I SA/Op 148/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 12 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego w związku z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 12 lutego 2016r., wydaną w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego, R. M. dalej określany jako: (skarżący, strona) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący wyraził obawę utraty dalszych środków pieniężnych związanych z realizacją prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak podniesiono we wniosku, w wyniku wadliwego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 2 grudnia 2015r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności przedmiotowej decyzji doszło do wszczęcia egzekucji, która do dnia dzisiejszego nie została prawomocnie zakończona, pomimo, że należność główna została już ściągnięta. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, w wyniku rozpatrzenia zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Jak podkreślono, w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego strony, skarżący uregulował ciążącą na nim zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego. Ostatecznie wyegzekwowane zostały kwoty stanowiące należność główną, odsetki oraz koszty egzekucyjne, przez co podstawa do wstrzymania wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia przestała istnieć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powołana jako: [P.p.s.a]., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to strona zobowiązana jest do przedstawienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku, zaś w razie gdy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w sposób niewątpliwy wynika z całości okoliczności sprawy, Sąd powinien te okoliczności wziąć pod uwagę z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2008r., sygn. akt I OZ 181/08). Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów, pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, postanowienie z dnia 18.03.2010 r., sygn. akt II FSK 502/09). W postanowieniu z 29 maja 2009 r. o sygn. I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. W ocenie Sądu, skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu nie uprawdopodobnił i nie wykazał zaistnienia przesłanek wynikających z powołanego wyżej art. 61 § 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał jedynie na fakt prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, które jego zdaniem wszczęte na podstawie wadliwie wystawionego tytułu egzekucyjnego do dnia dzisiejszego nie zostało prawomocnie zakończone, pomimo iż należność główna została już ściągnięta. Skarżący wyraził również obawę przed skutkami pozbawienia go dalszych środków pieniężnych poprzez ewentualne ich egzekwowanie. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zarówno akta administracyjne jak i sądowe nie przybliżają okoliczności faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej strony oraz jej zdolności płatniczych. Zdaniem Sądu, sformułowane w uzasadnieniu skargi zarzuty o charakterze merytorycznym przeciwko zaskarżonej decyzji oraz argumenty mające potwierdzić ich zasadność nie stanowią dostatecznych przesłanek do uznania, że skarżący zasługuje na szczególną ochronę prawną przed negatywnymi dla niego konsekwencjami, jakie może spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie zostały one wymienione w art. 61 § 3 P.p.s.a., stanowiącym zamknięty katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, natomiast Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania, na tym etapie postępowania nie ma kompetencji do ich oceny. Zauważyć należy, że niezgodność danego aktu z prawem, która będzie przedmiotem oceny Sądu w toku rozprawy i ochrona tymczasowa, wynikająca z art. 61 P.p.s.a., to dwie różne kwestie. O ile bowiem pierwsza z nich (kontrola legalności aktu) jest celem postępowania sądowoadministracyjnego, to druga - jako poprzedzająca merytoryczne rozstrzygnięcie sądu - ma odmienną funkcję. Oparcie zatem wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności danego aktu z prawem, niweczyłoby sądową kontrolę legalności zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005r., sygn. akt II OZ 184/05). Wyjaśniając motywy odmowy wskazać należy, że wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter szczególny i nie może mieć zastosowania, co już podkreślono, w każdej sprawie, w której zapłata zobowiązania podatkowego może rodzić trudności dla podatnika. Trudności te nie mogą wynikać jedynie z przekonania strony skarżącej o ich istnieniu. Niewątpliwie przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, na którą wskazuje skarżący, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wskazać jednakże należy, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i umknąć uwadze nie może, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Tak więc rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. Niezależnie od powyższego, jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt I GZ 380/13, istota ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprowadza się do tego, by do czasu rozpoznania skargi przez sąd strona skarżąca nie musiała wykonywać obowiązku nałożonego na nią w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Instytucja ta ma zapobiec wystąpieniu po stronie skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jakie wystąpiłyby, gdyby zaskarżona decyzja została wykonana. Argumentem przemawiającym za uwzględnieniem wniosku i zastosowaniem tymczasowej ochrony nie może być zatem sytuacja zajęcia egzekucyjnego, którym objęty został rachunek bankowy skarżącego. Zauważyć należy, że wobec zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego strony, o którym skarżący został prawidłowo powiadomiony w piśmie z dnia 21 grudnia 2015r. wyegzekwowana została należność główna wraz z odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Powyższe oznacza, że zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem decyzji określającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. z tytułu odpłatnego zbycia lokalu mieszkalnego zostało wykonane. Natomiast dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji decydujące znaczenie ma ocena aktualnego stanu faktycznego, a nie ewentualnych możliwych zagrożeń, jakie mogą się pojawić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Wskazać raz jeszcze należy, że rodzaj obowiązku objętego zaskarżoną decyzją nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.