II SA/Ol 573/24

WyrokWSA w Olsztynie2025-12-11

Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Tadeusz Lipiński, Grzegorz Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji budowlanej, który nie wykazuje prawnych ograniczeń w możliwości zabudowy swojej nieruchomości wynikających z przepisów prawa, ma status strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że status strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje inwestorowi oraz właścicielom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przy czym obszar ten jest wyznaczony na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających ograniczenia w zabudowie. Sam fakt sąsiedztwa lub odczuwania potencjalnych uciążliwości (hałas, spaliny, wody opadowe) nie jest wystarczający do nadania przymiotu strony, jeśli nie przekłada się na konkretne prawne ograniczenia w możliwości zabudowy nieruchomości sąsiedniej. W związku z tym, skarżący, który nie wykazał takich ograniczeń, nie miał statusu strony w postępowaniu.
Stan faktyczny
Skarżący J. S. wniósł skargę na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty odmawiającą uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Wnioski o wznowienie postępowania, złożone przez skarżącego i innych, opierały się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując na obszar oddziaływania inwestycji. Organy administracji uznały, że nieruchomości skarżącego nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, co skutkowało odmową uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę i utrzymaniem w mocy tej decyzji. Skarżący kwestionował błędne określenie obszaru oddziaływania, podnosząc kwestie hałasu, spalin, wód opadowych i awarii instalacji amoniakalnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński asesor WSA Grzegorz Klimek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. Decyzją z dnia 15 maja 2024 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (Wojewoda), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 572k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania A. K. i J. S. od decyzji Starosty Olsztyńskiego (Starosta, organ I instancji) z dnia 25 stycznia 2024 r. odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 17 marca 2023 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy: Decyzją z dnia 17 marca 2023 r. Starosta zatwierdził projekt zagospodarowania trenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił L. Sp. z o.o. Sp. K. pozwolenia na budowę [...]. Wnioski o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną powyżej decyzją ostateczną wpłynęły do Starostwa Powiatowego w Olsztynie dnia 29 marca 2023 r. Złożone zostały przez A. i M. K., B. T. i J. S. Wnioski oparte były na przesłance wznowieniowej, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z wyjaśnień wnioskodawców wynikało, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej budowy [...]. Postanowieniem z 27 listopada 2023 r. organ I instancji wznowił - na żądanie wnioskodawców - postępowanie administracyjne zakończone własną decyzją z dnia 17 marca 2023 r. o pozwoleniu na budowę, wskazując na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. Starosta odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 17 marca 2023 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę [...]. W toku wznowionego postępowania organ ustalił, że nieruchomości wnioskodawców (dz. nr [...]), nie leżą w bezpośrednim sąsiedztwie z terenem inwestycji. Planowana inwestycja na dz. nr [...] w swym zagospodarowaniu, w szczególności projektowanym budynkiem hali magazynowej oraz układu komunikacyjnego z miejscami postojowymi parkingu na samochody zamyka się w granicach działek inwestycyjnych. Analizując przepisy Prawa budowlanego oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ ustalił, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji nie wykracza poza granice działki budowlanej, na której ma powstać przedmiotowe [...]. Ponadto Starosta wskazał, że na podstawie dokumentacji projektowej, uwzględniając ukształtowanie ternu nie wynika by mógłby ulec zmianie kierunek naturalnego spływu wód opadowych, również zaprojektowane zagospodarowanie wód opadowych nie można uznać za niezgodne z decyzją środowiskową. W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. i J. S. wskazali, że powinni być uznani za stronę postępowania, a decyzja o pozwoleniu na budowę winna być uchylona. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 § 2, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 81a § 1, art. 84 § 1, art. 107 § 3, art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu własnej decyzji z dnia 15 maja 2024 r. Wojewoda podniósł, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 28 k.p.a., stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powyższa zasada doznaje jednak ograniczenia w przypadku wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie, bowiem do treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm. - Pb) w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę przymiot strony mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z powyższego wynika, że przy określaniu kręgu stron w sprawach pozwolenia na budowę, prowadzonych w trybie zwykłym bądź nadzwyczajnym, zagadnieniem kluczowym jest właśnie ustalenie obszaru oddziaływania obiektu planowanego przez inwestora. Przez obszar oddziaływania w myśl art. 3 pkt 20 Pb należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Zatem przymiot strony w sprawie pozwolenia na budowę mają wyłącznie takie podmioty, których nieruchomości podlegają ograniczeniom w zabudowie, które wprowadza się w związku z obowiązywaniem konkretnych przepisów prawa. Wyłącznie takie ograniczenia dają prawo właścicielowi, zarządcy lub użytkownikowi wieczystemu takiej nieruchomości do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Nie jest to zatem obszar, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem obiektu, bowiem takie rozumienie obszaru oddziaływania odwołuje się do oddziaływania faktycznego. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu, są stronami postępowania o pozwolenie na jego budowę. Wojewoda argumentował, że z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty z 17 marca 2023 r. wynika, że sporna inwestycja polega na budowie budynku hali magazynowej wraz z doziemną instalacją zewnętrzną, dwoma zbiorniki wód opadowych, parkingiem, wartownią, pompownią ze zbiornikiem przeciwpożarowym, pylonami, dz. nr [...]. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie jasno wynika, że nieruchomości wnioskodawców nie leżą w bezpośrednim sąsiedztwie z terenem inwestycji. Najbliżej terenu inwestycji zlokalizowane są nieruchomości będące współwłasnością J. S. dz. nr [...]. Działki te leżą na południowy-zachód od terenu inwestycji (na wysokości działki [...]) po drugiej stronie dz. nr [...] stanowiącej drogę powiatową oraz dz. nr [...]. Działka nr [...] od działek inwestycyjnych oddalona jest około 28m, zaś działka [...] o około 38m. Z kolei nieruchomości będące współwłasnością A. i M. K. dz. nr [...] leżą na południe od terenu inwestycji (na wysokości działki [...]), po drugiej stronie dz. nr [...] stanowiącej drogę powiatową i dz. nr [...]. Działka nr [...]od działek inwestycyjnych oddalona jest około 30m, zaś działka nr [...]o około 80m. Z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z 17 marca 2023 r. wynika, że sporna inwestycja polega na budowie budynku hali magazynowej wraz z doziemną instalacją zewnętrzną, dwoma zbiorniki wód opadowych, parkingiem, wartownią, pompownią ze zbiornikiem przeciwpożarowym, pylonami. Projektowany budynek hali magazynowej tworzy zwarta bryła o podstawie prostokąta o wymiarach: dł. 440,25m, szer. Od 153,24m do 192,23m o wysokości w najwyższym punkcie 24m (wysokość klatki schodowej). Budynek hali magazynowej oddalony jest od granicy działek inwestycyjnych od strony południowo- zachodniej 154m. Miejsca postojowe parking na 118 samochodów ciężarowych oddalone są od granicy działek inwestycyjnych od strony południowo-zachodniej 29m. Jak wynika zaś z analizy dokumentacji projektowej oraz portalu mapowego Starostwa Powiatowego w Olsztynie System Informacji Publicznej, budynek hali magazynowej został zaprojektowany od nieruchomości stanowiących współwłasność wnioskodawców odpowiednio: od dz. nr [...] około 182m, od dz. nr [...] około 192m, od dz. nr [...] ponad 300m. Z kolei miejsca postojowe parkingu na 118 samochodów ciężarowych zostały zaprojektowana od powyższych nieruchomości odpowiednio: od dz. nr [...] około 57m, od dz. nr [...] około 67m, od dz. nr [...] ponad 200m. Wojewoda wskazał, że w jego ocenie obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pb, nie obejmuje swym zakresem nieruchomości o nr [...]. Z powyższych danych jasno wynika, że przy takich gabarytach budynku hali magazynowej i dużej odległości tego budynku i stanowiska postojowe parkingu na samochody ciężarowe od granic działek wnioskodawców nie sposób uznać, iż sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek uciążliwości lub ograniczenia w możliwości zabudowy bądź korzystania z działki stanowiącej własność wnioskodawców. W szczególności należy zauważyć, że główny budynek hali magazynowej wraz z układem miejsc postojowych parkingu dla samochodów ciężarowych, nie powoduje - mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa - ograniczeń w zabudowie nieruchomości wnioskodawców o nr [...]. Nieruchomości wnioskodawców nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym zwłaszcza w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm. - rozporządzenie). Ograniczenia związane z przesłanianiem, ochroną przeciwpożarową, wyznaczają wokół projektowanego budynku hali magazynowej [...] obszar oddziaływania o promieniu określonym przepisami powyższego rozporządzenia § 13 ust. 1 pkt 1 lit a) wysokość przesłaniania nie przekracza 24 m (wysokości w najwyższym punkcie budynku 24m - wysokość klatki schodowej), § 271 ust. 1 - odległość między zewnętrznymi ścianami budynków hali magazynowej (budynek PM o przyjętej maksymalnej gęstość obciążenia ogniowego strefy pożarowej PM Q w MJ/m2, PM 1000 < Q < 4000) 15 m. Własności wnioskodawców znajdują się poza obszarem wyznaczonym wspomnianymi przepisami. Promienie 24m i 15m wynikające z przesłaniania oraz ochrony przeciwpożarowej, wyznaczone wokół projektowanego budynku hali magazynowej, zamykają się w granicach działek inwestycyjnych, nie sięgają działek wnioskodawców o nr [...]. Projektowany układ komunikacyjny wraz z miejscami postojowymi dla samochodów ciężarowych w żaden sposób nie oddziałują na powyżej wskazane działki wnioskodawców. Obszar oddziaływani projektowanych miejsc postojowych wynikający z § 19 ust. 1 pkt 2 lit b) - 20m również nie sięga powyższych działek. A. i M. K., B. T. i J. S. nie wykazali, że ich nieruchomości podlegają ograniczeniom w zabudowie związanej z przedmiotową inwestycją. Tym samym nie wykazali, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Dodatkowo Wojewoda wskazał, że mając na uwadze ustalenia, że nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania, organ administracji publicznej nie może przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej i ustosunkować się do zarzutów odwołujących się składnych w toku tego postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a., i z tej przyczyny w jego toku organ nie może prowadzić rozważań materialnoprawnych. W ocenie organu odwoławczego, Starosta rozpoznając przedmiotowe wnioski o wznowienie, dochował ogólnej zasadzie praworządności (art. 6 k.p.a.), pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), oraz wyjaśnił zasadności przesłanek jakimi kierował się podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 11 k.p.a.). Organ I instancji zaskarżone rozstrzygnięcie podjął na podstawie kompletnego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), który nie wymagał uzupełnienia albo w celu dokonania ustaleń, powołania biegłego (art. 84 k.p.a.). W skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję Wojewody skarżący podniósł, że Wojewoda powołuje się, w zakresie pojęcia strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę, na projekt zmian, które być może nastąpią w ustawie prawo budowlane, jako najbardziej odpowiadający Wojewodzie w próbie uzasadnienia przyczyn pominięcia skarżącego jako strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Zarzucił organom błędne określenie obszaru oddziaływania. Podniósł, że nie posiada wiedzy dotyczącej przesłaniania sąsiednich obiektów budowlanych, ograniczaniu dopływu światła słonecznego, o emisji uciążliwego hałasu od budynku składowiska i od parkingu na samochody ciężarowe, o emisji spalin głównie generowanych w trakcie rozruchu samochodów ciężarowych, o rzetelności rozwiązań w zakresie zagospodarowania wód opadowych oraz w zakresie ochrony inwestycji przed powstawaniem ścieków przemysłowych, ilości amoniaku przewidzianej w instalacji mroźniczej. Projektant nie zajmuje stanowiska, co z oceną zagrożenia dla życia ludzkiego i jaki będzie zakres toksyczności chmury amoniaku w przypadku rozszczelnienia się instalacji mroźniczej lub zbiorników magazynowych i wycieku amoniaku do środowiska. Dodał, że nie można również uznać za dochowanie należytej staranności przy ustalaniu obszaru oddziaływania inwestycji i wyłączeniu przez organy skarżącego z tego obszaru, że spełniony jest pkt 17 Decyzji Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji stanowiący, że wody roztopowo-opadowe będą odprowadzone do bezodpływowego zbiornika retencyjno-rozsączającego, a zaprojektowano dwa bezodpływowe zbiorniki na wody opadowe o pojemności łącznej ok. 10000m3 nie spełniające wymagań pkt 17) decyzji środowiskowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 5 grudnia 2024 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że Karta Informacja Przedsięwzięcia podaje graniczne poziomy hałasu dla terenów mieszkalno-usługowych, na których znajduje się działka skarżącego nr [...], przewidziane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Powyższe ustalenia wywołują wątpliwości co do ich dokładności i możliwości ich przekroczenia po zakończeniu budowy w zw. m.in. z ruchem na poziomie 180 samochodów osobowych i 160 ciężarowych typu TIR na dobę, wykorzystaniem 447 miejsc parkingowych i pracą 94 wentylatorów dachowych w trybie ciągłym. W sytuacji wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o pozwolenie na budowę będzie miał zastosowania art. 325 ust. 1 rozporządzenia, co spowoduje, że własność skarżącego (działka nr [...]) dozna ograniczeń w zabudowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na tryb, w jakim została wydana zaskarżona decyzja należy na wstępie podkreślić, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Właściwy organ po wznowieniu postępowania bada w pierwszej kolejności, czy rzeczywiście w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania wskazana w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Wskazuje na to zdanie pierwsze art. 149 § 2 k.p.a. ("postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia"). Dalszy tok postępowania i treść wydanego rozstrzygnięcia zależne są od wyniku postępowania co do przyczyn wznowienia. W przypadku stwierdzenia, że podana przez stronę we wniosku przyczyna wznowienia, w rzeczywistości nie wystąpiła, organ wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Taka decyzja ma charakter decyzji procesowej, bowiem nie dochodzi w tym przypadku do merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem w podstawie prawnej decyzji nie powinny znaleźć się przepisy prawa materialnego, jak również w uzasadnieniu decyzji nie powinny być rozpatrywane kwestie materialnoprawne objęte rozstrzygnięciem zawartym w decyzji ostatecznej, skoro decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i korzysta z ochrony wynikającej z zasady trwałości. W sytuacji, gdy kwestia ustalenia statusu podmiotu ubiegającego się o wznowienie jako strony postępowania zakończonego ostateczną decyzją stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jej zbadanie jest możliwe po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Jeżeli po wznowieniu postępowania w oparciu o omawianą podstawę organ stwierdzi, że wnioskodawcy jednak nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, to powinien wydać decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. (wyrok WSA w Gdańsku z 19 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 126/21, CBOSA) Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2023 r., sygn. akt II OSK 2176/21 (CBOSA) należy wskazać, że sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją Wojewody, miało na celu zweryfikowanie interesu prawnego skarżącego, który zależał od ustalenia, czy działki skarżącego znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, zgodnie z definicją strony wynikającą z art. 28 ust. 2 Pb. W myśl tego przepisu stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z reguły każda inwestycja powoduje uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości (ogranicza światło, widok, emituje hałas, powoduje zwiększony ruch pieszy lub drogowy). W sytuacji gdy nie można mówić o naruszeniu konkretnych przepisów prawa (w tym norm warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i prawa o ochronie środowiska), to organ architektoniczno-budowlany nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Poszanowanie interesów osób trzecich polega na umożliwieniu tym podmiotom skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1626/18). Wyznacznikiem zakresu, w jakim wydający decyzję organ ma obowiązek chronić uprawnienia osób trzecich, są przepisy prawa materialnego. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie może być zatem rozumiana w sposób absolutny. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. Dodać też należy, że interes osób trzecich nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 Pb (każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami (por. wyrok NSA z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1010/18 i z 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 623/19, CBOSA). Zdaniem Sądu dokonana przez organy obu instancji ocena przymiotu strony skarżącego wnioskującego o uchylenie we wznowionym postępowaniu decyzji Starosty z dnia 17 marca 2023 r. zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę [...] wraz z infrastrukturą techniczną, była prawidłowa. Jak słusznie wskazały organy architektoniczno-budowlane ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dokonuje się na mocy przepisu specjalnego, tj. art. 28 ust. 2 Pb. Z przepisu tego wynika, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten wymienia dwie przesłanki, od których wystąpienia zależny jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę: (1) legitymowanie się tytułem prawnym do nieruchomości; (2) położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Obszar oddziaływania obiektu został natomiast zdefiniowany w art. 3 pkt 20 Pb (w brzmieniu obowiązującym w dacie wpływu do organu wniosku skarżącego, wprowadzonym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2020 r., poz. 471) i jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Jak z powyższego wynika, dla ustalenia obszaru odziaływania obiektu znaczenie mają wyłącznie ograniczenia w zabudowie sąsiadującego z projektowanym obiektem terenu, znajdujące oparcie w konkretnej regulacji prawnej. Przepis art. 28 ust. 2 Pb stanowi zatem punkt wyjścia do poszukiwania przepisów odrębnych, na podstawie których można określić ewentualne ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki, co z kolei determinuje istnienie legitymacji procesowej w konkretnej sprawie. Sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2535/21 (CBOSA) zauważył, że przepisy ustawy Prawo budowlane regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco. W związku z realizacją inwestycji musi rzeczywiście wystąpić prawne ograniczenie w możliwości zagospodarowania innej nieruchomości. Uwzględniając zatem treść art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 Pb należy przyjąć, że stroną postępowania o pozwolenie na budowę są, oprócz inwestora, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy takich nieruchomości, które znajdują się w otoczeniu przedmiotowego obiektu budowlanego wyznaczonym na podstawie odrębnych przepisów, które to przepisy wprowadzają jednocześnie związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Wśród przepisów odrębnych w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pb będą więc nie tylko przepisy regulujące warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Takimi przepisami mogą być przepisy ustawy o ochronie przyrody, ustawy o drogach publicznych, czy też z zakresu ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. W konsekwencji zatem, jeżeli obowiązują przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zabudową jego nieruchomości, to status strony przysługuje właścicielom działek sąsiadujących, których interes prawny jest właśnie chroniony tymi przepisami. Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę będą więc nie tylko podmioty, których prawa mogą zostać jednoznacznie (bezpośrednio) naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, których możliwość zabudowy zostanie ograniczona przez projektowaną inwestycję. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zagospodarowanie, w tym zabudowę. Niezbędne jest zatem wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej, ze względu na powstanie projektowanej zabudowy (zob. wyroki NSA z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 403/21; z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1655/17; z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt II OSK 2352/16; z dnia 27 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 1193/22, CBOSA). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2043/19, CBOSA). Zdaniem skarżącego za uznaniem go za stronę postępowania przemawia fakt przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, jakie będą emitowane do środowiska wskutek użytkowania zatwierdzonego pozwoleniem na budowę [...], w tym zwłaszcza ruchu samochodów i pracy wentylatorów. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał jednak, by na skutek realizacji spornej inwestycji istniały jakiekolwiek bezpośrednie ograniczenia w możliwości zabudowy nieruchomości stanowiącej jego własność. Nie jest możliwe uznanie skarżącego za stronę postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę w oparciu o wykazywaną ponadnormatywną i uciążliwą emisję hałasu. Faktyczna uciążliwość w korzystaniu z prawa własności sąsiedniej nieruchomości, będąca wpływem nadmiernych immisji sąsiedzkich nie stanowi prawnego ograniczenia w sposobie zagospodarowania, w tym zabudowy nieruchomości. Przekroczenie dopuszczalnego poziomu tych immisji – w fazie eksploatacji już zrealizowanego obiektu – rodzi określone roszczenia cywilnoprawne, lecz nie daje praw strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z 3 pkt 20 Pb. Na etapie projektowania inwestycji dla ustalenia prawnych ograniczeń wynikających z Prawa budowlanego dla działki skarżącego, wynikających z uciążliwości związanych z hałasem, wystarczająca była informacja zawarta w dokumentacji budowlanej, w której wskazując na nieuciążliwość inwestycji przyjęto, że obszar oddziaływania inwestycji pod względem hałasu zamyka się w granicy działek inwestora. Z dokumentacji tej wynika, że nie przewiduje się emisji hałasu i wibracji ponad dopuszczalne normy. Podkreślenia wymaga, że skarżący kwestię oddziaływania spornej inwestycji w postaci generowania immisji dźwiękowych wywodzi po jej realizacji. Wskazuje tu na ruch samochodowy, a więc okoliczności, które będą miały miejsce po zrealizowaniu i oddaniu do użytkowania [...]. Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju hałas nie kreuje przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, albowiem nie ogranicza możliwości zabudowy nieruchomości skarżącego. Przekroczenie natomiast dopuszczalnych norm hałasu, jeśli ma miejsce, podlega kompetencjom organów ochrony środowiska i inspekcji sanitarnej. To przed tymi organami, lub przed sądem powszechnym w postępowaniu związanym z immisjami, skarżący może domagać się przeprowadzenia badań akustycznych. Sąd nie kwestionuje, że sąsiedztwo z taką inwestycją jak będąca przedmiotem analizy w niniejszej sprawie, może generować zauważalny dyskomfort. Jednak ustawodawca nie przewidział, aby takie okoliczności uzasadniały przyznanie przymiotu strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. To z woli ustawodawcy, stroną postępowania tego rodzaju są tylko podmioty związane z nieruchomościami, dla których budowana inwestycja wprowadza ograniczenia w ich zabudowie wynikające z przepisów prawa (np. uniemożliwiające zabudowę działki na takim obszarze, na jakim byłoby to dopuszczalne gdyby sporna inwestycja nie istniała). Ponadnormatywny hałas emitowany przez przedmiotową inwestycję nie prowadzi do prawnych ograniczeń w korzystaniu z działki skarżącego, rodzi natomiast obowiązki po stronie inwestora/właściciela obiektu do podjęcia działań gwarantujących przestrzeganie dopuszczalnych progów hałasu. Skarżący wywodził swój interes również z możliwości zalewania jego działki wodami opadowymi. Zauważyć zatem należy, że zgodnie z założeniami przyjętymi w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia wody opadowe i roztopowe miały być odprowadzane do zbiorników retencyjno-rozsączających (kierunkowanie w przeciwną stronę niż działki skarżącego). Projektowana objętość zbiorników rozsączających będzie dwukrotnie wyższa od wynikającej z obliczeń ilości wody z deszczu nawalnego 200 1/s/ha. Założenie dwukrotnego powiększenia objętości zbiorników ma na celu możliwość magazynowania w okresie zwiększonych długotrwałych lub/i nawalnych opadów. Woda opadowa, po wcześniejszym podczyszczeniu, będzie wykorzystywana na cele centrum m.in. do utrzymania zieleni lub jako woda szara do powtórnego wykorzystania. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia zapisano: "Wszystkie projektowane budynki będą posiadały systemy odwodnienia dachów w postaci rynien, które będą odbierały wody opadowe spłukujące dach. Zebrane w ten sposób wody opadowe będą trafiały do wewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej czystej, który będzie odprowadzał zebrane wody opadowe do bezodpływowego zbiornika retencyjno- rozsączającego położonego w północno-zachodniej części terenu przedsięwzięcia. System kanalizacji deszczowej będzie też zbierał wody opadowe z powierzchni utwardzonych i będzie je odprowadzał do bezodpływowego zbiornika retencyjno-rozsączającego. Przed wprowadzeniem ich do zbiornika wody opadowe z dróg i placów będą oczyszczane w węźle składającym się z osadnika i separatora ropopochodnych. Bezodpływowe zbiorniki retencyjno-rozsączające będą miały łączną pojemność około 5000 m3". Ponadto, skarżący w sposób nieuprawniony wymaga przedstawienia dodatkowych analiz awarii instalacji amoniakalnej w projekcie, łącząc to ze sposobem oddziaływania na jego nieruchomości, a także wskazuje, że z uwagi na sposób zaprojektowania zagospodarowania w zakresie rodzaju i wielkości zbiorników retencyjnych wód opadowo-roztopotwych, obawia się powodzi. W tym miejscu należy podkreślić, że obszar oddziaływania zgodnie z przepisami musi opierać się na interesie prawnym, znajdującym swoje uzasadnienie w przepisach prawa materialnego, a nie w subiektywnym poczuciu zagrożenia przez skarżącego, czy też potencjalną możliwością wystąpienia immisji. Natomiast posługiwanie się przez Wojewodę Portalem Mapowym Starostwa Powiatowego stanowi dowód na wnikliwe i skrupulatne, wszechstronne ustalenie stanu faktycznego w zakresie odległości, a więc przeprowadzenie analizy i weryfikacji prawidłowości poczynionych ustaleń. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło naruszenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pb. Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia 17 marca 2023 r. Odmawiając natomiast słuszności procesowym zarzutom skargi Sąd zauważa, że Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję w sposób dostatecznie wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy w kontekście twierdzeń strony, czemu dał wyraz w swej decyzji. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 7, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wręcz przeciwnie w zaskarżonych decyzjach zarówno Wojewoda, jak i Starosta, szczegółowo omówili przesłanki, którymi kierowali się przy załatwieniu sprawy, w tym w szczególności w zakresie oceny interesu prawnego skarżącego. Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło