II SA/Ol 665/11

Dnia 6 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2011 roku sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu 4 maja 2011 r. K.A. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką T.W., wobec której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, oraz która wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Do wniosku załączono także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki oraz ojca J.W. Po rozpatrzeniu wniosku, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., decyzją z dnia "[...]" orzekł o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką – T.W. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 2 lit. a art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz.U. z 2009r. Nr 219, poz. 1706) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zacytowano przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyjaśniono, że wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo oraz jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, niepodejmująca innej pracy zarobkowej. Ostatni okres zatrudnienia miał miejsce w październiku 1999 r. i od tej daty strona nie miała możliwości podjęcia zatrudnienia. Stwierdzono także, iż ustalony dla T.W. znaczny stopień niepełnosprawności z dnia "[...]" nie był pierwszym orzeczeniem w sprawie, bowiem z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że leczenie T.W. rozpoczęło się już w 2005 r. Wobec powyższego bezspornym pozostaje w ocenie organu, iż K.A. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem sprawowania opieki nad matką. Ustalono także, iż osoba na którą wystąpiono o przyznanie świadczenia pozostaje w związku małżeńskim z J.W., co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, iż nie neguje faktu sprawowania przez wnioskodawczynię i jej siostrę opieki nad obojgiem chorych rodziców, jednakże jest to ich obowiązek moralny. Od decyzji tej K.A. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniła, iż w 2007 r. jej rodzice otrzymali od Wójta Gminy medal i nagrodę za długoletnie pożycie małżeńskie, a obecnie ten sam Wójt odmawia przyznania im pomocy z tego powodu, że nadal są małżeństwem. Podała, że Konstytucja RP chroni małżeństwo, rodzinę, rodzicielstwo i nie rozumie z jakiego powodu odmawia się jej świadczenia z uwagi na sprawowanie rzeczywistej opieki nad obojgiem rodziców. Oboje posiadają I grupę inwalidzką i nie są zdolni do samodzielnej egzystencji. Mama jest po amputacji obu kończyn, natomiast ojciec ma zaawansowana chorobę "[...]". Obecnie ojciec przebywa w szpitalu, gdyż złamał nogę w stawie biodrowym. Podkreśliła, że w obecnej sytuacji nie wystrasza już tylko opieka kilkugodzinna lecz musi być z nimi non stop. W tej sytuacji nie ma możliwości jakiegokolwiek zarobkowania i to nie tylko w postaci pracy na etacie lecz jakiejkolwiek pracy dorywczej w postaci zbierania truskawek, runa leśnego, czy grzybów. Chora jest sytuacja aby starzy ludzie musieli się rozwieść po to aby otrzymać pomoc państwa w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia wskazano, iż zasady i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej reguluje art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: ustawa ś.r.). Przepis ten określa pozytywne przesłanki, które muszą zostać spełnione aby przyznać wnioskowane świadczenie. W sprawie natomiast nie można przyjąć aby skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest niezbędną przesłanką do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Z art. 17 ust. 1 ustawy ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przysługującym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania i jest ono rekompensatą z powodu określonej przyczyny. Określając w ten sposób tytuł tego świadczenia ustawodawca wskazał, że omawiane świadczenie przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom pod warunkiem, że nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli zrzekają się dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w zamian za pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia muszą być zatem zdeterminowane celem jakim jest opieka nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż dla spełnienia przesłanki, wynikającej ze wskazanego wyżej przepisu, konieczne jest istnienie związku pomiędzy niepozostawaniem w zatrudnieniu lub rezygnacją z niego, a koniecznością sprawowania opieki. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż K.A. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy ś.r., gdyż nie pracuje już od 12 lat, i mając 49 lat przepracowała w swoim życiu 11 miesięcy. Nadto zawarto stwierdzenie, iż z doświadczenia Kolegium wynika, iż po dniu 1 stycznia 2010 r. zdecydowanie przybyło osób ubiegających się o to świadczenie, gdyż z tą datą jego przyznanie nie jest już uzależnione od spełnienia tzw. kryterium dochodowego. Do faktycznych rezygnacji z zatrudnienia jednak nie dochodzi, a przesłanka niepodejmowania zatrudnienia jest w większości spraw problematyczna, gdyż wynika raczej z braku możliwości zatrudnienia z uwagi na wysoki wskaźnik bezrobocia i brak kwalifikacji poszukiwanych na rynku. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o ś.r.. W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy wskazał, iż utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie brało pod uwagę przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy ś.r., tę okoliczność Kolegium pominęło w swoich rozważaniach. Na tę decyzję K.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację, która miała wpływ na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu przytoczyła argumenty, które legły u podstaw rozstrzygnięcia przez organ I instancji, jak i organu odwoławczego. Wyjaśniła, iż opiekę nad matką sprawuje od 2005 r., gdyż do czasu operacji była osobą niewidomą. Pierwszą operację oka wykonano w 2005r., II w 2006, mama ma także amputowane obie nogi – 2008 i 2010 r. Pomimo tych schorzeń mama wystąpiła dopiero w 2010 r., o zmianę stopnia niepełnosprawności, wcześniej posiadała umiarkowany stopień niepełnosprawności. Mimo znacznego pogorszenia jej stanu zdrowia nie występowała wcześniej o zmianę stopnia niepełnosprawności. Ojciec natomiast także legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od marca 2010 r. chociaż już wcześniej jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Aktualnie poza chorobą "[...]", chorobą wieńcową serca także ma złamanie kości udowej lewej. Wcześniej z uwagi na małą odległość pomiędzy jej miejscem zamieszkania a rodziców udzielała pomocy doraźnej od 2005r., natomiast obecnie gdy mama jest po amputacji obu kończyn a tata z chorobą "[...]" i innymi schorzeniami musi pomoc świadczyć całodobowo. Zakwestionowała rozumienie pojęcia rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na które powołuje się Kolegium, bowiem aktualnie nawet gdyby oferowano jej pracę, to z uwagi na sprawowaną opiekę nie mogłaby jej podjąć i to nie tylko pracy zawodowej ale jakiegokolwiek dorywczego zajęcia. Zarzuciła, iż status osoby bezrobotnej nie może jej eliminować z kręgu osób uprawnionych do świadczenia, skoro faktycznie taką pomoc świadczy rodzicom. Przywołała wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 24 września 2008r. sygn. IV SA/Wr 401/08 i NSA z dnia 24 października 2008 r. sygn. I OSK 1758/07, zgodnie z którymi fakt bycia zarejestrowaną jako bezrobotna nie pozbawia jej prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że nie kwestionuje organ tego, iż skarżąca faktycznie opiekuje się rodzicami, ani tego, że pomoc ta jest im niezbędna. Podkreślono, iż to jedynie brak spełnienia po stronie skarżącej pozytywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych - skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - spowodowało wydanie decyzji odmownej. Nadto Kolegium zwróciło uwagę, iż utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie brało pod uwagę przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 15 (chodzi zapewne o art. 17) ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające w sprawie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką T.W., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymagającą opieki osoby drugiej, pozostającą w związku małżeńskim z J.W. Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o którym stanowi art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej: ustawa ś.r., było uznanie przez organ I instancji, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) powołanej ustawy oraz brak przesłanki pozytywnej, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, natomiast w rozstrzygnięciu Kolegium ta ostatnia przesłanka była jedyną uzasadniającą odmowę świadczenia, zaś do przesłanki negatywnej organ odwoławczy zupełnie się nie odniósł wskazując jedynie, że nie brało Kolegium pod uwagę tej przesłanki. Z uwagi na charakter rozpoznawanej sprawy, w której w ocenie Sądu organy orzekające dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy ś.r. oraz w odniesieniu do organu I instancji także art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy ś. r. , a organ odwoławczy pominął tę okoliczność milczeniem, Sąd uznał za niezbędne uchylenie zarówno orzeczenia Kolegium, jak i utrzymującego nim orzeczenia organu I instancji wobec naruszenia, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy ppsa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organ I instancji dokonał niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy ś. r. na co nie zwrócił uwagi organ odwoławczy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela bowiem pogląd, przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych i zaaprobowany przez Trybunał Konstytucyjny (w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt P 38/09, OTK 2010, Nr 5, poz. 53), zgodnie z którym stosowanie do przytoczonego przepisu wyłącznie wykładni językowej jest niedopuszczalne, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z podstawowymi wartościami konstytucyjnymi, takimi jak ochrona małżeństwa i dobra rodziny (art. 18 i art. 71 Konstytucji RP) oraz równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Stosując ten przepis należy zatem przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej i systemowej przed wykładnią językową. Przy zastosowaniu zaś tych wykładni przychylić należy się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego w wyrokach z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09 i sygn. akt I OSK 723/09 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którymi "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowy sposób wymagać będą opieki osób trzecich". W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim nie może stanowić automatycznie przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej opiekunowi. Małżonek takiej osoby może być bowiem niezdolny do sprawowania nad nią opieki. Istnieją przecież takie sytuacje, gdy stan zdrowia lub wiek obojga małżonków powoduje, że nie mogą być oni już dłużej dla siebie wzajemnie wsparciem. W niniejszej sprawie, z materiału zgromadzonego przez organy administracji publicznej wynika, że J.W. (mąż matki skarżącej) legitymuje się orzeczeniem, stwierdzającym jego niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia "[...]" 2010 r. Z ustaleń organu I instancji poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego wynika ponadto, że aktualnie z uwagi na własne schorzenia tj. chorobę wieńcową serca, chorobę "[...]" oraz złamanie kości udowej lewej i w związku z brakiem możliwości samodzielnej egzystencji nie może świadczyć opieki na rzecz swojej małżonki, gdyż sam takiej opieki potrzebuje. W toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy organ I instancji powinien ocenić przedstawione okoliczności faktyczne mając na uwadze zaprezentowaną przez Sąd wyżej wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dalszej kolejności odnieść należy się do poruszonej przez organy obu instancji kwestii braku spełnienia przez skarżącą warunku, o którym stanowi art. 17 ust. 1 in fine ustawy ś.r., a mianowicie niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim. W ocenie organów orzekających w sprawie pomiędzy niepodejmowaniem pracy lub rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się odpowiednim orzeczeniem lekarskim, konieczne jest istnienie związku przyczynowego, dla którego ustalenia konieczne jest zbadanie, czy rzeczywistym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania jest konieczność sprawowania opieki, czy też powody takiego stanu rzeczy były lub są inne. Istotne są zatem okoliczności i intencje niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia. Mając też na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że w warunkach niniejszej sprawy, bezpośrednią przyczyną niepodejmowania zatrudnienia i braku aktywności zawodowej skarżącej nie jest konieczność opieki nad matką, lecz fakt braku ofert pracy i wymaganych kwalifikacji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, organ odwoławczy dokonał niewłaściwej wykładni przytoczonego przepisu. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 in fine ustawy o ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli osoba, wskazana w pkt 1-3, nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się określonym w tym przepisie orzeczeniem lekarskim. W świetle tego przepisu istotne jest zatem, aby niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej służyło opiece nad osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjalnego dochodu. Powyższe nie oznacza jednak, jak przyjmuje to organ odwoławczy, że przedmiotowe świadczenie przysługuje jedynie w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie rzeczywiście rezygnuje z pracy zarobkowej, którą aktualnie wykonuje, czy też z realnej propozycji takiej pracy, w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W świetle tego przepisu, przyjąć bowiem należy, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje generalnie osobie zdolnej do pracy zarobkowej, co oznacza, że ubiegając się o przedmiotowe świadczenie nie musi dowodzić ona, że odrzuciła konkretne oferty pracy w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. W tym też kontekście ewentualne problemy z podjęciem pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spowodowane, czy to niekorzystną sytuacją na rynku pracy, czy też jak sugeruje organ odwoławczy w stosunku do skarżącej - wysokim poziomem bezrobocia w regionie oraz znaczącym wzrostem wniosków o taką pomoc po dniu 1 stycznia 2010 r., gdy zostało zniesione kryterium dochodowe do przyznania takiego świadczenia – nie ma istotnego znaczenia dla sprawy w sytuacji, gdy osoba ta jest zdolna do pracy, a czasowo lub trwale rezygnuje z jej poszukiwania i podjęcia, w celu sprawowania opieki na osobą niepełnosprawną (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1273/10 i w Olsztynie z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 187/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro bowiem wywiązuje się ona ze swoich obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych, wobec wymagającej opieki osoby niepełnosprawnej, rezygnując w tym celu z aktywności zawodowej, to powinna otrzymać od państwa wsparcie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i w przypadku uznania, iż materiał dowodowy sprawy jest pełny rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej. W świetle powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęte zostało stosownie do art. 152 ustawy ppsa. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, bowiem strona skarżąca w związku z niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym nie poniosła takich kosztów.