III SA/Lu 1035/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent stażysta Michał Fiut po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu [...] marca 2016 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], w sprawie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ II instancji stwierdził, iż nie rozpatrzył odwołania S. G. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r. z powodu uchybienia terminu na wniesienie zażalenia, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że decyzja w sprawie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu zawiera prawidłowe pouczenie co do terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego, a doręczona została dorosłemu domownikowi strony w dniu 13 maja 2015 r., natomiast odwołanie zostało wniesione przez stronę w dniu 2 czerwca 2015 r. (data stempla na kopercie), a więc sześć dni po upływie ustawowo określonego terminu. Jednocześnie S. G. nie złożył – w myśl art. 58 k.p.a. – prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego postanowienia S. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, nie zgadzając się z jego treścią. Zarzucił naruszenie przepisów procesowych przez błędne uznanie, że w sprawie miał zastosowanie art. 134 k.p.a. oraz art. 107 § 2 k.p.a i art. 112 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji wobec braku prawidłowego pouczenia o przysługującym stronie środku zaskarżenia i możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu a także wskazania sposobu obliczania terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący upatrywał również w działaniu organu I instancji naruszenia art. 9 k.p.a wobec braku poinformowania strony o skutkach procesowych uchybienia terminu do złożenia odwołania, konsekwencji wniesienia środka zaskarżenia po terminie, sposobu obliczania terminów procesowych oraz możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto w uzasadnieniu skargi wywodził, iż organ drugiej instancji oceniając złożone przez niego odwołanie, po stwierdzeniu, iż wniesiono je po upływie ustawowego terminu, powinien zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. pouczyć go o uprawnieniu ubiegania się o przywrócenie uchybionemu terminowi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż – wbrew jej wywodom – zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Stan faktyczny pozostaje poza sporem. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r., w przedmiocie opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki Mercedes o nr rej. [...] w kwocie 22 420,50 zł. Stosownie do treści art. 129 § 1 i § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z akt sprawy wynika, że decyzję z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu doręczono skarżącemu w dniu 13 maja 2015 r. Odbiór przesyłki pokwitowała żona skarżącego (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 19 akt administracyjnych). Doręczenie przesyłki do rąk żony skarżącego uznać należy za skuteczne. Zgodnie bowiem z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jest to tzw. doręczenie zastępcze. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podjęcie się przez domownika doręczenia adresatowi przesyłki nie musi być potwierdzone na piśmie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2408/11 oraz postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., II GSK 192/07). Doręczenie pisma w sposób określony w art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone dowodem przeciwnym, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. W rozpoznawanej sprawie domniemanie doręczenia pisma skarżącemu nie zostało obalone. Skarżący nie zaprzecza, że pismo zostało mu przez żonę przekazane. Datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, czyli w tym przypadku dzień 13 maja 2015 r. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez domownika. Termin do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 27 maja 2015 r. Tymczasem odwołanie od wspomnianej wyżej decyzji skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu 2 czerwca 2015 r. Okoliczność ta znajduje pełne potwierdzenie w aktach sprawy (koperta – k. 1 akt administracyjnych organu drugiej instancji) i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Tym samym nie budzi wątpliwości stanowisko organu odwoławczego, iż złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zawierało pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w terminie 14 dni od daty jego otrzymania, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (vide komentarz do art. 134 k.p.a. – A. Wróbel [w]: M. Jaśkowska, A. Wróbel. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX/el., 2012 oraz wyroki NSA: z dnia z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 273/10 i z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 9/09). Uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1982 r., ONSA 1982, nr 1, poz. 52; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 480). Brak wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uniemożliwiał organowi odwoławczemu rozpoznanie tego zagadnienia. Z konstrukcji art. 58 k.p.a. wynika bowiem jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony i w tym zakresie została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania przez organ z urzędu. Jednocześnie nie sposób uznać za zasadny zarzut skarżącego, iż organ administracji, nie informując go o możliwości złożenia takiego wniosku, naruszył zasadę informowania wyrażoną w art. 9 k.p.a. Z przepisu tego nie można bowiem wywodzić istnienia po stronie organu obowiązku informowania z urzędu strony postępowania o wszystkich środkach prawnych przysługujących jej w postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest natomiast pogląd, że organ nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (por. wyroki NSA: z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1285/07 oraz z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 137/10). Brak takiego pouczenia ze strony organu odwoławczego nie mógł zresztą godzić w interesy skarżącego, bowiem jeżeli o możliwości zwrócenia się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dowiedział się on dopiero z treści zaskarżonego postanowienia, nic nie stało na przeszkodzie by dopiero wówczas, na zasadach i w trybie określonych w art. 58 i 59 k.p.a., skorzystał z tego uprawnienia. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów stawianych w skardze, iż organ drugiej instancji naruszył art. 9 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie faktu niewywiązania się przez organ pierwszej instancji z obowiązku pouczenia strony o sposobie obliczania terminu, skutków procesowych uchybienia terminowi, konsekwencji wniesienia środka zaskarżenia po terminie, to w ocenie sądu jest on zbyt daleko idący. W Kodeksie postępowania administracyjnego brak bowiem przepisu, który nakładałby na organ administracji obowiązek informowania stron o powyższym. Z treści art. 9 k.p.a. wynika, że organ administracji jest zobowiązany udzielać stronie jedynie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie, skarżący w środku zaskarżenia utrzymywał, że złożył odwołanie w terminie (jako datę otrzymania decyzji organu pierwszej instancji wskazywał dzień 21 maja 2015 r.), nie można uznać braku poinformowania go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jak i o sposobie obliczania terminu, skutków procesowych uchybienia terminowi, konsekwencji wniesienia środka zaskarżenia po terminie, za takie działanie organu, które narusza wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadę udzielania informacji. Obowiązek informowania wyrażony w art. 9 k.p.a. nie sięga aż tak daleko – strona została prawidłowo pouczona w decyzji o trybie i terminie wniesienia odwołania, była więc świadoma swoich obowiązków. Natomiast organ administracji może informować stronę w zakresie pozostałych środków prawnych jej przysługujących ale tylko wtedy, gdy wykaże się ona aktywnością w tym zakresie, w innym wypadku organ obowiązany byłby do świadczenia stronie nieogranicznego doradztwa prawnego (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97, LEX nr 48735 , wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. akt I SA 2176/98, LEX 48575). Chybione jest powoływanie się na argument, że pouczanie o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest standardem w postępowaniach cywilnych i karnych, w sytuacji – gdy jak w skazano wyżej – żaden przepis z zakresu postępowania administracyjnego nie nakłada na organ takiego obowiązku. Dodatkowo można jedynie zauważyć, że w pouczeniu zaskarżonego postanowienia również nie jest zawarty sposób wyliczania terminów procesowych, a pomimo tego strona składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zachowała termin ustawowy do jej wniesienie. Oznacza to, że strona w zależności od skutków, które chce osiągnąć powołuje się na nieznajomość przepisów prawa procesowego. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że kwestionowane postanowienie zostało wydane na podstawie obowiązujących przepisów i nie narusza prawa. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm ).