II SO/Lu 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. W. o wymierzenie Wójtowi Gminy Niemce grzywny za nieprzekazanie do Sądu skargi z dnia 16 listopada 2023r. na bezczynność w sprawie wniosku z 2 października 2023r. o przyznanie pomocy społecznej p o s t a n a w i a oddalić wniosek. T. W. wniosła w dniu 3 kwietnia 2024r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o wymierzenie – na podstawie art. 55 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej "p.p.s.a." – Wójtowi Gminy Niemce grzywny za nieprzekazanie do Sądu m.in. skargi z dnia 16 listopada 2023r. (data wpływu do organu 20 listopada 2023r.) na bezczynność w sprawie jej wniosku z 2 października 2023r. o przyznanie pomocy społecznej ("świadczenie na opał"). W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Niemce wniósł o jego oddalenie. Przedstawił obszernie przebieg postępowania w sprawie wniosku skarżącej z 2 października 2023r. (datowany na 28 września 2023r.), które zakończyło się decyzją odmowną z dnia 18 marca 2024r. Przed jej wydaniem organ podejmował dwie próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego m.in. w asyście funkcjonariuszy Policji, co okazało się bezskuteczne, rozpatrywał też wnioski skarżącej o wyłączenie pracowników organu od udziału w postępowaniu, skarżąca składała pisemne uwagi. W dniu 2 listopada 2023r., a następnie 3 stycznia 2024r. wpłynęły ponaglenia skarżącej, które 18 i 19 marca 2024r. zostały przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Lublinie. Odnosząc się do żądania skarżącej wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność Sądowi, organ wyjaśnił, że trafia do niego olbrzymia ilość wniosków, ponagleń, skarg i innych pism T. W., które w Urzędzie Gminy Niemce składa jej mąż - Z. W.. Znacząca ilość wniosków dotyczy sporządzania kopii dokumentów z akt spraw, które toczą się lub toczyły w sprawie T. W.. Ośrodek w większości przypadków udostępnia jej kopie dokumentów, o które zwraca się do organu. Czasochłonność obsługi tego rodzaju spraw w znaczącej mierze zakłóca tok pracy pracowników wyznaczonych do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących jej osoby. Działania wnioskodawczyni noszą cechy świadomego działania mającego na celu zaburzenie kolejności instancyjnej, jak również maksymalnego zaangażowania pracowników Ośrodka. Wielokrotnie powtarzane wnioski o te same świadczenia, składane w Urzędzie Gminy Niemce, w konsekwencji rzutowały na zmniejszenie efektywności pracy pracownika wyznaczonego do ich rozpatrywania oraz sprowokowały powstanie błędów w pracy, m.in. nieterminowego wykonania powierzonych obowiązków. Przyczyniła się również do tego absencja chorobowa pracownika i jego nieobecność na stanowisku pracy, któremu powierzono sprawę T. W.. W tym przypadku, nałożenie kary pieniężnej za nieterminowe przekazanie jej skargi byłoby krzywdzące i demotywujące z racji, że dotychczas wszystkie skargi, składane praktycznie do każdej toczącej się sprawy, były załatwiane terminowo. Z akt sprawy o sygn. II SAB/Lu 51/24 i II SAB/Lu 52/24 wynika, że skarga na bezczynność z 16 listopada 2023r. dotycząca wniosku z 2 października 2023r. została przekazana Sądowi 8 kwietnia 2024r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej podlega oddaleniu. W świetle art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, organ ten zaś obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od daty jej wniesienia. Stosownie natomiast do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywna, o której mowa w art. 55 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco - restrykcyjny i jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami i swoim stanowiskiem, ale także jest sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. W przesłance wymierzenia grzywny, o której mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. – "niezastosowania się do obowiązków" mieści się zatem nie tylko nieprzekazanie skargi do sądu, ale również zwłoka w jej przekazaniu. Należy podkreślić, że możliwość wymierzenia grzywny za samą zwłokę w przekazaniu skargi sądowi, nie oznacza, że sąd w każdym przypadku opóźnienia, ma obowiązek grzywnę wymierzyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 24 maja 2022r., III OZ 314/22 i wskazane tam orzeczenia: postanowienia NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II OZ 821/18; z 15 listopada 2011, sygn. akt I OZ 841/11; z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 207/11). Sąd, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09; z 24 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 134/21). Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1216/16). Działając w granicach uznania, Sąd rozpatrując wniosek skarżącej T. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Niemce, stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia organu dotyczące okoliczności sprawy oraz to, że skarga na bezczynność faktycznie została przekazana. Sądowi wiadome jest z urzędu, że skarżąca składa do organu nie tylko wnioski o przyznanie świadczeń, ale także mnóstwo innych pism z różnymi żądaniami, formułowanymi przy tym zwykle w sposób mało zrozumiały, do których organ musi się odnosić. Niewątpliwie załatwianie jej spraw wymaga ogromnej koncentracji i zaangażowania pracowników organu, co znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, które trafiają do Sądu wraz z jej skargami. Jakkolwiek organ ma obowiązek dochowywania terminów procesowych, w tym także terminów przekazywania skarg sądowi administracyjnemu, to jednak nie ma uzasadnionych podstaw do wymierzenia organowi kary grzywny za ich niedochowanie, jeśli wynika to z niedopatrzenia, spowodowanego nadmiarem licznych pism, uwag i żądań strony, a dodatkowo z nieobecności pracownika znającego specyfikę postępowań inicjowanych przez skarżącą i jej sytuację. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji nie jest konieczne wymierzanie organowi grzywny ani w celach prewencyjnych, ani w celu represyjnym. W takich okolicznościach Sąd nie znajduje uzasadnienia (powodów), by wymierzyć organowi grzywnę. Z tych względów Sąd postanowił oddalić wniosek skarżącej.