II SA/Lu 623/12

WyrokWSA w Lublinie2013-01-08

Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Jerzy Dudek, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości pod parking i zieleń osiedlową w ramach innego osiedla mieszkaniowego niż wskazane w decyzji o wywłaszczeniu, stanowi realizację celu wywłaszczenia, czy też jego zmianę niedopuszczalną w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zagospodarowanie wywłaszczonych działek pod parking i zieleń osiedlową, nawet w ramach innego osiedla mieszkaniowego niż pierwotnie wskazane, nie stanowi zmiany celu wywłaszczenia, lecz jego realizację poprzez infrastrukturę towarzyszącą. W związku z tym, organy błędnie uznały te działki za zbędne na cel wywłaszczenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i zwaloryzowanego odszkodowania. Organy administracji (Prezydent Miasta, Starosta, Wojewoda) rozpatrywały kwestię, czy działki nr 16/7, 48/4 i 49/1, które pierwotnie zostały wywłaszczone pod budowę osiedla "B.", a zostały zagospodarowane jako parking i zieleń w ramach osiedla "Ł.", powinny zostać zwrócone byłemu właścicielowi. Gmina kwestionowała stanowisko organów, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek,, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz uchyla decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 11 września 2002r. do Urzędu Miasta wpłynęło pismo E. R. w którym domagał się zwrotu niezagospodarowanej części wywłaszczonych działek nr 19/2 i 19/5, położonych przy ulicy O. w L. Organ ustalił, że powyższe działki zostały wywłaszczone decyzją Prezydenta Miasta z dnia 2 czerwca 1980r. na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami, zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego B. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie działki 16/7 o powierzchni 981m2, jako części dawnej działki 19/2 i odmówił zwrotu działki 19/5 o powierzchni 1014m2. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawcę do zwrotu pobranego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania. Po uchyleniu tej decyzji przez Wojewodę w dniu [...] ten sam organ postanowieniem z dnia [...] wyłączył Prezydenta Miasta od rozpoznania sprawy i wyznaczył jako właściwego w tej sprawie Starostę. Ten z kolei decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie na rzecz E. R. wspomnianej już działki 16/7, a ponadto działek nr 19/7 o powierzchni 0.0896m2 i 49/1 o powierzchni 0.0103m2. Jeśli chodzi o działkę 16/7 organ stwierdził, że jest ona niezabudowana, porośnięta chwastami, a więc nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Pozostałe działki są częściami dawnej działki 19/5, znajdują się na terenie osiedla "Ł.", a więc także nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Rownież ta decyzja została uchylona przez Wojewodę w dniu [...], który zarzucił Staroście niepełne postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia zbędności wspomnianych nieruchomości na cel wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 3 października 2007r. ( II SA/Lu 408/07 ) oddalił skargę E. R. na rozstrzygnięcie Wojewody. Zdaniem Sądu prawidłowa była bowiem jego ocena, według której nie zostały należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dotyczy to zwłaszcza nie wyjaśnienia wątpliwości wynikających z faktu, że działki nr 19/7 i 49/1 położone są na terenie osiedla mieszkaniowego "Ł.", zaś celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego "Błonie". Sąd zwrócił uwagę, że do chwili obecnej działki objęte wnioskiem o zwrot o nr 16/7, nr 19/7 i nr 49/1 nie zostały w żadnej prawnej formie udostępnione Spółdzielni Mieszkaniowej C. w L. przez ich właściciela, to jest Gminę. Ponadto jedna z tych działek (nr 16/7) pozostaje niezagospodarowana pod osiedle mieszkaniowe i rosną na niej chwasty, zaś na obszarze pozostałych działek (nr 19/7 i nr 49/1) znajduje się parking osiedlowy wyasfaltowany oraz trawnik osiedlowy z drzewami. Należało zatem sprawdzić, kiedy i przez kogo parking został zrealizowany. Zdaniem Sądu prawidłowa ocena celu wywłaszczenia powinna być dokonana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym, a zatem dla wyjaśnienia okoliczności sprawy należało także precyzyjnie ustalić cel wywłaszczenia. Po oddaleniu skargi kasacyjnej E. R. przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2009r. ( I OSK 42/08 ) i ponownym przeprowadzeniu postępowania, Starosta decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie działek 16/7 o powierzchni 0,0981m2, 48/4 ( części aktualnej działki 48/3 ) o powierzchni 0,0896m2 i 49/1 ( części aktualnej działki 49 ) o powierzchni 0,00103m2. Jednocześnie umorzono postępowanie w sprawie zwrotu projektowanej działki o numerze 48/5 o powierzchni 0,00015m2 i zobowiązano E. R. do zwrotu zrewaloryzowanej kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 70 615,50 złotych. W motywach decyzji podano, że celem dokonanego w dniu 2 czerwca 1980r. wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego " B.". Zgodnie z obowiązującym w dacie wywłaszczenia planem miejscowym teren odpowiadający działce 16/7, stanowiącej część dawnej działki 19/2, przeznaczony był pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne. Jednak do chwili obecnej, mimo upływu 30 lat, jest ona niezagospodarowana, porośnięta chwastami. Z kolei działki obecnie oznaczone nr 48/4 i 49/1, stanowiące część dawnej działki 19/5, już w dacie wywłaszczenia przeznaczone były pod zabudowę w ramach osiedla mieszkaniowego "Łęgi". Oznacza to zdaniem Starosty, że cel wywłaszczenia w stosunku do nich nie został zrealizowany. W decyzji przypomniano, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle i niedopuszczalne jest jego rozszerzanie. Jeśli zatem wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla " Błonie", a w istocie działki zagospodarowano w ramach innego osiedla, to cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Na poparcie swojej argumentacji Starosta powołał się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w których zakwestionowano możliwość uznania wywłaszczonego gruntu za niezbędny na cel wywłaszczenia, kiedy już w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle, stanowiące cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, nie obejmowało wywłaszczonego gruntu, a samego wywłaszczenia dokonano niejako z nadwyżką. Sytuacja taka nie może być traktowana jako modyfikacja celu wywłaszczenia, ale oznacza, że już w chwili wywłaszczenia przejęcie gruntu nie było potrzebne na określony cel. W tej sytuacji zdaniem Starosty, zachodziły przesłanki do zwrotu wspomnianych nieruchomości. Umorzenie postępowania co do zwrotu działki nr 48/5 uzasadniono nie podtrzymaniem wniosku w tym zakresie przez pełnomocnika wnioskodawcy. Orzekając o zwrocie wypłaconego odszkodowania w oparciu o art. 140 ust.1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta wyjaśnił, że kwota odszkodowania za nieruchomość o powierzchni 0,2857ha wynosiła 42 264,02 złote. Na zwracaną powierzchnię 0,1980ha przypadała proporcjonalnie kwota 42, 264, 02 złote. Po jej zwaloryzowaniu przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i uwzględnieniu denominacji otrzymano kwotę 13 011, 65 złotych. Ponieważ decyzją z dnia [...] dokonano dopłaty odszkodowania w wysokości 342 402 złotych, z czego na zwracany grunt przypadała kwota 237 296, 85 złotych także tę kwotę zwaloryzowano, co dało 19 823, 85 złotych. Po doliczeniu do tych kwot także kwoty stanowiącej wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, łącznie otrzymano 70 615, 50 złotych. Po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta Wojewoda uchylił decyzję Starosty w zakresie orzeczonej do zwrotu kwoty wypłaconego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, zobowiązał E. R. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania z tego tytułu w kwocie 48 119.22 złotych, w pozostałej zaś części decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Wojewoda potwierdził, że na działkach 48/4 i 49/1, stanowiących część dawnej działki 19/5, znajdujących się na terenie osiedla mieszkaniowego "Ł.’’ znajduje się wyasfaltowany parking osiedlowy, częściowo natomiast trawnik z drzewami. Z pism Wydziału Architektury, Budownictwa i Architektury Urzędu Miasta wynika, że parking został zrealizowany zgodnie z planem realizacyjnym osiedla "Ł." zatwierdzonym 31 grudnia 1980r. Z kolei działka 16/7, stanowiąca część działki 19/2, znajduje się wprawdzie na terenie osiedla "B.’’, ale jak wynika z protokołu oględzin jest niezagospodarowana, porośnięta chwastami. Wojewoda dowodził, że w dacie wywłaszczenia tereny osiedli wspomniane działki objęte były miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "C.’’, zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] Według planu znajdowały się one na obszarze przeznaczonym pod tereny mieszkalnictwa o wysokiej intensywności o symbolu Ł 2 MW i B 2 MW stanowiącym własność Gminy. Decyzja o pozwoleniu na budowę osiedla "Ł.’’ wydawane były w latach 1981 - 1990 na rzecz "I.’’. Razem z zabudową kubaturową realizowane były drogi oraz sytuowana zieleń. Nie ma obecnie możliwości ustalenia, czy na parking była wydawana oddzielna decyzja o pozwoleniu na budowę. Sam "I.’’ SA w piśmie z dnia 3 listopada 2011r. wyjaśnił, że był jedynie inwestorem zastępczym ( inwestorem bezpośrednim była Spółdzielnia Mieszkaniowa "C. ‘’) i nie posiada żadnej dokumentacji z tamtego okresu. Spółdzielnia stwierdziła natomiast, że parking został wybudowany na działce 48/3 w ramach realizacji osiedla "Ł.’’ zgodnie z planem realizacyjnym osiedla, zatwierdzonym 23 lutego 1980r. Przez działkę przebiega magistrala wodociągowa oraz linia energetyczna. Jej zdaniem zarówno parking jak i zieleń są infrastrukturą osiedla niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania, a ponadto została zrealizowana ze środków członków spółdzielni. Z informacji uzyskanych z Wydziału Architektury, Budownictwa i Architektury Urzędu Miasta wynika natomiast, że według planu zagospodarowania terenu zatwierdzonego 31 grudnia 1980r. teren położony pomiędzy ulicami O. i B. przeznaczony był pod zabudowę zatok parkingowych dla projektowanej zabudowy mieszkaniowej. osiedla "Ł.’’. W ocenie Wojewody w tych okolicznościach słusznie uznano, że działki 48/4 i 49/1 stanowiące część dawnej działki 19/5 nie zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Celem tym była budowa osiedla mieszkaniowego "B.’’ i tylko realizacja tego osiedla mogła stanowić negatywną przesłankę do ich zwrotu. Zatem zagospodarowanie działek pod parking i zieleń osiedlową w ramach osiedla "Ł.’’ nie może stanowić realizacji wspomnianego celu wywłaszczenia i zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami podlegały zwrotowi na rzecz byłego właściciela. Natomiast działka 16/7, pochodząca z wywłaszczonej działki 19/2, pozostała wprawdzie w ramach osiedla "B.", ale pozostaje niezagospodarowana, porośnięta chwastami. Organ zaznaczył, że z planu realizacyjnego osiedla z dnia 2 października 1980r. wynika, ze na tym terenie planowany był budynek rotacyjny wraz z dojściem ( dojazdem ) . Fakt ten stanowi zatem pozytywną przesłankę do jej zwrotu, tym bardziej, że Prezydent Miasta nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o przystąpieniu do realizacji celu wywłaszczenia. Wojewoda stwierdził, że wysokość kwoty z tytułu wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną działkę 48/4, na której zlokalizowano parking, została ustalona w oparciu o wycenę dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego z dnia 5 grudnia 2011r. W opinii Wojewody operat ten spełnia wymogi zwarte w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny i sporządzania operatu szacunkowego ( Dz. U Nr 207, poz. 2109 ze zmianami ). Wynika z niej, że po wywłaszczeniu nieruchomości wartość jej uległa zwiększeniu o kwotę 12 700 złotych, co wiązało się z budową parkingu, nasadzeniami i pielęgnacją roślin. Kwota ta została odliczona od zwaloryzowanych kwot wypłaconego odszkodowania przy czym zamiast 13 011, 65 zł podano 14 035, 50 , a zamiast 19 823, 85 złotych uznano 21 383,72 złote. Łącznie dało to kwotę do zwrotu wynoszącą 48 119,22 złote, co nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina dowodziła, że wskazany przez Spółdzielnię Mieszkaniową "C.’’ sposób zagospodarowania działek 19/7 i 49/1 pozwala uznać je za niezbędne dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Powołując się na pismo Spółdzielni z dnia 5 stycznia 2012r. skarżąca wyjaśniła, że wywłaszczone działki były zagospodarowywane w oparciu o plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał na terenie objętym postępowaniem o zwrot powstanie osiedli mieszkaniowych, a same działki zostały zagospodarowane zgodnie z jej planem realizacyjnym w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia. W planie zagospodarowania przestrzennego osiedla "C." teren ten był przeznaczony pod mieszkalnictwo o wysokiej intensywności. Cel wywłaszczenia został zrealizowany przez budowę bloków mieszkalnych i towarzyszącą budowie osiedla infrastrukturę w postaci parkingów, trawników, chodników, ciągów pieszych itd. Zdaniem skarżącej odmienne stanowisko Wojewody narusza zasadę prawdy obiektywnej, usankcjonowanej w art. 77 § 1 kpa. Równie błędne było, w jej ocenie, ustalenie zwrotu wypłaconego odszkodowania jedynie w kwocie 48,119,22 złotych. Z decyzji nie wynika bowiem, czy nastąpiło zwiększenie, czy zmniejszenie wartości działek wskutek poniesionych nakładów. Z samej decyzji wynika, że wartość nieruchomości wzrosła o 12,700 złotych, jednak Wojewoda uchylając w pkt.VI decyzje zdaje się wskazywać na jej zmniejszenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do artykułu 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zmianami ) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeśli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu .roszczenie. Z kolei nieruchomość uważa się za zbędną na ten cel, jeżeli pomimo 7 lat od dnia ostateczności decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. 1 pkt 1) lub pomimo upływu 10 lat od tej daty cel nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 2). Słusznie zatem także Wojewoda wskazał na te przesłanki jako decydujące o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości lub wykluczających taką możliwość. Jednak wnioski do jakich doszedł organ dokonując analizy stanu faktycznego sprawy w omawianym zakresie nie mogą znaleźć akceptacji. Nie można przede wszystkim zgodzić się z forsowaną w toku postępowania tezą, według której sam fakt zagospodarowania działek oznaczonych nr 48/4 i 49/1 w ramach osiedla mieszkaniowego "Ł.’’ zamiast osiedla "B.", którego budowę wskazano w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] jako cel wywłaszczenia, oznacza ich zbędność na cel wywłaszczenia. W ocenie organów oznacza to zmianę celu wywłaszczenia, która świetle art.136 ust.1 ustawy jest niedopuszczalna. Uwaga ta jest oczywiście prawidłowa, zarówno bowiem w orzecznictwie jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że cel wywłaszczenia powinien być interpretowany ściśle, w taki sposób, aby uczynić zadość treści art. 137 ust.1 ustawy, który przecież nie wprowadza uznaniowości, ale nakazuje zwrot wywłaszczonej nieruchomości spełniającej określone w nim przesłanki. Już w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988r. ( III CZP 11/87 OSNC 1988/11/149 ) odwołującej się do treści art. 50 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) według którego nieruchomość wywłaszczona nie mogła być użyta na inny cel niż cel uzasadniający wywłaszczenie, sąd podkreślał niedopuszczalność w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zmiany celu uzasadniającego wywłaszczenie. Jednoznacznie podkreślano, że obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istnieje chociażby nieruchomość ta mogła być wykorzystana na inny jeszcze cel wymieniony w art. 50 ust. 1 i 2 tej ustawy. Jednocześnie jednak sąd wyjaśnił, że przez zmianę celu wywłaszczenia należy rozumieć jakościową zmianę lokalizacji inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej i konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację lokalizacji inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym, czyli modyfikacji nie zmieniającej charakteru celu wywłaszczenia. Jako przykład w pierwszym przypadku podano wywłaszczenie nieruchomości pod budowę obwodnicy drogowej ze zmianą następnie pod budowę domków jednorodzinnych, a w drugim przypadku - wywłaszczenie nieruchomości pod budowę ośrodka zdrowia ze zmianą następnie na budowę szpitala wojewódzkiego. Zdaniem sądu o ile w pierwszym przypadku taka zmiana celu jest niedopuszczalna, tzn. skutkująca zwrotem wywłaszczonej nieruchomości, o tyle w drugim przypadku mieści się w celu bardzo zbliżonym do zawartego w decyzji o lokalizacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia, nie uzasadnia zatem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Do tego kierunku wykładni pojęcia zmiany celu wywłaszczenia nawiązał Sąd Najwyższy również w wyroku z dnia 7 lutego 1995r. ( III ARN 82/94 OSNAPiUS 1995/15/183 ) dowodząc, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać, uwzględniając sposób korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego z niej korzystania. O zmianie celu wywłaszczenia można zatem mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały. Pogląd ten konsekwentnie podtrzymywany jest także w orzecznictwie sądów administracyjnych ( wyroki z dnia 21 lutego 2008r. I OSK 180/07 i 17 listopada 2011r. I OSK 2052/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W tym świetle dla oceny, czy rzeczywiście doszło do zmiany celu nie może mieć znaczenia, że część wywłaszczonych działek została zabudowana w ramach innego osiedla mieszkaniowego, niż wskazanego w samej decyzji wywłaszczeniowej. Decydującym jest bowiem fakt ich użytkowania zgodnie z celem wywłaszczenia. W orzecznictwie aprobowany jest pogląd, według którego celu wywłaszczenia nieruchomości przeznaczonej na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci urządzeń towarzyszących takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi czy zieleń, skoro pod pojęciem osiedla mieszkaniowego rozumie się nie tylko domy mieszkalne, ale także cała infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Przyjęcie takiego założenia możliwe jest natomiast, co oczywiste, jedynie w sytuacji zrealizowania głównego celu wywłaszczenia, a więc stworzenia funkcjonalnego osiedla mieszkaniowego ( wyroki NSA z dnia 17 marca 2011r. I OSK 697/2010 Lex Polonica, 7 września 2007r. I OSK 1324/2006 Lex Polonica, 17 czerwca 2011r. I OSK 1433/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, 3 września 2010r. I OSK 1537/09, 5 lutego 2009r. I OSK 300/08, 23 lutego 2010r. I OSK 600/09 wszystkie opublikowane w Lex Polonica ). Wyrażone w tym świetle przekonanie organu o zmianie celu wywłaszczenia uznać trzeba za wadliwe. Bez wątpienia "B." jak i "Ł." są osiedlami wielorodzinnymi, zrealizowanymi wraz z urządzeniami usług podstawowych i towarzyszących. Według ustaleń organów na działkach 48/4 i 49/1 został wybudowany parking oraz zlokalizowano tereny zielone, które bez względu na to, na jakim osiedlu zostały wybudowane, są ich uzupełnieniem infrastrukturalnym pełniącym taką samą funkcję. Zauważyć należy, że w piśmie z dnia 4 listopada 2011r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "C." informowała, że te elementy infrastruktury zostały wybudowane ze środków członków Spółdzielni i są niezbędne dla funkcjonowania m.in. budynków przy ulicy K. i B., których budowę zakończono w grudniu 1986r. i czerwcu 1987r. Same organy nie przedstawiły natomiast dowodów pozwalających na stwierdzenie, że zarówno parking jak i trawnik z nasadzeniami zostały wykonane przez inne podmioty, niż Spółdzielnia, co pozwalałoby na wykluczenie ich niezbędności na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu ( por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r. II OSK 979/11 CBOSA). Równie krytycznie ocenić należy stanowisko organów dotyczące zwrotu działki oznaczonej nr 16/7, stanowiącej część pierwotnej działki 19/2. Przyjmując założenie, że elementem infrastruktury osiedla mieszkaniowego jest także zieleń, co przecież nie budzi zasadniczych zastrzeżeń ( por. wyrok NSA z dnia 3 września 2010r. I OSK 1537/09 CBOSA) , organy rozpatrujące wniosek o zwrot nieruchomości zobowiązane są do dołożenia wszelkiej staranności dla poczynienia nie budzących wątpliwości ustaleń prowadzących do wniosku o jej zbędności. W orzecznictwie podkreśla się, że zwłaszcza w sytuacjach, gdy cel wywłaszczenia określony jest w sposób ogólny jego prawidłowa ocena powinna być dokonywana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. W takim przypadku doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić w oparciu o analizę całej dostępnej dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem. Chodzi tu zwłaszcza o przeznaczenie działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji i zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla "B.’’. Do przedstawionych zasad nawiązał również Wojewoda, wskazując, że stosownie do planu realizacyjnego osiedla zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] na tym terenie planowany był budynek rotacyjny wraz z dojściem ( dojazdem ). Cel ten nie został jednak zrealizowany, a teren jest obecnie zachwaszczony. Zwrócić jednak należy uwagę, że z części graficznej powołanej decyzji w sposób jednoznaczny nie sposób wywieść takiego wniosku. Widać na niej, że wspomniany budynek rotacyjny zajmuje jedynie część dawnej działki nr 19/2, pozostała zaś część, teraz jako działka 16/7 , nie jest przeznaczona pod zabudowę. Jeśli zauważyć, że obok tego niezabudowanego fragmentu zlokalizowano ogród dziecięcy i ogród osiedlowy to nie można wykluczyć, że już w dacie tworzenia planu realizacyjnego został on przeznaczony właśnie pod zieleń. Pozostawienie w stanie zaniedbanym nie może jednak z zasady uzasadniać uznania jej za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przyjmując kierunek wykładni przyjęty w zaskarżonej decyzji można sądzić, że każdy niezabudowany fragment nieruchomości położonej na terenie osiedla mieszkaniowego i zaniedbany należałoby wykluczyć z infrastruktury osiedla, a tym samym urealniałaby się jego zbędność na cel wywłaszczenia. Poglądu tego, biorąc pod uwagę charakter osiedla mieszkaniowego nie można utrzymać. Ocena zbędności, jak już wspomniano, powinna natomiast mieć miejsce na podstawie wszelkich dostępnych dowodów, zgodnie z zasadą określoną w art.75 kpa, tym bardziej, jeśli wnioski płynące z analizy planu realizacyjnego nie są jednoznaczne. Ponownie zatem rozpoznając sprawę wykorzysta wszystkie możliwości pozwalające na ustalenie, czy cała dawna działka 19/5 była przeznaczona pod zabudowę, czy też jej część miała być przeznaczona na zieleń osiedlową oraz czy istnieją jakiekolwiek projekty jej urządzenia na tym terenie. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 1 w związku z art. 200 wspomnianej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło