II SA/Lu 802/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...]r., Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy przyznał B. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci : P.G. i D.G. w kwocie 400 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. oraz dla Ł. G. w kwocie 400 złotych miesięcznie na okres od 1 października . 2008 r., do dnia 31 sierpnia 2009 r. czyli do ukończenia 18 lat i w kwocie 400 złotych miesięcznie od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r. do ukończenia 25 roku życia. Następnie decyzją z dnia [...] ten sam organ zmienił powyższą decyzję, stwierdzając, że w okresach od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 października 2008 r., od 1 grudnia 2008 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r. świadczenia alimentacyjne nie przysługują. W uzasadnieniu podano, że pismem z dnia 23 lipca 2009 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej, iż B. G. otrzymała od dłużnika P. G. dobrowolne wpłaty pieniężne z tytułu zasądzonych alimentów. Organ uznał, stosownie do art. 2 pkt.7 lit. d) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymywała alimenty, są świadczeniami nienależnymi. Po rozpoznaniu odwołania B.G. Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało decyzję Wójta w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że w myśl § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U Nr 136, poz. 855) w przypadku, gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej lub wyższej od ustalonej w tytule egzekucyjnym, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości, udokumentowanej: 1) przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne w zaświadczeniu o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, w przypadku uzyskania alimentów niższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym; 2) w oświadczeniu o wysokości otrzymanych alimentów lub zaświadczeniu organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o wysokości wyegzekwowanych alimentów, gdy jest prowadzona egzekucja komornicza, w przypadku uzyskania alimentów wyższych niż ustalone w tytule egzekucyjnym. Wprawdzie zatem otrzymana przez B. G.kwota 8000 złotych nie spowodowała, że egzekucja stała się skuteczna, ale powyższą kwotę należało doliczyć do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Po doliczeniu kwot 1000 złotych otrzymanych od dłużnika alimentacyjnego w miesiącach październik i grudzień 2008 r. oraz styczeń, luty, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2009 r. dochód rodziny przekroczył kwotę 725 złotych, uprawniającą do uzyskania świadczeń alimentacyjnych. Za te miesiące zatem świadczenia alimentacyjne nie należały się. Z tego powodu decyzję Wójta Gminy Kolegium uznało za prawidłową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. G. zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana w oderwaniu od realiów sprawy, a także z pominięciem obowiązujących przepisów w tym art.138 § 1 kpa. Zdaniem skarżącej, skoro inna była podstawa orzekania przez organ I instancji, a inna przez Kolegium, które zakwestionowało ustalenia i okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę decyzji organu I instancji, to oznacza, że organ odwoławczy utrzymując decyzję I instancji wykroczył poza zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wyznaczony przez zakres rozstrzygnięcia organu I instancji. Według skarżącej, choć samo pojęcie nienależytego świadczenia określone jako świadczenie, które zostało wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymywała alimenty, jest jasne, to już wątpliwości budzi pojęcie "otrzymała alimenty’’. W przekonaniu skarżącej należy rozumieć to w ten sposób, że chodzi tu o pełną należność z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań. W przeciwnym razie, egzekucja świadczeń alimentacyjnych, jeśli nie udało się wyegzekwować pełnej ich wysokości za ostatnie 2 miesiące, jest bezskuteczna, Taka też jest egzekucja prowadzona wobec P. G. Skarżąca zaznaczyła, że o każdej wpłacie alimentów informowała komornika, a uzyskane kwoty były zaliczane tylko na poczet zadłużenia alimentacyjnego, ale nie na poczet bieżących alimentów. Fakt ten nie wpływał na wypłaty bieżących świadczeń, ani nie powodował, że otrzymała jakiekolwiek pieniądze, ponad zasądzone wyrokiem. Nie istniała zatem żadna podstawa do przeliczenia dochodu rodziny. Ponadto otrzymane od dłużnika alimentacyjnego kwoty były sporadyczne i nie w pełnej wysokości, nie mogły zatem stanowić dochodu rodziny, co organ także winien wziąć pod uwagę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podzielane jest stanowisko, według którego dla uchylenia decyzji (postanowienia) na podstawie wspomnianego przepisu nie ma znaczenia, iż zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony gdyż jest zasadą, że Sąd z urzędu uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego (wyrok SN z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 200/01, OSNP 2003/24/582, wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r. II OSK 627/06, wyrok NSA z dnia 24 listopada 2006, wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r. II OSK 151/09 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA). Zgodnie z art. 2 ust. 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (jedn. tekst Dz. U z 2009r. Nr 1, poz.7) przez osobę uprawnioną do świadczeń alimentacyjnych rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez Sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Według zaś art. 30 § 2 kpa osoby fizyczne nie posiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swoich przedstawicieli ustawowych. Tymi z kolei na mocy art. 98 § 1 zd.1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego są rodzice dla dzieci pozostających pod ich władzą rodzicielską, przy czym każde z nich może reprezentować małoletniego i reprezentować go na zewnątrz. Pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje się z chwilą uzyskania pełnoletności (art. 11 k.c). W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że o ustalenie świadczeń alimentacyjnych w imieniu swoich małoletnich dzieci wystąpiła B.G. Jednak w dacie wydawania przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] udziału w postępowaniu nie brał uprawniony do świadczenia alimentacyjnego Ł. G., który był już osobą pełnoletnią i miał pełną zdolność do czynności prawnych, w aktach sprawy brak jest zaś pełnomocnictwa do reprezentowania go przez matkę B. G. Okoliczności powyższe prowadzą do wniosku, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. II SA/Wa 2116/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 maja 2009 r. IV SA/Po 186/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Okoliczność powyższa zwalnia zaś Sąd od dokonania dalszej oceny przedstawionych w skardze zarzutów. Jak słusznie bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2006 r. (II FSK 1561/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) sądowa analiza stanu faktycznego sprawy ustalonego i ocenionego przez organ administracji, a następnie jego subsumcji pod przepisy prawa materialnego jest przedwczesne. Nie można bowiem w sposób uzasadniony i na zasadzie nieuprawnionych domniemań faktycznych antycypować w jaki sposób prowadzone byłoby postępowanie dowodowe, jakie byłyby jego wyniki i oceny. Wyrok ten zapadł wprawdzie na tle przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zmianami), jednak pogląd w nim wyrażony znajduje zastosowanie także w niniejszej sprawie, nie można bowiem domniemywać, jakie byłoby rozstrzygnięcie sprawy, gdyby uprawniony do świadczeń alimentacyjnych nie był pominięty w postępowaniu i miał zapewnioną możliwość wypowiadania się co do istotnych okoliczności sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152 wspomnianej ustawy.