjnego świadczenia.
Pełnomocnik wnioskodawcy złożył warunkowe oświadczenie w tej kwestii, a w odpowiedzi na pismo organu pierwszej instancji z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] wniósł o uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku tj. na dzień 31 marca 2021 r. Takie oświadczenie nie dało organowi pierwszej instancji podstawy do uchylenia decyzji, a tylko ten organ jest uprawniony do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia kolidującego z wnioskowanym.
W ocenie Kolegium, skoro świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, jest rezygnacja z przysługującego zasiłku dla opiekuna, to jest jednoznaczne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia.
Kolegium uznało, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozostawia wątpliwości, że wnioskodawca nie zrezygnował z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką i łączył sprawowanie opieki z pracą w gospodarstwie rolnym, osiągając z tego tytułu środki finansowe w postaci zwrotu podatku akcyzowego oraz dopłat bezpośrednich.
Pomimo, że Kolegium nie podzieliło poglądu organu, że przesłanką odmowy mógłby być wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (przesłanka z art. 17 ust. 1 b), to z uwagi na ustalone prawo do konkurencyjnego świadczenia (przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz wykazanie braku faktycznej rezygnacji z gospodarstwa rolnego, organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, K. K., reprezentowany przez radcę prawnego M. M. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając ich wydanie z naruszeniem:
1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
b) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r., co w konsekwencji:
- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie zasiłku dla opiekuna;
- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego.
c) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy brakiem wykonywania pracy zarobkowej przez odwołującego a sprawowaniem przez niego opieki, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma powstrzymywanie się od pracy zarobkowej bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy (pracy w gospodarstwie), co doprowadziło do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia.
d) niezastosowanie normy przepisu art. 17b ust. 1 pkt 2 u.ś.r., poprzez nieoparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie organu, iż odwołujący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym i w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pomimo spełnienia przez odwołującego przesłanki opisanej w/w przepisem.
2. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy : przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności niemożności podjęcia pracy i niewykonywania pracy w gospodarstwie przez skarżącego.
Według pełnomocnika skarżącego zasadniczym zarzutem stawianym przedmiotowej decyzji, jest dokonanie przez organ błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r., gdyż organ pominął cel ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjął, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędnie uznał, że fakt pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym organ naruszył również art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie określonej w nim normy prawnej, co w konsekwencji skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącego nastąpił zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna implikujący prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń. Uchybienie organu doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie stronie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania zasiłku dla opiekuna i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego. Pełnomocnik skarżącego przytoczył szerokie orzecznictwo dotyczące tej problematyki.
Zgodnie z przywołanym orzecznictwem w ocenie skarżącego, fakt uzyskiwania przez niego zasiłku dla opiekuna nie może być w okolicznościach niniejszej sprawy przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Doszło więc do błędnego zastosowania (błędnej wykładni) przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 27 ust 5 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy. Nie do przyjęcia jest stanowisko, że w myśl art. 27 ustawy w sytuacji, w gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń ustalenie prawa do innego świadczenia opiekuńczego nie jest możliwe. Takie rozumienie przepisu prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń byłaby niemożliwa do realizacji, a uprawnienie to miałoby charakter iluzoryczny.
Kolejnym zarzutem strony skarżącej jest naruszenie przez organ w przedmiotowej decyzji art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 17b ust. 1 pkt 2 tej ustawy, polegający na błędnej wykładni ww. przepisów i oparcie rozstrzygnięcia w sprawie jedynie o nieuzasadnione domniemanie organu o niezaprzestaniu przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym, wynikające jedynie z faktu wnioskowania o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rok 2021.
Organ odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niekwestionowaną opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż uznał, iż nie zaprzestał on pracy w gospodarstwie rolnym, z którym to twierdzeniem strona skarżąca nie zgadza się. Również w tym zakresie pełnomocnik skarżącego przytoczył szerokie orzecznictwo.
W oparciu o tezy wynikające z orzeczeń, skarżący podniósł, że przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się o domniemanie prowadzenia gospodarstwa rolnego (wynikające z odprowadzania składek do KRUS), lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku. Ustawodawca ściśle określił jaki rodzaj dowodu będzie służył temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, jest oświadczenie rolnika składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. Następstwem złożenia oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie jest utrata statutu osoby objętej ubezpieczeniem społecznym rolników. Wymóg złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 17b ust. 2 ustawy, nie stanowi istotnego novum, gdyż oświadczenie, będące w istocie dokumentem prywatnym, stanowi istniejący w procedurze administracyjnej środek dowodowy (art. 75 § 1 i 2 k.p.a. - wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt: I OSK 453/15.)
Przedstawione przez skarżącego oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego stanowi zatem dowód na tę okoliczność. W stanie faktycznym, w którym norma prawa zawarta w art. 17b ust. 1 pkt 1 ustawy znajduje zastosowanie, niepodleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników nie stanowi dowodu potwierdzającego zaistnienie tego stanu faktycznego, lecz jest jedynie jego następstwem. Konsekwencją złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego powinna być bowiem utrata statusu do ubezpieczenia społecznego rolników i zastosowanie mechanizmów wprowadzonych znowelizowanymi ustawami o systemie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeniu społecznym rolników.
W przypadku skarżącego fakt niepodejmowania zatrudnienia - który na równi z rezygnacją z zatrudnienia uprawnia na mocy art. 17 u.ś.r. do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne był spowodowany koniecznością opieki nad matką. Ponadto organ II instancji pobieżnie i w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy ocenił zgromadzony materiał dowodowy w aspekcie sprawowanej przez niego opieki nad matką. Organ nie wziął pod uwagę, że skarżący całodobowo jest w pełnej gotowości pomocy matce. Należy podkreślić, że organ II instancji nie kwestionuje opieki nad matką, jednakże lakonicznie podnosi, że zakres jej nie uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Tym samym w okolicznościach przedmiotowej sprawy wbrew temu co twierdzi organ II instancji związek bezpośredni (czasowy i co do motywów) między niepodejmowaniem zatrudnienia celem sprawowania osobistej opieki zachodzi. Skarżący z uwagi na zły stan zdrowia matki nie ma możliwości aktywności zawodowej, a pomoc ta sprawowana jest w sposób prawidłowy.
Organ pomijając celowościową wykładnię ww. przepisu uznał, że zakres opieki świadczony przez skarżącego nie wypełnia dyspozycji ww. normy prawnej, co stoi w sprzeczności z niekwestionowanym orzecznictwem w tym zakresie.
Jak sam organ I instancji ustalił, czego organ II instancji nie kwestionuje, opiekę wypełnia nad osobą niepełnosprawną skarżący, a w opiece tej nikt mu nie pomaga. Zakres opieki wymieniony w uzasadnieniu decyzji w ocenie skarżącego i zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy jest stały, długotrwały. "Punkt ciężkości" w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a nie w samej opiece nad nim (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2019 r. II SA/Rz 637/19). Istota opieki na osobą niepełnosprawną była przedmiotem licznych wyroków, zgodnie z którymi m.in.: nie jest wymagane stałe zamieszkiwanie z osobą wymagającą opieki, tym samym istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Nie oznacza to jednak zawsze i w każdej sytuacji konieczności całodobowego przebywania z taką osobą.
Pełnomocnik skarżącego zarzuca również, że w toku postępowania organy administracji nie ustrzegły się również naruszeń o charakterze procesowym.
W ocenie strony skarżącej, w toku postępowania organ zaniechał ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Prawdopodobną przyczyną takiego stanu rzeczy, było mylne przeświadczenie organu, że sam fakt posiadania żony niejako automatycznie uniemożliwia ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz skarżącego i zdejmuje z organu obowiązek ustalenia faktycznych przyczyn niesprawowania opieki przez te osoby.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako zasadny uznało zarzut podnoszony w odwołaniu od decyzji, a dotyczący naruszenia przepisu art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co według skarżącego czyni bezprzedmiotowym powoływanie ww. zarzutu w skardze.
Podsumowując, powyżej sformułowane zarzuty oraz całokształt sytuacji związanej ze sprawowaniem opieki nad matką przez skarżącego, pełnomocnik skarżącego podniósł, że zaskarżona decyzja dotknięta jest szeregiem wad mających bezpośredni wpływ na wynik sprawy.
W jego ocenie nie powinno budzić wątpliwości organu, że przedstawiona i udowodniona przez skarżącego sytuacja, wyczerpuje wszelkie przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.
W konsekwencji zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona, gdyż została wydana w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zm. zm.); dalej jako: "p.p.s.a."
W pierwszej kolejności należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmownej na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
W przedmiotowej sprawie istotą sporu jest ustalenie, czy organ prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ponieważ pomimo złożonego w dniu 27 marca 2021 r. w części III wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia, nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w tym gospodarstwie (k. 8 akt adm. I instancji).
Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała (pkt 1) - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub (pkt 2) - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 5 nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) (uchylony);
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Stosownie zaś do treści art. 17b ust.1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).
Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, Kolegium zasadnie dokonało zatem weryfikacji oświadczenia skarżącego o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, przeprowadzając w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do prawidłowej konkluzji, że skarżący nie spełnia przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wynika z ustaleń organu odwoławczego (pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 23 września 2021 r. – k. 51 akt adm.) skarżący pobiera dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, co zasadnie zostało wykazane przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Ponadto, mimo złożenia oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego od 2011 r. skarżący złożył wnioski o zwrot podatku akcyzowego w dniach 25 lutego i 31 sierpnia 2021 r. (k. 56 i 60 akt adm.), na co zwrócił uwagę także organ odwoławczy.
Natomiast w świetle art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej ( Dz.U. z 2019 r., poz. 2188 ze zm.) zwrot podatku przysługuje producentowi rolnemu. Za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Za gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( Dz.U. z 2020 r., poz. 333), o którym mowa w art. 3 pkt 6 u.ś.r., uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Stosownie zaś do art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego użyte w ustawie określenia rolnik oznaczają - rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli mówiąc inaczej "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013) oznacza: - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Trafnie zatem przyjął organ odwoławczy, że płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym. Dodać w tym miejscu trzeba, że posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającym i samoistnym warunkiem otrzymania płatności. Na rolniku spoczywa bowiem obowiązek przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 9 ustawy z 5 lutego 2015 r.).
W świetle powyższych ustaleń stanowisko Kolegium, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., ponieważ nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z opieką nad matką L. K., co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy ocenić jako prawidłowe. Jak zasadnie zwrócił na to uwagę NSA w uchwale 7 sędziów z 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12 (ONSAiWSA 2013/3/40, Lex nr 1230181) rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo odmówiło skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie podstawowej przesłanki – zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak powyżej wykazano złożone przez skarżącego oświadczenie jest sprzeczne z ustalonym stanem faktycznym.
Prawidłowo również organy ustaliły, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji z dnia 13 czerwca 2014 r.
Trzeba jednak przypomnieć w tym miejscu pogląd wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie, w tym tutejszego sądu, wskazujący, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. prowadząca do bezwzględnego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna, jest niezgodna z aksjologią konstytucyjną, w szczególności z fundamentalną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyraża się w tym, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń, które pełnią tą samą funkcję, co dotyczy m.in. zasiłku dla opiekuna oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. Istotą i funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczeń, jednakże stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. Warunkiem jego wypłaty jest jednak rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia (zob. przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 13 lutego 2018 r., II SA/Lu 949/17; z 20 lutego 2018 r., II SA/Lu 1062/17; z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19; z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19, z 20 lutego 2020 r., II SA/Lu 41/20; z 29 kwietnia 2020 r., II SA/Lu 150/20; z 28 października 2020 r., II SA/Lu 332/20 oraz powoływane tam orzecznictwo).
Kolegium odnotowało fakt, że we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący zawarł oświadczenie w sprawie warunkowej rezygnacji z prawa do zasiłku dla opiekuna, zaś w odpowiedzi na pismo organu I instancji pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji o przyznaniu tego zasiłku ze skutkiem na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. na dzień 31 marca 2021 r. (pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 30 kwietnia 2021 r. – k. 19 akt adm.).
Należy podkreślić okoliczność wielokrotnie wskazywaną w analogicznych sprawach, że sądy administracyjne krytycznie oceniają wymagania organów, aby beneficjenci najpierw wnosili o uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a dopiero po wydaniu decyzji w tym przedmiocie wnosili o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie mając przecież pewności czy zostanie ono przyznane. Organy nie mogą wymagać od opiekunów osób niepełnosprawnych, aby w niepewnej sytuacji co do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wobec braku decyzji w tym przedmiocie), rezygnowali z pobierania przyznanego zasiłku dla opiekuna, stanowiącego jedyne źródło dochodu (por. przykładowo wyrok WSA w Łodzi z 17 stycznia 2019 r., II SA/Łd 974/18; wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 2019 r., III SA/Kr 403/19 oraz powoływane tam orzecznictwo). W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że zawarte w podobnych oświadczeniach sformułowania, że skarżący "zrezygnuje" z zasiłku nie oznacza, że nie dokonał jeszcze wyboru, które spośród przysługujących mu świadczeń woli. Jeżeli organ ma wątpliwości co do treści oświadczenia, powinien wezwać stronę do sprecyzowania oświadczenia. Tak też postąpił organ I instancji.
Z uwagi na zakaz jednoczesnego pobierania świadczeń, nie jest możliwe przyznanie skarżącemu korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego bez usunięcia z obrotu prawnego decyzji przyznających zasiłek dla opiekuna.
Okoliczność ta mimo, że Sąd nie podzielił w tej części argumentacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Kolegium, nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Jak już wyżej wskazano, Sąd w całości podzielił ustalenia organu odwoławczego dotyczące niespełnienia przez skarżącego przesłanki rezygnacji z pracy we własnym gospodarstwie rolnym. Wobec tego niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego w tym zakresie.
W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Kolegium zgodnie z prawem odmówiło przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie naruszyło tym samym zasady legalności (art. 6 k.p.a.). Stan faktyczny został ustalony w pełni prawidłowo, nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a także zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.). Bezzasadny jest również zarzut naruszenia zasady ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.). Nie sposób uznać bowiem, że decyzja zgodna z prawem, choć niezgodna z oczekiwaniami strony postępowania, narusza zaufanie tej strony do organów administracji publicznej.
W uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki faktyczne i prawne leżące u podstaw wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Natomiast niezrozumiały zupełnie jest zdaniem Sądu podnoszony w pkt III skargi zarzut :"Organ zaniechał ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Prawdopodobną przyczyną takiego stanu rzeczy, było mylne przeświadczenie Organu, że sam fakt posiadania żony niejako automatycznie uniemożliwia ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz Skarżącego i zdejmuje z Organu obowiązek ustalenia faktycznych przyczyn niesprawowania opieki przez te osoby" (vide strona 11 skargi – k. 12 akt sądowych). Brzmienie tego zarzutu jest nielogiczne, zaś organy orzekające w niniejszej sprawie nie dokonywały żadnych ustaleń dotyczących żony skarżącego. Okoliczności tej nie podnosił nawet sam skarżący podczas wywiadów środowiskowych.
Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium zasadnie uznało, że skarżący nie spełnił warunku z art. 17b ust. 1 pkt 4 u.ś.r., tym samym prawidłowo odmówiło skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się zatem w niniejszej sprawie uchybień, ani tych wywiedzionych w skardze, ani też innych – branych pod rozwagę z urzędu, które mogłyby powodować konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło