III SA/Lu 1293/15
WyrokWSA w Lublinie2016-11-08
Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Grzegorz Grymuza, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy celne prawidłowo zakwestionowały zadeklarowaną przez importera wartość celną towaru (koncentrat soku jabłkowego) i zastosowały metodę ustalenia wartości celnej towarów podobnych, a także czy prawidłowo zastosowano wydłużony termin do powiadomienia o długu celnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy celne prawidłowo zakwestionowały zadeklarowaną przez importera wartość celną towaru, ponieważ istniały uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności, wynikające z rażącego zaniżenia ceny w porównaniu do cen rynkowych oraz transakcji między powiązanymi podmiotami. W związku z tym, zastosowanie metody ustalenia wartości celnej towarów podobnych było uzasadnione. Sąd uznał również, że wydłużony termin do powiadomienia o długu celnym, wynikający z podejrzenia popełnienia czynu podlegającego postępowaniu karnemu, został zastosowany prawidłowo.Stan faktyczny
Spółka T.B. F. D. Sp. z o.o. importowała koncentrat soku jabłkowego, deklarując jego wartość celną na poziomie 0,57 EUR/kg. Organy celne zakwestionowały tę wartość, wskazując na rażące zaniżenie w porównaniu do cen rynkowych i transakcji między powiązanymi podmiotami, co potwierdziły ustalenia śledztwa prokuratorskiego dotyczące grupy przestępczej zajmującej się oszustwami celnymi. Organy celne zastosowały metodę ustalenia wartości celnej towarów podobnych, określając ją na 1,10 EUR/kg. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania wartości celnej oraz terminów powiadomienia o długu celnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T.B. F. D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła podlegającej retrospektywnemu zaksięgowaniu oddala skargę.
Sygn. akt III SA/Lu [...]
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. (nr [...]), którą określono niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 8.021 zł i uznano za dłużnika T.B. F. D. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. .
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy:
W dniu 24 lutego 2012 r. według dokumentu SAD Nr [...] firma P. I. C. S.A. działając w imieniu T.B. [...] D. Sp. z o.o., zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu towar – koncentrat soku jabłkowego bez dodatku cukru, brix 66, w ilości 24.000 kg.
Organ celny przyjął złożone zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 62 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne Rozdział 2, Tom 4, str. 307 – dalej jako "WKC").
W wyniku przeprowadzonej przez organ celny kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, że wartość importowanego towaru zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych towarów sprowadzanych na obszar celny Wspólnoty w zbliżonym czasie. W toku kontroli postimportowej ustalono, że w badanym okresie kontrolowana firma dokonywała zakupu koncentratu soku jabłkowego od brytyjskiej firmy S. I. LLP z Wielkiej Brytanii, na podstawie umowy sprzedaży Nr [...] z dnia 9 lutego 2012 r., aneksowanej w dniu 28 lutego 2012 r. Skarżąca dokonała 86 zgłoszeń w procedurze dopuszczenia do obrotu koncentratu soku jabłkowego w okresie od 15 lutego 2012 r. do 2 marca 2012 r., a w zakresie właściwości miejscowej Urzędu Celnego w L. – 37 zgłoszeń celnych. Przedmiotem umowy był zakup koncentratu soku jabłkowego nieklarownego, najpierw w ilości 500 ton, a następnie w ilości około 2.000 ton, w cenie 570 EUR/t. Na podstawie dokumentacji księgowej stwierdzono, że płatności za zakupiony towar spółka T.B. [...] D. dokonywała na rzecz eksportera zbiorczo, kompensując je z kilku faktur zakupu.
Na podstawie informacji i dokumentów handlowych oraz celnych uzyskanych od ukraińskiej administracji celnej ustalono, że producentem koncentratu soku jabłkowego była firma "J. D." z Ukrainy, która sprzedawała go ukraińskiej firmie PP "TD M. " za cenę 1,80 EUR/kg. Następnie firma ta odsprzedała ten sam towar również w cenie 1,80 EUR/kg brytyjskiej firmie S. I. LLP, która z kolei tego samego dnia dalej odsprzedała ten sam koncentrat soku jabłkowego firmie T.B. [...] D. , jednakże już za cenę 0,57 EUR/kg, wystawiając fakturę o tożsamym numerze i dacie, jak w przypadku poprzedzającej ją transakcji (pomiędzy TD M. i S. I. LLP).
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie określenia kwoty długu celnego od towaru objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według zgłoszenia celnego.
Brytyjska administracja celna pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. poinformowała organ celny, że zarejestrowane biuro S. I. LLP znajdujące się pod adresem "[...]", jest adresem zakwaterowania. Spółka ta nie jest płatnikiem VAT w W. Brytanii. Ustalono ponadto, że jest ona zarejestrowana w rejestrze spółek "Companies House" pod numerem [...], jako spółka komandytowa założona w dniu 19 stycznia 2012 r., a jej wspólnikami są A. AG i E. Gmbh z siedzibami na Seszelach, będące właścicielami setek innych firm.
W celu ustalenia wartości celnej zgłoszonego towaru organ celny pozyskał dane z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W. z których wynikało, że ceny koncentratu soku jabłkowego w imporcie z Ukrainy do Wspólnoty (Niemcy) w okresie listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. wynosiły odpowiednio: 1,03 EUR/kg, 1,16 EUR/kg, 1,11 EUR/kg, 1,75 EUR/kg, 1,37 EUR/kg i 1,04 EUR/kg.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. określił niezaksięgowaną kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 8.021 zł. Dokonał ponownego ustalenia wartości celnej importowanego koncentratu soku jabłkowego na podstawie art. 30 ust. 2 lit. b WKC, to jest metodą towarów podobnych. Jako podstawę wyliczeń przyjęto materiał porównawczy z ceną jednostkową towaru w wysokości 1.100 EUR/t (zgłoszenie celne SAD Nr [...] z dnia 19 grudnia 2011 r.).
Rozpatrując zarzuty podniesione przez Spółkę w odwołaniu od powyższej decyzji organ odwoławczy uznał, że są one niezasadne.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że dokonane zgłoszenia celne w procedurze dopuszczenia do obrotu koncentratu soku jabłkowego spełniało wymogi formalne, dlatego zostało przyjęte, a towar z mocy prawa objęty został wnioskowaną procedurą. Jednakże przyjęcie zgłoszenia celnego i zwolnienie towaru nie jest równoznaczne z uznaniem zgłoszenia celnego za prawidłowe.
Kluczowym elementem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organy celne w niniejszej sprawie było wykazanie istnienia uzasadnionych wątpliwości, o których mowa w art. 181a ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z dnia 11 października 1993 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdział 2, tom 6, str. 3 – dalej jako "Rozporządzenie Wykonawcze" lub "RWKC").
Z analizy transakcji jakie miały miejsce w niniejszej sprawie wynika, że mamy do czynienia z operacją łańcuchową, w przypadku której następuje odsprzedanie towaru w tym samym dniu za cenę ponad 3-krotnie niższą niż w przypadku poprzedniej transakcji. Takie działania w ocenie organu odwoławczego nie posiadały celu gospodarczego i nie miały ekonomicznego uzasadnienia, a ukierunkowane były wyłącznie na stworzenie fikcji zdarzeń gospodarczych. Tak więc przyczyną powstania wątpliwości w kontekście art. 181a Rozporządzenia Wykonawczego może być brak jego ekonomicznej racjonalności, polegający na braku generowania zysku przez kolejnych kontrahentów.
Zarówno z dokumentów dołączonych do zgłoszenia ukraińskiego, jak i dokumentów dołączonych do zgłoszenia przywozowego wynika, że przedmiotowy towar był załadowany w miejscowości G. na Ukrainie, gdzie mieści się siedziba producenta "J. D.", a następnie transportowany bezpośrednio do firmy T.B. [...] D. Sp. z o.o. w Polsce. Towar znajdował się na tym samym środku transportu od momentu załadunku u nadawcy towaru do momentu zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na obszarze Wspólnoty, co świadczy o tym, że towar zakupiony przez firmę S. I. LLP od firmy PP "TD M." jest tym samym towarem, który został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu przez firmę T.B. [...] D. Sp. z o.o.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej, opisane wyżej okoliczności faktyczne stanowiły podstawę do tego by powziąć wątpliwość, czy cena 0,57 EUR/kg koncentratu soku jabłkowego wskazana w przedmiotowym zgłoszeniu celnym stanowi faktycznie zapłaconą cenę.
Zasadność tego stanowiska potwierdzały ustalenia śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. (sygn. akt V Ds [...]), w sprawie działania w okresie od 2012 r. do czerwca 2014 r. na terenie województw podkarpackiego, świętokrzyskiego, małopolskiego oraz Ukrainy zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw w postaci wprowadzania w błąd organów podatkowych poprzez zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy i podanie niezgodnych ze stanem rzeczywistym danych w obrocie koncentratem soku jabłkowego, a w konsekwencji narażenie na uszczuplenie należności celnych i podatkowych, tj. o przestępstwa z art. 258 § 1 i 3 k.k., art. 76 § 1 k.k.s., art. 87 § 1 k.k.s i inne.
W uzasadnieniu postanowienia Prokuratury Okręgowej w R. z dnia 24 czerwca 2014 r. o wszczęciu śledztwa stwierdzono, że "zorganizowana grupa przestępcza w ramach obrotu koncentratem jabłkowym, poprzez stworzenie mechanizmu opartego na angielskich i polskich firmach-słupach dopuszcza się oszustwa celnego polegającego na zatajeniu prawdy co do faktu, że podmioty uczestniczące w obrocie koncentratem są ze sobą powiązane, jak również podanie nieprawdziwych danych w punkcie 7 deklaracji [...] co do faktu tego powiązania, w wyniku czego do wyliczenia należności celnych przyjmowane były znacznie zaniżone wartości transakcyjne wskazane w fakturach sprzedaży, wystawianych w oparciu o fikcyjne kontrakty na dostawy tego towaru zawarte pomiędzy spółkami-słupami".
Prokurator przedstawił osobom związanym z importem koncentratu soku jabłkowego zarzuty dotyczące udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw polegających na wprowadzaniu w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej, co do rzeczywistej wartości towaru w postaci importowanego na teren RP z Ukrainy koncentratu soku jabłkowego, a w konsekwencji narażenie na uszczuplenie należności celnych i podatkowych.
Ustalono, że firma T.B. [...] na Ukrainie kontrolowała całą transakcję zakupu koncentratu soku jabłkowego importowanego przez T.B. [...] D. Sp. z o.o. w D. oraz koncentratu importowanego przez inne firmy, które następnie sprzedawały koncentrat firmie T.B. [...] D. Sp. z o.o. Firmy brytyjskie zostały założone w imieniu T. B. i były przez niego kontrolowane, zaś stworzenie mechanizmu transakcji łańcuchowych miało na celu wprowadzenie organu celnego w błąd. Z jednej strony T.B. [...] na Ukrainie otrzymywała zwrot podatku VAT, z drugiej zaś strony wartość celna importowanego koncentratu spadła trzykrotnie, co spowodowało uszczuplenie należności celnych i podatkowych. Faktyczny obrót towaru odbywał się ramach tego samego koncernu, czyli pomiędzy podmiotami powiązanymi. T.B. [...] na Ukrainie to zintegrowana pionowo grupa firm z zamkniętym cyklem produkcji (uprawa surowca, przetwarzanie, transport). Założycielem grupy i głównym udziałowcem T.B. [...] jest T. B.. Grupa posiada własne sady, siedem zakładów przetwórstwa owoców i warzyw na terenie Ukrainy, Polski i Mołdawii oraz własne firmy transportowe. W skład T.B. [...] Polska Sp. z o.o. wchodzą: T.B. [...] D. , T.B. [...] A. oraz firma transportowa T. T. Polska w P.. Producent towaru będącego przedmiotem niniejszego postępowania – firma "J. D." z G. na Ukrainie również wchodzi w skład grupy T.B. [...], podobnie jak przewoźnik koncentratu – ukraińska firma T. T. LTD. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że transport towaru odbył się bezpośrednio z G. do D. .
W ocenie Dyrektora Izby Celnej w rozpatrywanej sprawie pomiędzy kontrahentami istniało powiązanie w rozumieniu art. 143 ust. 1 lit. b RWKC, mające wpływ na zaniżenie ceny koncentratu soku jabłkowego. Organ celny stwierdził, że faktura dołączona do przedmiotowego zgłoszenia celnego wystawiona na firmę T.B. [...] D. Spółkę z o.o. jako dowód zakupu koncentratu soku jabłkowego, nie stanowi dokumentu wiarygodnego, co do prawdziwości danych wskazanych przez eksportera.
Weryfikując przedmiotowe zgłoszenie celne organ celny dokonał porównania zadeklarowanej wartości w oparciu o przedłożoną fakturę z wartościami towarów o tym samym kodzie CN, sprowadzonych w zbliżonym czasie przez inne firmy na rynek krajowy, w oparciu o bazę "Alina". Analizując wartości transakcyjne w ogólnopolskiej bazie "Alina" stwierdzono, że ceny koncentratu soku jabłkowego są dużo wyższe od ceny zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym (0,57 EUR/kg). Ceny jednostkowe wynosiły 1,10 EUR/kg w zgłoszeniach celnych SAD Nr: [...] z dnia 19 grudnia 2011 r., [...] z dnia 19 grudnia 2011 r., [...] z dnia 19 grudnia 2011 r., [...] z dnia 28 grudnia 2011 r., [...] z dnia 28 grudnia 2011 r. Zatem zadeklarowana wartość transakcyjna w zgłoszeniu celnym będącym przedmiotem niniejszego postępowania jest rażąco zaniżona wobec cen stwierdzonych w innych zgłoszeniach celnych, co stanowiło podstawę do zakwestionowania tej wartości.
Wątpliwości organu celnego w zakresie wiarygodności wartości transakcyjnej zostały potwierdzone także na podstawie informacji uzyskanych z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W.. Ustalono, że ceny w imporcie z Ukrainy do Wspólnoty (Niemcy) soku jabłkowego w okresie od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. kształtowały się na poziomie 1,03 EUR/kg, 1,16 EUR/kg, 1,11 EUR/kg, 1,75 EUR/kg, 1,37 EUR/kg, 1,04 EUR/kg i nie oscylowały w granicach wartości zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym.
Konsekwencją zakwestionowania wiarygodności zadeklarowanej wartości celnej towaru jest ustalenie tej wartości przy zastosowaniu jednej z metod określonych w art. 30 i 31 WKC. W wyniku przeglądu zgłoszeń celnych nie stwierdzono danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych. Jednakże uzyskane informacje (na podstawie bazy "ALINA") pozwoliły na wykorzystanie ich, jako materiał pozwalający na skorzystanie z metody wartości transakcyjnej towarów podobnych. Jako podstawę sporządzenia kalkulacji wyliczenia wartości celnej importowanego towaru organ celny przyjął cenę jednostkową koncentratu soku jabłkowego w wysokości 1,10 EUR/kg, zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym SAD Nr [...] z dnia 19 grudnia 2011 r. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że towar będący przedmiotem importu objęty kodem CN 2009 79 98 (obowiązującym w roku 2012), zaś towar z materiału porównawczego przyjęty do ustalenia wartości celnej o kodzie CN 2009 79 99 (obowiązującym w roku 2011), jest tym samym towarem.
Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ celny w analizie porównawczej zgłoszeń celnych obejmujących towar tego samego producenta organ odwoławczy wskazał, że dokonane w zbliżonym czasie zgłoszenia innych importerów dotyczące towarów podobnych wytworzonych przez firmę "J. D." nie mogły stanowić materiału porównawczego przy ustalaniu wartości celnej, gdyż we wszystkich przypadkach – oprócz zgłoszeń celnych dokonanych w Urzędzie Celnym w R. – zadeklarowane wartości transakcyjne zostały zakwestionowane w postępowaniach celnych.
Organ nie podzielił stanowiska skarżącej o konieczności zastosowania korekty z uwagi na różnicę w ilości podkreślając, że transakcja dokonana przez stronę i transakcja wynikająca z materiału porównawczego są porównywalne w zakresie ilości. Uznał przy tym za właściwe przyjęcie do porównania podobnej ilości towaru wynikającej z konkretnej dostawy, tj. konkretnego zgłoszenia celnego, nie zaś ilości określonej w zawartej przez strony umowie sprzedaży, która przewidywała import 2.000 ton surowca. W ocenie organu, takie podejście byłoby niezgodne z treścią art. 151 ust. 1 RWKC.
Fakt ewentualnego dalszego przerobu koncentratu soku jabłkowego nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ dla wymiaru należności celnych istotny jest stan towaru w dniu dokonania zgłoszenia celnego, co znajduje oparcie w treści art. 67 WKC, który stanowi, że datą którą należy uwzględniać przy stosowaniu wszelkich przepisów regulujących procedurę celną, do której zgłaszane są towary, jest data przyjęcia zgłoszenia przez organy celne. Organ odwoławczy za niezasadne uznał też stanowisko strony, że porównanie cen towarów importowanych powinno odbywać się w stosunku do zgłoszeń celnych dokonanych na terenie całej Unii Europejskiej wskazując, iż wszystkie administracje celne badając ceny towarów w oparciu o metodę towarów podobnych ograniczają się do korzystania z krajowych systemów, zawierających ceny towarów importowanych w zbliżonym czasie.
Dodatkowo organ pierwszej instancji do dnia wydania swojej decyzji nie posiadał informacji na temat istnienia powiązań pomiędzy kupującym i sprzedawcą, w związku z czym zarzut naruszenia art. 29 ust. 2 lit. b WKC jest bezpodstawny. Organ wyjaśnił jednocześnie, że obowiązek złożenia prawdziwego oświadczenia w Deklaracji Wartości Celnej obciąża zgłaszającego, natomiast w dokumencie tym zgłaszający zaznaczył brak istnienia takich powiązań. Ujawnienie okoliczności świadczących o powiązaniach w rozumieniu art. 143 ust. 1 lit. b RWKC nastąpiło zaś dopiero po otrzymaniu dokumentów ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R..
W ocenie organu celnego skarżąca nie udowodniła, że cena 570 EUR za tonę koncentratu soku jabłkowego Brix 66, jest podobna do cen towarów identycznych lub podobnych importowanych w zbliżonym okresie. Nadesłane przez Spółkę kopie zgłoszeń celnych dotyczących wywozu tego towaru do Włoch w cenie 700 EUR/t nie stanowią właściwego materiału porównawczego, gdyż z faktur i dokumentów CMR dołączonych do ukraińskich zgłoszeń wywozowych wynika, że wywieziony do Włoch koncentrat soku jabłkowego (wyprodukowanego przez "J. D."), był towarem drugiej jakości, natomiast koncentrat importowany przez skarżącą był towarem jakości pierwszej.
Organ nie podzielił argumentacji skarżącej, że w łańcuchu transakcji związanym z importem koncentratu soku jabłkowego dochodziło jedynie do nadużyć związanych z odzyskiwaniem podatku VAT na Ukrainie, natomiast przepisy obowiązujące w Polsce dotyczące ustalania wartości celnej importowanego towaru nie zostały naruszone. W ocenie organu, trzykrotny spadek ceny dla odbiorcy końcowego istotnie podważa jej wiarygodność, co znalazło potwierdzenie w ustaleniach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R.. Natomiast powoływane przez stronę dowody dotyczące kosztów produkcji i kosztów robocizny przedmiotowego towaru w zakładach "J. D." nie mają jakiegokolwiek znaczenia w przypadku metody ustalenia wartości celnej towaru na podstawie art. 30 ust. 2 lit. b WKC. W związku z zarzutem strony dokonania przez organ pierwszej instancji błędnej oceny dowodów w postaci sprawozdań finansowych firmy S. I. LLP organ odwoławczy zauważył, że akta sprawy nie zawierają wymienionych dokumentów, wobec czego zarzut ten uznano za bezprzedmiotowy.
Rozpatrując zarzuty dotyczące czasowego aspektu powiadomienia dłużnika o powstaniu długu celnego organ odwoławczy uznał, że w sprawie istnieją podstawy do zastosowania terminu określonego w art. 221 ust. 4 WKC, ponieważ dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili jego popełnienia, wszczęciu postępowania karnego. Związek pomiędzy powstaniem długu celnego a czynem podlegającym postępowaniu karnemu polegał zaś na dołączeniu do przedmiotowego zgłoszenia celnego faktury zawierającej zaniżoną wartość towaru, w celu umyślnego wprowadzenia organu celnego w błąd, co skutkowało zaniżeniem wartości celnej towaru i w konsekwencji uszczupleniem należności celnych i podatkowych z tytułu importu koncentratu soku jabłkowego. Potwierdziło to śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w R. w sprawie sygn. akt V Ds [...], obejmujące swoim zakresem zgłoszenia celne dokonane przez T.B. [...] D. Spółkę z o.o., w tym zgłoszenie celne kontrolowane zaskarżoną decyzją. Dyrektor Izby Celnej stwierdził wyraźnie, że przesłanki z art. 221 ust. 4 WKC zostały spełnione, a powiadomienie dłużnika przez doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło przed upływem pięcioletniego terminu określonego w art. 56 Prawa celnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję wniosła T.B. [...] D. Spółka z o.o. w D. . Zarzuciła jej naruszenie przepisów:
1) art. 221 ust. 3 WKC, poprzez wydanie decyzji, pomimo upływu trzyletniego terminu określonego w tym przepisie;
2) art. 221 ust. 4 WKC, poprzez zastosowanie tego przepisu, pomimo niewykazania przez organy obu instancji, że dług celny powstał na skutek czynu podlegającego w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, w tym zwłaszcza poprzez niewskazanie popełnienia jakiego typu czynu zabronionego dopatruje się organ (kwalifikacja prawna), niewykazania osoby sprawcy i niewykazania spełnienia przesłanek podmiotowych i przedmiotowych;
3) art. 181 § 1 RWKC w związku z art. 29 WKC, poprzez odstąpienie od ustalenia wartości celnej towaru metodą transakcyjną, pomimo, że w sprawie nie wystąpiły uzasadnione okolicznościami sprawy wątpliwości pozwalające na przyjęcie, że zadeklarowana przez stronę wartość celna stanowi faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC;
4) art. 30 ust. 2 lit. b WKC w związku z art. 151 RWKC, poprzez ustalenie wartości celnej metodą porównania towarów podobnych pomimo, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że w badanym okresie wystąpiła jakakolwiek transakcja podobna – zwłaszcza odnośnie ilości importowanego towaru, albowiem do porównania przyjęto transakcję dotyczącą importu towaru w ilości około 1% ilości towarów stanowiących przedmiot umowy sprzedaży pomiędzy stroną jako importerem a eksporterem, zaś do porównania przyjęto transakcję, na podstawie której doszło do importu 22 ton, organ zaś nie dysponował (z własnej winy) danymi pozwalającymi na dokonanie stosownej korekty, nadto nie wykazano aby towary przyjęte do porównania charakteryzowała względem towarów badanych cecha zastępowalności na rynku;
5) art. 30 ust. 2 lit. b w zw. z art. 151 ust. 4 RWKC, poprzez porównanie celem ustalenia cen transakcyjnych towarów podobnych towarów pochodzących od innych producentów, pomimo że możliwe było ustalenie ceny transakcyjnej dla towarów tego samego producenta wprowadzanych na obszar Wspólnoty w tym samym okresie;
6) art. 30 ust. 2 lit. d WKC, poprzez niedokonanie ustalenia wartości celnej metodą wartości kalkulowanej, pomimo że za pomocą metod wskazanych w art. 30 ust. 2 lit. a i b WKC (z zastrzeżeniem zarzutów zgłoszonych powyżej), wartość celna nie była możliwa do ustalenia, zaś strona domagała się ustalenia wartości w oparciu o tę metodę, tj. z pominięciem metody wskazanej w art. 30 ust. 2 lit. c WKC.
7) art. 29 ust. 2 WKC, poprzez zakwestionowanie ceny transakcyjnej i nieprzyjęcie wartości celnej równej wartości transakcyjnej, pomimo że strona wykazała zgodność ceny transakcyjnej z wartością ustalaną metodą kalkulowaną, zaś wnioski dowodowe zmierzające do poparcia, tegoż twierdzenia zostały oddalone przez organy obu instancji;
8) art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący uzasadnione obawy strony co do obiektywizmu, rzetelności i dobrej woli organu w zakresie wyjaśnienia istotnych kwestii związanych z badanym zgłoszeniem, co miało istotny wpływ na treść decyzji;
9) art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, przez organy obu instancji poprzez nieinformowanie strony o tym, że organ w analizowanej sprawie dopatruje się zaistnienia czynu zabronionego i zamierza skorzystać z art. 221 § 4 WKC, czym uniemożliwiono stronie wypowiedzenie się co do zasadności stosowania tego przepisu;
10) art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nie zebranie pełnego materiału niezbędnego dla orzekania w niniejszej sprawy;
11) art. 191 w zw. z art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;
12) art. 127 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie nowych ustaleń, odmiennych od ustaleń organów I instancji i utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, z którymi to dowodami nie zetknął się uprzednio organ I instancji, dowody te zaś miały kluczowe znaczenie dla treści wydania decyzji;
13) art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nie dający jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności skorzystania przez organ z art. 221 § 4 WKC.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi skutkującymi koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności, dlatego też podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia niezaksięgowanej kwoty należności celnej wynikającej z długu celnego. Spór w tej sprawie dotyczył w istocie zagadnienia prawidłowości zastosowanej metody ustalenia wartości celnej importowanego towaru oraz istnienia przesłanek przedłużenia terminu do powiadomienia dłużnika o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego.
Przede wszystkim przy określeniu kwoty należności celnej, organy celne zobligowane są do ustalenia wartości celnej sprowadzonego towaru. Jako podstawę prawną przyjętej wartości celnej wskazały na przepis art. 30 ust. 2 lit. b) WKC, czyli wartość transakcyjną towarów podobnych sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub w zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. Ustalenie wartości celnej na podstawie tego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie art. 29 WKC, czyli w oparciu o wartość transakcyjną (art. 30 ust. 1).
Wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, jest podstawą ustalenia wartości celnej przywożonych towarów pod warunkiem, że kupujący i sprzedający nie są ze sobą powiązani, natomiast w sytuacji, gdy to powiązanie istnieje, tylko wtedy wartość transakcyjna może zostać zaakceptowana, gdy zgłaszający wykaże, że powiązanie nie wpłynęło na cenę, albo udowodni, że jest to wartość zbliżona do wartości transakcyjnej dla kupującego niepowiązanego ze sprzedawcą, czyli jaka odpowiadałaby cenie pomiędzy podmiotami niepowiązanymi (art. 29 ust. 2 WKC).
Przed rozważeniem tego zagadnienia należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 78 WKC, organy celne po dokonaniu zwolnienia towarów mogą, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują.
Jednym z takich działań jest możliwość odstąpienia od ustalenia wartości celnej na podstawie metody wartości transakcyjnej, przewidziana w art. 181a ust. 1 RWKC. W przepisie tym prawodawca unijny stwierdził, że organy celne nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej, jeżeli mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. Występujący w art. 181a ust. 1 RWKC zwrot "uzasadnione wątpliwości", nie został bliżej zdefiniowany, a zatem jest to zwrot niedookreślony, któremu właściwe znaczenie w każdej konkretnej sprawie nadaje organ celny na gruncie występującego w takiej sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 758/14 i powołane tam wyroki, m.in.: z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I GSK 1230/12 oraz z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I GSK 156/14).
W rozpoznawanej sprawie wątpliwości co do zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej koncentratu soku jabłkowego powstały w wyniku porównania ceny tego towaru z cenami towarów podobnych, przywożonych przez innych importerów w zbliżonym okresie. Analizując wartości transakcyjne w ogólnopolskiej bazie "Alina" stwierdzono, że ceny koncentratu soku jabłkowego są dużo wyższe od ceny zadeklarowanej w kontrolowanym zgłoszeniu celnym (0,57 EUR/kg). Ceny jednostkowe wynosiły bowiem 1,10 EUR/kg w zgłoszeniach celnych SAD: z dnia 22 listopada 2011 r. nr [...], z dnia 19 grudnia 2011 r.: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] oraz z dnia 28 grudnia 2011 r.: nr [...], nr [...] i nr [...]
Również w oparciu o informacje z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W. organ ustalił, że ceny koncentratu soku jabłkowego w imporcie z Ukrainy do Wspólnoty (Niemcy) w okresie od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. kształtowały się na poziomie wyższym niż w kontrolowanym zgłoszeniu i wynosiły odpowiednio: 1,03 EUR/kg, 1,16 EUR/kg, 1,11 EUR/kg, 1,75 EUR/kg, 1,37 EUR/kg i 1,04 EUR/kg.
Wątpliwości organu celnego znajdowały potwierdzenie w treści dokumentów odprawy celnej pozyskanych od ukraińskiej administracji celnej przy piśmie z dnia 14 sierpnia 2014 r. Na podstawie dołączonego do ukraińskiego zgłoszenia celnego listu przewozowego w komunikacji CMR oraz faktury sprzedaży wystawionej przez firmę PP TD M. z Ukrainy na rzecz brytyjskiej spółki S. I. LLP organ ustalił, że koncentrat soku jabłkowego o parametrach Brix 66, zgłoszony do procedury wywozu na Ukrainie w oparciu o te dokumenty, jest tym samym towarem, który został objęty zgłoszeniem celnym kontrolowanym w rozpoznawanej sprawie. Natomiast z porównania treści faktur dołączonych do zgłoszenia wynikało, że ten sam koncentrat w sprzedaży pomiędzy ukraińską firmą PP TD M. a S. I. LLP kosztował 1,80 EUR/kg, podczas gdy na dalszym etapie obrotu, tj. pomiędzy S. I. LLP a D. Spółką z o.o. cena ta wynosiła już tylko 0,57 EUR/kg. Co więcej, jak ustalono, cena producenta tego samego koncentratu w sprzedaży przez producenta (J. D.) dla firmy PP TD M. również wynosiła 1,80 EUR za kg, co potwierdził T. B. w swoich wyjaśnieniach na temat łańcucha sprzedaży, złożonych w postępowaniu karnym.
Trafnie zatem organ celny doszedł do wniosku, że zakup towaru dokonywany przez firmę S. I. LLP z W. Brytanii po cenie 1,80 EUR/kg, a następnie jego sprzedaż tego samego dnia na rzecz polskiego odbiorcy po cenie prawie trzykrotnie niższej, narusza zasady rachunku ekonomicznego i budzi uzasadnione wątpliwości. Organ celny zauważył też, że daty i numery faktur wystawianych dla transakcji pomiędzy ukraińską firmą PP TD M. a brytyjską S. I., są tożsame z datami i numerami faktur wystawianych przez S. I. na rzecz T.B. [...] D. Spółki z o.o. Ponadto w fakturach wystawionych przez spółkę ukraińską była zamieszczona adnotacja o umowie zawartej w dniu 9 lutego 2012 r. pomiędzy skarżącą a S. I. LLP. Nie uszedł uwadze organu celnego również fakt przemieszczenia towaru na jednym środku transportu od momentu jego załadunku u producenta "J. D." bezpośrednio do odbiorcy końcowego, czyli do T.B. [...] D. Spółki z o.o. w D. . Ustalenia te zostały poczynione na podstawie dokumentów dołączonych do kontrolowanego zgłoszenia celnego, tj. drogowego listu przewozowego CMR, certyfikatu jakości wystawionego przez producenta towaru oraz świadectwa sanitarnego.
Dodatkowymi argumentami wspierającymi przekonanie organów celnych o zaniżeniu wartości transakcyjnej sprowadzonego towaru były informacje na temat pośrednika w handlu koncentratem jabłkowym, czyli brytyjskiej spółki S. I. LLP (odpowiednik spółki komandytowej). Wynikało z nich, że spółka została utworzona w dniu 19 stycznia 2012 r. przez wspólników – dwie spółki (A. AG i [...] Gmbh), mające siedzibę pod jednym adresem na Seszelach, zaś biuro spółki w Anglii jest jedynie adresem zakwaterowania. Ustalenia te znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który stanowią informacje uzyskane od Urzędu Podatkowego i Celnego W. Brytanii oraz ogólnodostępne dane zamieszczone na stronie internetowej zawierającej oficjalny rejestr firm w W. Brytanii. Należy dodać, że nie były one przez skarżącą kwestionowane.
Istotną w ocenie organu podstawę do zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru stanowiły również dołączone do akt sprawy protokoły przesłuchań i postanowień wydanych w toku śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w R. w sprawie sygn. V Ds [...] (włączone do akt sprawy). Było ono prowadzone w przedmiocie działania w okresie od 2012 r. do czerwca 2014 r. zorganizowanej grupy przestępczej na terenie województw podkarpackiego, świętokrzyskiego i małopolskiego oraz Ukrainy, mającej na celu wprowadzanie w błąd organów celnych i podatkowych co do rzeczywistych danych w obrocie koncentratem soku jabłkowego, a w konsekwencji narażenie na uszczuplenie należności celnych i podatkowych. Na podstawie informacji zawartych w tych dokumentach organ celny przyjął, że pomiędzy sprzedającym a kupującym istnieją powiązania w rozumieniu art. 143 ust. 1 lit. b RWKC, które nie zostały ujawnione w kontrolowanym zgłoszeniu celnym.
W ocenie Sądu, opisane w decyzji organu relacje zachodzące pomiędzy spółką T.B. [...] z Ukrainy będącą własnością T. B. a pozostałymi firmami z grupy, wśród których znajdowała się także skarżąca Spółka, uzasadniają takie twierdzenie o powiązaniach, przy czym w kontekście wymienionego przepisu należy je zakwalifikować do kategorii wymienionej w art. 143 ust. 1 lit. f) RWKC. W myśl tego przepisu, do celów stosowania tytułu II rozdziału 3 Kodeksu, osoby uważa się za powiązane tylko wtedy, gdy obie znajdują się pod bezpośrednią lub pośrednią kontrolą trzeciej osoby.
W kontekście dokonanych przez organ ustaleń, z firm będących kontrahentami transakcji objętej kontrolowanym zgłoszeniem celnym, jako kontrolowaną w sposób bezpośredni należy postrzegać T.B. [...] D. Spółkę z o.o., zintegrowaną w rozbudowanej strukturze holdingowej założonej przez T.B. D. z siedzibą na Ukrainie, natomiast kontrolowaną pośrednio – S. I. LLP, pozostającą pod kontrolą właściciela spółki holdingowej, która to okoliczność została przez niego przyznana w toku postępowania karnego.
W dalszej kolejności należy stwierdzić, że poczynione przez organy celne ustalenia istotnie uzasadniały wątpliwości co do wartości transakcyjnej importowanego towaru wskazanej w zgłoszeniu celnym.
W szczególności na podstawie zebranych danych dostępnych w ogólnopolskiej bazie "Alina", jak też informacji z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W. organy trafnie ustaliły, że ceny koncentratu soku jabłkowego Brix 66 w zbliżonym okresie, były dużo wyższe niż wartość zadeklarowana w kontrolowanym zgłoszeniu celnym. Kształtowały się bowiem na poziomie od 1,03 do 1,75 EUR za kilogram. Argumenty podniesione na poparcie zarzutów skargi skoncentrowanych wokół zagadnienia ceny transakcyjnej, nie zdołały podważyć prawidłowości tych ustaleń. W szczególności skarżąca nie wykazała, że cena 0,57 EUR za 1 kg koncentratu, jest wartością zbliżoną do cen transakcyjnych stosowanych dla kontrahenta nie będącego podmiotem powiązanym ze sprzedawcą w rozumieniu art. 143 ust. 1 RWKC. Nie wykazała również, aby powiązanie nie miało wpływu na cenę.
Kwestia powiązania podmiotów jest w rozpoznawanej sprawie istotna o tyle, że jest ona elementem składowym hipotezy przepisu art. 29 ust. 2 WKC, w stosunku do którego skarżąca formułuje zarzut naruszenia oparty (w syntetycznym ujęciu) na twierdzeniu, że powiązanie to nie wpłynęło na cenę towaru zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 lit. a) WKC, gdy kupujący i sprzedawca są ze sobą powiązani, warunkiem zaakceptowania wskazanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, jest wykazanie przez zgłaszającego, że powiązanie to nie wpłynęło na cenę. Obowiązkiem organu jest natomiast umożliwienie stronie ustosunkowania się do podniesionych w tym zakresie wątpliwości.
Jak wynika z akt sprawy, organ celny w dniu [...] lutego 2015 r. wezwał skarżącą do dostarczenia dodatkowych informacji dotyczących zadeklarowanej wartości celnej. W odpowiedzi skarżąca Spółka złożyła wnioski dowodowe na okoliczności dotyczące określenia różnicy w kosztach produkcji koncentratu z jabłek przemysłowych i jabłek z upraw ekologicznych oraz na okoliczność kosztów wytworzenia tego surowca w firmie "J. D.".
Organ odmówił przeprowadzenia takich dowodów na wskazane okoliczności w świetle unormowania art. 188 Ordynacji podatkowej. Stanowisko to należy w pełni zaaprobować. Wskazane okoliczności nie miały dla sprawy istotnego znaczenia. Wnioskowane dowody były dla jej rozstrzygnięcia nieprzydatne w świetle pojęcia "wartości celnej towaru" w rozumieniu przepisu art. 29 ust. 1 WKC (kwoty faktycznie zapłaconej lub należnej), w szczególności zaś w zestawieniu z niekwestionowanymi ustaleniami organu w przedmiocie ceny tego surowca przyjętej na wcześniejszych etapach obrotu handlowego, jak też cen ustalonych przez organ celny w oparciu o zebrane dowody.
Stosownie zaś do art. 29 ust. 2 lit. b) WKC, w przypadku transakcji między osobami powiązanymi wartość transakcyjna jest akceptowana, a towary wyceniane zgodnie z ust. 1, o ile zgłaszający udowodni, że taka wartość jest zbliżona do jednej z występujących w tym samym lub w zbliżonym czasie:
i) wartości transakcyjnej przy sprzedaży kupującemu, w żadnym konkretnym przypadku niepowiązanemu ze sprzedawcą, identycznych lub podobnych towarów, które mają zostać wywiezione do Wspólnoty;
ii) wartości celnej identycznych lub podobnych towarów, ustalonej zgodnie z art. 30 ust. 2 lit. c);
iii) wartości celnej identycznych lub podobnych towarów, ustalonej zgodnie z art. 30 ust. 2 lit. d).
Przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy we właściwy sposób uwzględnić różnice w poziomie handlu, różnice ilościowe, elementy wymienione w art. 32 oraz koszty poniesione przez sprzedawcę przy transakcjach sprzedaży, w których on i kupujący nie są powiązani, a koszty te nie są ponoszone przez sprzedającego w transakcjach sprzedaży, w której on i kupujący są powiązani.
Wskazany przepis na nabywcę zatem przerzuca ciężar udowodnienia okoliczności dających podstawę przyjęcia wartości celnej w oparciu o wartość transakcyjną zadeklarowaną w zgłoszeniu. Tymczasem z dokumentów przedstawionych przez skarżącą nie wynika, aby zdołała temu obowiązkowi sprostać. Spółka nie wykazała, że wartość transakcyjna przez nią zadeklarowana była zbliżona do występujących w tym samym lub zbliżonym czasie wartości transakcyjnych stosowanych przy sprzedaży towarów identycznych lub podobnych kupującemu niepowiązanemu ze sprzedawcą. Przy czym, w świetle regulacji zawartej w art. 29 ust. 2 lit. b) ppkt i) WKC, dla udowodnienia tezy przeciwnej wymagane byłoby przedstawienie dowodu stwierdzającego, że sprzedawca (S. I.) zbył innemu niepowiązanemu podmiotowi sok jabłkowy (identyczny lub podobny) za cenę zbliżoną do wartości 570 EUR za tonę, jak zadeklarowano w spornym zgłoszeniu celnym. Tymczasem przedłożone przez skarżącą zgłoszenia celne na okoliczność transakcji sprzedaży koncentratu produkcji firmy "J. D." do Włoch – nie podważają ustaleń organów celnych. Jak wykazano bowiem w decyzji, koncentrat soku sprzedany do odbiorcy niepowiązanego za cenę 700 EUR/t, nie był towarem tej samej jakości co towar objęty kontrolowanym zgłoszeniem. Skoro zatem był to surowiec drugiej jakości, to prawidłowo organy celne przyjęły, że jego cena nie mogła być miarodajna dla wykazania cechy wartości zbliżonej do wartości transakcyjnej identycznego lub podobnego towaru w rozumieniu powołanego przepisu. Tym samym unormowanie zawarte w art. 29 ust. 2 lit. b) ppkt i) WKC nie mogło mieć w sprawie zastosowania.
Skarżąca nie wykazała również tego, że zgodnie z art. 29 ust. 2 lit. b) ppkt ii) WKC, wartość transakcyjna (570 EUR/t) jest zbliżona do wartości celnej identycznych lub podobnych towarów, ustalonej zgodnie z art. 30 ust. 2 lit. c) WKC. Ostatnio wymieniony przepis dotyczy "zastępczej metody" ustalenia wartości celnej towarów, bazującej na wartości opartej na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami.
Wbrew zarzutowi skargi sformułowanemu w punkcie oznaczonym jako tiret siódme, Spółka nie udowodniła także – stosownie do dyspozycji art. 29 ust. 2 lit. b) ppkt iii) WKC, że wartość 570 EUR/t jest adekwatna cenowo do występujących w tym samym lub zbliżonym czasie wartości celnej identycznych lub podobnych towarów, ustalonej zgodnie z art. 30 ust. 2 lit. d) WKC, czyli metodą wartości kalkulowanej, będącej w ogólnym ujęciu, sumą kosztów materiałów i produkcji, kwoty zysku i kosztów ogólnych zwyczajowo wliczanych w cenę sprzedaży towarów tego samego gatunku lub rodzaju jak te, dla których ustalana jest wartość celna, wytworzonych przez producentów z kraju wywozu na eksport do Wspólnoty, oraz kosztów transportu, ubezpieczenia i opłat związanych z przewozem. Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że w deklaracji wartości celnej zgłaszający zaznaczył, iż kupujący i sprzedający nie są ze sobą powiązani na podstawie art. 143 RWKC, zaś okoliczność przeciwna została ujawniona dopiero w toku postępowania. Ponadto skarżąca nie przedstawiła dokumentów księgowych, o jakich mowa w załączniku nr 23 do rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, obejmującego "Uwagi interpretacyjne dotyczące wartości celnej".
Odmowa ustalenia wartości celnej w oparciu o metodę wartości transakcyjnej warunkowana jest powzięciem przez organ celny "uzasadnionych wątpliwości" w rozumieniu art. 181a ust. 1 RWKC. Odnośnie tej kwestii należy stwierdzić, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, tj. dokumentów uzyskanych od ukraińskiej administracji celnej, wyjaśnień brytyjskich władz celnych na temat firmy S. I., dowodów przeprowadzonych w ramach postępowania karnego, informacji pochodzących z systemu "Alina" i z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w W. oraz przywołanego przez organ specjalistycznego raportu z analizy na temat ryzyka typu operacyjnego z dnia 15 listopada 2013 r. w sprawie wartości importowanego do Polski soku jabłkowego – wątpliwości te miały obiektywną podstawę. Stąd też w ocenie Sądu, organy celne zasadnie przyjęły, że cena transakcyjna w wysokości 570 EUR za jedną tonę importowanego towaru w sposób rażący odbiegała nie tylko od ceny 1.800 EUR/t deklarowanej jako zapłaconej na dwóch poprzednich etapach obrotu handlowego tym samym surowcem, ale także od cen stosowanych w obrocie tym towarem na rzecz innych odbiorców we Wspólnocie. Skarżąca nie kwestionowała tych ustaleń, prezentując jedynie swój subiektywny punkt widzenia na temat ekonomicznych uwarunkowań trzykrotnego spadku ceny na ostatnim etapie obrotu.
Materiał dowodowy będący podstawą powzięcia "uzasadnionych wątpliwości" został zebrany i rozpatrzony z zachowaniem reguł proceduralnych wyrażonych w przepisach art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Dokumenty nadesłane przez ukraińską administrację celną oraz Urząd Podatkowy i Celny w W. Brytanii, posiadały walor dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem dokument urzędowy to dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej lub innej jednostki, jeśli na podstawie odrębnych przepisów uprawnione są do ich wydawania. Ordynacja podatkowa nie ogranicza pojęcia dokumentów urzędowych do dokumentów krajowych. Dokumentem urzędowym jest także dokument sporządzony przez organy władzy publicznej innego państwa i honorowany przez władze RP na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1880), organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. W sprawie tej domniemanie to nie zostało obalone, albowiem skarżąca nie wykazała, że dokumenty te są nieprawdziwe, czy też zawarte w nich informacje są niezgodne z prawdą. Organy celne nie miały zatem podstaw do zakwestionowania prawdziwości wynikających z tych dokumentów informacji. W świetle zaś zasady otwartego katalogu środków dowodowych (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej), czynienie ustaleń w oparciu o dane pozyskiwane z ogólnopolskiego systemu danych "Alina", czy też na podstawie informacji pozyskiwanych od innych jednostek posiadających stosowne informacje, także nie narusza zasad postępowania dowodowego, przy założeniu, że dowody te podlegają ocenie na podstawie całego materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), która w toku kontrolowanego postępowania także nie została naruszona.
Brak również podstaw do kwestionowania postanowień organów obu instancji odmawiających przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę skarżącą.
Dokonana przez organy celne ocena dowodów w zakresie wartości celnej koncentratu soku jabłkowego objętego zgłoszeniem celnym z dnia 24 lutego 2012 r. i przyjęte na jej podstawie ustalenie o zaniżeniu jego wartości transakcyjnej – zasługuje na pełną aprobatę. Jej konsekwencją jest zaś odrzucenie wskazanej przez skarżącą wartości transakcyjnej, jako podstawy ustalenia wartości celnej tego towaru. Metoda wartości transakcyjnej nie ma bowiem charakteru absolutnego i w razie wątpliwości dla ustalenia wartości celnej towaru mogą zostać wykorzystane metody zastępcze. Jeżeli podstawą wartości celnej towaru nie może być cena transakcyjna, stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 WKC, wartość celną ustala się stosując w kolejności metody wymienione w art. 30 ust. 2 WKC, tj. wartości transakcyjnej towarów identycznych, wartości transakcyjnej towarów podobnych, wartości opartej na cenie jednostkowej albo wartości kalkulowanej.
Dobór metody zastępczej następuje drogą eliminacji. Organ celny odstąpił od metody wartości towarów identycznych przewidzianej w art. 30 ust. 2 lit. a) WKC, z uwagi na brak danych pozwalających na jej zastosowanie. Zakłada ona, że wartością celną jest wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub w zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. Wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 142 ust. 1 lit. c) RWKC, przez "towary identyczne" należy rozumieć towary wyprodukowane w tym samym kraju, takie same pod każdym względem, włączając cechy fizyczne, jakość i renomę. Niewielkie różnice w wyglądzie nie wykluczają uznania ich za towary identyczne, odpowiadające pod innymi względami definicji. Wobec braku danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych, organ słusznie uznał, że konieczne było rozważenie zastosowania kolejnej metody – wartości transakcyjnej podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub w zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 30 ust. 2 lit. b) WKC).
Definicja towarów podobnych zawarta jest w art. 142 ust. 1 lit. d) RWKC. W myśl tego przepisu, "towary podobne" oznaczają towary wyprodukowane w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i podobny skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi; jakość towarów, ich renoma i posiadanie znaku handlowego zaliczają się do czynników, które należy uwzględniać przy ustalaniu, czy towary są podobne.
Przy ustalaniu wartości celnej metodą towarów podobnych organ wziął pod uwagę ceny transakcyjne soku jabłkowego importowanego z Ukrainy na terytorium Polski. Zgłoszenia celne pochodziły z okresu od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. Ze zgłoszeń tych wynikało, że cena soku o właściwościach podobnych do importowanego przez skarżącą Spółkę wynosiła 1,10 EUR za jedną tonę towaru w każdym przypadku. W konsekwencji zasadnie ustalono wartość celną dla importowanego przez skarżącą koncentratu soku jabłkowego na poziomie 1.100 EUR/t. Trzeba przy tym zauważyć, że przyjęte jako materiał porównawczy zgłoszenie celne z dnia 19 grudnia 2011 r. nr [...] dotyczyło importu koncentratu soku jabłkowego wyprodukowanego na Ukrainie, o tym samym kodzie CN, jak w przypadku towaru objętego kontrolowanym zgłoszeniem.
Wbrew zarzutom skargi, wyceny towaru dokonano zgodnie z treścią przepisu art. 151 RWKC, doprecyzowującego zasadę ustalania wartości celnej. Według art. 151 ust. 1 RWKC, w celu stosowania art. 30 ust. 2 lit. b) WKC i określania wartości transakcyjnej towarów podobnych, wartość celna ustalana jest w odniesieniu do wartości transakcyjnej towarów podobnych, sprzedawanych na tym samym poziomie handlu i w zasadzie w takich samych ilościach co towary, dla których określana jest wartość celna (zdanie pierwsze). W przypadku gdy nie stwierdzono tego rodzaju sprzedaży, przyjmuje się wartość transakcyjną towarów podobnych, sprzedawanych na innym poziomie handlu i/lub w innych ilościach, skorygowaną o różnice wynikające z poziomu handlu i/lub ilością, pod warunkiem że tego rodzaju korekta może być dokonana na podstawie przedłożonych dowodów, jednoznacznie potwierdzających zasadność i prawidłowość korekty, niezależnie od tego, czy taka korekta prowadzi do zwiększenia, czy też zmniejszenia wartości (zdanie drugie).
Z akt sprawy wynika, że wartość transakcyjna towarów importowanych w przyjętych do porównania zgłoszeniach celnych z okresu od dnia 22 listopada do dnia 28 grudnia 2011 r. dotyczyła towarów sprzedawanych na tym samym poziomie handlu i praktycznie rzecz biorąc w takich samych ilościach (22.000 kg - 24.000 kg). Sporne zgłoszenie celne skarżącej z dnia 24 lutego 2012 r. dotyczyło importu 24.000 kg koncentratu soku jabłkowego i było porównywalne do ilości wskazanych w zgłoszeniach przyjętych do porównania przez organy celne. W tych warunkach stosowanie przez organ celny korekt, o których mowa w art. 151 ust. 1 RWKC, nie było konieczne. Stosownie do art. 151 ust. 3 RWKC, jeżeli stwierdzono istnienie dwóch lub większej liczby wartości transakcyjnych towarów podobnych, to dla ustalenia wartości celnej przywożonych towarów przyjmuje się najniższą wartość transakcyjną. W sprawie tej najniższa wartość transakcyjna przyjęta do porównania wynosiła 1.100 EUR/t.
Wbrew zarzutom skargi, posługując się metodą wartości towarów podobnych organy nie naruszyły dyspozycji art. 151 ust. 4 RWKC. Przepis ten przewiduje zasadę, w myśl której wartość transakcyjna towarów wytworzonych przez inną osobę jest brana pod uwagę tylko wtedy, jeżeli na podstawie ust. 1 nie można stwierdzić wartości transakcyjnej dla towarów podobnych wytworzonych przez tę samą osobę, która wyprodukowała towary, których wartość celna ma zostać określona. Wprawdzie przy ustalaniu wartości celnej towaru organ celny dysponował zgłoszeniami celnymi, które dotyczyły towaru wyprodukowanego przez tego samego producenta (Jablunewyj Dar), jednakże zostały one odrzucone z powodu braku wiarygodności wskazanej w nich wartości transakcyjnej. Jak wykazano w zaskarżonej decyzji, zgłoszenia te objęte zostały postępowaniami celnymi z powodu zakwestionowana przez właściwe miejscowo organy celne wskazanej w nich wartości transakcyjnej importowanego towaru. W tym stanie rzeczy prawidłowo organ celny nie uwzględnił wartości transakcyjnej soku jabłkowego wyprodukowanego przez firmę "J. D.", przyjmując wartość transakcyjną tego towaru pochodzącego od innego producenta z Ukrainy.
Podobnie należy ocenić postępowanie organu celnego w kontekście przepisu art. 151 ust. 5 RWKC określającego, że do celów niniejszego artykułu wartość transakcyjna przywożonych towarów podobnych oznacza wartość celną uprzednio określoną, zgodnie z art. 29 WKC, skorygowaną zgodnie z ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. Korygowanie wartości transakcyjnej jest uzasadnione w świetle art. 151 ust. 5 RWKC, jeśli występują podstawy do tego rodzaju korekty. Z akt sprawy nie wynikało, aby zachodziły przesłanki do kwestionowania ceny transakcyjnej (1.100 EUR/t), po jakiej inne firmy importujące kupowały podobny towar. Wartość transakcyjna w tej wysokości stanowiła więc wartość celną w rozumieniu art. 29 ust. 1 WKC. Zatem korekta, o której mowa w art. 151 ust. 5 RWKC, nie musiała być stosowana w niniejszej sprawie.
Według art. 201 ust. 1 i 2 WKC, przyjęcie zgłoszenia celnego w kontrolowanym dokumencie SAD, którym dokonano dopuszczenia do swobodnego obrotu w Unii Europejskiej towaru w postaci koncentratu soku jabłkowego, spowodowało powstanie długu celnego w przywozie. Kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towaru w chwili powstania długu celnego (art. 214 ust. 1 WKC). Jak wykazano, zadeklarowania w zgłoszeniu wartość celna spornego towaru nie mogła być podstawą do ustalenia należności przywozowych, w związku z czym stosownie do art. 217 ust. 1 WKC, po jej naliczeniu podlegała retrospektywnemu zaksięgowaniu (wpisaniu do rejestru lub zaewidencjonowaniu w inny sposób). Dalsze przepisy określają zaś wiążące organ celny terminy na zaksięgowanie wspomnianych należności (art. 218-art. 221 WKC).
Z uwagi na podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 221 ust. 3 i 4 WKC, rozważenia wymagał też aspekt czasowy powiadomienia skarżącej o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty wynikającej z długu celnego.
Instytucję tę reguluje art. 221 WKC. Przepis ten wprowadza ograniczenia czasowe bowiem stanowi, że powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych, co do zasady, nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 WKC, na czas trwania procedury odwoławczej (art. 221 ust. 3 WKC). Przepis art. 221 ust. 4 WKC wprowadza wyjątek od tej zasady, bowiem jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w art. 221 ust. 3 WKC. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 56 ustawy Prawo celne, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Przepis art. 221 ust. 3 zdanie drugie WKC stosuje się odpowiednio.
W rozpoznawanej sprawie dług celny powstał w dniu 24 lutego 2012 r., czyli w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Pięcioletni termin określony art. 56 Prawa celnego upływał zatem, co do zasady, z dniem 24 lutego 2017 r., a nadto wniesienie odwołania powodowało zawieszenie jego biegu na czas trwania procedury odwoławczej. W okolicznościach tej sprawy powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych przez doręczenie decyzji w tym przedmiocie, nastąpiło więc przed upływem pięcioletniego terminu określonego w art. 56 Prawa celnego.
Zastosowanie dłuższego niż trzyletni terminu na powiadomienie dłużnika celnego o kwocie należności celnych było w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w pełni uzasadnione. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE i polskich sądów administracyjnych zostało ugruntowane stanowisko, zgodnie z którym, to organy celne są zobowiązane do stwierdzenia, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego a popełnieniem czynu podlegającego postępowaniu karnemu, z zastrzeżeniem, że ustalenia takie są czynione wyłącznie na użytek postępowania zmierzającego do ustalenia należności celnych i w żaden sposób nie wpływają na ewentualną ocenę prawnokarną czynu, dokonywaną już przez właściwe organy ścigania i sądy. Przesłanka czynu podlegającego w chwili popełnienia wszczęciu postępowania karnego nie wymaga przy tym istnienia ani wyroku skazującego, ani nawet wszczęcia postępowania karnego, lecz jedynie stwierdzenia popełnienia czynu, który podlega postępowaniu sądowemu w sprawach karnych (por. wyrok ETS [obecnie TSUE] z dnia 18 grudnia 2007 r., C-62/06, Fazenda Pública – Director Geral das Alfândegas p. ZF Zefeser – Importaçăo e Exportaçăo de Produtos Alimentares Lda, LEX nr 354391; wyroki WSA w Lublinie: z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 233/09 i sygn. akt III SA/Lu 252/09 oraz z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 642/14).
Również wbrew zarzutom skargi, w rozpoznawanej sprawie organ celny sprostał wymogom zastosowania przedłużonego terminu powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego. Prawidłowo wskazał bowiem w decyzji, że uszczuplenie należności celnych będące konsekwencją wprowadzenia w błąd organu celnego co do rzeczywistej wartości importowanego towaru, wyczerpuje hipotezę przepisu art. 258 § 1 k.k. oraz art. 76 § 1 i art. 87 § 1 k.k.s., co pociąga za sobą możliwość wszczęcia postępowania karnego. Dodatkowo organ wskazał również, że w związku z ustaleniami dokonanymi w sprawie importu towaru według ocenianego zgłoszenia celnego, w dniu 31 grudnia 2014 r. wszczęte zostało postępowanie karnoskarbowe Nr [...] Należy przy tym podkreślić, że dyspozycja przepisu art. 221 ust. 4 WKC nie nakłada na organy celne obowiązku ustalenia sprawcy czynu, co – jak już wcześniej wskazano – pozostaje w kompetencji innych organów. W ocenie Sądu organy celne wykazały w tej sprawie, że istnieje ścisły związek pomiędzy powstaniem długu celnego, a czynem podlegającym karze w chwili jego popełnienia, tj. polegającym na dołączeniu do zgłoszenia celnego faktury wskazującej zaniżoną wartość transakcyjną towaru i wprowadzającą w błąd organ celny co do jego wartości celnej. Organy celne prawidłowo zastosowały zatem przepis art. 221 ust. 4 WKC, w związku z tym zarzut jego naruszenia, jak też naruszenia przepisu art. 221 ust. 3 WKC – okazały się bezzasadne.
Odnosząc się natomiast do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, że także one nie znajdują uzasadnienia, a w szczególności zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania.
Stosownie do art. 229 Ordynacji podatkowej, dodatkowe postępowanie wyjaśniające może być przeprowadzone na żądanie strony lub z urzędu, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. O potrzebie przeprowadzenia tego postępowania rozstrzyga organ odwoławczy i w tym zakresie może sam zgromadzić uzupełniający materiał dowodowy albo zlecić organowi, który wydał decyzję, przeprowadzenie tego postępowania. Nie ulega więc wątpliwości, że organ podejmując takie rozstrzygnięcie powinien się kierować przede wszystkim zasadą prawdy obiektywnej. Unormowanie art. 229 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy jedynie dodatkowego postępowania, wyłącznie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, a to oznacza, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ odwoławczy jest dodatkowym w stosunku do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może więc przeprowadzić tego postępowania w całym zakresie, a jedynie w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie.
W realiach rozpoznawanej sprawy nie naruszono dyspozycji art. 229 Ordynacji podatkowej. Nie wystąpiła też konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. O tym, czy postępowanie prowadzone przez organ odwoławczy stanowi uzupełnienie materiałów i dowodów, czy też wykracza poza granice wyznaczone tym przepisem, decyduje jego zakres oraz znaczenie badanych dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy, oceniane na tle zebranego już materiału dowodowego (por. przykł. wyrok NSA z dnia 11 października 2000 r., sygn. akt I SA/Łd 1658/98). W rozpoznawanej sprawie dodatkowo przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykraczało poza ramy wyznaczone przepisem art. 229 Ordynacji podatkowej. Postępowanie to uzupełniało materiał dowodowy prawidłowo zebrany przez organ pierwszej instancji, który w dacie orzekania dysponował postanowieniem wydanym w postępowaniu karnym o wszczęciu śledztwa. Okoliczność, że organ pierwszej instancji wprost nie stwierdził, że transakcji sprzedaży towaru dokonano pomiędzy podmiotami powiązanymi, nie oznacza, że organ ten nie poczynił prawidłowych ustaleń i nie posiadał kompletnego materiału dowodowego. Pozyskiwanie nowych dowodów w kontekście zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 127 Ordynacji podatkowej, należy postrzegać w ten sposób, że zasada ta daje stronie uprawnienie do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Nie oznacza jednak, że rozpoznanie sprawy przez organy obu instancji ma nastąpić na podstawie identycznego lub możliwie tożsamego materiału dowodowego. Takich ograniczeń przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują, lecz umożliwiają organom odwoławczym pozyskiwanie nowych dowodów, byleby tylko (z zachowaniem proporcji) nie zastępowano organów pierwszej instancji w całości lub znacznej części w dokonywaniu ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 92/14).
W świetle powyższych rozważań uznać należało, że Dyrektor Izby Celnej rozpoznał sprawę ponownie w zgodzie z art. 127 Ordynacji podatkowej, nie ograniczając się przy tym jedynie do skontrolowania decyzji organu pierwszej instancji oraz rozpatrzenia zarzutów i wniosków odwołania.
Wbrew zarzutom skargi organ pierwszej instancji nie miał obowiązku zgromadzenia wszystkich dowodów świadczących o popełnieniu czynu zabronionego, co było już przedmiotem wyjaśnienia w części omawiającej czasowy aspekt powiadomienia skarżącej o kwocie długu celnego.
Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dopuszczeniu się uchybień proceduralnych przy gromadzeniu materiału dowodowego. Oddalanie składanych przez stronę wniosków dowodowych nie jest wystarczające do przyjęcia, że w sprawie nie zebrano kompletnego materiału dowodowego. Stosownie do art. 188 Ordynacji podatkowej, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodów należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że te okoliczności stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Uprawnienie strony wynikające z treści tego przepisu nie ma charakteru bezwzględnego (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 92/14). Zasada zupełności postępowania dowodowego nie nakazuje organowi prowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o zawnioskowane dowody (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FSK 391/05), a to oznacza, że każdy zgłoszony wniosek dowodowy nie musi być automatycznie uwzględniony. Dla prawidłowego procesowego ustalenia stanu sprawy nie jest konieczne, aby każdy wniosek strony był pozytywnie rozpatrzony, przeprowadzane dowody muszą mieć bowiem przymiot istotności dla rozstrzygnięcia i zakończenia postępowania merytorycznym orzeczeniem (por. wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1313/08 oraz z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 830/13).
W konkluzji trzeba zaakcentować, że organy celne nie naruszyły zasad określonych w art. 187 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej, odmawiając przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów, między innymi z przesłuchania w charakterze świadka R. M.`a – dyrektora wykonawczego firmy "J. D.", opinii biegłego na okoliczność kosztów produkcji koncentratu soku jabłkowego w firmie "J. D.", czy wystąpienia do ukraińskich władz o przekazanie kopii zgłoszeń dotyczących sprzedaży do Włoch koncentratu soku jabłkowego wyprodukowanego przez tę firmę. Postanowienia organów celnych obu instancji w przedmiocie odmowy uwzględnienia tego rodzaju wniosków dowodowych, nie naruszały przepisów prawa. W świetle zasady zupełności materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje bowiem automatycznie konieczności ich uwzględnienia. Organy nie mają obowiązku dopuszczenia dowodu wnioskowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 996/14).
Niezasadne okazały się również zarzuty skargi, jakoby organ powinien był uwzględnić metodę wartości kalkulowanej przewidzianej w art. 30 ust. 2 lit. d) WKC. Metoda ta może mieć bowiem zastosowanie wyłącznie w przypadku eliminacji metod ją poprzedzających (wymienionych w art. 30 ust. 2 lit. a), b) i c) WKC). Kolejność stosowania poszczególnych metod zastępczych określa ustawa, tj. art. 30 ust. 1 WKC, dlatego wniosek strony o zastosowanie metody wartości kalkulowanej nie był dla organu wiążący i nie miał dla sprawy istotnego znaczenia.
Z tych też przyczyn kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe rozważania na względzie, skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, orzekł w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło