I SA/Ol 521/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 czerwca 2012 o sygn. akt I SA/Ol 521/11 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 czerwca 2012 r., oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r., R.D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku R.D. podał, że od sierpnia 2007 r. jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Od tego czasu nie osiąga żadnych dochodów. Posiadane przez Niego rachunki bankowe zostały zajęte przez komornika sądowego. Skarżący podniósł, że w 2010 r. uzyskał prawo pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w związku z czym zapłacił kwotę 1.500 zł, którą otrzymał od schorowanych rodziców. Po korzystnym orzeczeniu Sądu kwota ta została Jemu zwrócona, jednak później przejął ją komornik. Według oświadczenia R.D., jest On osoba samotną, nie posiada majątku ani nie osiąga dochodów. Dorosła córka, która próbowała do tej pory pomagać jest obecnie w zaawansowanej ciąży. Skarżący podał, iż w będącej przedmiotem rozpoznania przez WSA w Olsztynie w innej sprawie, dotyczącej podatku dochodowego został całkowicie zwolniony z kosztów sądowych. Pismem z dnia 28 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wezwał R.D. do uzupełnienia wniosku i uprawdopodobnienia powołanych w nim okoliczności odnośnie aktualnej sytuacji i stanu majątkowego, poprzez przedłożenie do akt sprawy dokumentów źródłowych dotyczących: - wysokości dochodów skarżącego, z których ponoszone są niezbędne wydatki związane z jego bieżącym utrzymaniem, w tym z tytułu ewentualnych świadczeń z pomocy społecznej, - rodzaju i wysokości ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem skarżącego wraz z odpisami dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków, - posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie sześć miesięcy, w tym rachunków obsługujących ewentualną spłatę posiadanych kredytów i pożyczek, - innych dokumentów mogących potwierdzić powoływane we wniosku o prawo pomocy okoliczności, w tym dotyczących sytuacji materialnej, życiowej i stanu zdrowia wspierających skarżącego finansowo rodziców oraz nie osiągającej według jego oświadczenia od roku żadnych dochodów, a wcześniej wspierającej go córki. W dniu 24 października 2012r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym ponownie wskazano na powołane wyżej, obecne trudności finansowe i sytuację R.D. Do pisma dołączono kserokopię wydruku komputerowego ze strony internetowej konta bankowego Wnioskodawcy w Banku A w W., z której to kserokopii wynika zerowy stan dostępnych środków oraz salda bieżącego. 29 października br. wpłynęła zaś odpowiedź na ww. wezwanie Sądu, w której R.D. poinformował, że nie posiada dowodów źródłowych na potwierdzenie wskazanych przez Sąd okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, NSA wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony Sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż na wcześniejszym etapie postępowania, w związku z ubieganiem się o prawo pomocy skarżący składał niejasne, a niekiedy sprzeczne wyjaśnienia co do sytuacji materialnej mającej wspierać go finansowo córki. To zaś powoduje, iż dla przyjęcia w sposób nie budzący wątpliwości, że R.D. nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych, samo oświadczenie wnioskodawcy zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, należało uznać za niewystarczające. Przepis art. 255 p.p.s.a. stanowiący o możliwości wezwania strony do przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, nakłada na nią obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć zatem wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (p. B.Dauter, S.Babiarz, M.Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis – Nexis, Warszawa 2007, s. 244). Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy nie jest natomiast, zadaniem Sądu. To rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku, w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (p. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, LEX – nr 220289). W przedmiotowej sprawie wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego, zgodnie z którym nie osiąga On obecnie żadnych dochodów. Jednocześnie Wnioskodawca nie wskazał źródła finansowania ponoszonych przez Niego kosztów codziennego utrzymania. Niejasne wyjaśnienia co do obecnej sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych, powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. W sprawach o przyznanie prawa pomocy Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 371/10, opubl. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do wyłącznej oceny Sądu należy bowiem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. W związku ze złożonym wnioskiem o prawo pomocy w niniejszej sprawie strona wskazywała niejasne dane odnośnie Jej sytuacji życiowej i majątkowej. Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, iż nie zachodzą wystarczające podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak już wskazano, w świetle przytoczonej wyżej regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, a użyte określenie: "gdy wykaże" oznacza, że to obowiązkiem strony jest przekonanie Sądu, iż znajduje się w sytuacji opisanej w dyspozycji przywołanego przepisu i nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona nie uprawdopodobniła okoliczności, które podała we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym zaś stanie rzeczy, przesłanką przyznania prawa pomocy nie może być wydanie korzystnego dla strony orzeczenia w kwestii zwolnienia od kosztów w innych, wcześniej prowadzonych postępowaniach, w tym przypadku, w powołanym przez stronę postępowaniu sądowym prowadzonym w 2010r. oraz w rozpoznanej przez WSA w Olsztynie sprawie dotyczącej podatku dochodowego. Z opisanych wyżej względów, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.