I SA/Ol 365/13

PostanowienieWSA w Olsztynie2014-03-04

Skład orzekający: Andrzej Błesiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, będącej wspólniczką spółki z licznymi zadłużeniami i postępowaniami egzekucyjnymi, wykazała, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pomimo śmierci męża i zawieszenia działalności gospodarczej, sąd uznał, że wcześniejsze wysokie przychody spółki oraz niespójne i niepełne dokumentowanie sytuacji materialnej przez wnioskodawczynię, mimo wezwań sądu, nie pozwalają na stwierdzenie, że nie posiada ona środków na pokrycie kosztów sądowych.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, wspólniczka Spółki A, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sprawie dotyczącej zwrotu środków przekazanych na realizację projektu. Wnioskodawczyni podnosiła trudną sytuację materialną, zadłużenia i postępowania egzekucyjne. Sąd, po wcześniejszych postanowieniach odmownych i uchyleniu przez NSA, dwukrotnie wzywał wnioskodawczynię do uzupełnienia dokumentacji. Wnioskodawczyni przedstawiła nowe okoliczności, w tym śmierć męża i zawieszenie działalności, ale sąd uznał, że przedstawione dowody i oświadczenia są niewystarczające i niespójne do przyznania prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ż. wspólnika Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. Ż., W. Ż., J. N. – Firma A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zwrotu środków przekazanych na realizację projektu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2013r. (data wpływu do sądu) W. Ż. (dalej jako wnioskodawczyni, skarżąca) i S. Ż. – wspólnicy Spółki A wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego wniosku podnieśli, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Ze złożonego przez nich oświadczenia wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w wysokości 831 zł, zaś jej mąż w wysokości 2.408 zł, dodatkowo z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskują dochód miesięczny w wysokości 7.000 zł. Posiadają nowy budynek mieszkalny piekarni o pow. 233 m2 oraz budynek mieszkalno – usługowy o pow. 351 m2. Dodatkowo wskazano, że posiadają "zajęcia komornicze, zajęcia emerytur, zajęcia kont firmowych, zaleganie z opłatami, spłatami kredytów, za wodę, energię". Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2013r. odmówiono S. Ż. i W. Ż. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazali, że w chwili obecnej znajdują się w drastycznej sytuacji materialnej i praktycznie nie ma możliwości, aby pokryli koszty sądowe bez uszczerbku dla siebie i swojej najbliższej rodziny. W chwili obecnej przeciwko nim prowadzony jest szereg sądowych postępowań egzekucyjnych, co skutkuje zajęciem rachunków bankowych, wierzytelności, a nawet świadczeń emerytalno-rentowych. To zaś powoduje, że mają ograniczony dostęp do jakichkolwiek aktywów czy też dochodów z osiąganej działalności. Jednocześnie nie posiadają wiedzy niezbędnej do tego, aby skutecznie bronić swoich racji w trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2013r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 października 2013r., sygn. akt II GZ 554/13, uchylił powyższe postanowienie i sprawę w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przekazał WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd I instancji nie wezwał skarżących – w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – do przedłożenia jakichkolwiek dokumentów źródłowych obrazujących ich aktualną sytuację materialną. W wykonaniu wskazań zawartych w postanowieniu NSA dwukrotnie wezwano stronę skarżącą, w trybie art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia złożonego wniosku o dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe. W piśmie z dnia 27 grudnia 2013r. (wpływ do sądu 30 grudnia 2013r.) wnioskodawczyni poinformowała, że w ostatnim czasie zmarł S. Ż. i w chwili obecnej toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym. Z nadesłanego następnie w dniu 18 lutego 2014r. odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że S. Ż. zmarł w dniu 6 listopada 2013r. Dodatkowo ze złożonego przez nią oświadczenia wynika, że nie posiada ona w chwili obecnej rachunków bankowych. Miesięcznie wydaje kwoty : energia 150 zł, koszty wyżywienia 400 zł, spłata zobowiązań ponad 3.000 zł, które nie są spłacane i prowadzone są postępowania egzekucyjne, leki 200 zł, opłata za wodę 80 zł, w okresie zimowym ogrzewanie budynku mieszkalno -usługowego wnosi ok. 1.000 zł miesięcznie. W chwili obecnej jedynym jej źródłem dochodu jest emerytura w kwocie 2.040 zł – w tym potrącenia 511,60 zł do wypłaty 1.391 zł. Z dniem 1 grudnia 2013r. firma została zawieszona na okres roku do 31 grudnia 2014. Wnioskodawczyni podała, że łączna kwota kredytów wynosi ok. 600.000 zł, posiada nieruchomości w postaci nowo wybudowanego budynku piekarni i budynku mieszkalno-usługowego, które obciążone są hipoteką , zaś pawilon przy ul. "[...]" w chwili obecnej przeznaczony jest do licytacji. Firma posiada zadłużenia: "[...]" ok. 17.000 zł oraz sprawa w sądzie ok. 33.000 zł, energia dla firm ok. 27.000 zł, gaz ok. 4.000 zł – a dnia 24 grudnia 2013r. został odłączony prąd, zadłużenie z tytułu niewykorzystanych urlopów przez pracowników ok. 11.000 zł, nieopłacone składki ZUS ok. 100.000 zł, urząd skarbowy ok. 160.000 zł, zakład targowisk miejskich ok. 11.000 (za dzierżawę gruntu), za wodę ok. 6.000 zł, "[...]" Bank ok. 23.000 – rata 460, Bank "[...]" ok. 33.000 zł rata 2.200, Bank "[...]" zadłużenie ok. 20.000 zł – rata 650 zł, komornik sądowy, "[...]" bank do spłaty około 28.000 zł – rata 760 zł, za towary do produkcji pieczywa ok. 63.000 zł, Młyn "[...]" ok. 15.000 zł, Młyn "[...]" ok. 16.000 zł, Młyn "[...]" ok. 17.000 zł, Hurtownia ok. 13.000 zł. W oświadczeniu złożonym w dniu 15 lutego 2014r. (wpływ do sądu 18 luty 2014r.) wskazała, że miesięcznie na swoje utrzymanie wydaje 1470 zł, na które składa się kosz: energii elektrycznej ok. 160 zł (od 25.10.2013-14.03.2014 807,42), wody ok. 80 zł, telefon/komórkę ok. 150 zł, lekarstwa ok. 80 zł, wyżywienie, ubranie, środki czystości, ogrzewanie 1000 zł. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 2040 zł brutto, w tym potrącenia komornicze wynoszą 511 zł. Podała, że pawilon przy ul. "[...]" został sprzedany przez komornika. Posiada ubezpieczenie na życie rata miesięczna 43 zł. Ma kredyt w "[...]" banku zaciągnięty na rozbudowę piekarni na kwotę 42.518 zł, rata miesięczna 760 zł, do spłaty ok. 28.000 zł. Posiada nieruchomości - piekarnię nowo wybudowaną i budynek mieszkalno – usługowy, które są obciążone hipoteką i zajęciami komorniczymi. "[...]" wezw. przesądowe ok. 17.000 zł, energia dla firm wezw. do zapłaty ok. 27.000zł, gaz sprawa w sądzie ok. 4.000 zł, Bank "[...]" 852.300 zł, "[...]" bank 46.567 zł, Bank "[...]" 20.000 zł, "[...]" 83.181 zł, "[...]" Bank kredyt rata 460 zł spłata ok. 23.000 zł, Bank "[...]" piec /leasing rata 2.200 do spłaty 33.000 zł. Za towary do produkcji pieczywa: "[...]" 9.520 zł, "[...]" 33.028 zł, "[...]" 56.231 zł, "[...]" 22.734 zł, "[...]" 316.598 zł, Młyn "[...]" ok. 15.000 zł, Młyn "[...]" ok. 16.000 zł, Młyn "[...]" – wezwanie 17.000 zł, Hurtownia ok. 13.000 zł. Do złożonych oświadczeń skarżąca załączyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2012r., deklaracje dla podatku VAT za miesiące czerwiec – listopad 2013r., podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od 01.01.2012r. do 31.12.2012r., odpis skrócony aktu zgonu męża, kserokopię odpisu zwykłego z księgi wieczystej nr "[...]" i nr "[...]", stan zaległości wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, kserokopię wniosku Dyrektora ZUS do Naczelnika Urzędu Skarbowego o łączne prowadzenie egzekucji, kserokopię pisma Dyrektora ZUS do "[...]" o uchyleniu zawiadomienia o zajęciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (vide: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (vide postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 9 września 2004r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl., z dnia 7 marca 2006r., sygn. akt OZ 211/06, niebubl.). To zatem strona ma przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić również należy, iż art. 255 p.p.s.a. stanowi podstawę do wezwania strony, a nie organów państwowych, czy też jakichkolwiek instytucji, do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną dla działań Sądu umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale regulacja ta pozwala także ubiegającemu się o przyznanie prawa pomocy na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. O ile zatem nieprzeprowadzenie postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą jakiekolwiek wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (vide: postanowienie NSA z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że przesłana przez skarżącą dokumentacja nie jest wystarczająca do przyjęcia, że istnieją podstawy do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym bardziej, gdy dotychczas składane przez stronę oświadczenia odnośnie stanu majątkowego i ponoszonych kosztów utrzymania są niespójne. Dotyczy to zarówno podawanych dochodów jak i wydatków związanych z utrzymaniem. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd dokonując analizy sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej wziął pod uwagę nowe okoliczności, takie jak śmierć małżonka i zawieszenie prowadzonej działalności. Aktualnie skarżąca podaje, iż osiąga jedynie dochód z emerytury w wysokości 1.391 zł (2.040 – 511,60 zł potrącenia komornicze). W oświadczeniu złożonym w dniu 30 grudnia 2013r. wskazywane przez nią wydatki miesięczne wynoszą 1.830 zł (energia 150 zł, wyżywienie 400 zł, leki 200 zł, woda 80 zł, ogrzewanie 1.000 zł). Z zestawienia wydatków (tylko tych powyżej wskazanych) z dochodem z emerytury wynika niedobór środków w wysokości 439 zł. W oświadczeniu z dnia 18 lutego 2014r. skarżąca dodatkowo wskazała kwotę 150 zł za telefon komórkowy oraz 43 zł za ubezpieczenie na życie. Do tej kwoty miesięcznych wydatków nie zaliczono żadnej z wykazywanych rat kredytów, które dodatkowo pogłębiłyby różnicę pomiędzy wskazywanymi dochodami a wydatkami skarżącej. Dodatkowo wskazać należy, że z załączonego PIT-36 wynika, że w 2012r. skarżąca wraz ze zmarłym mężem osiągnęli dochód w wysokości 138.233,15 zł. (co daje miesięcznie kwotę ok. 11.519 zł). Tymczasem nawet wykazanie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 18 grudnia 2013r., sygn. II GZ 751/13, z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 680/13). Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I FZ 10/10), w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Z zeznania za 2012r. wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem uzyskali przychód w wysokości 349.749,60 zł. Co prawda wskazać należy, że sytuacja skarżącej w ostatnim czasie uległa pogorszeniu – w dniu 6 listopada 2013r. zmarł mąż wnioskodawczyni, zaś z dniem 1 grudnia 2013r. zawieszono działalność gospodarczą Firmy A, jednakże mając na uwadze wysokość osiąganych wcześniej przychodów nie sposób przyjąć, iż sytuacja zmieniła się na tyle diametralnie, aby warunkowało to przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Decyzję o zwrocie środków doręczono stronie skarżącej w dniu "[...]", skargę nadano na poczcie w dniu "[...]", do chwili obecnej minęło zatem ok. 10 miesięcy. Przez ten czas skarżąca mogła zgromadzić potrzebne środki (na obecnym etapie postępowania na wpis od skargi). Tymczasem wykazanie przez wnioskodawcę, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, musi polegać na precyzyjnym i przejrzystym udokumentowaniu ponoszonych kosztów utrzymania, wysokości oraz źródeł uzyskiwanych dochodów. Dopiero bowiem z porównania dwóch wskazanych wartości można uzyskać rzeczywisty obraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wyłaniające się wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym składanych przez wnioskodawczynię oświadczeń, nie pozwalają na ustalenie, jak w rzeczywistości kształtuje się jej sytuacja materialna oraz czy rzeczywiście nie posiada ona i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazywane przez wnioskodawczynię okoliczności zajęć komorniczych, kont bankowych, zaleganie z opłatami nie mogą automatycznie stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżąca podała, że łączna kwota kredytów wynosi ok. 600.000 zł, wskazała również na liczne zadłużenia: ZUS, US, pracownicy, towary do produkcji pieczywa, energia, woda, dzierżawa gruntu. Sąd nie zaliczył tych kwot do kosztów miesięcznych wydatków, gdyż nie wiadomo czy i w jakiej miesięcznie wysokości obciążają one budżet domowy skarżącej. Sama strona skarżąca podała, wymieniając wysokość niektórych zobowiązań, że ich nie spłaca, przez co posiada sprawy w sądzie oraz toczą się postępowania egzekucyjne. Analiza całokształtu sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy w powiązaniu ze wskazywanymi trudnościami finansowymi w postaci prowadzonych postępowań egzekucyjnych czy niemożności ponoszenia poszczególnych opłat (za wodę, energię, ZUS itp.) nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, że w większości przypadków zadłużenie to powstało w momencie gdy Firma A istniała i na co wskazuje chociażby PIT – 36 za 2012r. dawała wspólnikom niemałe zyski. Trudno jest zatem uzasadnić przerzucenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy obecna sytuacja majątkowa spowodowana została brakiem jakichkolwiek spłat zaciąganych zobowiązań i to w sytuacji gdy działalność gospodarczą prowadzoną w postaci spółki przynosiła dochód pozwalający na bieżące regulowanie zobowiązań. Wskazać należy, również, że sama konieczność spłaty zobowiązań kredytowych z uwagi na obciążenie nieruchomości hipotekami nie uzasadnia pełnego prawa pomocy. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie wszystkich tych okoliczności, co już wykazywano powyżej, spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie jej prawa pomocy. Lakoniczne oświadczenia, oraz tylko częściowe przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i to pomimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez nią oświadczenia. To zaś powoduje, iż nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy nie tylko we wnioskowanym przez nią zakresie, ale i ewentualnie w węższym zakresie. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że koszty sądowe w niniejszej sprawie obciążają stronę skarżącą – wspólników spółki, którzy są zobowiązani solidarnie do ich opłacenia. Na obecnym etapie jest to wpis od skargi w wysokości 3.038 zł. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło