I SA/Ol 233/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej - obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia powstania długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia: umorzyć postępowanie w zakresie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie – po rozpoznaniu wniosku skarżącego K.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W zakreślonym terminie wnioskodawca nie wniósł sprzeciwu od ww. rozstrzygnięcia z związku z powyższym stało się ono prawomocne. W dniu 24 maja 2017 r. skarżący opłacił wpis od skargi w kwocie 500 zł. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. tut. Sąd oddalił skargę K.C.. Wnioskiem z dnia 7 września 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł ponownie o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z ponownego oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci, posiada dom o powierzchni 200 m2 i wartości "[...]", nieruchomość rolną – "[...]" ha o wartości "[...]", samochód osobowy o wartości "[...]". Czteroosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z "dochodów z ziemi" w wysokości "[...]" oraz renty i świadczeń pielęgnacyjnych żony wnioskodawcy w wysokości "[...]". Do stałych wydatków wnioskodawca zaliczył: prąd – "[...]", wodę – "[...]", media "[...]" miesięcznie i koszty leczenia –"[...]". W związku z faktem, iż informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny czy wystąpiły przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 18.05.2017 r. referendarz sądowy skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 255 p.p.s.a. Pismem z dnia 22 września 2017 r. wezwano skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji i poparcia ich stosownymi dokumentami źródłowymi. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 3.10.2017 r., w którym ogólnikowo stwierdził, że przedkłada oświadczenie mocodawcy w zakresie jego miesięcznych wydatków wraz z kopiami rachunków, wyciągi bankowe wskazane w treści wezwania oraz oświadczenie, co do wysokości poniesionych kosztów związanych ze sporządzeniem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Jednocześnie oświadczył, że od mocodawcy otrzymał kwotę 100 zł, na poczet opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz koszty korespondencji i wydruku albowiem nie był on w stanie uiścić jakiegokolwiek wynagrodzenia w niniejszej sprawie. Z załączonego zaś do pisma pełnomocnika oświadczenia K.C. z dnia 3.10.2017 r. wynikało, że w pełni podtrzymuje swoje oświadczenia złożone dotychczas w zakresie swojej sytuacji materialnej. Wyjaśnił, że jego wydatki kształtują się na poziomie wynikającym z załączonych rachunków i faktur. Nadto stwierdził, że na poczet ustanowienia radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie zapłacił kwotę 100 zł na poczet opłaty skarbowej, kosztów korespondencji oraz wydruku ponieważ nie jest w stanie uiścić żadnego wynagrodzenia w niniejszej sprawie. Stwierdził, że nie posiada polis na życie. Dołączył kopie dokumentów źródłowych w postaci: potwierdzenia zapłaty za abonament szt.. 2 – dla "[...]" opłacone w dniu "[...]" na łączną kwotę "[...]", informację w zakresie wysokości opłat za usługi "[...]" z terminami płatności na czerwiec 2017 r. w kwocie "[...]", lipiec 2017 r. w kwocie "[...]", sierpień 2017 r. "[...]" oraz wrzesień 2017 r. w kwocie "[...]" , kopię faktury VAT z dnia "[...]" potwierdzającą zakup towarów na kwotę "[...]", dowód wpłat na podatek rolny z dnia "[...]" na łączną kwotę "[...]", dowód wpłaty opłaty za gospodarowanie odpadami za okres od 6/2017 do 8/2017 r. na łączną kwotę "[...]", dwa pokwitowania wpłaty kwot po "[...]" na rzecz KRUS z dnia "[...]" informację o wysokości składek ubezpieczeniowych za miesiące od kwietnia 2017 r. do sierpnia 2017 r., dwie faktury opłat za energię elektryczną "[...]" na kwotę "[...]" na kwotę "[...]", kartotekę należności i wpłat opłat za gospodarowanie odpadami na rok 2017, wydruk z rachunku bankowego należącego do żony skarżącego o "[...]" za okres od 01.05.2017 r. do 3.10.2017 r., z których m.in. wynikało, że żona wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu renty w kwocie "[...]", z tytułu zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńczego "[...]" oraz z tytułu świadczenia wychowawczego "[...]". Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 18.05.2017 r., które to z uwagi na brak wniesienia przez skarżącego sprzeciwu stało się prawomocne, a na mocy którego przyznano już skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, zaś w pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę odmiennych, w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku o prawo pomocy, założeń odnoszących się do trybu procedowania uruchomionego przez stronę na skutek kolejnego wniosku o prawo pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje ugruntowany pogląd, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy lub organ sądowy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne - w trybie art. 165 p.p.s.a. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. Zmiany powyższych okoliczności muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12; z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 336/14; z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym przyjmuje się, że jeżeli argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności Sądu co do wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, pub. jak wyżej). Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, aby od złożenia pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu aby uzasadniało to zmianę postanowienia z dnia 18.05.2017 r . W wypełnionym formularzu PPF z dnia 7.09.2017 r. zawarł analogiczne, ogólne informacje do poprzednio ujawnianych, ponadto przedstawione przez niego wyjaśnienia na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. również nie wskazują aby sytuacja materialna wnioskodawcy uległa zmianie na gorsze. Wnioskodawca podobnie jak poprzednio oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci. Cała rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów w wysokości "[...]". Na dochód ten podobnie jak w pierwotnie złożonym wniosku składa się renta żony skarżącego w "[...]", zasiłki z MOPS w kwocie łącznej – "[...]" oraz w żaden sposób nie uprawdopodobniony dochód z gospodarstwa skarżącego w kwocie "[...]". Powyższe przyjęto w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty źródłowe. Na podobnym poziomie kształtują się również stałe wydatki skarżącego, które oscylują jak, należy przyjąć, w granicach "[...]", co potwierdza w złożonym oświadczeniu, stwierdzając, że "podtrzymuje swoje oświadczenie złożone dotychczas w zakresie mojej sytuacji finansowej" (k. nr 134). Także przedstawione dokumenty źródłowe dotyczące wysokości ponoszonych kosztów utrzymania potwierdzają, iż wydatki wnioskodawcy nie uległy zmianie, w porównaniu do ich wysokości przedstawionych na etapie pierwotnie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym aktualne pozostaje stwierdzenie, iż uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody umożliwiały mu poczynienie stosownych oszczędności niezbędnych do opłacenia kosztów sądowych na kolejnych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Dodać przy tym należy, że prawomocne orzeczenie w zakresie prawa pomocy zapadło 5 miesięcy temu, w okresie tym skarżący miał zatem możliwość uwzględnić konieczność poniesienia kolejnych niezbędnych kosztów postępowania, w tym przypadku – niezbędnego dla rozpoznania skargi kasacyjnej wpisu od skargi kasacyjnej w kocie 1.000 zł. Zaznaczyć należy, że w prawomocnym postanowieniu wyraźnie wskazano skarżącemu jakich ewentualnie opłat powinien się spodziewać na dalszych etapach postępowania. W tych warunkach za zasadne należało uznać, że skarżący w nowym wniosku nie wykazał wystąpienia przesłanki zmiany postanowienia z dnia 18 maja 2017 r., o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że oceną możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania w dalszym ciągu powinna pozostawać ocena wyrażona w tym zakresie w prawomocnym postanowieniu z dnia 18 maja 2017 r.. Nie straciła ona bowiem swojej aktualności. Ustalenie, iż kolejny wniosek oparty jest na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie zakończonym postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy każe zaś stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki, od których istnienia uzależnione jest skuteczne żądanie merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że z przedstawionych przez skarżącego oświadczeń, na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., można byłoby ewentualnie przyjąć, że sytuacja materialna wnioskodawcy uległa poprawie w stosunku do tej przedstawionej w pierwotnie złożonym wniosku. Jak wynika bowiem z analizy wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego w dniu "[...]" na ten rachunek wpłynęła kwota "[...]" , nadto w dniu "[...]" wpłynęła kolejna wpłata w kwocie "[...]".. Powyższe wpływy mogłoby wskazywać, że rodzina wnioskodawcy uzyskała dodatkowe środki finansowe, z których to jest w stanie opłacić należne koszty sądowe. Fakt ten zaś bez wątpienia nie skutkował pogorszeniem sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Zarazem przyjąć należało, że ustalone okoliczności sprawy wskazują na zbędność rozpoznania nowego wniosku o prawo pomocy prowadzącą do konieczności umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w oparciu o normę wynikającą z art. 249a p.p.s.a. Zgodnie z ostatnio powołanym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Podkreślić należy, że z nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych wskazującego na możliwość zastosowania art. 249a p.p.s.a. w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a. (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16 oraz z dnia 29 listopada 2016 r., I OZ 1481/16, publ. jak wyżej) korespondują również poglądy wyrażone w tym zakresie w piśmiennictwie (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 989). Tym samym na podstawie art. 165 w związku z art. 249a p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie z ponownego wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, na podstawie art. 249a, w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.