III SA/Lu 657/14

WyrokWSA w Lublinie2015-02-05

Skład orzekający: Jerzy Marcinowski, Jerzy Drwal, Jadwiga Pastusiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej (Starosta) miał obowiązek dokonać zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej na podstawie rozporządzenia uznanego za niezgodne z Konstytucją i ustawą, mimo że opłata została pobrana przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Pomimo że opłata została pobrana na podstawie rozporządzenia z 2002 r., które nie było bezpośrednio przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, argumentacja TK dotycząca niezgodności rozporządzenia z 2003 r. z Konstytucją (art. 217, art. 92 ust. 1) i ustawą (art. 77 ust. 4 pkt 2 P.r.d.) ma pełne zastosowanie również do rozporządzenia z 2002 r. Kwota opłaty była zawyżona w stosunku do faktycznych kosztów jej wytworzenia, stanowiąc daninę publiczną nałożoną niezgodnie z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych. W związku z tym, opłata została pobrana bez podstawy prawnej, a Starosta miał obowiązek dokonać jej zwrotu.
Stan faktyczny
Pełnomocnik Z. M. wystąpił do Starosty z wnioskiem o zwrot 925 zł tytułem nadpłaty opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując niezgodność przepisów pobierających opłatę z Konstytucją i prawem wspólnotowym. Starosta odmówił zwrotu, wskazując na obowiązywanie przepisów w dacie pobrania opłaty. Po ponownych odmowach i wezwaniach, Z. M. złożył skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz niezgodność rozporządzenia z 2002 r. z Konstytucją i ustawą. Starosta wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że rozporządzenie z 2002 r. nie było przedmiotem oceny TK i nie ma podstaw do kwestionowania pobranej opłaty.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżony akt Starosty L. i uznał obowiązek Starosty dokonania na rzecz Z. M. zwrotu 925 zł, zasądzając jednocześnie od Starosty na rzecz Z. M. kwotę 457 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent Paulina Nagajek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Z. M. na akt Starosty z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz Z. M. zwrotu 925 zł (dziewięćset dwadzieścia pięć złotych), stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i numer [...] dotyczącej samochodu osobowego BMW 735, o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty na rzecz Z. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 4 października 2013 r. pełnomocnik Z. M. wystąpił do Starosty L. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty kwoty 925 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...], dotyczącej pojazdu o nr rej. [...], uiszczonej w dniu 16 września 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Roszczenie uzasadniono niezgodnością przepisów, które stanowiły podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, z Konstytucją i prawem wspólnotowym, co zostało potwierdzone wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...], Starosta L. odmówił zwrotu ww. kwoty, argumentując, że opłatę pobrano na podstawie przepisów obowiązujących w dacie pobierania opłaty, a rolą organu rejestrującego nie jest rozstrzyganie, czy obowiązujące przepisy są zgodne z traktatami unijnymi. Pismem z 20 marca 2014 r. pełnomocnik Z. M. wezwał Starostę L. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia do otrzymania części opłaty w kwocie 925 zł. W odpowiedzi na wezwanie, udzielonej pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r., Starosta L.i ponownie odmówił dokonania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu BMW 735 o nr rej. [...], argumentując, że opłatę pobrano na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r., które nie zostało uznane za niekonstytucyjne. W skardze do sądu administracyjnego na akt Starosty L. z dnia [...] lutego 2014 r. podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego a także naruszenia § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 18, poz. 177). W uzasadnieniu wskazano, że rozporządzenie z 2002 r. zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Paragraf 1 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, z uwagi na ustalenie wysokości opłaty w sposób wykraczający poza zakres upoważnienia ustawowego (wyrok TK z 17 stycznia 2006 r., U 6/04). Z analizy wcześniejszych oraz późniejszych przepisów określających wysokość opłat za wydanie karty pojazdu wynika, że niezgodny z Konstytucją był zarówno § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., do którego odnosi się wyrok TK, jak i poprzedzający go § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. Przyczyną niekonstytucyjności jest fakt, że podwyższenie opłaty za kartę pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym tego rodzaju daniny mogą być nakładane tylko na podstawie ustawy, a nie aktów podstawowych takich jak rozporządzenia. W kwestii formy załatwienia sprawy, skarżący podniósł, że wniosek o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu podlega załatwieniu w drodze aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), a nie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Starosta L. wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że kwestionowana przez skarżącego opłata została pobrana nie tylko przed wejściem w życie wyroku TK z 17 stycznia 2006 r., ale również na podstawie wcześniejszego rozporządzenia z 2002 r., które nie było dotychczas przedmiotem rozważań Trybunału. Brak podstaw do wysuwania wniosku, że pobrana od skarżącego opłata została zawyżona o 925 zł. Oragn wskazał też, że nie ma możliwości odmowy zastosowania obowiązującego przepisu rozporządzenia, mimo jego niezgodności z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem odmowa zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, zgodnie z art. 146 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W niniejszej sprawie skarga dotyczy aktu Starosty L. polegającego na odmowie zwrotu kwoty 925 zł, która to kwota stanowi część opłaty, jaką skarżący uiścił za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Opłata w wysokości 1.000 zł została przez skarżącego uiszczona w dniu 16 września 2002 r. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zagadnienia formy, w jakiej powinien wypowiedzieć się organ administracyjny w kwestii roszczenia o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu. Problem ten rozstrzygnęła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, ze zm.; dalej jako: P.r.d.) w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów k.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy - Ordynacja podatkowa, opłata nie ma bowiem charakteru podatkowego. Aktualność tezy wyrażonej w uchwale została poddana w wątpliwość przez niektóre organy administracji i niektóre składy orzekające sądów administracyjnych po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.; dalej jako: u.f.p.). Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie karty pojazdu pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", regulującego między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu art. 60 u.f.p., właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej. W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie nowe regulacje znajdują zastosowanie w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych. Obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały i wynikają wprost z przepisów prawa, to jest z art. 77 ust. 3 P.r.d. Z kolei wysokość opłaty precyzyjnie określało rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 P.r.d. W związku z tym w sprawach omawianych opłat nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), w którym zawarto normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia. Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06, publ. ONSAiWSA 2006/3/71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r. w sprawie FPK 11/97, publ. ONSA 1998/1/10). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. u.f.p., przewidującemu tryb rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 u.f.p., odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III Ordynacji podatkowej i - co istotne – powodowałoby to konieczność zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak wskazano już wyżej - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego. W związku z tym sąd przychyla się do dominującego aktualnie w orzecznictwie stanowiska, w myśl którego przepisy nowej ustawy z 2009 r. o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie u.f.p. Takie stanowisko prezentowane jest w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (na przykład wyroki: z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie I OSK 2105/12, z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie I OSK 2091/12, z dnia 12 lutego 2012 r. w sprawie I OSK 818/12, z dnia 21 marca 2012 r. w sprawie I OSK 1282/12 - zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej wymienianej jako CBOSA) pod adresem - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych (por. wyroki: WSA w Gorzowie z 2 lutego 2012 r., II SA/Go 913/11; WSA w Poznaniu z 24 stycznia 2012 r., I SA/Po 777/11; WSA w Bydgoszczy z 20 grudnia 2011 r., I SA/Bd 828/11; WSA w Lublinie z 6 grudnia 2012 r., III SA/Lu 674/12 publ. w CBOSA). W badanej sprawie sporna opłata została pobrana w 2002 r., co skutkuje zastosowaniem dotychczasowych zasad co do formy orzekania o jej zwrocie lub odmowie zwrotu – czynność materialno-techniczna. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania skarżącego zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, wskazać trzeba w pierwszej kolejności, że materialnoprawną podstawą pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu był art. 77 ust. 3 P.r.d. Wysokość opłaty w dacie jej pobrania określało wspomniane wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r., za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w państwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 zł. Rozporządzenie powyższe zostało zastąpione z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez wyżej wspomniane rozporządzenie z 28 lipca 2003 r., określające kwotę opłaty za wydanie karty pojazdu na 500 zł (§ 1 ust. 1). Powołanym w skardze wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność tego przepisu z ustawą i Konstytucją. Słuszne jest stwierdzenie organu, że wyrok TK nie odnosił się bezpośrednio do oceny konstytucyjności rozporządzenia z 2002 r., które miało zastosowanie w badanej sprawie. Kluczowe jest jednak zwrócenie uwagi na argumentację Trybunału. niezgodność §1 ust. 1 rozporządzenia z 2006 r. z ustawą i Konstytucją wynikała z faktu, że przez zawyżenie (o wartość ponad kwotę 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczała poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych regulacji minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2), z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew powyższym dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, w ocenie Trybunału, należało uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Biorąc pod uwagę zasadniczą zbieżność regulacji zawartych w paragrafach pierwszych obydwu rozporządzeń, należy uznać, że argumentacja Trybunału ma pełne zastosowanie również do § 1 ust. i 2 rozporządzenia z 2002 r. Jedyne różnice pomiędzy rozporządzeniem z 2003 r., a rozporządzeniem z 2002 r. dotyczą wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Zmianie nie uległa bowiem podstawa prawna do wydania rozporządzenia, ani jej zakres, na co wskazywano powyżej. Te same argumenty, którymi TK podważył prawidłowość ustalenia opłaty w rozporządzeniu z 2003 r. na kwotę 500 zł, odnosi się do kwot pobieranych na podstawie rozporządzenia z 2002 r. (500 lub 1.000 zł). Wysokość opłaty nie odzwierciedla faktycznych kosztów "usługi publicznej" w postaci wydania karty pojazdu, stanowi więc w istocie formę daniny publicznej, wykraczającej poza zakres upoważniania ustawowego i niezgodnej z zasadą ustawowej formy nakładania podatków i danin publicznych (art. 217 Konstytucji). Potwierdza to treść aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421), w którym opłatę ustalono na kwotę 75 zł. Fakt, że rozporządzenie z 2002 r. nie było dotychczas przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi przeszkody do dokonania samodzielnej zgodności rozporządzenia z ustawą (P.r.d.) i Konstytucją. Zgodnie z normą art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z kolei przepis art. 8 Konstytucji RP stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast, po myśli art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. W badanej sprawie mamy do czynienia z konfliktem hierarchicznej zgodności norm, dotyczącej aktu podustawowego. W tym zakresie według niekwestionowanej i ugruntowanej już linii orzeczniczej sąd ma możliwość dokonania samodzielnych ocen i w konsekwencji odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia, który w jego ocenie jest niezgodny z ustawą lub Konstytucją (por. uchwała NSA z 22 maja 2000 r., OPS 3/00, ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136; wyrok NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSAiWSA z 2006 r., nr 2, poz. 39; a także wyrok NSA z 9 grudnia 2009 r., I OSK 773/09). Dokonując w badanej sprawie oceny § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. sąd stwierdza, że jest on niezgodny zarówno z ustawą (art. 77 ust. 4 P.r.d.) jak i Konstytucją (art. 92 i art. 217), bowiem wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i wprowadza w istocie formę daniny publicznej w sposób sprzeczny z nakazem ustawowego nakładania podatków i danin publicznych. Jak wskazano wyżej – w tym zakresie do rozporządzenia z 2002 r. znajdują w pełni zastosowanie argumenty podniesione przez TK przy ocenie rozporządzenia z 2003 r. Takie samo stanowisko w kwestii oceny rozporządzenia z 2002 r. i jego skutków zostało wyrażone w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych (oprócz powołanych w skardze wyroków, identyczne stanowisko wyrażono w kilkudziesięciu analogicznych wyrokach NSA z 18, 19 i 20 grudnia 2012 r., kilkudziesięciu analogicznych wyrokach WSA w Opolu z 5, 12, 14, 19 i 21 czerwca 2012 r.; podobnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 12-04-2012 r., II SA/Go 181/12 oraz WSA we Wrocławiu w wyroku z 19-07-2012 r., III SA/Wr 118/12). Konsekwencją odmowy zastosowania w sprawie niezgodnego z ustawą i Konstytucją § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. jest konkluzja, w myśl której sporna oplata w wysokości 1.000 zł za wydanie karty pojazdu nr [...], dotyczącej pojazdu o nr rej. [...] została pobrana bez podstawy prawnej. W związku z tym akt Starosty L. z [...] lutego 2014 r. jest niezgodny z prawem i powinien zostać uchylony na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącemu części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie 925 zł, kierował się argumentacją powołaną przez TK w przytaczanym wyroku z 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego kwota 1.000 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę do zwrotu skarżącej różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 1.000 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego za kartę pojazdu) a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 925 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, że w § 1 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. opłata przewidziana za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. (por. wyroki NSA: z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt l OSK 773/09, z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt l OSK 842/09, wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Lu 46/10). Powyższej oceny nie mogą zmienić podnoszone w odpowiedzi na skargę argumenty organu. Niezgodność rozporządzenia z 2002 r. z Konstytucją jest okolicznością obiektywną i nie zmienia tego fakt, że organ administracji publicznej w naszym systemie prawnym nie ma możliwości odmowy zastosowania przepisu obowiązującego, choć niezgodnego z Konstytucją. Takie ograniczenia nie wiążą sądu administracyjnego dokonującego oceny legalności działania organu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło