I SA/Ol 94/12
WyrokWSA w Olsztynie2012-05-16
Skład orzekający: Renata Kantecka, Ryszard Maliszewski, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty po zlikwidowanej linii kolejowej, które nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, powinny być opodatkowane wyższą stawką podatku od nieruchomości jako grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że likwidacja linii kolejowej nastąpiła z przyczyn ekonomicznych, a nie technicznych. "Względy techniczne" oznaczają obiektywne przeszkody związane ze stanem technicznym przedmiotu opodatkowania, uniemożliwiające jego wykorzystanie do działalności gospodarczej, niezależne od woli podatnika. Samo posiadanie przez przedsiębiorcę gruntu związanego z działalnością gospodarczą, nawet jeśli jest on czasowo niewykorzystywany lub wymaga remontu, nie wyłącza go z opodatkowania wyższą stawką, jeśli nie ma trwałych przeszkód technicznych. Likwidacja linii kolejowej z przyczyn ekonomicznych nie jest równoznaczna z zaistnieniem względów technicznych.Stan faktyczny
Spółka A zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy G. określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. Spór dotyczył opodatkowania gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej. Spółka argumentowała, że grunty te nie mogą być wykorzystywane do działalności gospodarczej ze względów technicznych, co skutkowałoby podwójnym opodatkowaniem. Organ odwoławczy uznał, że likwidacja linii miała charakter ekonomiczny, a nie techniczny, i że grunty te nadal są związane z działalnością gospodarczą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 maja 2012r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010r. oddala skargę
Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia "[...]"r., w sprawie określenia A. w (dalej jako Spółka) wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 707.626 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem Spółki, że posiadana przez nią linia kolejowa nr "[...]", obejmująca gminę G., została podwójnie opodatkowana: raz od wartości budowli, a powtórnie od powierzchni gruntów. Wskazując, iż w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 151, poz. 987, dalej cyt. jako rozporządzenie) zawarto definicję "budowli kolejowej", organ odwoławczy podał, że została ona sformułowana dla potrzeb techniki i transportu kolejowego. Natomiast przepisy prawa podatkowego, o ile już odsyłają do innych dziedzin systemu prawnego, czynią to wyraźnie. Podkreślono, że ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej cyt. jako u.p.o.l.) nie zawiera odesłania do przepisów prawa transportowego, w tym cyt. rozporządzenia, lecz odsyła do ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej cyt. jako pr. bud.). Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych zawiera w art. 1a własne definicje "budynku", "budowli", "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej". Tym samym dla celów opodatkowania podatkiem do nieruchomości grunty stanowią odrębną kategorię od budynków i budowli, stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.o.l. W ten sposób organy podatkowe są obowiązane uwzględnić zróżnicowanie obiektów ze względu na ustawowo wyznaczony obowiązek podatkowy.
Organ nie zgodził się z poglądem wyrażonym we wskazywanym przez Spółkę wyroku WSA w Szczecinie z dnia 19 lutego 2009r., sygn. akt I SA/Sz 650/08, w którym to wyroku sąd zaliczając linie kolejowe do obiektów budowlanych uznawanych za budowlę wskazał, że ustawa Prawo budowlane nie zawiera jednak, definicji "linii kolejowej". Pojęcia tego nie definiują też wprost przepisy rozporządzenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 2 pr. bud. SKO nie zgodziło się z poglądem sądu, że w takim przypadku poszukiwać znaczenia tego pojęcia należy w regulacjach prawnych dotyczących samego transportu kolejowego. Bowiem ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie odsyła do przepisów o transporcie kolejowym. Zarówno rozporządzenie jak i ustawa z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2007r. Nr 16, poz. 94 ze zm., dalej cyt. jako u.t.k.) nie są aktami prawnymi, na podstawie których należy ustalać zakres przedmiotowy podatku od nieruchomości. Są to bowiem akty prawne, które normują zupełnie inną materię niż podatkowa.
Tym samym organ odwoławczy nie podzielił poglądu WSA w Szczecinie, że odrębne traktowanie budowli linii kolejowych i przynależnych do nich gruntów oznaczać będzie podwójne opodatkowanie tego samego przedmiotu. Wręcz przeciwnie, różnicowanie przedmiotu opodatkowania, wykraczające poza zakres obowiązywania ustawy podatkowej, prowadzi do wypaczonego stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa podatkowego oraz nierównego traktowania podatników. Zatem wiążące są definicje i treść norm z ustawy podatkowej, a te odsyłają w zakresie definicji budynków czy budowli do ustawy – Prawo budowlane. Nie ma też niekonsekwencji w tym, że odrębnym przedmiotem opodatkowania są grunty, a innym budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przesądzające znaczenie mają tu wpisy w ewidencji gruntów i budynków (art. 1a ust 3 u.p.o.l.).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż argumentacja Spółki dotyczącą "podwójnego opodatkowania" gruntów i budowli związana jest ze specyficzną cechą konstrukcyjną podatku od nieruchomości. W konstrukcji podatku od nieruchomości może wystąpić taka sytuacja jak w niniejszej sprawie, gdy nieruchomości (grunty) stanowią odrębny przedmiot opodatkowania od umiejscowionych na nich budynków i budowli, w tym ich części.
Wskazał także, iż orzeczenie sądu administracyjnego zapadłe w innej sprawie nie może stanowić podstawy do korekty deklaracji podatkowej. Taką podstawę wprowadzają jedynie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego albo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ( art. 74 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej cyt. jako Ord. pod.).
Odnosząc się do poglądu podatnika, że przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie nie mogą być linie kolejowe w sytuacji ich wyłączenia z użytkowania, organ wskazał na przepisy ustawy o transporcie kolejowym. Jednakże argumentacja w tym zakresie nie dotyczy obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości, a jedynie stwierdzenia, czy linie kolejowe zostały faktycznie zlikwidowane i w związku z tym czy możliwa jest ich eksploatacja.
Mając na uwadze treść art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a oraz art. 9 u.t.k, organ wskazał, że "likwidacja linii kolejowej" następuje z przyczyn ekonomicznych. Zostaje ona wstrzymana, jeżeli będzie zapewniona możliwość dalszej eksploatacji linii, czego niezbędnym elementem okazuje się zapewnienie środków finansowych na pokrycie kosztów jej eksploatacji albo jej przejęcie.
Likwidacja linii nr "[...]", obejmująca gminę G.nastąpiła zgodnie z decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]"Ministra Infrastruktury po uzgodnieniu z właściwymi organami jednostek samorządu terytorialnego, na podstawie ww. przepisów u.t.k. W uzasadnieniu powołanej decyzji wskazano, że decyzja o likwidacji linii i odcinków linii kolejowych pozwoli na ograniczenie kosztów utrzymania linii kolejowych ponoszonych przez zarządcę infrastruktury tj. A., a tym samym spowoduje zmniejszenie strat poprzez ograniczenie deficytowego obszaru działalności Spółki.
Dalej wskazano, że w wyniku prowadzonego postępowania ustalono, że likwidacja odcinka linii kolejowej S. – G.polegała na usunięciu nawierzchni torowej składającej się z szyn, akcesoriów i podkładów betonowych. Nastąpiło to w drugiej połowie 2006 r. i miało charakter trwały. Pozostałe odcinki linii kolejowej G.– N.istnieje wraz z nawierzchnią torową, podtorzem i szynami, nie odbywa się jednak na nim ruch pociągów. Wskazany odcinek zarośnięty jest trawami.
Organ odwoławczy podniósł, że wystąpienie przyczyn ekonomicznych nie może być utożsamianie ze względami technicznymi, o jakich stanowią przepisy u.p.o.l. Pojęcie "względy techniczne" nie zostało zdefiniowane w u.p.o.l.. Jednak pod tym pojęciem, w ocenie organu, rozumieć należy obiektywne stany faktyczne, w których nieruchomość, budynek, budowla nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jest przesądzające, czy zaistnieje on z przyczyn leżących po stronie podatnika, bo formy działalności gospodarczej czy prawidła techniki mogą spowodować niemożliwość wykorzystywania danego składnika majątku do prowadzenia działalności. Wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć również charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i jednocześnie nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą w innym charakterze. Pojęciem tym nie są objęte okoliczności lub zdarzenia faktyczne i prawne prowadzące do niewykorzystywania nieruchomości, a będące skutkiem świadomego, zamierzonego działania przedsiębiorcy, który z różnych względów, innych niż techniczne, zaprzestał czasowo lub trwale użytkowania w celach gospodarczych danej nieruchomości pozostającej nadal w jego posiadaniu.
Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że przyczyny ściśle gospodarcze, ekonomiczne nie stanowią względów technicznych. Likwidacja linii kolejowej wykonywana jest w oparciu o rozporządzenie lub decyzję. Nie zmienia to jednak faktu, że są to kwestie natury prawnej podyktowane względami ekonomicznymi, a nie technicznymi. W niniejszym stanie faktycznym, nie można mówić o względach technicznych zarówno w odniesieniu do samych gruntów, jak i usytuowanych na nich budowli kolejowych. Również okoliczność, że teren pod liniami kolejowymi jest różnie ukształtowany w wyniku prac budowlanych nie może być uznany za wystąpienie przesłanki względów technicznych. Nie powoduje on bowiem, że nie ma możliwości wykorzystywania takich gruntów na prowadzenie działalności gospodarczej. Prace polegające na przystosowaniu gruntu na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej są związane z tą działalnością.
Dodatkowo organ podniósł, że w orzecznictwie nie jest kwestionowane stanowisko, iż opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów i budowli znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy nie jest uzależnione od rzeczywistego wykorzystywania tych gruntów i zlokalizowanych na nich budowli do czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej.
Analiza przytoczonych w uzasadnieniu decyzji o likwidacji przepisów o transporcie drogowym oraz składanych przez Spółkę wyjaśnień prowadzi do wniosku, że podjęta uchwała o likwidacji nie jest równoznaczna z likwidacją fizyczną budowli lub takim jej demontażem, który pozbawiłby je pierwotnej funkcji. Przez to, że budowle fizycznie nie zostały zlikwidowane i nie straciły swojej pierwotnej funkcji, cały czas istnieje potencjalna możliwość wznowienia przewozów.
Podatnik nie dostarczył ponadto żadnych dokumentów świadczących o stanie technicznym budowli, które w ocenie organu odwoławczego mogłyby być dowodem na brak technicznych możliwości do wykorzystywania tych budowli do działalności gospodarczej. Spółka wskazywała jedynie, że linia kolejowa jest zarośnięta i w złym stanie technicznym. Okoliczność ta jednakże nie może zostać uwzględniona. Fakt bowiem, że budynki lub budowle wymagają remontu lub adaptacji nie pozwala na stwierdzenie, że w sposób trwały, ze względów technicznych, nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
Przeświadczenie podatnika, że nie można gruntów wykorzystywać do działalności gospodarczej ze względów technicznych tylko dlatego, że tak postanowił (decyzja podatnika) nie jest względem technicznym.
Na powyższą decyzję Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Wskazanej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 1 a ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., poprzez wadliwe uznanie, że grunty po zlikwidowanej prawnie i częściowo faktycznie linii kolejowej nr "[...]" stanowią przedmiot opodatkowania związany z prowadzeniem działalności gospodarczej mimo tego, że nie są i nie mogą być wykorzystywane do tej działalności ze względów technicznych,
- naruszenie art. 210 § 4 Ord.pod., poprzez niezastosowanie w sprawie przepisów ustaw i aktu wykonawczego wymienionych w uzasadnieniu skargi
- naruszenie art. 120 i 194 § 3 Ord.pod. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu przeciwko ewidencji gruntów.
W uzasadnieniu opisano stanowisko organu zajęte w niniejszej sprawie oraz wskazano, że brak definicji linii kolejowej w ustawie podatkowej, a także w ustawie - Prawo budowlane zmusza do poszukiwania definicji w innych przepisach prawa budowlanego. Nie jest zatem błędem, że strona opowiada się za poglądem wypowiedzianym przez WSA w Szczecinie w wyrokach o sygn. akt I SA/Sz 20/09, I SA/Sz 650/08, I SA/Sz 289/09 oraz NSA II FSK 798/09, za linią orzeczniczą którego opowiedział się również WSA we Wrocławiu w wyroku o sygn. akt I SA/Wr 130/11. Powołując szeroko poglądy doktryny Spółka podniosła, że organ II instancji, poprzez błędne zdefiniowanie budowli, zaakceptował fakt podwójnego opodatkowania. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że istnieje zasadnicza różnica między uchwałą A czy decyzją o zawieszeniu wykonywania przewozów, a likwidacją linii kolejowej. O ile bowiem w pierwszym przypadku przewozy mogą zostać wznowione, to w drugim - taka decyzja stanowi podstawę do wszczęcia procedury mającej na celu faktyczne zlikwidowanie linii kolejowej. W przypadku zaś zgody na likwidację linii kolejowej, budynki, budowle i grunty nie są i nie mogą być wykorzystywane do przewozów osób i rzeczy. Zdaniem skarżącej istniała możliwość przeprowadzenie przeciwdowodu przeciwko wypisowi z ewidencji gruntów jako dokumentowi urzędowemu na okoliczność utraty przez grunty przymiotu terenów kolejowych.
Skarżąca zwróciła również uwagę, iż jako podatnik podatku od osób prawnych, w przypadku wydania decyzji czy zarządzenia o likwidacji linii kolejowej lub jej części, wydatków poniesionych w stanie pozwalającym na jej eksploatację nie będzie mogła zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, gdyż nie będą ani pośrednio, ani bezpośrednio związane ze źródłem przychodów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii zakwalifikowania gruntów po zlikwidowanej linii kolejowej do przedmiotów opodatkowania (gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej) oraz interpretacji pojęcia "względy techniczne". Powyższe przesądza bowiem o zastosowaniu podwyższonych stawek podatku od nieruchomości.
Zaznaczyć należy, iż choć w zaskarżonej decyzji i skardze znaczną część stanowią rozważania dotyczące podwójnego opodatkowania podatkiem od nieruchomości linii kolejowej, to opodatkowanie budowli nie jest kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie. Organ podatkowy przyjął bowiem jako podstawę opodatkowania budowli związanych z prowadzaniem działalności gospodarczej wartość 116.971 zł, czyli taką jaka wynikała z deklaracji złożonej przez podatnika. Co do tej wartości sporu nie ma. Inna została zaś przyjęta do określania wymiaru podatku od nieruchomości powierzchnia gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i gruntów pozostałych. W deklaracji spółka wskazała 177m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i 998.323 m2 pozostałych gruntów. Według organów natomiast powierzchnia gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 997.833 m2, a gruntów pozostałych 667 m2.
Zgodnie z treścią art. 2 ust.1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Definicje legalne wymienionych powyżej pojęć zawarte zostały w art.1a ust.1 pkt 1 - 3 u.p.o.l. Stosownie do jego brzmienia: "budynek" oznacza – obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach, "budowla" oznacza – obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym , które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Z kolei przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Odnosząc się tylko na marginesie do podniesionego w skardze problemu podwójnego opodatkowania tego samego przedmiotu – budowli linii kolejowej i przynależnych do nich gruntów stwierdzić należy, że wykładnia dokonana w zaskarżonej decyzji jest trafna i zgodna z wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie sądowadministracyjnym i poglądami doktryny. Sąd podziela pogląd, że definiowanie przedmiotu opodatkowania poprzez uregulowania w aktach prawnych niższego rzędu nie jest prawidłowe. Wykładnia taka narusza nakaz respektowania przy wykładni prawa hierarchii aktów normatywnych, zgodnie z którym akty normatywne wyższego rzędu nie mogą być interpretowane poprzez akty normatywne niższego rzędu (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 stycznia 2008r., sygn. akt I FPS 7/07 – publ. ONSAiWSA z 2008r. nr 2, poz.24). Zauważenia wymaga przy tym, że wprawdzie w art.1a ust.1 u.p.o.l. używane jest ogólne odesłanie do "przepisów prawa budowlanego", a nie do ustawy Prawo budowlane, lecz chodzi tu o zdefiniowanie przedmiotu opodatkowania. Zgodnie z art.217 Konstytucji RP, przedmiot opodatkowania powinna określać ustawa. Do unormowania w aktach prawnych niższego rzędu mogą być przekazane tylko kwestie nie mające istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny, co wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny ( vide np.: wyrok z dnia 8 grudnia 2009r. , sygn. akt K 7/08 , opub. w OTK-A nr 11/2009, poz. 166 i powołane w nim inne orzeczenia Trybunału). Dokonując wykładni pojęcia "przepisy prawa budowlanego", w zgodzie z Konstytucją RP uznać zatem należy, iż odesłanie to odnosić się może tylko do przepisów rangi ustawowej (tak wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011r., sygn. akt II FSK 1310/10 , dostępny w bazie internetowej NSA ).
Prawidłowe jest więc stanowisko organu, iż przedmiot opodatkowania może być określony wyłącznie w ustawie podatkowej, z zastosowaniem wykładni pojęcia "budowli" zdefiniowanego na potrzeby u.p.o.l.. Tym samym, zdaniem Sądu, nie istnieje taki przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości jak "budowle kolejowe". W konsekwencji prawidłowe jest ustalenie, że przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie są grunty i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jako będące w posiadaniu spółki prowadzącej działalność gospodarczą (art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l.).
Za słusznością przyjętego stanowiska przemawia także, wprowadzony cytowaną ustawą nowelizacyjną z dnia 7 grudnia 2006r., art.7 ust.1 pkt 1a u.p.o.l. Stosownie do wymienionego przepisu, na czas w nim określony, zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty, budynki i budowle pozostałe po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków, z wyjątkiem zajętych na działalność inną niż działalność, o której mowa w przepisach o transporcie kolejowym. Skoro ustawodawca przewidział w tym przepisie zwolnienie od podatku od nieruchomości gruntów, budynków i budowli pozostałych po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków, to musi istnieć taki właśnie przedmiot opodatkowania.
Zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią jest interpretacja pojęcia "względów technicznych". Stwierdzenie bowiem, że przedmiot opodatkowania – w rozpoznanej sprawie grunty - będący w posiadaniu przedsiębiorcy (lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą) nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych, powoduje, iż pomimo tego, że znajdują się one w posiadaniu przedsiębiorcy nie są uznawane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skarżąca Spółka podnosi, że właśnie z tych względów grunty po zlikwidowanej linii kolejowej nie są i nie mogą być wykorzystane do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej.
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji "względów technicznych". W języku potocznym przez "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystywanie danego obiektu rozumie się techniczną niemożliwość korzystania z niego, a zatem niemożliwość dotyczącą spraw związanych ze sposobem jego wykonania (por. Słownik Języka Polskiego pod red. M. Szymczaka , Warszawa 1992 r. t. III s. 486) .
W orzecznictwie jednolite jest stanowisko, iż brak możliwości wykorzystania przedmiotu opodatkowania (gruntu) do prowadzenia działalności gospodarczej, powinien mieć charakter trwały. "Względy techniczne" przy tym powinny dotyczyć przedmiotu opodatkowania, czyli gruntu, a nie innych przyczyn, leżących po stronie podatnika. Wyłącznie gruntów z prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych nie nastąpi, gdy prowadzenie tej działalności jest niemożliwe ze względów technologicznych, czy też ekonomicznych leżących po stronie przedsiębiorcy (por. wyrok z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt I SA/Bk 516/10, publ. CBOIS). W wyroku z dnia 17 czerwca 2009r., sygn. akt I SA/Wr 64/09, Sąd stwierdził: " (...) "względy techniczne" to obiektywne przeszkody, które mają związek ze stanem technicznym budynku, sprawiające, że przedmioty opodatkowania nie są i trwale nie mogą być wykorzystywane w działalności gospodarczej, niezależne od woli (działania lub zaniechania) podatnika, wywołane okolicznościami zewnętrznymi i fizykalnymi. Tym samym przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej (np. z powodu remontu, modernizacji), nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości, nie miały zastosowania do tej nieruchomości stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą." (publ. CBOIS).
Przypomnieć przy tym należy, że o zastosowaniu wyższej stawki podatku od nieruchomości właściwej dla gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą decyduje samo posiadanie przez przedsiębiorcę gruntu, budynku i budowli. Powyższe potwierdza ugruntowane już orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz doktryna prawa. Decydujący jest sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę (zob. np. wyrok WSA w Białymstoku z 1 czerwca 2006 r. I SA/Bk 128/06, opubl. w POP 2007/2/38; wyrok NSA z 20 marca 2009 r. II FSK 1888/07, LEX nr 495385; komentarz do art. 1 (a) u.p.o.l., (w:) L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008). W niniejszej sprawie Spółka nie kwestionowała, że sporne grunty znajdują się w jej posiadaniu i że jest podmiotem, prowadzącym działalność gospodarczą.
Z ustawy o transporcie kolejowym, w której uregulowano kwestię likwidacji linii kolejowej lub odcinka linii kolejowej, jednoznacznie, zdaniem Sądu, wynika, że likwidacja ta następuje z przyczyn ekonomicznych. Jeśli bowiem zarządca linii kolejowej stwierdzi, że wpływy za udostępnienie infrastruktury kolejowej nie pokrywają kosztów jej udostępnienia na danej trasie powiadamia zainteresowanych przewoźników kolejowych o zamiarze likwidacji linii, informuje właściwe organy jednostek samorządu terytorialnego, na obszarze których zlokalizowana jest linia o zamiarze likwidacji, występuje z wnioskiem do ministra właściwego do spraw transportu o wyrażenie zgody na likwidację linii. Postępowanie likwidacyjne może być wstrzymane jeśli zapewnione będą środki finansowe na pokrycie kosztów eksploatacji linii, bądź linia zostanie przejęta (art.9 ust.2 i 3 u.t.k.).
Także z uzasadnienia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia "[...]". o likwidacji przedmiotowej linii kolejowej wynika, że likwidacja linii ma ograniczyć koszty ich utrzymania ponoszone przez zarządcę infrastruktury i tym samym zmniejszyć straty poprzez ograniczenie deficytowego obszaru działalności Spółki.
W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że likwidacja linii "[...]"nastąpiła z przyczyn ekonomicznych, a nie ze "względów technicznych", o których mowa w art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l.
Nadto w toku postępowania Spółka nie dostarczyła żadnych dokumentów świadczących o braku technicznych możliwości wykorzystywania linii kolejowej do działalności gospodarczej. Wskazywała tylko, że linia ta jest zarośnięta i w złym stanie technicznym, a częściowo rozebrana. Te okoliczności jednakże, w świetle powyższych wywodów, nie mogą być uznane za "względy techniczne", a są wynikiem działania Spółki.
O tym, że decyzja o likwidacji linii kolejowej sama przez się nie stanowi o zaistnieniu "względów technicznych" w rozumieniu art.1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l., świadczy także treść cytowanego już art.7 ust. 1a, wprowadzonego cyt. ustawą nowelizacyjną z 2006r. Przepis ten w żaden sposób nie nawiązuje do pojęcia "względów technicznych" lecz wprowadza nowe, szczególne zwolnienie podatkowe w przypadku przedmiotów opodatkowania pozostałych po likwidacji linii kolejowych lub ich odcinków. Zwolnienie to nie jest bezwarunkowe i przysługiwać może tylko przez trzy lata od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym stała się ostateczna decyzja lub weszło w życie rozporządzenie, wyrażające zgodę na likwidację linii. Wprawdzie przepis ten ma zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych od 1 stycznia 2008r. i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie (decyzja o likwidacji z "[...]".) lecz w ramach wykładni systemowej wskazuje na to, że skutkiem aktu o likwidacji linii kolejowej nie jest zaistnienie "względów technicznych", które mogą występować niezależnie i bez względu na to, czy linia kolejowa została zlikwidowana, czy nadal funkcjonuje.
Podkreślić należy, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków o czym stanowi art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i podatkowych. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego. Domniemanie prawdziwości oraz zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone przez zaprzeczenie prawdziwości dokumentu lub przez udowodnienie, że oświadczenie organu zawarte w danym dokumencie urzędowym, wystawionym przez ten organ, nie jest zgodne z prawdą. Taką też moc dowodową mają dokumenty urzędowe w postępowaniu podatkowym. Ustawa - Ordynacja podatkowa przyjmuje domniemanie prawdziwości i domniemanie zgodności z prawdą, a zatem organ prowadzący postępowanie nie może swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ord.pod. dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji. Dokument w postaci wypisu z ewidencji gruntów mógłby być podważony w zakresie wynikających z ewidencji danych tylko poprzez wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego przed właściwym organem, tj. starostą o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. W sprawach tych, nie są bowiem właściwe organy podatkowe. Dopiero zatem decyzje wydane w przedmiocie zmiany ewidencji gruntów i budynków będą stanowić podstawę wymiaru podatków.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z wypisów z ewidencji gruntów z dnia 10 marca 2010 r., sporne grunty sklasyfikowane zostały jako tereny kolejowe (TK), a w toku postępowania strona nie wnosiła o przeprowadzenie dowodu przeciwko prawdziwości danych zawartych w tych wypisach.
Reasumując, w ocenie Sądu organy podatkowe zgromadziły materiał dowodowy w sposób zgodny z wymogami zasady prawdy obiektywnej oraz dokonały jego analizy i oceny mieszczącej się w granicach zakreślonych art. 191 Ord.pod. Z art. 122 Ord.pod. wynika obowiązek organu prowadzącego postępowanie wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawny. Organy obu instancji wszechstronnie rozważyły zebrany w sprawie materiał i wyprowadziły z niego logiczne wnioski, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które w pełni odpowiada wymogom art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ord.pod. W przedmiotowej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 120 w zw. z art.194 § 3 Ord.pod. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego tj. art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. Zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny, w świetle przedstawionych wyżej argumentów Sądu.
Mając powyższe rozważania na uwadze w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury podatkowej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i w związku z tym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło