II SAB/Lu 320/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent Julita Kula, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z.. P. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. stwierdza bezczynność Wójta Gminy w załatwieniu wniosku Z. P. z dnia 31 lipca 2006 r., która miała charakter rażącego naruszenia prawa; II. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w kwocie 1.000 zł (jeden tysiąc złotych); III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz Z. P.100 zł (sto złotych) kosztów postępowania. W dniu [...] czerwca 2012 r. Z. P. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy I., podnosząc, że organ ten nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie z jej wniosku z dnia [...] lipca 2006 r. o wydanie w trybie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne decyzji nakazującej przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...], położonej w miejscowości O. D., graniczącej z jej działką nr [...]. Skarżąca wskazała, iż pomimo, że w sprawie tej zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2009 r. uchylający decyzje organów administracji w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stosunków wodnych na działce nr [...] oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2010 r. oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku, wójt nie wydał dotychczas kolejnej decyzji w sprawie. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że w dniu [...] lipca 2011 r. wniosła zażalenie na bezczynność do organu wyższego stopnia, który postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy, tj. [...] października 2011 r. Wyrokiem z dnia 9 października 2012 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 76/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał Wójta Gminy I. do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2006 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt organowi. Stwierdził jednocześnie, że bezczynność wójta miała charakter rażący i wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł. (art. 149 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną złożył Wójt Gminy I., podnosząc, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku – w dniu [...] września 2012 r. wydał w przedmiotowej sprawie decyzję Nr [...], doręczoną skarżącej w dniu [...] października 2012 r. Dodał ponadto, iż niniejsza sprawa istotnie przeciągała się, ale nie z winy organu, tylko z powodu trudności w znalezieniu biegłego, który miał sporządzić opinię w sprawie. Wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 2996/12,, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez wójta w skardze kasacyjnej, wydanie przez organ administracji decyzji po wniesieniu przez stronę skarżącą do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, że skarga podlega oddaleniu. Powodem oddalenia skargi jest bowiem jej bezzasadność, a to oznacza, że sąd powinien skargę oddalić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że w dniu wniesienia skargi do sądu organ administracji nie pozostawał w bezczynności lub też nie miało miejsce przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania administracyjnego. W sytuacji zaś, gdy sąd stwierdzi, że w dniu tym stan ten miał miejsce, lecz ustał na skutek podjęcia decyzji przez organ administracji po wniesieniu przez stronę skarżącą skargi, powinien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec podjęcia rozstrzygnięcia przez organ, sąd nie może już bowiem zobowiązać organu do wydania stosownego aktu w określonym terminie. Wyłączona jest zatem możliwość uwzględnienia skargi, co czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym (por. uchwałę NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 63). Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wbrew stanowisku wójta, wydanie decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, że organowi administracji nie może zostać wymierzona grzywna. W myśl art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a., wydanie decyzji przez organ administracji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu z obowiązku jej rozpoznania w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone we wcześniejszym orzecznictwie tego sądu, zgodnie z którym, art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz, czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Z analizy tego przepisu, wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (zob. postanowienia NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSAiWSA z 2013 r., Nr 1, poz. 7, i z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2626/12, Lex nr 1247155). Wobec stwierdzenia przez sąd, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, niezależnie od tego, czy naruszenie prawa w tym zakresie było rażące, czy też nie, dopuszczalne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W świetle powyższego, sąd drugiej instancji uznał, że pomimo, iż fakt wydania przez Wójta Gminy I. decyzji z dnia [...] września 2012 r., Nr [...] nie był znany sądowi pierwszej instancji, gdyż organ ten nie poinformował sądu o przedmiotowej okoliczności faktycznej mającej wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w toku postępowania przed tym sądem, konieczne jest uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji w celu wzięcia pod uwagę, podczas ponownego rozpoznawania sprawy kwestii wydania decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] września 2012r., tj. przed wydaniem skarżonego wyroku w dniu [...] października 2012 r., a także oceny jej wpływu na stwierdzony stopień naruszenia prawa przez wójta i wysokość wymierzonej grzywny. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wójt Gminy I. dopuścił się bezczynności w przedmiocie wniosku Z. P. z dnia [...] lipca 2006 r. o wydanie w trybie art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne decyzji nakazującej przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...], położonej w miejscowości O. D. W myśl art. 190 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uznał, że wydanie, w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi przez organ administracyjny decyzji nie zwalania wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W konsekwencji, z uwzględnieniem skargi w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. równoznaczne jest stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. W sprawie z wniosku Z. P. z dnia [...] lipca 2006 r. o przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...] organy administracji rozstrzygały kilkakrotnie. Kolejne decyzje były uchylane w administracyjnym toku instancji oraz w wyniku kontroli sądowoadministracyjnej. Po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1603/09, oddalającego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 196/09, którym sąd ten uchylił decyzje organów obu instancji, akta przedmiotowej sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone organowi pierwszej instancji - Wójtowi Gminy I. w dniu [...] grudnia 2010 r. Bezsporne jest, że pierwsza czynność w sprawie została podjęta przez ten organ w dniu [...] czerwca 2011 r. (wójt zlecił wykonanie opinii technicznej specjaliście do spraw stosunków wodnych w terminie do dnia [...] września 2011 r.). Następnie, mimo wyznaczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na skutek uwzględnienia zażalenia skarżącej na bezczynność wójta, dodatkowego terminu na załatwienie sprawy do dnia [...] października 2011 r., wójt przekroczył ten termin, wzywając strony w dniu [...] listopada 2011 r. do wypowiedzenia się co do sporządzonej przez biegłego nowej opinii technicznej oraz do stawienia się w celu przesłuchania w dniu [...] listopada 2011 r., które – na wniosek skarżącej – odbyło się w dniu [...] listopada 2011 r. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, iż ostatnimi czynnościami w sprawie były: złożenie przez biegłego pisma z dnia [...] stycznia 2012 r., w którym odniósł się do zastrzeżeń zgłaszanych przez strony do jego opinii oraz złożenie przez skarżącą w dniu [...] marca 2012 r. pisma z propozycją polubownego zakończenia sprawy, do której organ się nie ustosunkował. Decyzję w niniejszej sprawie Wójt Gminy I. wydał dopiero w dniu [...] września 2012 r., już po wniesieniu przez Z. P. w dniu [...] czerwca 2012 r. skargi na bezczynność tego organu. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy I. dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie, polegającej na wydaniu decyzji po upływie ponad półtora roku od otrzymania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i zwrotu akt sprawy, mimo, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zobowiązało go do załatwienia tej sprawy do dnia [...] października 2011 r. Bezczynność Wójta Gminy I. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Na taką ocenę wpłynęła przede wszystkim okoliczność, że organ ten, po otrzymaniu w dniu [...] grudnia 2010 r. prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wraz z aktami, podjął pierwsze czynności w sprawie dopiero po pół roku, nie zawiadamiając skarżącej o przyczynach zwłoki i nie wskazując nowego terminu, a tym samym lekceważąc obowiązki nałożone w dyspozycjach art. 35 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Wójt nie dopełnił tych obowiązków również wówczas, gdy przekroczył o niemal rok termin rozpoznania sprawy określony w wyniku uwzględnienia zażalenia Z. P. na bezczynność tego organu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. O rażącej bezczynności wójta świadczy również brak podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie przez pół roku - od stycznia 2012 r. do dnia wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe sąd wymierzył Wójtowi Gminy I. grzywnę w wysokości ustalonej zgodnie z dyspozycją art. 154 § 6 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji.