II SA/Ol 577/19

Dnia 17 grudnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz O. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (tekst jednolity na dzień wydania decyzji - Dz.U. z 2018r., poz. 1382 ze zm., dalej jako: u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z urzędu, orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J. S. (dalej również jako: wymeldowany lub skarżący) z lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości O. przy ul. "[...]". W uzasadnieniu organ I instancji w sposób szczegółowy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie oraz wyjaśnił podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Podniósł, że ustalony stan faktyczny sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy potwierdzają, że wymeldowany od około 3 lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, a miejsce pobytu stałego zameldowania opuścił w sposób trwały i dobrowolny, koncentrując swoje życie w innym miejscu – najpierw na stancji z partnerką, a po jej śmierci – u swojej matki. Organ I instancji zauważył także, że opłaty związane z mieszkaniem ponosi córka wymeldowanego, będąca od dnia 17 kwietnia 2018r. - obok ojca - najemcą spornego mieszkania i która spłaciła również wcześniejsze zadłużenie oraz dba o bieżące regulowanie należności za utrzymanie mieszkania. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że ewentualne rozstrzygnięcie roszczenia o przywrócenie posiadania przez sąd cywilny na korzyść wymeldowanego może stanowić podstawę dla żądania przez niego wznowienia postępowania administracyjnego, przy czym, samo wniesienie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego niniejszego postępowania. Mając na względzie stan prawny i faktyczny ustalony w trakcie postępowania organ I instancji uznał, że została spełniona przesłanka wskazana w art. 35 ustawy o ewidencji, uzasadniająca wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu J.S. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a mianowicie - opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Wymeldowany złożył odwołanie od powyższej decyzji. Podkreślił, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje od dnia 22 grudnia 1966r., natomiast od 1983 roku jest najemcą tego mieszkania. Jednocześnie przyznał, że od dnia 24 czerwca 2015r. zamieszkał na stancji ze swoją partnerką, z którą od września 2015r. prawie codziennie przychodził do swojego mieszkania, odwiedzając córkę i wnuki. Podał, że pod koniec 2016r. stwierdził, że w przedmiotowym lokalu zostały zmienione zamki w drzwiach, zaś przebywająca w mieszkaniu córka nie chciała otworzyć mu drzwi. Po tej sytuacji w spornym lokalu był jeszcze raz i stwierdził wówczas, że z jego pokoju zniknęły meble, ubrania i różne rzeczy, które, z tego co udało mu się ustalić, zostały wyrzucone na śmietnik. Podkreślił, że nigdy nie deklarował, że do przedmiotowego lokalu nie powróci, dlatego też mając na uwadze powyższe złożył do sądu pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Wyjaśnił również, że w dniu 23 października 2017 r. zmarła jego partnerka, w związku z tym opuścił wynajmowane przez nią mieszkanie i przeniósł się do lokalu matki, w którym przebywa do chwili obecnej. Dodał, że od czerwca 2016 r. do października 2017 r. opiekował się matką przez całą dobę wraz z siostrami, ponieważ ta nie chodziła i nie mówiła. Obecnie jego matka przebywa w szpitalu, jednakże z chwilą jej powrotu do domu on nie będzie miał gdzie mieszkać. Nadmienił, że ma 65 lat i jest osobą schorowaną, a ponadto nigdy nie był karany i teraz przez taką decyzję "wyląduje na ulicy". Mając powyższe na uwadze skarżący zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie jego odwołania. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, który jest kompletny i wskazuje bezspornie, że wymeldowany ponad 4 lata temu opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały i do chwili obecnej do niego nie powrócił. Organ II instancji podkreślił, że zameldowanie nie jest źródłem powstania jakichkolwiek praw do lokalu, lecz służy wyłącznie celom ewidencyjnym, tj. rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Odnosząc się do kwestii wytoczenia przez wymeldowanego powództwa w trybie art. 344 Kodeksu cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, organ odwoławczy podniósł, że wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta, jednakże kluczowymi okolicznościami faktycznymi w sprawie o wymeldowanie, do których wyjaśnienia zobligowany jest samodzielnie organ prowadzący postępowanie, jest ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia spornego lokalu. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że strona opuściła przedmiotowy lokal i nie przebywa w nim od 2015 roku. Organ II instancji zaznaczył przy tym, że Sąd Rejonowy w L. oddalił powództwo wytoczone przez wymeldowanego i mimo, że wyrok ten jest nieprawomocny, to w żaden sposób nie podważa ustaleń dokonanych przez organ meldunkowy. Podkreślono, że do opuszczenia spornego lokalu przez wymeldowanego doszło w efekcie jego dobrowolnego działania, które nastąpiło na skutek podjęcia decyzji o wspólnym zamieszkaniu z partnerką. Ponadto w sprawie udowodnionym jest, że wymeldowany od 4 lat nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co jest okresem wystarczająco długim aby uznać, że opuszczenie to ma charakter trwały. Jednocześnie nie ujawniono okoliczności, które wskazywałyby, że ten stan rzeczy może w najbliższym czasie ulec zmianie. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez stronę w treści odwołania argumentów, organ II instancji zaznaczył, że brak meldunku nie jest tożsamy z bezdomnością. Podkreślono, że w obowiązującym stanie prawnym zameldowanie stanowi jedynie czynność rejestracyjną i służy wyłącznie potwierdzeniu faktu pobytu w danym lokalu. Ewidencja ludności jest bowiem instytucją dostarczającą właściwym organom władzy publicznej wiedzy o miejscu, w którym obywatel faktycznie przebywa. Jednocześnie zaznaczono, że postępowanie administracyjne w zakresie obowiązku meldunkowego nie ingeruje i nie rozstrzyga w zakresie spraw majątkowych stron tego postępowania, gdyż uprawnione do tego są wyłącznie sądy powszechne. Tym samym, jeżeli strony, którym przysługuje prawo do przedmiotowego lokalu, nie są w stanie porozumieć się co do sposobu korzystania ze wspólnej nieruchomości powinny wystąpić do sądu o uregulowanie tej kwestii. Jednocześnie decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie rodzi skutków nieodwracalnych. Zatem w sytuacji, gdy wymeldowany powróci do spornego lokalu z zamiarem pobytu stałego, to będzie mógł ponownie się w nim zameldować. J.S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ponawiając argumenty przedstawione w uprzednio złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że nigdy nie mówił swojej córce, że nie wróci do tego mieszkania. Tymczasem jego pokój został wyremontowany bez jego zgody, a jego rzeczy wyrzucone. Dodał, że jego córka nigdy nie starała się o mieszkanie i pracę, a on sam jest wdowcem od 20 lat i choruje na cukrzycę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że sprawy mieszkaniowe, majątkowe (spory między zwaśnionymi stronami), czy też naruszonego posiadania są to spory o charakterze cywilno-prawnym, a właściwe dla ich rozstrzygnięcia są sądy powszechne. Jednocześnie zaznaczył, że okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie dowodzą, że niezbędne do wymeldowania przesłanki zostały spełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Należy przede wszystkim wskazać, że stosownie do art. 2 u.e.l. ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych, w tym m.in. faktycznego miejsca pobytu. Zgodnie zaś z art. 33 u.e.l. obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, obowiązany jest wymeldować się. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust.1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w tym przedmiocie (art. 35 u.e.l.). Należy przy tym wyjaśnić, że w myśl art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych miejscem pobytu stałego osoby jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe, zaś zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 lutego 2014r., sygn. akt SA/Bd 1423/13, CBOSA). Tym samym, stwierdzenie, że ktoś przebywa pod konkretnym adresem z zamiarem pobytu stałego może mieć miejsce wówczas, gdy w sposób faktyczny koncentruje tam swoje życie, a po jego stronie istnieje zamiar kontynuacji takiego stanu. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem, nawet jeśli ma charakter dobrowolny i trwały, nie przesądza o trwałym charakterze pobytu. Musi być ono połączone z wolą przebywania. Jednocześnie sam zamiar stałego pobytu w oznaczonym miejscu, nie przesądza o stałym jego charakterze. Towarzyszyć musi mu przebywanie pod oznaczonym adresem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/GI 142/13, CBOSA). Zatem w sprawach o wymeldowanie z pobytu stałego rozstrzygające znaczenie ma ustalenie, że dana osoba opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, co powoduje po stronie organu obowiązek zastosowania art. 35 u.e.l. (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2019r., sygn. akt II OSK 2276/18, LEX nr 2733300). Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2019r., sygn. akt II OSK 3140/17, LEX nr 2745702). Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w powołanym przepisie, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Przy czym przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Nie można bowiem poprzestać tylko na oświadczeniach strony, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę, ale należy również zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie takie, jak sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym), potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia bądź też w sposób dorozumiany, tj. poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012r., sygn. akt II OSK 376/11, CBOSA). W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że zostały spełnione przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Nie budzi wątpliwości, że skarżący opuścił przedmiotowe mieszkanie całkowicie dobrowolnie, a jego postępowanie było spowodowane chęcią wspólnego zamieszkania z ówczesną partnerką. Okoliczności tej nie kwestionuje również skarżący. Jak wynika z akt sprawy skarżący wyprowadził się z lokalu w czerwcu 2015 roku, koncentrując swoje sprawy życiowe w innym miejscu – najpierw w mieszkaniu wynajmowanym przez jego partnerkę, a po jej śmierci – w mieszkaniu swojej matki. Tym samym, trwale i dobrowolnie opuścił miejsce dotychczasowego pobytu. Należy bowiem zauważyć, że okazjonalne odwiedzanie przez skarżącego przedmiotowego lokalu nie wyczerpuje znamion pobytu stałego. Podobnie jak pozostawienie w tym miejscu rzeczy, które nie są w istocie potrzebne w miejscu faktycznego przebywania tej osoby, nie świadczą o istnieniu związku z lokalem, zaś deklarowanie zamiaru przebywania w lokalu nie jest wystarczające dla ustalenia przesłanki trwałego i dobrowolnego jego opuszczenia, bez analizy okoliczności obiektywnie towarzyszących temu opuszczeniu. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Istotne jest zatem przebywanie w przedmiotowym lokalu, nie zaś uprawnienie do tego lokalu. Jak podnosi się w orzecznictwie ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019r., sygn. akt II OSK 988/18, LEX nr 2694078). Istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (wyrok NSA z dnia 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 745/17, LEX nr 2637584). Należy również zaznaczyć, że instytucja zameldowania nie służy ochronie interesów majątkowych skonfliktowanych stron. W sprawach meldunkowych znaczenie ma jedynie okoliczność niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Obowiązek zameldowania w żaden sposób nie wiąże się bowiem z prawem do lokalu, a służy jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a jedynie ma znaczenie jako element stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2013r., sygn. akt II OSK 2218/11, CBOSA). Tymczasem zebrany w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego materiał aktowy wskazuje jednoznacznie, że skarżący zerwał więzy z dotychczasowym miejscem pobytu stałego i skoncentrował swoje interesy zarówno osobiste, jak i majątkowe w innym miejscu. Nastąpiło to w sposób dobrowolny i trwały. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego argumentów, należy wskazać, że dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie mają znaczenia okoliczności, dotyczące jego wieku, stanu zdrowia, czy też relacji z córką, która jako najemca przedmiotowego mieszkania również ma prawo mieszkać w spornym lokalu. Jeśli zatem strony, którym przysługuje prawo do przedmiotowego lokalu nie są w stanie porozumieć się co do sposobu korzystania z tej nieruchomości, powinny wystąpić do sądu o uregulowanie tej kwestii. Postępowanie administracyjne w przedmiocie obowiązku meldunkowego nie rozstrzyga bowiem spraw majątkowych między zainteresowanymi, służy celom ewidencyjnym i stanowi jedynie poświadczenie stanu faktycznego. Reasumując, należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe i odpowiada obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa. Organy administracji w sposób prawidłowy dokonały wykładni przepisu art. 35 u.e.l., mającego zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art.8, art.11, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.