I SA/Op 212/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dnia 10 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 31 października 2016 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do czerwca i od września do grudnia 2011 r. w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 31 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do czerwca i od września do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej w dniu 15 stycznia 2017 r. (data wpływu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu) z dnia 31 października 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do czerwca i od września do grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, powołując jako podstawę prawną przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej określana jako "P.p.s.a.". Uzasadniając wniosek pełnomocnik podał, że w stosunku do skarżącego zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku natychmiastowego wykonania kwestionowanej decyzji organu II instancji, w związku z którym dojdzie do powstania u podatnika takiej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego. Wyjaśnił, że taki sposób rozumienia wskazanych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wynika z postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki, powodujące trwałą zmianę rzeczywistości, biorą się ze znacznej wysokości zobowiązania określonego zaskarżoną decyzją wraz z odsetkami za zwłokę, a dodatkowo w odniesieniu do podatnika następstwa te będą miały charakter szczególny, bowiem mogą spowodować konieczność zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej stanowiącej dla niego jedyne źródło dochodu. Określona decyzją kwota (ponad 65.000 zł) jest dla strony znaczna, co wyklucza możliwość jednorazowej spłaty; nie ma ona też możliwości uzyskania kredytu w tej wysokości. Ewentualne rozłożenie tej kwoty na raty nie jest pewne. Z kolei wstrzymanie wykonania decyzji umożliwiłoby podatnikowi podjęcie działań nakierowanych na zgromadzenie majątku o takiej wartości, który umożliwiłby rozłożenie jej na raty, jeśli zaszłaby konieczność realizacji zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (w przypadku nieuwzględnienia skargi). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy nie zajął stanowiska w przedmiocie ww. wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do treści art. 61 § 3 tej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (z wyjątkiem i zastrzeżeniem niemającym w tej sprawie zastosowania). Zatem wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym między innymi w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia), opisane w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki wstrzymania wykonania decyzji (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków) rozumiane są jako powstanie tego rodzaju szkody majątkowej lub niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., II GZ 770/15). Wskazać w związku z tym należy, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło Równocześnie brzmienie art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazuje, że to strona jest zobowiązana skonkretyzować we wniosku rodzaj grożącej jej szkody czy też nieodwracalnych skutków na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w ww. przepisie. Oznacza to, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu spoczywa na wnioskodawcy. Składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, ma on zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających na ustalenie, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., II FZ 585/06). Strona winna wyjaśnić, na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., a to powinno znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Tym samym winna ona dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych powstałych w związku z ewentualną egzekucją zaskarżonego aktu (por. postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GZ 761/16). W orzecznictwie wskazuje się także, iż brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. postanowienia NSA z dnia: 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 i z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Zatem podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Odnosząc powyższe do stanu tej sprawy należy wskazać, że skarżący działający przez ustanowionego pełnomocnika przytoczył bardzo ogólnikowe okoliczności przemawiające, jego zdaniem, za uwzględnieniem wniosku i wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Powołał się bowiem na przesłankę niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w jego majątku, do czego miałoby dojść wskutek naruszenia płynności finansowej prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa, z zakończeniem działalności gospodarczej włącznie. Jednakże, co dla rozpoznania złożonego wniosku jest istotne, skarżący nie tylko nie wykazał zgłoszonych we wniosku twierdzeń jakimikolwiek dokumentami, ale nawet nie przedstawił żadnej szczegółowej argumentacji potwierdzającej podnoszone we wniosku okoliczności. Uzasadnienie wniosku ogranicza się do przytoczenia ogólnych tez, stanowiących wynikający z orzecznictwa sądowoadministracyjnego sposób rozumienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wskazać zatem trzeba, że wbrew stanowisku pełnomocnika faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, co do zasady nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Ograniczanie się do wskazania na kwotę należności określonych zaskarżoną decyzją (ponad 68.000 zł) z równoczesnym wskazaniem, że dla podatnika jest to kwota znaczna, w żadnym stopniu nie poddaje się weryfikacji Sądu. Nie wiadomo bowiem, jaki jest stan majątkowy skarżącego, wysokość uzyskiwanych dochodów, koszty utrzymania, ewentualne zadłużenie, sytuacja rodzinna. Do wniosku nie tylko nie dołączono jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zaprezentowane twierdzenia (wyciągi z kont bankowych, deklaracje VAT-7, dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, etc.), ale nawet nie przedstawiono jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie. Biorąc więc pod uwagę to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy, stwierdzić trzeba, że powinien on wskazać konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do niego wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przy czym, jak wyżej wskazano, same twierdzenia nie są wystarczające i muszą być poparte odpowiednimi dokumentami. W przeciwnym razie Sąd pozbawiony jest możliwości oceny wystąpienia wskazywanych przez stronę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, co miało miejsce w tej sprawie. Z przedstawionych powyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. wniosek oddalił.