II SA/Ol 519/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi D.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji kierowcy oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Starosta D. skierował D. R. na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie kategorii A i B. W uzasadnieniu podano, że do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z przekroczeniem przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Od decyzji tej odwołał się D. R., zarzucając obrazę prawa, to jest § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego poprzez jego błędną interpretację, a mianowicie uznanie, że w świetle tego przepisu odwołującemu przyznano ponadlimitową ilość punktów karnych uzasadniających wydanie przedmiotowej decyzji, co miało wpływ na treść orzeczenia. Podał, że przyjęcie przez Komendanta interpretacji, że odbycie przez odwołującego się szkolenia w dniu 29 kwietnia 2014r. nie spowodowało zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, gdyż przepis dotyczy nie tylko wpisów istniejących w ewidencji, ale także tych które dopiero będą wpisane w przyszłości w związku z popełnieniem wykroczenia przed odbyciem szkolenia, jest błędne. W ocenie strony wykładnia celowościowa przepisu wskazuje, że dotyczy to sytuacji, gdy w ciągu roku czasu od popełnienia wykroczenia zostaną wprowadzone do ewidencji stosowne punkty karne. Jeśli w ciągu roku takie dane nie zostaną wprowadzone, to nie mogą być brane pod uwagę skutki związane z późniejszymi wpisami. Inna interpretacja prowadziłaby bowiem do absurdu i możliwości skierowania na egzamin np. po upływie 3 lat od popełnienia wykroczenia, gdy egzekwowalność kar pieniężnych jest już przedawniona. Wskazał, że w jego przypadku punkty karne za wykroczenie z dnia 15 sierpnia 2013r. zostały wpisane do ewidencji w listopadzie 2014r., a zatem po upływie roku. Nie ma przy tym znaczenia, że pokwitował odbiór mandatu karnego za wykroczenie, gdyż możliwa jest weryfikacja z urzędu nałożonego mandatu. Natomiast kierowca nie może samodzielnie kontrolować liczby uzyskanych punktów, gdyż narusza to zasadę zaufania obywatela do państwa, określoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 19997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r. poz. 1137 ze zm., dalej jako: P.r.d.), który zgodnie z art. 139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015r. poz. 155 ze zm., dalej jako: u.k.p.) obowiązuje do dnia 3 stycznia 2016r. Zgodnie zaś z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. Przepis ten wprowadza zatem kategoryczny obwiązek skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w przypadku wystąpienia przesłanek w nim wskazanych. Podano, że w przedmiotowej sprawie D. R. w okresie jednego roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 29 punktów, a do organu wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. Odnosząc się do zarzutu błędnej interpretacji § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wskazano, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. W związku z tym bez znaczenia jest fakt odbycia przez kierowcę szkolenia w dniu 29 kwietnia 2014r., czyli przed wydaniem decyzji przez organ I instancji w niniejszej sprawie. Znaczenie ma bowiem wyłącznie okoliczność, że odwołujący się przed odbyciem tego szkolenia miał przekroczone 24 punkty karne i w związku z tym nie mógł skorzystać z art. 130 ust. 3 P.r.d. Wyjaśniono, że § 8 ust. 6 rozporządzenia odnosi się nie tylko do wpisów już istniejących w ewidencji, ale również tych, które będą dopiero wpisane w związku z popełnieniem wykroczenia przed odbyciem szkolenia. Ustawodawca nie wprowadził bowiem żadnego limitu czasowego, po którym przepis ten przestałby obowiązywać w związku z opóźnieniami czasowymi związanymi z wytworzeniem formularza oraz jego wprowadzeniem do ewidencji. W przepisach nie ma mowy o momencie wprowadzenia punktów karnych do ewidencji, ale o uzyskaniu punktów za popełnione wykroczenia. Na powyższą decyzję skargę do tut. Sadu wniósł D. R. reprezentowany przez adw. S.R. Ponownie zarzucił obrazę prawa, to jest § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wpisy punktów karnych nie są ograniczone żadnym limitem czasowym, co miało bezpośredni wpływ na treść orzeczenia. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ponownie wskazując, że powołany przepis rozporządzenia dotyczy sytuacji, w której w okresie roku od popełnienia wykroczenia, zostaną wprowadzone do ewidencji punkty karne. W sytuacji gdy w tym czasie punkty nie zostaną wpisane nie mogą być brane pod uwagę skutki związane z późniejszymi wpisami. Po roku punkty powinny być z ewidencji usunięte, a nie wpisane jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Inna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do wniosku, że kierowca do końca życia musiałby kontrolować liczbę uzyskanych punktów, zastanawiając się czy i kiedy punkty karne zostaną wprowadzone. Ponowił także argumentację dotyczącą naruszenia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014r. poz. 1647). Przy czym sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r., poz. 270 ze zm, dalej jako: p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podnieść należy, że zgodnie z art. 136 ust. 1 u.k.p. w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Z mocy zaś art. 139 u.k.p. do dnia 3 stycznia 2016r. obowiązuje przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. Zgodnie z tym przepisem kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. Należy także wskazać, że w myśl art. 130 ust. 1 P.r.d. policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przypisując określonemu naruszeniu odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. Zatem tylko ten organ uprawniony jest zarówno do dokonywania wpisu przypisanych kierowcy punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i do ich usuwania. Należy przy tym podkreślić, że czynności te mają charakter czynności materialno-technicznych, które mogą być przedmiotem odrębnej skargi do sądu administracyjnego. Pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, które przyjmują, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2014r., sygn. akt I OSK 1968/14, dostępne w CBOSA). Przy czym tylko w przypadku takiej skargi sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do prowadzonej ewidencji. Organy administracji, w toku prowadzonych postępowań, takich kompetencji nie posiadają i są związane treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyroki NSA z dnia: 24 października 2012r., sygn. akt I OSK 1203/11; z 9 sierpnia 2013r., sygn.. akt I OSK 855/12 – dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący w okresie od dnia 15 sierpnia 2013r. do dnia 25 kwietnia 2014r. otrzymał 29 punktów karnych za naruszenie przepisów i zasad ruchu drogowego. Okoliczność ta wynika z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia 21 stycznia 2015r. Natomiast szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 P.r.d. skarżący odbył w dniu 29 kwietnia 2014r., a zatem już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenia. Skoro zatem do organu I instancji wpłynął wniosek Komendanta, to organ ten nie był uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ prowadzący ewidencję, tj. przez Policję i zobowiązany był do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o dane wynikające z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Innymi słowy jeżeli skarżący w sposób skuteczny nie zaskarżył czynności materialno-technicznej Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. dotyczącej dokonanych wpisów w ewidencji, dotyczących stwierdzonych naruszeń przepisów ruchu drogowego, to nie może oczekiwać, że w odrębnym postępowaniu - dotyczącym skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji - ilość przypisanych punktów karnych zostanie skorygowana. Decyzja wydawana w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. ma bowiem charakter związany, a więc przekroczenie przez kierowcę liczby 24 punktów karnych, obliguje organ do skierowania go na tego rodzaju badania. W związku z tym nie mają znaczenia zawarte w skardze wywody dotyczące nieprawidłowości w sposobie naliczenia punktów karnych. Niezależnie jednak od powyższego należy zauważyć, że interpretacja przepisów dokona przez pełnomocnika skarżącego nie jest słuszna. Nie ma w przepisach prawa terminu, do którego możliwe byłoby wpisywanie do ewidencji punktów karnych. Przy czym organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przypisane na podstawie wpisu ostatecznego jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynął rok, chyba ze przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszenia, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 2 P.r.d. oraz § 6 ust. 1 pkt 3 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012r. poz. 488). Zatem z przepisów tych jednoznacznie wynika, że istotna jest data popełnienia naruszenia, a nie data jego wpisu do ewidencji. Ponadto gdyby przyjąć interpretację zaproponowaną przez pełnomocnika skarżącego, to brak wpisu punktów do ewidencji w określonym czasie skutkowałby de facto ich anulowanie i uwolniłoby kierowcę od poniesienia konsekwencji związanych z otrzymaniem określonej ilości punktów, co w ogóle nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Podnieść także należy, że zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem, w przypadku, gdy kierowca odbywa szkolenie w trybie art. 130 ust. 3 P.r.d. już po przekroczeniu 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa tego przepisu i liczba przypisanych mu punktów nie może być pomniejszona z uwagi na odbyte szkolenie. Użyte w treści powołanego przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. sformułowanie "podlega" oznacza, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie są pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – dostępne w Internecie - z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 31 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1013/10, z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt 723/10, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 723/10) Zatem zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punktów nie przekroczyła 24. W przypadku przekroczenia tej liczby kierowca jest bowiem poddawany obowiązkowemu sprawdzeniu kwalifikacji, skierowaniu na badania psychologiczne i innym konsekwencjom wynikającymi z przepisów. Nie można także podzielić zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 8 Kodeksu postepowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że to na kierującym pojazdem spoczywa obowiązek przestrzegania przepisów ruchu drogowego. Jeśli zaś kierowca dopuszcza się naruszeń, za które otrzymuje punkty karne, to w jego interesie jest ustalenie faktycznej ich ilości w oparciu o otrzymane mandaty lub orzeczenia sądu. Policja - jako organ ewidencyjny - nie ma bowiem obowiązku informowania kierowcy o każdym dokonanym wpisie, czy też monitorowania ilości wpisanych do ewidencji punktów i informowania o tym kierowcy. Zatem powoływanie się na naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa, zwłaszcza w sytuacji gdy to obywatel dopuszcza się naruszeń prawa, jest całkowicie chybione. Dlatego też skargę, jako pozbawioną słuszności, należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.