III SA/Lu 290/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Y. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczpospolitej Polskiej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak [...], wydaną z upoważnienia Wojewody L., po rozpatrzeniu odwołania S. Y. od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...]marca 2008 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w T. zobowiązał S. Y. do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący zgłosił się do odprawy granicznej w dniu 7 sierpnia 2008r. w kolejowym przejściu granicznym Placówki Straży Granicznej w T. Podczas kontroli granicznej przedstawił dokument podróży nr [...] wraz z wizą pobytową jednokrotną C/14 nr [...] wydaną dnia 29 października 2007 r. ważną do dnia 31 grudnia 2007 r. uprawniającą do 30 dni pobytu na terytorium RP. Na podstawie zgromadzonych materiałów w sprawie i sporządzonej dokumentacji w postaci notatki urzędowej funkcjonariusza Straży Granicznej, protokołu przesłuchania strony oraz analizy dokumentu podróży organ ustalił, iż skarżący wjechał do Polski dnia 5 listopada 2007 r. przez drogowe przejście graniczne w H. i przebywał nieprzerwanie na terytorium RP do dnia wyjazdu. W trakcie pobytu w Polsce skarżący w dniu 30 listopada 2007r. wystąpił za pośrednictwem Wojewody M. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o wydanie wizy pobytowej. Szef Urzędu odmówił wydania wizy, a S. Y. nie zaskarżył decyzji odmownej do sądu administracyjnego w ustawowym terminie. W ocenie organu I instancji przytoczone fakty świadczą o tym, że S. Y. przebywał nielegalnie na terytorium RP, czym wyczerpał przesłanki art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.). Taka sytuacja stanowi podstawę do wydania decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP, na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Od powyższej decyzji S. Y. wniósł odwołanie. W odwołaniu wskazał, iż starał się o otrzymanie w Polsce karty stałego pobytu, z uwagi na fakt, iż jest prezesem zarządu zarejestrowanej w Polsce spółki "T." sp. z o.o. Odwołujący się argumentował, że w trakcie staranie się o wizę pobytową, z uwagi na zły stan zdrowia, skorzystał z pomocy prawnika - Z. G. Wbrew zapewnieniom Z. G. nie podjął należytych starań w sprawie i nie składał koniecznych pism. Ostatecznie odwołujący się musiał opuścić Polskę w oczekiwaniu na dalsze decyzje w jego sprawie. Odwołujący się argumentował, że padł ofiarą zaniedbań swego prawnika, a ponadto zawarł umowy gospodarcze w związku z funkcjonowaniem założonej przezeń spółki, których realizacja wymaga jego pobytu w Polsce. Po rozpatrzeniu odwołania S. Y., została wydana, z upoważnienia Wojewody L., decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r., utrzymująca w mocy decyzję zobowiązującą do opuszczenia terytorium RP. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szeroko przytoczył argumenty podnoszone przez skarżącego w odwołaniu, zacytował jego zeznania złożone do protokołu przesłuchania strony w dniu 8 marca 2008 r. oraz przytoczył fragmenty uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2007 r., odmawiającej wydania skarżącemu jednokrotnej, krótkoterminowej wizy pobytowej. W dalszej części organ wskazał na treść art. 50 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, z którego wynika, że cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem okresu pobytu oznaczonego w wizie oraz przed upływem okresu ważności wizy, chyba że uzyskał przedłużenie wizy albo zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego w świetle dowodów znajdujących się w aktach sprawy, wyjaśnienie skarżącego zawarte w odwołaniu nie może przesądzić o pozytywnym dlań rozstrzygnięciu sprawy. Wyjaśnienie dotyczy bowiem kwestii odnoszących się do uzasadnienia przedłużenia pobytu skarżącego w Polsce z powodu choroby oraz nieznajomości prawa polskiego i zaufania pełnomocnikowi. Organ podkreślił, że składając wyjaśnienie do protokółu przesłuchania strony w dniu 8 marca 2008 r. o przyczynach przeterminowania swojego pobytu w Polsce, skarżący wyjaśnił, że miał świadomość, że po dniu 5 grudnia 2007 r. powinien opuścić Polskę i mając na uwadze legalizację pobytu wystąpił z wnioskiem o wydanie wizy w trybie art. 33 ustawy o cudzoziemcach do Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców. Pomimo doręczonej skarżącemu w dniu 10 stycznia 2008 r. za pośrednictwem poczty, ostatecznej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie wydania wizy pobytowej, nie wniósł skargi do sądu administracyjnego i przebywał nadal nielegalnie w Polsce do dnia kontroli tj. 8 marca 2008 r., nie posiadając tytułu prawnego. Organ podniósł także, iż z akt sprawy wynika, że skarżący zapoznał się z informacją w języku rosyjskim dotyczącą następstw otrzymania decyzji w sprawie obowiązku cudzoziemca do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP. Na decyzję wydaną z upoważnienia Wojewody L., S. Y. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórzył podnoszone wcześniej argumenty co do konieczności pobytu w Polsce w związku z prowadzeniem spraw założonej przez siebie spółki. Skarga została skierowana bezpośrednio do sądu. W związku z tym, na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 czerwca 2008 r., została przekazana do Wojewody L. celem podjęcia stosownych działań, przesyłką pocztową nadaną w dniu 1 lipca 2008 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z powodu niezachowania ustawowego terminu do jej wniesienia. W świetle art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto w świetle art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Należy nadmienić, że nastąpiła w tym względzie istotna zmiana w porównaniu z poprzednio obowiązującymi przepisami w tym względzie. Poprzednia regulacja postępowania sądowoadministracyjnego - ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, z późn. zm.) przewidywała bezpośredni tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego (art. 35 ust. 1). Ustawa z 1995 r. została uchylona z dniem 1 stycznia 2004 r., ale wprowadzono jednocześnie regulację przejściową, w związku ze zmianą trybu wnoszenia skarg. Mianowicie w okresie dwóch lat od wejścia w życie nowej regulacji (1 stycznia 2004 r.), skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym wart. 53 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny przekazuje organowi, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. (art. 98 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1271; dalej także jako: przepisy wprowadzające). Reguła przejściowa przestała jednak obowiązywać z dniem 31 grudnia 2005 r., stąd też w stosunku do skarg wnoszonych w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. przepis ten nie znajduje już zastosowania. Od tej pory obowiązuje bezwzględnie tryb wnoszenia skarg określony w art. 54 § 1 p.p.s.a. W badanej sprawie skarga została wniesiona przez skarżącego bezpośrednio do sądu, pomimo iż w zaskarżonej decyzji został on prawidłowo pouczony, że skargę należy wnieść za pośrednictwem organu, który decyzję wydał. W związku z tym pojawia się kwestia oceny w aktualnym stanie prawnym skutków wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, z pominięciem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W kwestii tej, pomimo podnoszonych początkowo wątpliwości (por. W. Morys, Skutki procesowe bezpośredniego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ZNSA 2007, nr 2, S. 41-44), ostatecznie przewagę uzyskała linia orzecznicza nakazująca sądowi przekazywanie skargi wniesionej doń bezpośrednio, do organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, LEX nr 453371, postanowienia WSA: w Białymstoku z 21 marca 2006 r., II SA/Bk 131/06, LEX nr 284737, w Poznaniu z 19 lutego 2008 r. , IV SA/Po 46/08, LEX nr 381707, w Warszawie - z 5 października 2006 r., I SA/Wa 824/06, LEX nr 291155 i z 25 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 788/08, LEX nr 440111, a także T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2008, s. 284). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę akceptuje ten pogląd, jako korzystniejszy dla skarżących i dający lepsze gwarancje realizacji prawa do sądu. Jednocześnie jednak, w sytuacjach, w których zgodnie z wyżej przedstawionym stanowiskiem orzecznictwa i literatury, sąd przekazuje skargę, wniesioną bezpośrednio do niego, organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, powstaje problem zachowania terminu do wniesienia skargi określonego wart. 53 § 1 p.p.s.a. W tej kwestii w orzecznictwie i literaturze prezentowany jest jednolity pogląd, w pełni akceptowany również przez niniejszy skład orzekający, iż dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data jej nadania w urzędzie pocztowym przez sąd (por. przytaczane wyżej orzecznictwo i literatura). Odnosząc powyższe poglądy do badanej sprawy należy wskazać, że Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2008 r. nakazał przesłanie skargi S. Y. do Wojewody L., jako organu za pośrednictwem którego skarga powinna być wniesiona. Stosownie do tego zarządzenia następnego dnia, tj. 1 lipca 2008 r., skarga została nadana przesyłką pocztową na adres Urzędu Wojewódzkiego. W świetle wyżej przedstawionych poglądów to właśnie data 1 lipca 2008 r. jest tą, którą należy uznać za datę wniesienia skargi w rozumieniu art. 53 § 1 p.p.s.a. Datą tą nie jest zatem widniejąca na kopercie zawierającej przesyłkę za skargą data stempla pocztowego placówki pocztowej w Uzbekistanie - czyli 20 czerwca 2008 r. Na marginesie należy wskazać, że nawet przy prawidłowym skierowaniu skargi przez skarżącego za pośrednictwem Wojewody L., dzień 20 czerwca 2008 r. nie mógłby zostać uznany za datę wniesienia skargi do sądu. Przy korzystaniu z przekazywania skargi za pośrednictwem poczty zastosowanie może znaleźć art. 83 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Językowa wykładnia cytowanego przepisu wskazuje jednoznacznie, że skorzystanie ze skutku wynikającego z tej normy daje tylko nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym. Skutku takiego nie wywołuje nadanie pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym, w tym bowiem przypadku, przyjmuje się, że termin do wniesienia pisma będzie zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało przekazane polskiemu urzędowi pocztowemu (por. wyrok NSA z 26 września 2008 r., II OSK 1101/07, niepubl. oraz H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu ... , s. 377 i B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 201). W świetle art. 53 § 1 p.p.s.a. 30-dniowy termin na wniesienie skargi biegnie od daty doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W aktach administracyjnych znajduje się potwierdzenie doręczenia zaskarżonej decyzji skarżącemu na adres do korespondencji w Uzbekistanie. Na potwierdzeniu widnieje podpis osoby odbierającej, brak jest jednak przy podpisie daty doręczenia. Na podstawie pieczątek placówki pocztowej w Uzbekistanie można ponad wszelką wątpliwość ustalić, że doręczenie decyzji nastąpiło najpóźniej w dniu 25 maja 2008 r. W związku z tym termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, za pośrednictwem Wojewody L., upływał w dniu 25 czerwca 2008 r. Skoro na podstawie wyżej przeprowadzonego wywodu prawnego przyjęto, że w związku z nieprawidłowym trybem wniesienia skargi przez skarżącego terminem jej wniesienia jest dzień 1 lipca 2008 r., to nawet przy najkorzystniejszej dla skarżącego interpretacji nie można przyjąć, aby termin do wniesienia skargi został zachowany. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że skarga została wniesiona po terminie, a skarżący nie wnosił o jego przywrócenie. Skarga wniesiona po upływie terminu podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.