II SA/Ol 955/21

Dnia 11 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2022 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Działając z upoważnienia Burmistrza (dalej jako: "organ I instancji"), odmówił przyznania D. P. (dalej jako: "skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem T. P. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że do wniosku z dnia 19 lipca 2021 r. skarżący dołączył kserokopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 stycznia 2021 zaliczającego ojca do znacznego stopnia niepełnosprawności do 31 stycznia 2023 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 grudnia 2020 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od października 2020 r., tj. 84-tego roku życia. Do protokołu skarżący oświadczył, że obecnie nie jest aktywny zawodowo. Jest zarejestrowany w PUP. Ostatnio był zatrudniony do dnia 31 stycznia 2021 r. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż T. P. jest osobą bardzo schorowaną, z trudnością porusza się po mieszkaniu, nie wychodzi samodzielnie z domu. Zamieszkuje z synem D. P. Skarżący jest osobą bezrobotną. Syn nadużywa alkoholu, a pod jego wpływem jest agresywny i wulgarny w stosunku do ojca, jak i do sąsiadów, niszczy meble i urządza awantury. Były interwencje policji. Wielokrotnie leczony odwykowo. Nałóg skarżącego doprowadził do konfliktu w rodzinie. T. P. ze względu na zły stan zdrowia wynajął osobę prywatną do pomocy, która przynosi z MOPS obiady przyznane odpłatnie, załatwia sprawy urzędowe i robi zakupy. Natomiast syn D. w okresie abstynencji alkoholowej robi drobne zakupy, większość czasu spędza poza domem. W ocenie pracownika socjalnego T. P. wymaga stałej i długotrwałej opieki drugiej osoby, jednakże syn D. nie zapewnia tej pomocy, ze względu na swój nałóg. Reasumując, organ I instancji uznał, że należy odmówić skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia, gdyż niepełnosprawność ojca powstała później niż do 25 roku życia, a przede wszystkim ze względu na zakres udzielanej ojcu przez skarżącego pomocy. W odwołaniu D. P. zarzucił, że opinia pracownika socjalnego jest nierzetelna, gdyż odwołuje się do sytuacji z przeszłości, a nie do aktualnej sytuacji. Oświadczył, że po opuszczeniu szpitala w maju tego roku utrzymuje abstynencję, podjął leczenie psychiatryczne i odwykowe. Uznał za oburzające stwierdzenia, że nie opiekuje się ojcem i większość czasu spędza poza domem, a opiekę nad ojcem sprawuje wynajęta osoba (poza przynoszeniem obiadów i przy tej okazji robienia drobnych zakupów). Stwierdził, że nie wie na jakiej podstawie została przedstawiona opinia i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w rozpatrywanej sprawie było m.in. zaistnienie przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. powstanie niepełnosprawności po 18., jak również po 25. roku życia. Kolegium wskazało, iż przy wykładni przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych należy uwzględnić fakt, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Mimo że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie została w tym zakresie zmieniona, to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest jednolite stanowisko co do tego, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16; 7 września 2016 r., sygn. akt 1 OSK 755/16, 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16; 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1512/16, 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16, CBOSA). Tym samym, brak było podstaw prawnych do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu. Organ odwoławczy podzielił natomiast ustalenia i stanowisko organu I instancji co do stwierdzenia, że skarżący nie opiekuje się ojcem. Kolegium wyjaśniło, że z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podkreślono, że zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy, niezależnie od systemu czasu pracy. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała (permanentna) i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Tym samym, związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad rodzicem, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Zatem musi mieć miejsce stała lub długotrwała opieka. Kolegium uznało, że w realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie występuje, gdyż w sposób jednoznaczny zakwestionowano fakt sprawowania jakiejkolwiek opieki przez skarżącego nad ojcem. W opinii Kolegium, wywiad środowiskowy przeprowadzony z T. P. nie pozostawia wątpliwości, że skarżący nie tylko nie opiekuje się ojcem, ale stanowi dla niego obciążenie i zagrożenie. W tych okolicznościach argumenty podniesione w odwołaniu, że skarżący utrzymuje abstynencję, a wywiad środowiskowy dotyczy przeszłości nie mają wpływu na istotę sprawy. Wywiad środowiskowy sporządzono 27 lipca 2021r., a odwołanie nosi datę 23 sierpnia 2021r. Trudno w tej sytuacji uznać, że wywiad dotyczy odległej przeszłości i jest nieaktualny. Tym bardziej, że organ I instancji przesyłając do Kolegium akta sprawy i odnosząc się do argumentów odwołania podtrzymał swoje ustalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości i ponowne, rzetelne, zgodne z przepisami rozpatrzenie jego sprawy, zgodnie z aktualnym stanem faktycznym, przez innych obiektywnych pracowników MOPS. Skarżący zarzucił, że decyzje wydane zostały na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego nierzetelnie, zawierającego nieprawdziwe lub nieodnoszące się do aktualnej sytuacji informacje. Podniósł, że w lipcu 2021 r. stan zdrowia ojca bardzo się pogorszył i wymaga on stałej opieki. Dlatego złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. W dniu 27 lipca 2021 r., w czasie gdy wyszedł zrobić zakupy, odwiedził ojca pracownik socjalny MOPS K. S. Spytała ojca tylko jak się czuje i dała mu do podpisania jakiś dokument in blanco. Nie zadała mu żadnych pytań o aktualną sytuację w domu, zachowanie skarżącego ani sprawowaną nad ojcem opiekę. Zaprzeczyła przy tym jakoby jej wizyta miała związek ze złożonym przez skarżącego wnioskiem i podała, że nie zajmuje się tą sprawą. Skarżący powtórzył, że wywiad środowiskowy odnosi się w większości do sytuacji z przeszłości, a w sprawie aktualnej sytuacji zawiera informacje nieprawdziwe, jakoby większość czasu spędzał poza domem, a opiekę nad ojcem sprawuje wynajęta osoba. W związku z powyższym, czynności wykonanych przez pracownika socjalnego nie można nazwać prawidłowo sporządzonym wywiadem środowiskowych, gdyż złamane zostały przepisy prawa - rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1788) i ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769) - art. 107 p. 1b., p. 5e., p. 5g. oraz art. 270 § 1 kk. Skarżący stwierdził, że po złożeniu skargi do organu I instancji, został poinformowany, że SKO zleci ponowne zbadanie sprawy, co nie nastąpiło i powołano się tylko na kwestionowany wywiad. Oświadczył, że od kilku miesięcy regularnie odwiedza ich dzielnicowy KPP st. sierż. W. J., który nie zgłasza zastrzeżeń do zachowania skarżącego i wyraził gotowość wydania opinii w tej sprawie na wniosek Sądu lub MOPS. Do skargi skarżący dołączył wydrukowane oświadczenie, podpisane przez ojca. Według tego oświadczenia wywiad środowiskowy trwał może 5 minut, pracownik socjalny dał T. P. do podpisania pustą kartkę i wyszedł. Zgodnie z oświadczeniem nie jest prawdą, że syn nie zajmuje się ojcem tylko inna osoba. Kobieta ta przynosi tylko obiady z MOPS. Nie zajmuje się niepełnosprawnym ani nie wykonuje prac domowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W wykonaniu wezwania Sądu, skarżący i organ wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 p.p.s.a. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, nie może powodować odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego moment powstania niepełnosprawności - po ukończeniu 18. lub 25. roku życia przez osobę wymagającą opieki, jeżeli wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111) nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia. Zasadnie jako podstawę prawną odmowy przyznania świadczenia wskazano art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym unormowaniem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis ten określa przesłanki, których łączne spełnienie warunkuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zostało pozostawione uznaniu organów orzekających. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Prawidłowe rozumienie treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to pomoc finansowa Państwa rodzinom dotkniętym niepełnosprawnością i stanowi rekompensatę za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, żeby opiekować się osobą niepełnosprawną. Z oczywistych względów opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej. Dla spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 zasadnicze znaczenie ma faktyczne sprawowanie opieki w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności i pozostająca z tą opieką w związku przyczynowo – skutkowym rezygnacja bądź niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długotrwałej i osobiście świadczonej opieki. Żaden przepis nie wyklucza korzystania przez opiekuna z okazjonalnej pomocy. Jednak zakres czynności rzeczywiście świadczonych przez opiekuna na rzecz osoby niepełnosprawnej musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zaznaczyć należy, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy w celu sprawowania opieki. Przyjmuje się, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w formach określonych w art. 3 pkt 22 u.ś.r. i zrezygnowała z niej bądź też mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta w celu sprawowania opieki. Dla ustalenia niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki wystarczające jest stwierdzenie, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, nie ma przeszkód faktycznych ani prawnych do podjęcia przez niego zatrudnienia i sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym wymagającym stałej lub długotrwałej pomocy w zakresie obiektywnie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak np: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13; z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 231/18, z 7 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 265/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Nie chodzi tu o ocenę charakteru sprawowanej opieki, ale ustalenie częstotliwości świadczonej pomocy. Nie jest właściwa ocena, czy zakres opieki wykracza poza zwykłe warunki w jakich żyją rodziny, które nie muszą się zmagać z niepełnosprawnością członków rodziny. Dokonywanie takich porównań prowadzi w istocie do podważenia uznania, że osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga stałej lub długotrwałej opieki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19 (dostępny w CBOSA) wyjaśnił, że treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. NSA wskazał, że nie można wymagać wspólnego zamieszkiwania opiekuna z osobą wymagającą opieki ani też sprawowania opieki nieustannie przez cały dzień i w tym sensie "całodobowo". Dana osoba ze względu na swój stan zdrowia może wymagać stałej ("już na zawsze") lub długotrwałej (przez okres powyżej 12 miesięcy – § 29 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) opieki lub pomocy. Wobec tego "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Należy przez to rozumieć, że skoro ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej lub długotrwałej opieki to rozważeniu przez organy może podlegać tylko czy wnioskodawca tę opiekę zapewnia w wymiarze uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia. W warunkach rozpoznawanej sprawy ustalone zostało na podstawie wywiadu środowiskowego, udokumentowanego protokołem, sporządzonym przez uprawnionego pracownika socjalnego, w wymaganej formie, a więc stanowiącym dokument urzędowy, a tym samym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), że skarżący nie opiekuje się ojcem, większość czasu spędza poza domem, jest nałogowym alkoholikiem. Pod wpływem alkoholu wszczyna awantury, jest agresywny i wulgarny w stosunku do ojca i sąsiadów. W okresie abstynencji robi drobne zakupy. T.P. potwierdził prawdziwość ustaleń wywiadu własnoręcznym podpisem. Nie można uznać za wiarygodne twierdzenia zawartego w oświadczeniu załączonym do skargi, podpisanym również przez ojca skarżącego, że w czasie wywiadu podpisał pustą kartkę. Podpis jego widnieje na sformalizowanym druku protokołu, zawierającym wydrukowane standardowo treści. Nie mogła to być więc pusta kartka. Nie można też uznać gołosłownego podważania rzetelności pracownika socjalnego i zarzucania mu podawania nieprawdy. Ustalenia wywiadu są w dużej mierze spójne z wyjaśnieniami skarżącego. W odwołaniu skarżący oświadczył, że od maja 2021 r. utrzymuje abstynencję i podjął leczenie. Przekonywał, że sytuacje opisane w wywiadzie dotyczą przeszłości. Nie ma jednak w sprawie żadnych dowodów potwierdzających zmianę postepowania skarżącego. W zawiadomieniu z dnia 28 lipca 2021 r., którego odbiór skarżący potwierdził w dniu 2 sierpnia 2021 r., organ I instancji poinformował skarżącego przed wydaniem decyzji o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Organ I instancji zasygnalizował też wówczas, stosownie do art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, że zakres sprawowanej opieki nad ojcem pozwala skarżącemu na podjęcie zatrudnienia. Wskazano, że strona może przedłożyć dodatkowe dowody. Skarżący nie skorzystał z tych uprawnień. W takiej sytuacji należało uznać protokół z wywiadu za pełnoprawny dowód w sprawie. Ponieważ jest to dokument urzędowy i stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, to podważenie jego ustaleń wymagało przedstawienia przez stronę konkretnych dowodów (art. 76 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organy orzekające nie miały obowiązku poszukiwania takich dowodów z urzędu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym konsekwentnie podkreśla się, że strona, która z danych faktów zamierza wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne, zobowiązana jest wskazać organowi te fakty i przedstawić dowody, które mogą potwierdzić jej stanowisko (por. wyrok NSA z 15 listopada 2000 r., sygn. akt III SA/2431/99, publ. w CBOSA). Jakkolwiek organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to jednak strona postępowania nie może czuć się zwolniona od współdziałania z organem w realizacji tego obowiązku. W wyroku z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2123/16 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, statuujący zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej, stanowi, że zebranie materiału dowodowego sprawy następuje zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. W ten sposób wyraźnie zwrócono uwagę na obowiązek strony współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W sytuacji, gdy dany środek dowodowy służący do ustalenia konkretnej okoliczności faktycznej, z istnienia której strona wywodzi dla siebie skutki prawne, nie znajduje się w posiadaniu organu, to wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu prowadzącego postępowanie ogranicza się do konieczności poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia posiadanych dowodów. W wyroku z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2859/16 (dostępnym w CBOSA) NSA także wskazał, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale obarcza także stronę, która w swym własnym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać należytą dbałość o przedstawienie odpowiednich i przekonujących środków dowodowych. Tego zaś w niniejszej sprawie skarżący zaniechał. Jeżeli skarżący był przekonany, że dzielnicowy może potwierdzić zmianę jego postępowania i sprawowanie opieki nad ojcem, to powinien wnioskować o jego przesłuchanie w toku postępowania administracyjnego lub załączyć jego oświadczenie. Sąd nie ma podstaw do zwracania się o opinię do dzielnicowego, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Taki dokument musi być Sądowi przedłożony, co nie zostało uczynione przez skarżącego. Przez to ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie wywołuje wątpliwości co do ustaleń faktycznych. Zauważyć można dodatkowo, że skarżący potwierdził w odwołaniu, że jest aktualne ustalenie co do osoby, którą wynajął ojciec do przynoszenia obiadów i osoba ta robi drobne zakupy. Jeżeli rzeczywiście skarżący zmieniłby swoje postępowanie i ojciec ufał skarżącemu, to nie byłoby potrzeby korzystania przy takich zwykłych czynnościach z usług osób obcych. W konsekwencji należy uznać, że organy dokonały prawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych i zasadnie przyjęły, że zakres faktycznie świadczonej przez skarżącego opieki nie wypełnia dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.