II SA/Lu 795/18

WyrokWSA w Lublinie2018-10-25

Skład orzekający: Jacek Czaja, Robert Hałabis, Jerzy Parchomiuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, na której nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego członka rodziny, może zostać przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli faktycznie sprawuje nad nim opiekę?
Ratio decidendi
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, lub małżonkom. Brak ustawowego obowiązku alimentacyjnego, nawet przy faktycznym sprawowaniu opieki, stanowi negatywną przesłankę do przyznania tego świadczenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na błąd proceduralny organu odwoławczego, który rozpoznał sprawę w oparciu o niewłaściwe przepisy materialne.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną, 89-letnią ciotką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący nie jest osobą zobowiązaną do alimentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, błędnie powołując się na przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym Konstytucji RP, argumentując, że faktycznie sprawuje opiekę i zrezygnował z pracy zarobkowej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] sierpnia 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej jako: skarżący), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu [...] czerwca 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną ciotką M. J.. Z ustaleń organu wynika, że M. J. jest 89-letnią kobietą nieposiadającą własnych dzieci, która wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Jest osobą niedowidzącą, która ma zdiagnozowaną zaćmę. Organ I instancji stwierdził, że osobami które mogą wnioskować o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z niepełnosprawnością M. J. jest rodzeństwo, jeżeli nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Skarżący nie jest spokrewniony w linii prostej z M. J., dlatego nie przysługuje mu wnioskowane świadczenie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] sierpnia 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium powołało się na art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952, ze zm.; dalej jako: u.ś.r.), dotyczący świadczenia pielęgnacyjnego oraz na art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określający krąg osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ wskazał, że skarżący jest synem zmarłej siostry M. J.. Ponadto z wywiadu środowiskowego wynika, że M. J. jest wdową i nie posiada dzieci. Osobami na których ciąży obowiązek alimentacyjny jest jej rodzeństwo. Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego, a siostra M. J. nie żyje. Jednakże M. J. posiada inne siostry i to na nich, a nie na skarżącym, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. W skardze do sądu administracyjnego R. K. zarzucił naruszenie: 1) art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszystkich czynności dowodowych niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także całkowite pominięcie i nie uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, oraz nienależyte przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia czy osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec M. J. są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności i czy mogą pełnić opiekę nad M. J.; 2) art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez dokonanie nieprawidłowej wykładni tego przepisu polegającej na uznaniu, że skarżący nie jest osobą, która mieści się w gronie osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy jest jedynym członkiem rodziny, który faktycznie może sprawować opiekę nad niepełnosprawną ciotką; 3) art. 16a ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie może mieścić się w kręgu osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów prowadzi do wniosku, że skarżącemu uprawnienie takie przysługuje na równych zasadach z innymi najbliższymi M. J., gdyż inni najbliżsi, którzy są zobowiązani do alimentacji względem chorej, nie mają rzeczywistej możliwości pełnić nad nią opieki; 4) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 16a ust. 1 u.ś.r. przez niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się odmową przyznania skarżącemu specjalnego świadczenia opiekuńczego, mimo że sprawuję opiekę nad M. J. na takich samych zasadach jak członek rodziny, podczas gdy prawidłowe zastosowanie zasady, że wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne prowadzi do wniosku, że jeżeli skarżący faktycznie sprawuje opieką nad osobą niepełnosprawną i zrezygnował w związku z tym z zatrudnienia, to nie powinno różnicować się jego sytuacji w zakresie dostępu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wyłącznie ze względu na brak obciążenia ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym; 5) art. 69 Konstytucji RP w związku z art. 16a ust. 1 u.ś.r., poprzez niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się odmową przyznania skarżącemu specjalnego świadczenia opiekuńczego, co powoduje, że Państwo nie realizuje swoich obowiązków zabezpieczenia egzystencji osoby niepełnosprawnej. Uzasadniając zarzuty skarżący podniósł, że zajął się pomocą niepełnosprawnej ciotce, gdyż nie była w stanie tego uczynić bliższa rodzina. Rodzeństwo M. J. wymaga pomocy innych osób i nie są w stanie pomagać siostrze. Skarżący, by opiekować się M. J., zrezygnował z zatrudnienia, jest osobą bezrobotną, bez dochodu. Pomoc ze strony Państwa powinna wynagrodzić mu czas spędzony na opiekę nad chorą ciotką. Z drugiej strony M. J. nie jest w stanie normalnie funkcjonować bez pomocy skarżącego. M. J. ma 90 lat, jest osobą ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, niedowidzi, ma zdiagnozowaną zaćmę. Bez pomocy skarżącego zostanie pozostawiona sama sobie, bez pomocy innych osób. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie. Uzasadniając wniosek Kolegium stwierdziło, że w czterech miejscach zaskarżonej decyzji omyłkowo wskazano, że istotą sprawy jest odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy tymczasem chodzi o odmowę przyznania specjalnego świadczenia opiekuńczego, co wynika z wniosku strony, decyzji organu I instancji i odwołania od niej. Kolegium podkreśliło, że gdyby nie wskazane omyłki, zaskarżona decyzja byłaby zgodna z prawem. Przytoczony przepis jest tożsamy z normą wynikającą z art. 16a u.ś.r. w zakresie przesłanek przyznania świadczenia. Tym samym skarżącemu nie przysługuje specjalne świadczenie opiekuńcze, gdyż jako na zstępnym rodzeństwa nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Przepis ten znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, bowiem z przyczyn pozostających poza zakresem zarzutów podniesionych przez skarżącego, ale wskazanych w odpowiedzi organu na skargę i koniecznych do uwzględnienia przy kompleksowej ocenie legalności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jako naruszająca prawo. Bezsporne w rozpoznawanej sprawie jest, że skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną ciotką. W takim też zakresie sprawę rozstrzygnął organ I instancji, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 16a u.ś.r. Tymczasem z powodu ewidentnego błędu Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę odwołało się do przepisów regulujących przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.ś.r.). Tym samym Kolegium w istotnym stopniu naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), rozpatrując sprawę w zakresie odmiennym od tego, co wynikało z wniosku skarżącego i decyzji organu I instancji. W działaniach Kolegium można również dopatrzeć się naruszenia przepisów prawa materialnego – poprzez błędne zastosowanie art. 17 u.ś.r. (w sytuacji, gdy przepis ten nie miał zastosowania w sprawie) i niezastosowanie art. 16a u.ś.r. Tego rodzaju błędy musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Uchylenie zaskarżonej decyzji powoduje "powrót" sprawy do rozpatrzenia przez Kolegium, tym razem z zastosowaniem już właściwego przepisu tj. art. 16a u.ś.r. Biorąc pod uwagę konieczność wydania nowej decyzji przez Kolegium a także realizując wynikający z gwarancji prawa do sądu obowiązek odniesienia się do zarzutów skarżącego dotyczących meritum sprawy, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zakres podmiotowy prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W ocenie Sądu treść art. 16a ust. 1 u.ś.r. nie pozostawia pod tym względem żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682; dalej jako: K.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom. Zakres podmiotowy obowiązku alimentacyjnego na gruncie art. 128 K.r.o. jest precyzyjnie określony. Zgodnie z tym przepisem, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, skoro skarżący jest krewnym M. J., ale w linii bocznej (jako syn zmarłej siostry M. J.). Bez wątpienia na skarżącym nie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, a to uniemożliwia przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tej sytuacji chybione są zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego. Kluczowym elementem ustaleń faktycznych sprawy było stwierdzenie, jakie więzi prawno-rodzinne łączą skarżącego i M. J.. Te kwestie są bezsporne. Dalsze ustalenia, wobec jednoznacznego brzmienia art. 16a u.ś.r. i art. 128 K.r.o. są zbędne. Przytoczone przepisy nie pozwalają na przyznanie żądanego świadczenia krewnemu w linii bocznej, niezależnie od tego, czy sprawuje on rzeczywistą opiekę, ani też od tego, czy istnieją krewni w linii prostej, którzy taką opiekę sprawują i potencjalnie mogą ubiegać się o świadczenie. Niewątpliwie postawa skarżącego, który faktycznie opiekuje się niepełnosprawną ciotką z moralnego punktu widzenia zasługuje na wyróżnienie, jednakże z prawnego punktu widzenia, w perspektywie ustawowych przesłanek prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie może być brana pod uwagę. W związku z tym nie można również skutecznie zarzucić organom nieuwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. Nie można drogą tej argumentacji żądać przyznania świadczenia, w przypadku, gdy nie są spełnione przesłanki ustawowe. Granicą uwzględnienia interesu strony są obowiązujące przepisy. Interes leżący poza tymi granicami nie jest już słusznym interesem strony. Nie leży w interesie społecznym udzielanie świadczenia w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Chybione są również zarzuty naruszenia art. 16a ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 16a ust. 1, a art. 17 ust. 1 nie miał zastosowania w sprawie i został błędnie powołany przez Kolegium, co stało się przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji. Z wywodów skarżącego wynika, że w jego ocenie należy w istocie dokonać wykładni art. 16a ust. 1 u.ś.r. wykraczającej poza brzmienie tego przepisu (w powiązaniu z art. 128 K.r.o.) i obejmującej również innych krewnych, nie objętych ustawowo określonym obowiązkiem alimentacyjnym, jeśli sprawują opiekę nad osobą niepełnosprawną i spełnione są pozostałe przesłanki przyznania świadczenia określone w tym przepisie. Takie kierunek wykładni ma być wsparty zdaniem skarżącego odwołaniem do przepisów Konstytucji, statuujących zasady ochrony rodziny (art. 18), pomocy osobom niepełnosprawnym (art. 69), prawa rodziny do pomocy ze strony państwa (art. 71) oraz równości wobec prawa (art. 32 ust. 1). Odnosząc się do tych argumentów należy zauważyć, że kwestia zgodności z Konstytucją przepisów ograniczających pod względem podmiotowym prawa do świadczeń z szeroko rozumianej pomocy i opieki społecznej była przedmiotem licznych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 15 listopada 2006 r. (P 23/05, OTK-A 2006/10/151) Trybunał uznał, że art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do zasiłku stałego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W wyroku z 18 lipca 2008 r. (P 27/07, OTK-A 2008/6/107) Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Z kolei w wyroku z 22 lipca 2008 r. (P 41/07, OTK-A 2008/6/109) Trybunał uznał, że art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym, niepełnoletnim członkiem rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 20 i art. 23 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Należy podkreślić, że we wszystkich przytoczonych wyrokach Trybunał zakwestionował wyłączenie prawa do świadczenia na rzecz osoby, na której ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, a zatem w innej sytuacji niż skarżący w rozpoznawanej sprawie. Podsumowania argumentacji Trybunału dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 grudnia 2013 r. (I OPS 5/13). W tezie tej uchwały Sąd wskazał, że osobie, którą nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Wprawdzie teza uchwały odnosi się do innego świadczenia – świadczenia pielęgnacyjnego, tym niemniej jednak chodzi o tożsamą przesłankę podmiotową, zatem uwagi Sądu mają w pełni zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W uzasadnieniu uchwały NSA odwołał się do poglądów TK wyrażanych w powoływanym orzecznictwie i wskazał, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić, cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych regulacji jest bowiem to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Wykładnia gramatyczna omawianych przepisów, ich znaczenie językowe, zgodne są z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej. Poglądy orzecznictwa w zakresie kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy są już utrwalone. Sądy wywodzą, że przepis art. 16a ust. 1 u.ś.r., w związku z przepisami k.r.o., jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, wprowadzając ograniczenie w odniesieniu do osób zobowiązanych do alimentacji. W świetle art. 16a ust. 1 u.ś.r., brak obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi negatywną przesłankę przyznania takiego świadczenia. Nie można, powołując się na ogólne zasady konstytucyjne, wyprowadzać wniosków, że prokonstytucyjna wykładnia art. 16a u.ś.r. pozwala przyjąć, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje również osobie niezobowiązanej do alimentacji, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną. Sąd nie może przez zabiegi interpretacyjne przepisów ustawowych nadawać im znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem. Stosowanie prawa nie powinno wypełniać istniejących instytucji nowymi treściami wbrew jasno zadeklarowanej woli i intencji ustawodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2016 r., I OSK 2020/14). Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie ustanawia wzajemnego obowiązku alimentacyjnego względem innych osób aniżeli małżonkowie oraz krewni - w linii prostej (niezależnie od stopnia pokrewieństwa, tj. rodzice, dzieci, wnuki, prawnuki, dziadkowie, pradziadkowie) lub w linii bocznej (do II stopnia, tj. rodzeństwo). W szczególności obowiązek alimentacyjny nie ciąży na dalszych krewnych, takich jak kuzyni (cioteczne rodzeństwo). Powyższe oznacza, że literalnie odczytując art. 16a ust. 1 u.ś.r. w związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, osobie opiekującej się niepełnosprawną kuzynką, specjalny zasiłek opiekuńczy nie może być przyznany, gdyż obowiązek alimentacyjny na gruncie Kodeksu, do którego odsyła ww. przepis ustawy, nie ciąży na takiej osobie. Warunkiem koniecznym ubiegania się o świadczenie z art. 16a ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. jest zarówno przynależność wnioskodawcy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jak również spełnienie określonego kryterium dochodowego (wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., I OSK 586/17). Analogiczne poglądy wyrażono przykładowo w wyroku NSA z 11 sierpnia 2017 r., I OSK 301/17; wyrokach WSA w Kielcach z 9 czerwca 2016 r., II SA/Ke 363/16 i z 21 grudnia 2016 r., II SA/Ke 739/16; wyroku WSA w Rzeszowie z 17 listopada 2016 r., II SA/Rz 344/16 i z 14 czerwca 2017 r., II SA/Rz 331/17; wyroku WSA w Olsztynie z 5 kwietnia 2016 r., II SA/Ol 73/16; wyroku WSA w Białymstoku z 18 października 2016 r., II SA/Bk 581/16. Sąd w pełni podziela powyższe poglądy, co skutkuje uznaniem za niezasadne argumentacji skarżącego odwołującego się do wadliwej wykładni art. 16a u.ś.r., nie uwzględniającej standardów konstytucyjnych. Konkretne formy realizacji konstytucyjnych zasad ochrony rodziny, pomocy osobom niepełnosprawnym oraz prawa rodziny do pomocy ze strony państwa należą do ustawodawcy. Rolą sądu administracyjnego nie jest korygowanie woli ustawodawcy, który zdecydował się na wprowadzenie pewnego rodzaju ograniczenia podmiotowego w zakresie prawa do świadczeń rodzinnych, łącząc je z ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym, tym bardziej, jeśli rozwiązań wprowadzanych przez ustawodawcę nie zakwestionował Trybunał Konstytucyjny. Z kolei o naruszeniu zasady równości nie może być mowy, z uwagi na brak cechy relewantnej. W odróżnieniu od podmiotów uprawnionych do świadczeń w świetle art. 16a ust. 1 u.ś.r., na skarżącym nie ciąży prawny obowiązek alimentacyjny. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że jakkolwiek z moralnego punktu widzenia postawa skarżącego zasługuje na aprobatę, to z perspektywy prawnej nie przesądza o spełnieniu ustawowych przesłanek przyznania świadczenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Pomimo uwzględnienia skargi Sąd nie przyznał skarżącemu zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na brak wniosku w tym zakresie. Należy przy tym zauważyć, że skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło