II SA/Ol 195/25

WyrokWSA w Olsztynie2025-06-10

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Beata Jezielska, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, uznając, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały, pomimo deklaracji strony o chęci powrotu?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa. Opuszczenie lokalu przez stronę miało charakter dobrowolny i trwały, co potwierdzały obiektywne okoliczności faktyczne, a nie tylko deklaracje o chęci powrotu. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny i odzwierciedla rzeczywisty pobyt, a utrzymywanie fikcji meldunkowej jest sprzeczne z celem instytucji zameldowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania M. K. z pobytu stałego. Organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Wojewoda Warmińsko-Mazurski uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu, stwierdzając, że M. K. opuściła lokal dobrowolnie i przeniosła centrum życiowe do innego miasta, a jej deklaracje o chęci powrotu są niepewne. M. K. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ewidencji ludności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia 24 lutego 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (Wojewoda), działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 31 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736 – u.e.l.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania S. F. od decyzji Wójta Gminy S. (organ pierwszej instancji) z 14 stycznia 2024 r. orzekającej o odmowie wymeldowania M. F. (obecnie K.) z pobytu stałego w miejscowości D. (...), w gminie S.: I. uchylił zaskarżoną decyzję w całości; II. orzekł o wymeldowaniu M. K. z miejsca pobytu stałego w miejscowości D. (...), gmina S. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją z 14 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji orzekł o odmowie wymeldowania M. K. (poprzednio F.) z pobytu stałego w lokalu (...) w miejscowości D., w gminie S. Decyzja została wydana po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wszczętego w tej sprawie na wniosek współwłaściciela spornej nieruchomości, tj. S. F., który wpłynął do organu gminy w dniu 28 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po analizie zebranego materiału dowodowego ustalono, że opuszczenie przez M.K. domu położonego w miejscowości D. (...) w gminie S. nie było dobrowolne i ma charakter czasowy. Zdaniem organu prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 6 marca 2023 r. orzekający o sposobie korzystania ze wspólnego domu świadczy o tym, że M. K. mimo wyprowadzki z lokalu nie zrezygnowała z pobytu stałego jako swojego centrum życiowego i podjęła kroki prawne by do tego miejsca wrócić i w nim zamieszkiwać. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik S. F., zarzucił jej naruszenie art. 33 i art. 35 u.e.l. poprzez niewłaściwą interpretację tych przepisów przez organ, a zwłaszcza poprzez zignorowanie przesłanki wymeldowania w trybie administracyjnym. Wskazał, że istnieje sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co powoduje naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, błędny i rozmijający się z ustawowymi przesłankami wymeldowania. Podniósł, że organ pierwszej instancji winien uwzględnić fakty, które świadczą niezbicie i niepodważalnie na tle wszelkich zasad doświadczenia życiowego, że M. K. trwale, dobrowolnie i z pełnym rozmysłem przeniosła wszelkie swoje funkcje życiowe do O. i zgodnie z niebudzącą żadnych wątpliwości swoją wolą tam właśnie zamieszkuje do chwili obecnej. Wszelkie inne fakty, a w szczególności argumenty wymeldowywanej zmierzające do zaciemnienia rzeczywistego stanu rzeczy, bezpodstawnego dyskredytowania osoby S.F., pozostają obojętne dla ustawowych przesłanek wymeldowania i jego funkcji społeczno-gospodarczej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, fakt dobrowolności potwierdza ponadto sama czynność nabycia przez M. K. nowego samodzielnego lokalu mieszkalnego, do której doszło bez żadnej wiedzy odwołującego się. Jeśli w przedmiotowej sprawie mogło dochodzić do jakichkolwiek sytuacji, które mogłyby wpływać na założenie tezy braku dobrowolności, to zapewne M. K. skrupulatnie przedstawiłaby takie dowody (a nie tezy). Dokumenty z cywilnej sprawy rozwodowej stron nie mogą stanowić argumentów i przesłanek w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik strony wskazał, że zeznania M. K. w zakresie braku dobrowolności wyprowadzki w dniu 15 lipca 2023 r. nie zostały w żaden sposób potwierdzone przez jakiegokolwiek ze świadków, a potwierdzony został fakt samodzielnej wyprowadzki przez co najmniej 2 świadków. Podkreślił, że zarówno od dnia pierwszego wyprowadzenia się M. K. z domu, tj. w dniu 10 lutego 2022 r., jak też do drugiej wyprowadzki w dniu 15 lipca 2023 r. nie nastąpiły żadne okoliczności uzasadniające uznanie, że wyprowadzka zainteresowanej w ww. dacie miała charakter inny niż całkowicie dobrowolny. Zwrócił uwagę, że wymeldowywana sama zeznała, że jedynym powodem jej wyprowadzki jest obecna partnerka S. F., która jeśli się wyprowadzi to jest gotowa ponownie się wprowadzić. Zatem twierdzenie, że powodem wyprowadzki nie była dobrowolność, zdaniem pełnomocnika strony, jest chybione. W uzasadnieniu własnej decyzji z 24 lutego 2025 r. Wojewoda podniósł, że źródłem powinności organu gminy w postępowaniu o wymeldowanie jest ustalenie faktu opuszczenia przez osobę lokalu bez wymeldowania się. Organ meldunkowy ma przede wszystkim ustalić, czy dana osoba przebywa w konkretnym lokalu (stale lub czasowo), czy też dany lokal opuściła. Natomiast sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie) służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Wymeldowanie w trybie administracyjnym jest zasadne, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem jej woli. Miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe, zaś zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Stwierdzenie, iż ktoś przebywa pod konkretnym adresem z zamiarem pobytu stałego może mieć miejsce wówczas, gdy w sposób faktyczny koncentruje tam swoje życie, a po jego stronie istnieje zamiar kontynuacji takiego stanu. Wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. K. od 18 października 2007 r. zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości D. (...) w gminie S. Przedmiotowy dom stanowi współwłasność stron postępowania, wobec których Sąd Okręgowy w O. VI Wydział Cywilny Rodzinny w dniu 23 lutego 2023 r. orzekł rozwód (orzeczenie prawomocne z dniem 24 października 2024 r.). Natomiast w dniu 6 marca 2023 r. sąd ustalił sposób korzystania ze wspólnej nieruchomości w ten sposób, że przyznał do wyłącznego korzystania M. K. pierwsze piętro domu, a S. F. jego parter. Składając zeznania do protokołu w dniu 19 listopada 2024 r. M. K. przyznała, że w połowie lipca 2023 r. opuściła sporny lokal. Następnie 18 lipca 2023 r. podpisała akt notarialny zakupu mieszkania w O., do którego się przeniosła i od tej pory nie mieszka w D. Przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że od czasu kiedy wymeldowywana zabrała swoje rzeczy latem 2023 r. to nie widują ją jej przy domu w D. M. F., syn stron postępowania potwierdził, że jego matka obecnie mieszka i pracuje w O., natomiast powodem, dla którego opuściła ona sporny lokal było zachowanie S. F. i jego nowej partnerki, która wprowadziła się do domu w D. Świadek zeznał, że jego matka zamierza powrócić do miejsca pobytu stałego, jak tylko rozwiąże się sprawa dotycząca podziału majątku stron. W trakcie oględzin domu położonego w D. (...), w części przyznanej do wyłącznego korzystania przez M. K., nie stwierdzono jej rzeczy osobistych. Obecny podczas oględzin S. F. okazał jedynie spakowane przedmioty pozostawione przez byłą żonę, takie jak płyty, książki czy czajnik elektryczny, które znajdowały się w pomieszczeniu nad garażem. Wojewoda stwierdził, że przyczyną opuszczenia lokalu były obecna sytuacja życiowa strony, a nie jakiekolwiek bezprawne działanie osób trzecich. Nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony lub uniknięcia konfliktu. Ustalenia wskazują, że opuszczenie spornego lokalu nie wynikało z braku dostępu do lokalu, czy innych niezależnych od strony okoliczności, ale z faktu przeniesienia się do mieszkania w O. Z akt sprawy wynika, że ww. w lipcu 2023 r. zabrała swoje rzeczy ze wspólnego domu w D. i przeniosła się do własnego mieszkania w O., w którym przebywa do dnia dzisiejszego. Tak naprawdę od ponad 1,5 roku wszystkie sprawy rodzinne i osobiste M. K. toczą się w O., a nie w De. W ocenie organu odwoławczego, twierdzenia M. K. o zamiarze i woli powrotu do domu położonego w D. (...) w gminie S., należy uznać za zdarzenie przyszłe i niepewne. Ośrodek życiowych interesów ww. koncentruje aktualnie w swoim mieszkaniu w O., a miejsce stałego zameldowania opuściła w lipcu 2023 r. M. K. przyznała, że ma zamiar powrócić do spornego lokalu, ponieważ dysponuje prawomocnym wyrokiem sądu rozstrzygającym o wyłącznym korzystaniu przez nią z góry domu w D. Zauważyć jednak należy, że sąd ustalił sposób korzystania ze wspólnego domu stron przyznając M. K. do wyłącznego korzystania pierwsze piętro domu, a mimo to skarżąca w lipcu 2023 r. wyprowadziła się z niego, twierdząc, że spowodowane to było zachowaniem byłego męża i dodatkowo faktem wprowadzenia się do tego lokalu jego nowej partnerki oraz jej dziecka. Biorąc natomiast pod uwagę zasady doświadczenia życiowego i obecne relacje stron postępowania, powrót M. K. do domu w D. jest mało prawdopodobny. Woli rzeczywistego powrotu danej osoby do budynku nie można opierać wyłącznie na oświadczeniach w tej kwestii. Wola taka musi ewidentnie wynikać z realnych działań, których M. K. nie podjęła. Organ odwoławczy nie może przyjąć za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy twierdzeń o niedobrowolnym opuszczeniu lokalu spowodowanym nagannym zachowaniem byłego męża, ponieważ wynikają one tylko z wyjaśnień strony wymeldowywanej, a nie z prawomocnych orzeczeń sądowych. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Wojewody pełnomocnik M. K. (skarżąca) zarzucił jej naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uchylenie oraz zmianę decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy organ ten prawidłowo, biorąc pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, uznał, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające wymeldowanie skarżącej z nieruchomości położonej w D. (...), w szczególności przesłanka dobrowolności oraz woli stworzenia nowego centrum życiowego, którą organ pierwszej instancji rozważył bardzo szczegółowo i skrupulatnie, mając na względzie skomplikowaną sytuację między skarżącą a wnioskodawcą, szereg toczących się między nimi postępowań, m.in. sądowych, prawomocny wyrok w postępowaniu o rozwód, zgodnie z którym winę za rozpad małżeństwa ponosi wnioskodawca, dalszą postawę wnioskodawcy wobec skarżącej (zamieszkiwanie w domu stron obecnej partnerki wnioskodawcy, brak możliwości swobodnego poruszania się przez skarżącą po nieruchomości) a przede wszystkim stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu prawo skarżącej do wyłącznego korzystania z piętra domu (co wnioskodawca obecnie narusza), przy czym powyższe wymagało by zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, - art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, w szczególności znajdujących się w aktach sprawy dokumentów załączonych osobiście przez skarżącą, m.in. pisma wnioskodawcy (pozwanego w postępowaniu o rozwód) z 7 lipca 2022 r. z zawartym żądaniem zakazania przez Sąd skarżącej (powódce w postępowaniu o rozwód) wstępu do nieruchomości będącej jej współwłasnością, zeznań świadków zgłoszonych przez Wnioskodawcę, tj. p. K., p. E. oraz p. S., którzy nie znali sytuacji jaka panowała między stronami, nie kontaktowali się ze skarżącą, w związku z czym ich wiedza relacjach stron jest odtwórcza, jedynie co do zasłyszanych od wnioskodawcy treści, zeznań świadka M. F. oraz M. K. jako strony wprost wskazujących na pozbawione przymiotu dobrowolności, okoliczności związane z opuszczeniem przez nią miejsca zamieszkania oraz brak woli stworzenia centrum życiowego w innym miejscu, mając na uwadze powyższe organ drugiej instancji winien na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zauważyć motywy wszczęcia przedmiotowego postępowania; - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych ustaleń, że skarżąca dobrowolnie opuściła nieruchomość w S.; - art. 31, 33 oraz 35 u.e.l. poprzez błędną interpretację wskazanych przepisów przez, w szczególności w zakresie dobrowolności opuszczania miejsca dotychczasowego pobytu, która jest przesłanką niezbędną do umożliwienia organowi administracji wymeldowania danej osoby, w sytuacji gdy poprawnie zinterpretowany i odczytany, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, materiał dowodowy i stan faktyczny wprost wskazuje na brak dobrowolności opuszczenia przez skarżącą miejsca dotychczasowego pobytu, która nie może być rozumiana jedynie jako przymus fizyczny, ale biorąc pod uwagę specyfikę przedmiotowej sprawy winna być rozpatrywana w sferze psychiki, brak woli stworzenia centrum życiowego w innym miejscu, zatem Wojewoda winien dojść do konkluzji, że nie zostały spełnione wszelkie przesłanki do wymeldowania skarżącej, która nie miała również woli stworzenia centrum życiowego w innym miejscu, a zakup nieruchomości możliwy był jedynie ze względu na wsparcie rodziców skarżącej, aby nie traciła pieniędzy na wynajem stancji do czasu zakończenia postępowania o podział majątku. Mając na względzie postawione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji wraz ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia nie pozostawiają wątpliwości, zaś ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z art. 25 ust. 1 u.e.l. jak i innych przepisów tej ustawy można wywieść, że zameldowanie w lokalu (budynku) odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby. Interpretacja okoliczności faktycznych każdej badanej sprawy, choć wprawdzie powinna uwzględniać potrzebę ochrony osoby przed niezasadnym wymeldowaniem, nie może prowadzić do sprzecznego z istotą instytucji meldunku utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości w nim przez kilka lat nie zamieszkuje. Ocena, czy dana osoba w określonym miejscu zamieszkuje, czy się z niego wyprowadziła powinna być potwierdzona obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania o chęci przebywania w lokalu, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (tak np. NSA w wyroku z 2 lipca 2024 sygn. akt II OSK 1203/23, CBOSA). Przyjąć także należy, w ślad za ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, że przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i skoncentrowaniem swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Problematyka wymeldowania osób wielokrotnie była przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie tym trafnie podkreślano, że zasadniczo, aby można było stwierdzić opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 35 u.e.l. konieczne jest ustalenie, że osoba podlegająca wymeldowaniu opuściła go w sposób dobrowolny, a nie wskutek bezprawnych działań innych podmiotów. Należy jednak zauważyć, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie jest przesłanką ustawową orzeczenia o wymeldowaniu, dlatego nie w każdym przypadku okoliczność ta ma znaczenie (wyrok NSA z 6 lutego 2024 r., II OSK 2246/22, CBOSA). Zaznaczano przy tym, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. Z kolei przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., II OSK 1134/21, LEX nr 3709339). Trwałości opuszczenia przez skarżącą lokalu nie podważa fakt, że w lokalu nadal znajdują się jej rzeczy ruchome czy okoliczność, że ponosi on część opłat za utrzymanie lokalu (wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., II OSK 1570/22, LEX nr 3662409). Sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 u.e.l. Ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (wyrok NSA z 7 lutego 2024 r., II OSK 2208/22, LEX nr 3717734). W sytuacji, w której niezamieszkiwanie pod danym adresem jest wynikiem zastosowania przemocy, istotne jest również to, czy strona podjęła niezwłocznie skuteczne działania prawne zmierzające do przywrócenia jej utraconego posiadania (wyrok NSA z 15 maja 2024 r., II OSK 2053/21, LEX nr 3757368). Dla ustalenia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego niezbędne jest albo ustalenie, że opuszczenie nastąpiło z własnej woli strony, albo też dobrowolność można ustalić w sytuacji, gdy niezależnie od okoliczności opuszczenia w sposób wyraźny nastąpiła rezygnacja z przebywania w danym miejscu, tzn. gdy strona nie podejmuje prób powrotu do niego dostępnymi jej prawnie środkami i akceptuje stan niezamieszkiwania w danym miejscu na stałe. Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania (wyrok NSA z 15 kwietnia 2024 r., II OSK 511/21, CBOSA). Skarżąca w toku postępowania - poprzez pełnomocnika - deklarowała że "chce wrócić do domu, ale nie określa terminu". Pełnomocnik skarżącej akcentuje też kwestię braku trwałości opuszczenia lokalu z uwagi na wolę powrotu skarżącej w przyszłości do domu w D. Jednak ocena czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowanie osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 3209/18 oraz wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 210/19). Jak już wskazano, art. 35 u.e.l. stanowi o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, a zatem miejsca, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, które stanowi zorganizowane centrum jej spraw życiowych. Jest to miejsce, w którym w szczególności osoba ta mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z innymi osobami, przyjmuje korespondencję itp. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2151/13 oraz wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 1708/14). Zatem sam fakt przechowywania części rzeczy w lokalu czy budynku mieszkalnym nie wyłącza możliwości wymeldowania z pobytu stałego w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w art. 35 ustawy. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że skarżąca stale od ok. 2 lat zamieszkuje w O., gdzie kupiła mieszkanie. Od lipca 2023 r. nie podjęła próby powrotu do domu. W ocenie Sądu organ odwoławczy przeprowadził należycie staranną i wnikliwą ocenę materiału dowodowego, która dawała podstawy do przyjęcia, iż skarżąca nie przebywa w domu w D. od lipca 2023 r. i dom ten nie stanowi już miejsca, w którym koncertują się jej interesy życiowe. Ustalenia Wojewody dawały też należyte podstawy do przyjęcia, że skarżąca dobrowolnie opuściła dom i wyprowadziła się do Olsztyna i gdzie przebywa do daty wydania decyzji. W sprawie Wojewoda trafnie przyjął, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem stałego pobytu danej osoby jest więc miejsce, w którym osoba ta stale realizuje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy, przyjmuje i nadaje korespondencję. Takim miejscem nie jest zaś od lipca 2023 r. dom w D. Również eksponowany w skardze fakt, iż skarżąca sprzeciwia się swojemu wymeldowaniu gdyż potencjalnie rozważa powrót do domu po uregulowaniu swoich spraw majątkowych, nie daje żadnych podstaw do przyjmowania, że faktycznie stale zamieszkuje pod adresem, pod którym jest zameldowana. Natomiast należy dostrzec, iż postępowanie administracyjne nie służy dochodzeniu roszczeń czy rozstrzyganiu sporów o charakterze cywilnym. Jeśli zatem skarżąca, jak twierdzi jej pełnomocnik, pozostaje w konflikcie z właścicielem mieszkania w zakresie swojego uprawnienia do korzystania z niego w przyszłości, to powinna dochodzić swoich roszczeń czy też ochrony swojego prawa w trybie cywilnym. Takich działań jednak skarżąca nie podejmuje co potwierdza jedynie prawidłowość wniosku o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Ponownie należy podkreślić, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego, faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby w oznaczonym miejscu. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba obiektywnie faktycznie nie przebywa, jak w przypadku skarżącej, która wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu stanowiłoby tak zwaną fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem jakiemu służy instytucja zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Stąd też prawidłowa była ocena organu, co do spełnienia przesłanek z art. 35 u.e.l. pozwalających na wymeldowanie skarżącej. W ocenie Sądu nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda nie uchybił przepisom proceduralnym i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, tj. art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje natomiast wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, interpretując powyższe przepisy, należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia wyłącznie działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego. Tym samym, organy nie są zobowiązane do dokonywania czynności nieistotnych dla skonkretyzowania praw i obowiązków danego podmiotu. Uwaga ta dotyczy również przepisu art. 77 § 1 k.p.a., będącego uszczegółowieniem zasady prawdy materialnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a.. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o właściwie ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło