I SA/Ol 360/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Zarządu Województwa "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu środków na realizację projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia I SA/Ol 360/14 Uzasadnienie A. Sp. z o.o. w K. (zwana dalej skarżącą) wnioskiem z dnia 9 lipca 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPPr., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia Spółki wynika, że przedmiotem jej działalności są pozostałe specjalistyczne roboty budowlane, gdzie indziej niesklasyfikowane (nr klasyfikacji 43.99.Z). Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 50.000,00 zł. Z oświadczenia strony wynika także, że wartość środków trwałych, według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosiła 191.065 zł. Strona także wyjaśniła, że za ostatni rok obrotowy według bilansu poniosła stratę w wysokości 162.879 zł. Oświadczyła, że posiada rachunek bankowy, przy czym saldo na koniec miesiąca poprzedzającego wniosek wynosiło 0 zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że obecnie nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla kondycji finansowej spółki. Nie obsługuje na bieżąco swojego zadłużenia. Wskazała również, że sprawa dotyczy kwoty ponad 250.000 zł (dotacja wraz z odsetkami), w związku z powyższym stosowne jest skorzystanie ze wszelkich dostępnych środków procesowych, w tym skargi kasacyjnej. Zaznaczyła, że na dzień dzisiejszy nie posiada środków na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. Zaznaczyła również, że w roku 2014 Spółka nie posiada wolnych od zajęć środków trwałych. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wezwaniem z dnia 25 lipca 2014 r., zwrócono się do skarżącej aby w terminie siedmiu dni przedłożyła dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. Na wniosek Spółki, zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2014 r. przedłużono termin do 21 dni do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wyznaczony w wezwaniu z dnia 25 lipca 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie Spółka przedłożyła: sprawozdanie finansowe za 2013 r., bilans i rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 30.06.2014 r., odpis tabeli środków trwałych za rok 2013 oraz za okres od 01.01.2014 r. do 30.06.2014 r., oświadczenie o składaniu deklaracji dla podatku od towarów i usług wraz z deklaracjami za 6 miesięcy (od stycznia do czerwca 2014 r.), oświadczenie dotyczące obowiązku dokonywania przez wspólników dopłat w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, oświadczenie o uchwałach w nawiązaniu do art. 233 § 1 k.s.h., odpis tabeli środków trwałych za rok 2013, oświadczenie o złożonej deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu w podatku dochodowy od osób prawnych za 2013 r. wraz z deklaracją. Postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 360/14 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem skarżąca złożyła sprzeciw podnosząc, że referendarz sądowy poczynił błędne ustalenia. Strona przyznała, że w 2014 r. Spółka zwiększyła swoje przychody, jednakże konieczność utrzymania się na rynku spowodowała obniżenie stawek. Wobec obniżenia cen rynkowych Spółka otrzymała więcej zleceń, które wygenerowały większe koszty. Ponadto strona nie zgodziła się, że Spółka sprzedała ze stratą aktywa trwałe, co skutkowało zwiększeniem się zadłużenia w kapitale własnym. Wnioskodawca informował bowiem o sprzedaży aktywów przez komornika sądowego, gdzie cena licytowanych ruchomości została określona zgodnie z przepisami art. 867 k.p.c. Wyciąganie z tego tytułu negatywnych skutków dla Spółki było zatem bezpodstawne. Odnosząc się do zarzutu znacznego podniesienia wynagrodzenia pracowników w porównaniu z 2013 r. referendarz pominął, że stanowi to konsekwencje zawartej umowy o przyznaniu dofinansowania w celu wdrożenia projektu pt. Wdrożenie nowoczesnych metod budowy z domów z "[...]" dzięki zastosowaniu innowacyjnej linii technologicznej przez Spółkę, wnioskodawca zobowiązany był do zwiększenia zatrudnienia i jego utrzymania. Był również zobowiązany do zapłaty wynagrodzeń dla wyspecjalizowanej kadry. Ponadto skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniami, jakoby Spółka nie dostarczyła wyciągu bankowego za okres ostatnich 5 miesięcy, jak też, nie złożyła wyjaśnień w zakresie zapłaty za usługi prawne. Wskazała, że informowała o zamknięciu rachunku bankowego, jak również, że pomoc prawna była świadczona w ramach działalności pro bono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym – pkt 2). Wskazać przy tym należy, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Przy czym, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków, czego w niniejszej sprawie zabrakło (por. postanowienia NSA: z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, LEX 794951, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, LEX nr 948891). Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. W związku z wnioskiem strony o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy oraz przedłożonych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych wynika, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna. Z przedstawionych danych wynika bowiem, że w roku 2013 przychody Spółki zmalały z kwoty 789.947,93 zł do kwoty 98.500 zł, zaś koszty Spółki zmalały z kwoty 817.196,13 zł do kwoty 311.758,32 zł, w tym koszty z tytułu amortyzacji wyniosły 83.732,65 zł. zaś z tytułu wynagrodzeń 71.131,65 zł. Z przedstawionych danych wynika również, że skarżąca posiada należności krótkoterminowe w kwocie 162.596,28 zł, jaki i na dzień 30.06.2014 r. posiadała środki pieniężne w wysokości 86.228,15 zł. W ocenie Sądu, przedstawiona wyżej sytuacja finansowa i zarzuty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa Spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Przede wszystkim, już za pierwsze półrocze 2014 r. Spółka osiągnęła przychody w kwocie 89.259,74 zł, poniosła zaś koszty na łączną kwotę 126.788,08 zł, z tego z tytułu amortyzacji 28.476,90 zł i wynagrodzeń 50.509,10 zł. Z powyższych danych wynika, że w roku 2014 r. Spółka zwiększyła obroty bowiem już w pierwszym półroczu osiągnęła porównywalny przychód jak za cały rok 2013. Ponadto była w stanie znacząco podnieść wynagrodzenia w porównaniu z rokiem 2013, koszty z tego tylko tytułu, w I półroczu 2014 r. wyniosły ponad 50.000 zł zaś za cały rok 2013 ok. 71.000 zł. Odnosząc się zaś do podnoszonego przez stronę argumentu o konieczności podniesienia wynagrodzenia pracowników w porównaniu z 2013 r., stwierdzić należy, że są to zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, nie można ich zatem uznać za okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Należy również wskazać, że za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia wysokość poniesionej straty, która na dzień 31 grudnia 2012 r. wyniosła 162.876 zł. W orzecznictwie sądowym wskazuje się bowiem, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych ( por. postanowienie NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W konsekwencji sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku straty nie musi zatem oznaczać utraty płynności finansowej przez spółkę i – zdaniem Sądu – taka sytuacja nie miała miejsca również w niniejszej sprawie. Stwierdzić bowiem trzeba, że Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a w rezultacie nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Natomiast przy prowadzeniu działalności gospodarczej skarżąca winna uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12, LEX nr 1121118). Podkreślenia również wymaga, że skarżąca nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. W lakonicznym oświadczeniu stwierdzono jedynie, że na dzień 4 sierpnia 2014 r. nie podjęto uchwał w związku z wykazaną stratą. Oświadczono również, że z majątku osobistego Prezesa Spółki spłacane są zobowiązania kredytowe strony, po zakończeniu zaś tej operacji będzie możliwe złożenie wniosku o upadłość. Stosownie natomiast do art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej: u.p.u.n.) przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Przy czym, dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych, czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Rozumiana w ten sposób "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Oceniając przedstawioną wcześniej sytuację finansową, należy również wskazać, że Spółka nie może uchylić się od obowiązku uiszczenia opłat sądowych, powołując się na sprzedaż aktywów przez komornika sądowego, co w konsekwencji doprowadziło do zwiększeniem się zadłużenia w kapitale własnym. Należy bowiem wskazać, że Spółka nie może uchylić się od obowiązku uiszczenia opłat sądowych, powołując się na istnienie wymagalnych zobowiązań, podlegających egzekucji. Ponadto należy zauważyć, że przepisy Kodeksu Spółek Handlowych przewidują instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat, których celem jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. Ze złożonego w tym zakresie oświadczenia wynika, że "że umowa nie przewiduje obowiązku dokonywania przez wspólników dopłat (...). Zapis umowy Spółki mówiący jedynie o możliwości dokonywania przez wspólników dopłat (fakultatywnie) nie był przedmiotem zmian". Powyższe postanowienia nie wykluczają zatem skorzystania przez wspólników z dopłat. Reasumując, analiza aktualnej sytuacji finansowej Spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.