I SA/Ol 511/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2011r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. M.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2011r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 września 2015 r. wezwano skarżącą do uiszczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.433 zł. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej zawierającej odpis tego zarządzenia, został doręczony stronie w dniu 23 września 2015r. (k. 40 akt sąd.), a zatem termin do wykonania obowiązku upłynął w dniu 30 września 2015 r.. Wpis został zaś uiszczony w dniu 6 października 2015 r. (k. 41 akt sąd.). Wnosząc w piśmie z dnia 6 października 2015 r. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca podniosła, że przyczyną uchybienia terminowi, była choroba, która wynikała z intensywności prac polowych i rolnych w gospodarstwie rolnym prowadzonym wspólnie z mężem. Skarżąca wskazała, że chorowała do końca września. W tej dacie ustała przyczyna uchybieni terminowi. Czynności procesowej dokonano w dniu 6 października 2015 r., zachowane więc, zdaniem strony, zostały warunki dotyczące terminów wymaganych ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 tej ustawy, w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak wynika z treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Oceniając w pierwszej kolejności warunki formalne wniosku, należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie naruszyła terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., skoro wniosek o przywrócenie uchybionego terminu złożyła 6 października 2015 r., a więc w ciągu 7 dni od dnia, z upływem którego minął termin uiszczenia wpisu (30 września 2015 r.). Skarżąca spełniła też przesłankę wynikającą z art. 87 § 4 p.p.s.a., bowiem równocześnie z wnioskiem dokonała czynności, której nie dokonała w terminie - uiszczając wpis sądowy od skargi. Spełnienie warunków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej umożliwia zbadanie w dalszej kolejności, czy uchybienie tego terminu nie nastąpiło z winy strony. W tym zaś zakresie w uzasadnieniu złożonego w niniejszej sprawie wniosku strona wskazała na chorobę trwającą do końca września i wynikłą z intensywności prac polowych i rolnych w gospodarstwie rolnym prowadzonym wspólnie z mężem. Przystępując do rozpatrzenia okoliczności podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu, należy podkreślić, że zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. post. NSA z 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10). W przedmiotowej sprawie sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a,. Oceniając przedstawione okoliczności faktyczne w kontekście przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu sąd doszedł do wniosku, że strona nie wykazała podstawowej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu. Należy wyjaśnić, że wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, który podlega ocenie sądu (por. postanowienie NSA z dnia 12 października 2007 r. sygn. akt II FZ 353/07). Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 12 stycznia 2011r., sygn. akt I OZ 997/10 kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie - takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Nie jest także możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe, czy nagłą chorobę. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym, bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, sąd uznał, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. W przedmiotowej sprawie skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu podniosła, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego było następstwem choroby, która uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie. Mając na uwadze przedstawioną argumentację skarżącej należy wskazać, że zgodnie utrwaloną linią orzeczniczą NSA tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2013r., sygn. akt I FZ 397/13, postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2014r., sygn. akt I FZ 248/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując oceny wskazanych we wniosku okoliczności Sąd nie kwestionuje, że choroba skarżącej nosiła znamiona nagłej i niemożliwej do przewidzenia przypadłości i mogła mieć w danym okresie negatywny wpływ na funkcjonowanie zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym jednakże skarżąca nie uprawdopodobnił, że stan zdrowia był na tyle poważny, że wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą w celu dokonania czynności w terminie. Nawet bowiem nie mogąc osobiście dochować terminu do uiszczenia wpisu sądowego, mogła skorzystać z pomocy osoby trzeciej (małżonka), a zatem mogła podjąć działania mające na celu zabezpieczenie w dotrzymaniu terminu. Sama bowiem okoliczność choroby nie jest automatycznie związana z brakiem winy, jeżeli strona ma obiektywną możliwość podjęcia określonych czynności mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Co do zasady okolicznością wskazującą na brak winy jest bowiem taka niedyspozycja zdrowotna, która występuje nagle i jest na tyle poważna, że strona obiektywnie nie jest w stanie dokonać czynności procesowej w terminie i w dodatku nie jest możliwe posłużenie się inną osobą dla dokonania takiej czynności. W niniejszej sprawie skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by choroba, która miała uniemożliwić terminowe uiszczenie wpisu sądowego od skargi była na tyle poważna, że nie mogła dokonać czynności w terminie lub skorzystać z pomocy osoby trzeciej. W ocenie sądu kierując się obiektywnym miernikiem staranności, należy stwierdzić, że skarżąca nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych tylko wtedy gdy, uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedstawionych powyżej okolicznościach faktycznych sąd nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z przytoczonych wyżej względów, sąd na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.