II SA/Ol 303/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia 22 grudnia 2009 r. Burmistrz Miasta G. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2006 Nr 139, poz. 993 ze zmianami) odmówił wymeldowania W.D. z budynku przy ul. M. w G. W uzasadnieniu organ podał, że dnia 12 marca 2009 r. J.D. wniósł o wymeldowanie W.D. z budynku mieszkalnego (będącego jego własnością) przy ulicy M. w G. wyjaśniając, że W.D. od kilku lat nie mieszka w tym budynku a jedynie pojawia się w nim pod nieobecność wnioskodawcy. Dodał, że dobrowolnie wyjechała ona do O. gdzie mieszka, pracuje i układa sobie nowe życie. Nie ponosi kosztów utrzymania budynku (do połowy 2008 r. uiszczała opłatę wynikającą z jednego licznika energetycznego). W toku postępowania organ I instancji ustalił, że W.D. przebywa pod wskazanym adresem. Wynika to - zdaniem organu – z pisma Komisariatu Policji w G. z dnia 22 kwietnia 2009 r. oraz z zeznań przesłuchanych świadków B. i R.W. oraz A.G. R.W. zeznał, że zamieszkuje w budynku przy ul. M. i widuje D. raz, dwa razy w tygodniu, a w lipcu przebywała ona pod wskazanym adresem cały miesiąc. B.W. zeznała, że widziała W.D. w maju 2009 r., kiedy to przebywała w spornej nieruchomości cały miesiąc w związku z jej rehabilitacją w tamtejszym szpitalu, natomiast na co dzień jej nie widuje i nie zauważyła oznak jej stałego zamieszkiwania. A.G. zeznała, że W.D. przebywa przy ul M. raz, dwa razy w miesiącu – w zależności od wolnych dni pracy a także w czasie świąt. Dodała, że jej zamiarem jest pracowanie w O. do czasu nabycia uprawnień emerytalnych a następnie powrót do G. Dnia 6 sierpnia 2009 r. organ przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których stwierdzono, że pokój wykorzystywany przez W.D. jest w pełni umeblowany i znajdują się w nim jej rzeczy osobiste. Organ przesłuchał także innych zawnioskowanych przez strony świadków. I tak B.M. zeznała, że D. nie przebywa na stałe w G. a widziała ją tam w maju i czerwcu 2009 r. E.G. stwierdziła, że płaciła ratę podatku od nieruchomości na prośbę D., która jej zdaniem dba o dom. Świadek potwierdziła, że W.D. zamierza zamieszkać w przedmiotowej nieruchomości po uzyskaniu emerytury, bo jej nie opuściła i przechowuje tam swoje rzeczy osobiste. Dodała też, że mąż zamyka ją w domu a po wyjeździe chowa jej rzeczy. Świadek W.R. zeznała, że widziała D. w G. ostatnio dnia 6 sierpnia 2009 r.. Dodała, że dba ona o dom, brała pożyczki na jego remont i zamierza dalej w nim mieszkać. Mieszkająca w O. siostra W.D. – I.K. oświadczyła, że siostra mieszkała u niej jedynie gościnnie a w dni wolne wyjeżdżała do G. Obecnie mieszka w O. na stancji. Przesłuchany w charakterze strony J.D. podał, że W.D. wyjechała do O. w 2005 r. z powodu konfliktów z mężem zabierając tylko rzeczy osobiste. Wyjechała dobrowolnie. Nadal posiada klucz do mieszkania a on nie utrudnia jej przebywania w nim. Wcześniej przebywała w lokalu 2-3 razy w roku a od momentu wszczęcia postępowania robi to częściej. Przesłuchana w charakterze strony W.D. podała, że do O. wyjechała w 2005 r. zatrzymując się początkowo u syna. Od 2007 r. podjęła stałą pracę w O. Mieszka na stancji bez zameldowania. Do G. przyjeżdża. Przebywając w mieszkaniu korzysta z kuchni, ma tam swoje rzeczy osobiste (ręczniki, pościel, ubrania), ma również swoje artykuły spożywcze, z których część trzyma w zamrażalce. Dobrowolnie nie wymelduje się z tego mieszkania i ma zamiar wrócić do niego na stałe. Dodała, że uczestniczyła w kosztach utrzymania mieszkania na dowód czego przedłożyła umowę pożyczki z 1997r. i 1999 r., umowę o kredyt odnawialny z 1998 r., oraz umowy z 2003 i 2004 r. J.D. dołączył do akt kopie dokumentów świadczących o tym, że to on ponosił koszty utrzymania nieruchomości a W.D. przedstawiła dokumenty potwierdzające opłacanie energii w tym w 2008 r., podatku od nieruchomości w 2005 r. oraz bilety autobusowe z trasy O.- G. Reasumując organ I instancji stwierdził, że zebrane w sprawie ustalenia potwierdzają fakt wyłącznie tymczasowego opuszczenia lokalu przez W.D. Organ dodał, że pracuje ona w O. ale przebywa w G. a jej pobyty noszą znamiona faktycznego zamieszkiwania w związku z czym brak jest podstaw do uznania za udowodnione twierdzeń o opuszczeniu przez nią lokalu, w którym jest zameldowana. Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył J.D. W uzasadnieniu podał, że W.D. nie przebywa w G. w czasie urlopu i w dni wolne od pracy a wszystkie jej rzeczy osobiste znajdują się w O. Rzeczy pozostawione w G. nie są przez nią używane. Wyjeżdżając do O. zabrała wszystkie rzeczy niezbędne do codziennego życia. Dodał, że W.D. nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Podał, że po każdym wyjeździe żony z G. musi po niej sprzątać i chować jej rzeczy do szuflad gdyż celowo zostawia ona nieporządek. Podkreślił, że przeprowadzona w dniu 7 grudnia 2009 r. rozprawa administracyjna nie przebiegała według wskazań Wojewody i nadal nie zbadano dokładnie całego okresu nieprzebywania W.D. w spornym mieszkaniu. Odnosząc się do zeznań świadków J.D. stwierdził, że panie G., R. i G. nigdy nie były w przedmiotowym mieszkaniu pod jego nieobecność, ponadto żaden ze świadków nie potwierdził, że od 2005 r. zainteresowana przebywała w lokalu częściej niż 2 – 3 razy w roku. Decyzją z dnia 17 lutego 2010 r. Wojewoda W. na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1074 r. (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zmianami) oraz art. 138 par. 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podał, że sprawa wymeldowania W.D. z miejsca pobytu stałego była już dwukrotnie przedmiotem postępowania odwoławczego, przy czym poprzednio Wojewoda uchylał decyzję organu I instancji i przekazywał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Oceniając decyzję organu I instancji Wojewoda stwierdził, że postawą wydania tej decyzji jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym przesłankami wymeldowania jest opuszczenie przez osobę dotychczasowego miejsca pobytu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się przy czym opuszczenie miejsca pobytu następuje, gdy osoba trwale opuściła lokal, w którym jest zameldowana, koncentrując ośrodek spraw życiowych w innym miejscu. Ustalone okoliczności sprawy wskazują, że nie nastąpiło trwałe opuszczenie przez W.D. miejsca zameldowania na pobyt stały. Organ II instancji podzielił pogląd organu I instancji, że od października 2005 r. W.D. mieszka i pracuje w O. gdzie zabrała większość swoich rzeczy osobistych ale fakt ten jest –zdaniem organu- zrozumiały, gdyż wymieniona nie przebywa na co dzień w G. a zabrane rzeczy potrzebne jej są do funkcjonowania w miejscowości, w której mieszka i wykonuje pracę. W ocenie organu odwoławczego powyższe okoliczności nie przesądzają o tym, że W.D. opuściła mieszkanie przy ul. M. w G., gdyż posiada klucze i swobodny dostęp do tego mieszkania, odbiera korespondencję pod adresem zameldowania, przechowuje w spornym lokalu część rzeczy osobistych oraz żywność a także co pewien czas przebywa w tym mieszkaniu. Organ podkreślił, że fakt przebywania przez żonę w lokalu potwierdzili nie tylko zeznający w sprawie świadkowie ale też wnioskodawca J.D., chociaż jego wyjaśnienia są – zdaniem organu niespójne bowiem raz twierdzi, że żona nie przebywa w spornym mieszkaniu, innym razem, że po wyjeździe żony musi posprzątać zajmowany przez nią pokój. We wniosku o wymeldowanie podał, że żona nie mieszka w mieszkaniu w G. a na rozprawie podał, że żona przebywa w spornym lokalu 2-3 razy w roku, zaś po wszczęciu postępowania pojawia się częściej. Za znaczącą w sprawie okoliczność organ odwoławczy uznał też wyjaśnienia W.D., która nie wyraziła woli opuszczenia przedmiotowego lokalu i rezygnacji z przebywania w nim ale też regularnie w nim przebywa oraz deklaruje zamiar powrotu do mieszkania i stałego tam przebywania po przejściu na emeryturę. Wobec powyższych okoliczności Wojewoda stwierdził, że wymeldowanie W.D. byłoby przedwczesne w związku z czym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołującego się, że przeprowadzając rozprawę administracyjną w dniu 7 grudnia 2009 r. organ I instancji nie zastosował się do wskazań wojewody zawartych w poprzedniej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia rozprawy znacząco uzupełniły zgromadzony wcześniej materiał dowodowy, obszerne wyjaśnienia złożyła W.D. a uczestniczący w rozprawie J.D. nie kwestionował dokonanych przez pracownika organu I instancji ustaleń. W skardze na powyższą decyzję Wojewody W. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w ustawowym terminie J.D. podał, że wniósł o wymeldowanie W.D. z jego domu, ponieważ od kilku lat nie mieszka ona w tym domu, a jedynie pojawia się tam pod nieobecność skarżącego. Podkreślił, że W.D. wyjechała do O. bez żadnego przymusu, tam pracuje i układa sobie życie. Nigdy nie wnosiła i nie wnosi żadnego wkładu w utrzymanie domu oni w formie pracy, ani w formie pieniężnej. Nie opłacała też podatku od nieruchomości a jej oświadczenia w tej kwestii nie są prawdziwe. Dodał, że W.D. ani w czasie urlopu, ani w czasie wolnym od pracy nie przebywa w spornym mieszkaniu i nikt z sąsiadów tego nie potwierdził. Zarzucił, że organ I instancji badał częstotliwość pobytu W.D. w G. w czasie, w którym prowadzone było postępowanie a nie – jak chciał skarżący- od chwili wyjazdu do O. tj. od 2005 r. do czasu złożenia wniosku o wymeldowanie tj. do marca 2009 r. Podważył też zeznania stających w sprawie świadków i złożonych dokumentów wyjaśniając, że pożyczka wzięta przez W.D. została przeznaczona na jej własne potrzeby a zeznania świadków m.in. pań G., R., G. "są śmieszne" gdyż żadna z tych pań nie była w spornym mieszkaniu. Dodał też, że od marca 2009 r. po każdym wyjeździe pani D. musiał sprzątać jej bieliznę i rzeczy osobiste, gdyż złośliwie zostawiała ona bałagan. Przypomniał, że w czasie oględzin dokonanych przez organ I instancji w jego mieszkaniu, w łazience nie było żadnych rzeczy należących do W.D. Dodatkowo skarżący podał, że z mocy wyroku sądu z dnia 25 lutego 2010 r. W.D. przestała być jego żoną. Dodał, że nadal między nim a W.D. istnieje konflikt. Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. skarżący podał, że po założeniu przez niego sprawy o wymeldowanie W.D. przyjeżdża do G. mniej więcej 2 razy w miesiącu. Przedtem bywała w G. dwa razy w roku. Gdy uczestniczka przyjeżdża do G. korzysta z mieszkania, posiada do niego klucze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i ponownie podkreślając, że nie nastąpiło trwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego przez W.D. co uzasadniało odmowę jej wymeldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się -stosownie do zmiany miejsca pobytu stałego lub czasowego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli (zgłoszenia) osoby, na której ciąży ten obowiązek, może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w powołanej wyżej ustawie. Możliwość taką przewiduje art. 15 ust. 2, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wymeldowanie osoby z miejsca stałego pobytu możliwe jest, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki, tj. opuszczenie miejsca stałego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Z uwagi na to, że opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych jest traktowane jako fakt prawotwórczy, uprawniający organ administracji do wymeldowania z pobytu stałego, dla prawidłowej wykładni omawianego przepisu istotne znaczenie ma określenie wymaganych cech tej okoliczności. Powołany przepis nie precyzuje jednak, jaki charakter ma mieć opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Kwestii dobrowolności ma jednak drugorzędne znaczenie, o ile opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Należy bowiem wskazać, że o opuszczeniu lokalu w rozumieniu cytowanego wyżej art. 15 ust. 2 można mówić także wówczas, gdy dana osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05), a także kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (np. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II OSK 65/05), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych fttp://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego konieczne jest też, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego, przy czym zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Z uwagi na wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu, fakt przejściowej nieobecności czy nawet występowanie regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że nastąpiło opuszczenie miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Zaznaczyć też należy, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, bądź w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 422/09). O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu, można więc mówić wtedy, gdy całokształt zachowań danej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana, przestał być tego rodzaju miejscem koncentracji jej interesów życiowych (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 529/09). Podkreślenia ponadto wymaga, że art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wskazuje na wymóg utraty tytułu prawnego do lokalu lub utraty uprawnień do przebywania w nim. Zameldowanie nie przesądza zatem o istnieniu jakiegokolwiek prawa danej osoby do lokalu objętego tym zameldowaniem, a wymeldowanie z pobytu stałego nie oznacza utraty tytułu prawnego. Źródłem praw do lokalu są bowiem stosunki cywilnoprawne (por. np. wyroki NSA z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 1065/09 i z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 247/09). Stosownie bowiem do art. 9 ust. 2b powołanej ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom rejestracyjno - ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu w danym lokalu. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A 2002/3/34). Wobec tego meldunek nie może służyć utrzymaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Okolicznością istotną w sprawie wymeldowania jest zatem opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu i przebywanie w innym lokalu, w którym dana osoba skupiła swoją aktywność życiową. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy administracji prawidłowo ustaliły na podstawie zebranych dowodów, że miejscem koncentracji podstawowych spraw bytowych skarżącej jest G. Bezspornym jest, że W.D. pracuje zawodowo w O. jednak przebywa często w G., traktując pobyt tam jak pobyt w domu. Potwierdziły to : E.G. i W.R. zeznając, że W.D. dba o dom, przebywa w nim i ponosi częściowo koszty jego utrzymania, D.G. według której obecnie WD. odwiedza dom a na emeryturze chce w nim mieszkać na stałe. Świadkowie Ci zeznali też, że w przedmiotowym budynku znajdują się też rzeczy osobiste WD., który to fakt potwierdził JD. i WD. a także tamtejsza Policja. Mieszkający pod tym samym adresem R.W. widuje W.D (pod tym adresem) raz, dwa razy w tygodniu, a sąsiadka B.M. widziała ją w maju i czerwcu 2009 r. i podała, że widuje ją od czasu do czasu, bo nie przebywa ona na stałe pod tym adresem. Fakt czasowego przebywanie W.D. w O. potwierdziła też IK. (siostra W.D.). Również znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (bilet autobusowe, rachunki) dowody opłat, oględziny mieszkania świadczą o związku W.D. z lokalem w G. Okoliczność, że dana osoba pracuje i czasowo przebywa w innej miejscowości nie przesądza o tym, że zerwała ona więzi z miejscem stałego zameldowania. Aby wysnuć taki wniosek należy bezspornie wykazać, że jej zamiarem było przeniesienie swojego centrum życiowego w to miejsce i zerwanie kontaktów z dotychczasowym miejscem pobytu, przy czym zachowanie to musi być dobrowolne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że W.D. opuściła miejsce stałego zameldowania czasowo (w związku z pracą) a jej zamiarem jest powrót na stale do G. Prawidłowo zatem oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organy orzekające i orzekły o odmowie jej wymeldowania W.D. z mieszkania w G. uznając, że jej centrum życiowe znajduje się przy ul. M w G. Podkreślić też należy, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wskazuje na to, że pobyt skarżącej w O. ma charakter inny niż tylko czasowy, związany z zatrudnieniem w tej miejscowości. Wobec ustalenia, że pobyt w O. nie stanowi centrum życiowego skarżącej, prawidłowo zaskarżoną decyzją orzeczono o odmowie wymeldowaniu uczestniczki postępowania z przedmiotowego lokalu. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.