I SA/Op 47/17
WyrokWSA w Opolu2017-10-11
Skład orzekający: Marta Wojciechowska, Krzysztof Bogusz, Grzegorz Gocki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty i budynki będące w posiadaniu przedsiębiorcy, który jest tylko jednym ze współwłaścicieli, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek dla działalności gospodarczej, jeśli nie są faktycznie wykorzystywane do tej działalności?Ratio decidendi
Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę nieruchomości, nawet jeśli jest on tylko współwłaścicielem, nie przesądza o tym, że nieruchomość jest związana z działalnością gospodarczą i podlega opodatkowaniu wyższymi stawkami. Kluczowe jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej lub możliwość jej wykorzystania w tym celu, a nie tylko formalny status posiadacza jako przedsiębiorcy. W przypadku braku takiego związku, nieruchomości należy traktować jako należące do majątku osobistego.Stan faktyczny
Skarżący zakwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu ustalającą im zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2012 r. w wysokości 4.705 zł. Spór dotyczył opodatkowania nieruchomości, które skarżący nabyli od gminy, a jeden ze współwłaścicieli prowadzi działalność gospodarczą. Organy podatkowe początkowo opodatkowały nieruchomości stawkami dla działalności gospodarczej, jednak po uchyleniu decyzji przez NSA i WSA, Kolegium zmieniło stanowisko, uznając, że nieruchomości nie są faktycznie związane z działalnością gospodarczą i opodatkowało je niższymi stawkami. Skarżący zarzucali m.in. błędne ustalenie charakteru gruntów i budynków oraz oparcie się na wadliwych danych z ewidencji gruntów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grzegorz Gocki (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi E. Ś. i S. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez S. i E. Ś. (dalej wskazywanych również jako: podatnicy, strony, skarżący) stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 marca 2016 r., mocą której organ, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) - /dalej O.p./, uchylił w całości decyzję Burmistrza Namysłowa z 15 czerwca 2012 r., nr [...], ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2012 w wysokości 7.053 zł i orzekając co do istoty ustalił zobowiązanie podatkowe w wysokości 4.705 zł.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 21.10.1999 r. E. i S.Ś nabyli od Gminy Namysłów w drodze umów kupna - sprzedaży nieruchomość zlokalizowaną w [...], przy ul. [...] [...], składającą się z działek: nr a obszaru 0,1499 ha, niezabudowaną, przeznaczoną pod budownictwo przemysłowe; nr b obszaru 0,0737ha, zabudowaną budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym, o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz nr c obszaru 0,3393 ha, zabudowaną budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym, o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej [...] m2.
Po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego postanowieniem z dnia 2 lutego 2012 r. Burmistrz Namysłowa, decyzją z dnia 15 czerwca 2012 r., ustalił małżonkom E. i S.Ś zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2012 w wysokości 7.053 zł. Do opodatkowania przyjął: budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej [...] m², budynki pozostałe niewykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych o pow. użytkowej [...] m², grunty pozostałe o powierzchni [...] m² tj. działka pod budynkiem mieszkalnym oraz grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni [...] m².
W uzasadnieniu organ I instancji opisał zgromadzony w aktach materiał dowodowy oraz podejmowane w toku postępowania czynności, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że podstawą wymiaru są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tymi danymi organ przyjął, że na działce nr b znajdują się dwa budynki mieszkalne, a na działce nr c budynek niemieszkalny. Z kolei dane dotyczące gruntów wynikały bezpośrednio z ewidencji gruntów, gdzie działkę nr b o powierzchni 0,0737 ha, oznaczono jako tereny mieszkaniowe (B), działkę nr a o powierzchni 0,1499 ha, oznaczono jak zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp) a nr c o powierzchni 0,3393 ha oznaczono jako inne tereny zabudowane (Bi). Z uwagi na rozbieżne informacje dotyczące powierzchni użytkowej budynków podatników Burmistrz przyjął dane wynikające z protokołu kontroli przeprowadzonej u podatników w dniu 17.07.2003 r., których prawidłowości uczestniczący w oględzinach S.Ś. nie kwestionował. Pomiary powierzchni budynków wykonywane były zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Z materiału dowodowego wynikało, że małżonkowie Ś. nie występowali o pozwolenie na przebudowę budynków lub ich części, co pozwalało na przyjęcie ustaleń dokonanych w trakcie oględzin w 2003 r. w zakresie powierzchni użytkowej budynków za podstawę opodatkowania tych budynków w 2012 r. Zastosowano stawki podatkowe zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 lit a i e Uchwały Nr X/104/11 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Opolskiego z 2011 r., Nr 143, poz. 1802).
Z pisma Starostwa Powiatowego w Namysłowie z dnia 3 kwietnia 2012 r. wynikało, że strony nie zwracały się o zmianę sposobu użytkowania budynków, nie wydawano również postanowienia dotyczącego obowiązku usunięcia nieprawidłowości. Wskazano, że strony zgłosiły w dniu 03.01.2012 r. rozbiórkę budynku położonego na działce c w [...] ul. [...] [...], określając termin jej rozpoczęcia na dzień 4 lutego 2012 r. Organ nie posiadał informacji o rozbiórce obiektu.
Z kolei z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie Namysłowskim z dnia 9 marca 2012 r. wynikało, że organ ten od 2006 r. nie prowadził żadnych działań w sprawie stanu technicznego budynku barakowego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...] na działce c, będącego własnością podatników. Organ nadzoru budowlanego nie posiadał informacji na temat robót budowlanych przeprowadzanych w wyżej wymienionym obiekcie. Do pisma była załączona kopia pisma z dnia 20 marca 2007 r., z którego wynikało, że organ nadzoru budowlanego w dniach 9 maja 2003 r. i 9 czerwca 2006 r. przeprowadził kontrole budynku barakowego i stwierdził, że budynek barakowy jest nieużytkowany, stan techniczny obiektu jako nadający się do kapitalnego remontu . Z pisma wynikało ponadto, że określony stan techniczny przedmiotowego budynku barakowego, stwierdzony podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2006 r., nie uległ poprawie. W czasie dokonywania przedmiotowych ustaleń organ nadzoru budowlanego również nie posiadał informacji na temat prowadzenia robót budowlanych w obiekcie.
Ze zgłoszenia z dnia 3.01.2012, o którym była mowa wyżej wynikało, że roboty rozbiórkowe całego budynku zostaną dokonane systemem gospodarczym przez właściciela budynku z terminem rozpoczęcia rozbiórki z dniem 4 lutego 2012 r. Powyższego faktu podatnicy nie zgłosili do organu podatkowego, nie zgłosili również tego, czy dokonali rozbiórki tego budynku.
Ze względu na konieczność wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z istnieniem budynku niemieszkalnego - barakowego, parterowego, niepodpiwniczonego o konstrukcji drewnianej o powierzchni użytkowej [...] m² organ postanowił o przeprowadzeniu w dniu 14 maja 2012 r. dowodu z oględzin tej nieruchomości.
Na ich podstawie stwierdzono, że na działce nr c k.m. [...] nadal stoi budynek barakowy, parterowy, niepodpiwniczony o konstrukcji drewnianej, który nie został rozebrany, rozbiórki budynku nie przeprowadzono w żadnej części tego budynku. Strony, pomimo prawidłowego zawiadomienia o tej czynności dowodowej, nie wzięły udziału w oględzinach.
W toku postępowania organ podatkowy ustalił ponadto, że S.Ś. w 2012 r. prowadził działalność gospodarczą p.n A. Z ostatniej informacji E. Ś. w sprawie podatku od nieruchomości na 2008 r. sporządzonej dnia 02.04.2009 r. wynikało, że na działkach nr b, nr a i nr c położonych w [...] przy ul. [...] znajdują się budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej [...] m², a na nieruchomościach nie jest prowadzona żadna działalność gospodarcza. W informacji tej brak było podstaw opodatkowania w zakresie gruntów posiadanych przez podatników oraz powierzchni użytkowej budynków niemieszkalnych.
Organ przytoczył przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej jako: [u.p.o.l.] określające przedmiot, podmiot i podstawę opodatkowania gruntów i budynków. Wskazując na brzmienie art. 1a ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy definiującego grunty i budynki oraz budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej stwierdził, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynków, budowli bądź gruntów (z wyjątkami przewidzianymi w ustawie) skutkuje uznaniem ich za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chociaż przedsiębiorca był tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania i niezależnie od tego, czy któryś z posiadanych przez przedsiębiorcę obiektów jest w danym momencie faktycznie wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając na względzie powyższe regulacje Burmistrz Namysłowa, decyzją z dnia 15 czerwca 2012 r. ustalił podatnikom zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 7.053 zł.
Od powyższej decyzji E. i S.Ś wnieśli odwołanie, w którym zarzucili naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i c , art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 217 i art. 2 Konstytucji i naruszenie art. 122 i art. 191 O.p. poprzez błędne ustalenia stanu faktycznego i uznanie sprawy za wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. Podatnicy wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. na łączną kwotę 2.129,32 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 11 grudnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Namysłowa.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ, po przytoczeniu przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, tj: art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 4, art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l. - w brzmieniu obowiązującym w 2012r. – wskazał, że iż małżonkowie Ś. w okresie objętym zaskarżoną decyzją byli posiadaczami nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] (działki nr b, a i c), a przy tym S.Ś. jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą od 15.06.1994r. pod firmą A, przez co posiada status przedsiębiorcy. W świetle brzmienia art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., dla opodatkowania nieruchomości stawką przewidzianą dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie ma znaczenia miejsce wykonywania tej działalności oraz to, czy dana nieruchomość została zakupiona przez podatników na cele prowadzonej przez S. Ś. działalności gospodarczej. Nieistotne jest również, że jeden ze współwłaścicieli nieruchomości nie prowadzi działalności gospodarczej oraz objęcie nieruchomości wspólnością majątkową małżonków. Natomiast w myśl omawianego przepisu istotną okolicznością mającą wpływ na sposób opodatkowania nieruchomości będących w posiadaniu przedsiębiorcy jest charakter przedmiotowych nieruchomości, a zwłaszcza to, czy posiadane przez podatników nieruchomości mają charakter mieszkalny. Wszystkie bowiem nieruchomości, za wyjątkiem budynków mieszkalnych i zajętych pod nie gruntów oraz gruntów pod jeziorami i zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrownie wodne, podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, a będące w posiadaniu przedsiębiorcy, zgodnie z wyżej powołanym przepisem, winny być traktowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powyższa zasada ma zastosowanie także w sytuacji, gdy przedsiębiorcą pozostaje tylko jeden ze współwłaścicieli nieruchomości.
Natomiast odnośnie przyjętej przez organ I instancji klasyfikacji gruntów i budynków dla celów podatkowych decydujące znaczenie miał wpis w ewidencji gruntów i budynków, co wynika z art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240 poz. 2027 ze zm.) i stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący wnieśli o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także wszystkich decyzji i postanowień wydanych przez organ I i II instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Ponadto zwrócili się o ustalenie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 na łączną kwotę 2.129,32 zł, według rozliczenia wskazanego w skardze. W uzasadnieniu skarżący zarzucili organom błędne uznanie, że przedmiotowe nieruchomości, należące do ich majątku wspólnego i zakupione z dorobku małżonków, są w posiadaniu przedsiębiorcy S. Ś.
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu skargę oddalił.
W uzasadnieniu wskazał w pierwszej kolejności, że stan faktyczny został ustalony z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawę wyjaśniono w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi wskazujących na naruszenie prawa materialnego. W tym zakresie stwierdził, że organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. uznając, że co do zasady sam fakt posiadania gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, przesądza o uznaniu, że te przedmioty opodatkowania są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dla celów tego podatku nie ma też znaczenia, czy nieruchomość jest faktycznie w danym okresie czasu wykorzystywana do celów prowadzenia działalności gospodarczej, a jeżeli tak, to jak intensywnie. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nie ma też znaczenia cel nabycia nieruchomości, pochodzenie środków na jej zakup, fakt, czy nieruchomość wchodzi w skład przedsiębiorstwa. Podobnie nie miały na to wpływu również umowy zawarte pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. Sąd I instancji wskazał, że zasada opodatkowania podwyższoną stawką wszystkich nieruchomości znajdujących się w posiadaniu przedsiębiorcy ulega wyłączeniu w stosunku do budynków mieszkalnych, którym wraz ze związanymi z nimi gruntem nie przypisuje się związku z działalnością gospodarczą. Budynek taki jest obciążony stawkami właściwymi dla budynków mieszkalnych, a grunt według stawek właściwych dla gruntów pozostałych.
Biorąc powyższe pod uwagę, słusznie organ II instancji w pierwszej kolejności poddał ocenie, czy posiadane przez podatników nieruchomości mają charakter mieszkalny. W ocenie organu taki charakter ma budynek położony w [...] na działce nr b, nie ma go natomiast budynek położony na działce nr c. Zdaniem Sądu, w tym zakresie organ prawidłowo poczynił swoje ustalania na podstawie danych ujawnionych w ewidencji budynków i lokali stosownie do art. 21 ust. 1 P.g.k. Sąd zauważył, że dane z ewidencji gruntów były także podstawą do zakwalifikowania posiadanych przez skarżących działek gruntu. Z ewidencji tej wynikało, że skarżący posiadali grunty działek nr b, a i c stanowiące odpowiednio: tereny mieszkaniowe, zurbanizowane tereny niezabudowane i inne tereny zabudowane. W świetle powyższego zasadnie przyjęto, że grunt działki nr b ma charakter mieszkalny, bowiem związany był w 2012 r. z budynkiem mieszkalnym. Natomiast gruntom pozostałych działek: nr a – zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp) i c – inne tereny zabudowane (Bi), niezwiązanych z budynkami mieszkalnymi, nie można przypisać charakteru mieszkalnego (posadowiony na działce nr c ma charakter niemieszkalny – tzw. budynek barakowy). Prawidłowo zatem organ podatkowy opodatkował sporną nieruchomość, jak wskazano powyżej, stosując w odniesieniu do "baraku" stawki jak dla budynków pozostałych, wobec uznania, na podstawie materiału dowodowego, iż budynek ten nie jest wykorzystywany do działalności gospodarczej ze względów technicznych.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organ podatkowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a prowadząc postępowanie nie naruszył zasad postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie podjętego rozstrzygnięcia, w tym wskazanych w skardze przepisów u.p.o.l. oraz Ordynacji podatkowej.
Od powyższego wyroku skarżący złożyli skargę kasacyjną, w której zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 ust. 7 u.p.o.l i art. 120 O.p., poprzez niewydanie decyzji podatkowej dotyczącej roku 2012 r. w roku 2012; art. 6 ust. 7 u.p.o.l., art. 21 § 1 ust. 2 i art. 47 § 2 i 4, art. 120 O.p. poprzez niedoręczenie decyzji na czternaście dni przed upływem terminu płatności pierwszej raty podatku; art. 6 ust. 7 u.p.o.l., art. 21 § 1 ust. 2 i art. 47 § 2 i 4, art. 120, art. 121 O.p., poprzez nieustalenie zobowiązania podatkowego na 2012 r. w danym roku podatkowym, co spowodowało wygaśniecie obowiązku podatkowego; art. 6 ust. 7 u.p.o.l., art. 47 § 2, art.120, art. 121, art. 122, art. 125, art. 212, art. 247 § 3, 6, 7 O.p., poprzez wszczęcie jednym postanowieniem postępowania; art. 6 ust. 7 u.p.o.l. w zw. z art. 140 § 1 i art. 92 § 3, art. 120, art. 121, art. 247 § 1 pkt 2, 3, 6, 7 O.p. poprzez uchybienie obowiązkowi wydania decyzji podatkowej na 2012 r. w roku 2012, mimo że od 2005 r. zakres podmiotowy ani przedmiotowy w stosunku do nieruchomości zakupionych w 1999 r. nie uległ zmianie; art. 133 § 3 O.p. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 4 u.p.o.l., poprzez uznanie skarżących za właścicieli nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.; art. 133 § 3 O.p., poprzez uznanie skarżących za posiadaczy nieruchomości bez wskazania podstawy prawnej i poprzez uznanie, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest przedsiębiorca S.Ś., uznając go za posiadacza nieruchomości, a nieruchomości będące w jego posiadaniu oraz w posiadaniu jednego ze współwłaścicieli za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą; art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 O.p. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego budynku niemieszkalnego na działce c; art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 194 § 1 O.p., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego gruntu na działce nr c i a. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucili zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez jego błędne zastosowanie, ponieważ przedsiębiorca S.Ś. nie jest właścicielem budynków, budowli bądź gruntów oraz poprzez nierozróżnienie pojęć "własność", "posiadanie,", "współwłasność"; art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i c w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez błędne obliczenie podatku, który zdaniem skarżących powinien wynosić na 2012r., kwotę 806 zł.
Dodatkowo w piśmie procesowym z 14 lipca 2014 r. skarżący przytoczyli nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych wskazując, że Starosta Namysłowski dokonał błędnych wpisów w ewidencji gruntów i budynków, dołączając kopie dokumentów, które ich zdaniem świadczą o rolnym charakterze spornych nieruchomości.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.07.2014 r. sygn. II FSK 3188/13, w wyniku rozpoznania powyższej skargi kasacyjnej, uchylono zaskarżony wyrok w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.
W ocenie NSA zasadnym okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. z uwagi na błędną wykładnię tych przepisów.
Jak stwierdził NSA, w istotnym dla sprawy zakresie przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi, że grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Zdaniem NSA, w procesie wykładni prawa sądowi nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej, poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. postanowienie SN z 26 kwietnia 2007 r., I KZP 6/07; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 25 czerwca 2007 r., I FPS 4/06; M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, str. 291 i nast.; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, str. 74 – 83; R. Mastalski, Wprowadzenie do prawa podatkowego, Warszawa 1995, str. 106).
Wadliwie zatem Sąd I instancji zaaprobował wypracowane na podstawie wykładni językowej stanowisko, że o tym, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot posiadający status przedsiębiorcy, wpisany do rejestru przedsiębiorców, a nie sposób, w jaki faktycznie jest wykorzystywana.
W konsekwencji przytoczonego powyżej stanowiska, Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku za uzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wskutek błędnej wykładni, poprzez uznanie, że o tym, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot posiadający status przedsiębiorcy. W ponownym zatem rozpoznaniu sprawy, kluczowe znaczenie dla oceny zasadności podnoszonej w tym względzie argumentacji skarżących będzie miało ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość jest związana z działalnością gospodarczą S. Ś., a takich ocen dotychczas w sprawie nie poczyniono.
Natomiast w ocenie NSA, niezasadnymi okazały się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej , w tym dotyczące naruszenia art. 6 ust. 7 u.p.o.l. i art. 165 § 5 O.p. oraz błędnych ustaleń faktycznych, co do charakteru budynku niemieszkalnego "baraku" oraz gruntów na działce nr c i a. Zdaniem skarżących, "barak" nie spełnia pojęcia budynku – obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i nie powinien w ogóle podlegać opodatkowaniu przy czym, na wcześniejszym etapie postępowania skarżący wskazywali na zły stan techniczny budynku, jako okoliczności stanowiącej o braku podstaw do jego opodatkowania. Z kolei działki nr c i a, są, w ocenie skarżących, zadrzewione i zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. powinny być zwolnione z opodatkowania, natomiast uzupełniając skargę kasacyjną, jej autor, powołuje się na okoliczność błędnych wpisów w ewidencji gruntów i budynków, wskazując na rolny charakter spornych nieruchomości.
W tej kwestii zarówno organy podatkowe, jaki i Sąd I instancji, wskazywały że podstawą ustaleń w sprawie była ewidencja gruntów i budynków, a z niej wynikało, że budynek położony na działce nr c nr ewid. [...] o pow. [...] m² w [...] (barak) ma charakter niemieszkalny. Z kolei działka nr c o pow. 0,3393 ha została oznaczona w tej ewidencji jako inne tereny zabudowane (Bi), a działkę a o pow. 0,1499 ha oznaczono jako zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp) - (wypis z rejestru gruntów z 9 grudnia 2005 r., decyzja Starosty Namysłowskiego z 19 maja 2006 r [...] r.).
W ocenie NSA, prezentowane w tym względzie stanowisko organów podatkowych oraz w ślad za nimi przez Sąd I instancji było prawidłowe, gdyż słusznie oparto się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Unormowania art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. a) i e) u.p.o.l. w zw. z przepisem art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm. –dalej w skrócie pgk) nie pozostawiają bowiem wątpliwości, że przy dokonywaniu wymiaru podatku od nieruchomości, dla organów podatkowych wiążące są dane wynikające z tej ewidencji prowadzonej na podstawie art. 22 ust. 1 pgk przez starostę. Dopiero zatem, o ile w postępowaniu administracyjnym przed właściwym starostą skarżący przeprowadzą skuteczny przeciwdowód przeciwko treści dokumentu urzędowego jakim jest ewidencja gruntów i budynków, pojawi się możliwość zmiany sposobu opodatkowania spornych nieruchomości, a do tego czasu tej ewentualnej zmiany, obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy.
Mając na uwadze wyżej przywołane wyżej stanowisko NSA wiążące Sąd z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270- obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.), skład rozpoznający ponownie tę sprawę wyrokiem z dnia 28 listopada 2014r uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 grudnia 2012 r. , którą to utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 15 czerwca 2012 r. ustalającą skarżącym zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości na 2012 r. w wysokości 7.053 zł.
Jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku , z uwagi na stwierdzoną przez NSA błędną wykładnię wyżej opisanych przepisów prawa materialnego doszło w kontrolowanej sprawie do niepełnych ustaleń faktycznych. Wskazywana w wyroku NSA z dnia 17.07.2014 r. sygn. II FSK 3188/13 konieczność badania związku nieruchomości skarżącego z jego działalnością gospodarczą wymaga oceny tych elementów stanu faktycznego, które nie zostały przez organy podatkowe poddane ani żadnej ocenie, ale co bardziej istotne, nie zostało w tym zakresie przeprowadzone postępowanie dowodowe.
Równocześnie w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych brak było materiałów źródłowych, umożliwiających poczynienie jakichkolwiek ocen we wskazywanym przez NSA zakresie, a mianowicie: czy skarżący wprowadził przedmiotową nieruchomość do ewidencji środków trwałych, czy dokonywano odpisów amortyzacyjnych, czy wliczono jakiekolwiek wydatki w poczet kosztów uzyskania przychodu, czy wliczono w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jakiekolwiek nakłady remontowe, modernizacyjne w poczet pośrednich lub bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów. Takie zaś ustalenia faktyczne uznano za niezbędne i dopiero ich przeprowadzenie umożliwi dalszą ocenę, czy nieruchomość ta podlegała opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości z uwagi na jej związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednego ze współwłaścicieli.
W wyniku ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze
odwołania od decyzji Burmistrza Namysłowa z dnia 15 czerwca 2012 r. ustalającej zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości na 2012 r. w wysokości 7.053 zł , wskazaną na wstępie decyzją z dnia 30 marca 2016 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. uchylono w całości decyzje organu I instancji i orzekając co do istoty ustalono skarżącym zobowiązanie podatkowe w wysokości 4.705 zł.
Dokonując wymiaru podatku w tej wysokości organ odwoławczy przyjął stawki podatkowe, wynikające z uchwały Nr X/104/11 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od podatku od nieruchomości (Dz.Urz. Woj. Op. z 2011 r. nr 143, poz. 1802) -/dalej Uchwała/, które odniósł do następujących przedmiotów opodatkowania: budynki mieszkalne o pow. [...] m2 x 0,69 zł = 328,04 zł, budynki pozostałe [...] m2 x 6,25 zł = 2567 zł, grunty pozostałe [...] m2 x 0,32 zł =1.801,28 zł.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że każdy grunt będący w posiadaniu osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy zebrane w sprawie materiały i dowody nie potwierdziły, aby przyjęte do opodatkowania przedmioty pozostawały w spornym roku podatkowym w jakikolwiek sposób faktycznie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej podatników. Wyrażając tą ocenę prawną Kolegium wzięło pod uwagę wyrok WSA w Opolu z dnia 28 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Op 675/14 , w którym Sąd wskazał, że osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą, występują w obrocie w dwojakim charakterze: raz jako osoba prywatna (a więc w zakresie swojego majątku osobistego), raz jako przedsiębiorca. Takie zaś występowanie przez osobę fizyczną w obrocie w tej dwojakiej roli powoduje konieczność rozróżnienia jej sytuacji prawnopodatkowej na tle ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w zakresie podatku od nieruchomości. Sąd wskazał, że nieruchomość staje się elementem przedsiębiorstwa osoby fizycznej lub można ją uznać za związaną z tym przedsiębiorstwem, jeżeli w jakikolwiek sposób jest wykorzystywana w prowadzonej działalności gospodarczej (nie jest przy tym objęta podatkiem rolnym albo leśnym) lub - biorąc pod uwagę cechy faktyczne tej nieruchomości i rodzaj prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej - może być wykorzystana wprost na ten cel.
Zdaniem organu odwoławczego, ponieważ dokonana w sprawie ponowna analiza zebranego materiału dowodowego nie potwierdziła istnienia związku poszczególnych składników majątkowych z zakresem działalności gospodarczej stron, należało przyjąć, że należą one do majątku osobistego podatników. Tym samym brak było podstaw do stosowania wynikających z ww. Uchwały, stawek podatkowych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co w zaskarżonej decyzji organu I instancji miało miejsce w odniesieniu do gruntów stron. W rezultacie Kolegium stwierdziło, że całość należącego do stron gruntów podlegała opodatkowaniu jednolitą stawką podatkową przewidzianą dla kategorii gruntów pozostałych, wynoszącą zgodnie z Uchwałą 0,32 zł za m2.
W zakresie dotyczącym pozostałych przedmiotów opodatkowania Kolegium oparło swoje ustalenia co do ich powierzchni i charakteru, zgodnie z art. 21 ust. 1 pgk, na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, mającej walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 O.p. Zatem organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, stosownie do wskazanego art. 21 ust. 1 pgk, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów
Odnośnie do zarzutu niedołączenia do akt sprawy danych zapisanych w ewidencji podatkowej nieruchomości, prowadzonej przez Burmistrza Namysłowa w systemie informatycznym, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości (Dz. U. Nr 107 poz. 1138), organ przyjął, że także nie jest zasadny. Stosownie do art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.) dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego, organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym.
W myśl art. 7a ust. 2 tej ustawy ewidencja podatkowa nieruchomości zawiera dane o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, w szczególności wynikające z informacji i deklaracji składanych przez podatników na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów o podatku rolnym i podatku leśnym, danych zawartych w księgach wieczystych, w ewidencji gruntów i budynków oraz innych ewidencjach i rejestrach, w tym prowadzonych przez organy administracji publicznej, a w szczególności: 1) przed dniem wejścia w życie ustawy; 2) aktów notarialnych; 3) ewidencji decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę; 4) planu zagospodarowania przestrzennego; 5) ewidencji prowadzonych przez urzędy skarbowe; 6) Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników. Z treści cytowanego przepisu wynika, że ewidencja podatkowa nieruchomości jest zbiorem określonych danych mających swoje źródła w odrębnych rejestrach, ewidencjach, księgach bądź innych dokumentach (informacjach czy deklaracjach składanych przez podatnika). Przepisy prawa nie przewidują wiążącego charakteru tej ewidencji. Służy ona pomocniczo organowi podatkowemu dla potrzeb wymiaru podatku. W związku z tym, że dane zawarte w ewidencji mają wyłącznie charakter informacyjny i nie są. wiążące w postępowaniu podatkowym bezcelowym było by ich wytworzenie w formie dokumentu papierowego celem dołączenia do akt sprawy. Nie stanowiłyby bowiem dowodu, w oparciu o który można by było podjąć rozstrzygnięcie.
Natomiast powołana przez podatników decyzja z dnia 17 grudnia 2008 r., nr [...], Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie namysłowskim znajduje się w aktach sprawy. Zdaniem podatników potwierdza ona mieszkalny charakter obu budynków. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić z następujących względów. Decyzją tą umorzono postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...], [...] i [...] na działkach b i c, będącej własnością E. i S. Ś. Niezależnie od zakresu wskazanego w sentencji tej decyzji, jej uzasadnienie odnosi się jedynie do budynku biurowo - socjalnego. W tym zakresie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W treści uzasadnienia swojej decyzji, powołując się m.in. na wypis z kartoteki budynków potwierdzający mieszkalną funkcję budynku przy ul. [...] nr [...] i [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że obecny sposób użytkowania tego obiektu jest zgodny z jego pierwotną funkcją - funkcją mieszkalną. Wskazał, że nie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania obiektów, które w latach pięćdziesiątych zostały wybudowane jako mieszkania służbowe, czy też rotacyjne. Natomiast treść tej decyzji nie wskazuje, by budynek położony na działce nr c (budynek barakowy) miał charakter mieszkalny. Organ ten nie wypowiedział się bowiem, co do pierwotnego charakteru tego budynku. Umorzenie postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...] nr [...], [...] i [...], dowodzi bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na niezmieniony sposób użytkowania spornych budynków.
Umorzenie takiego postępowania nie jest równoznaczne z uznaniem, iż pierwotną funkcją budynku barakowego, zlokalizowanego na działce nr c, była funkcja mieszkalna. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego potwierdzając funkcję mieszkalną budynku odniósł się wyłącznie do budynku opisywanego jako biurowo-socjalny, nie potwierdził natomiast takiego charakteru w stosunku do budynku barakowego.
Odnośnie do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyroku z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II SA/Op 34/15 uchylającego decyzję Starosty Namysłowskiego i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu w przedmiocie "zapisów danych podmiotu i przedmiotu nieruchomości działek nr b, a i c w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków (...), które obecnie od tego dnia nie są wiążące (...)" SKO podniosło, że zdaniem podatników do czasu wydania "nowej prawomocnej" decyzji Starosty Namysłowskiego i Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu w przedmiocie "zapisania nowych danych podmiotu i przedmiotu nieruchomości działek nr b, a i c w prowadzonej ewidencji gruntów i budynków" zapisy w tej ewidencji nie są wiążące dla organów podatkowych a wydanie nowej decyzji podatkowej będzie niezgodne z przepisami. Z twierdzeniem tym SKO nie zgodziło się z następujących względów. Pomijając okoliczność, że powołany wyrok uchyla decyzję Starosty Namysłowskiego wydaną dnia 18 lipca 2014 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w metryce zmiany (polegającej na błędnym określeniu rodzaju zmiany: "założenie KW nieruchomości budynkowej" na prawidłowy zapis "kupno-sprzedaż nieruchomości gruntowej zabudowanej") i odmowy dokonania w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian zawartych w pozostałej części wniosku oraz uchyla decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 17 listopada 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Namysłowskiego, wskazano, iż zmiany w ewidencji gruntów i budynków wywołują skutki podatkowe wyłącznie na przyszłość.
SKO odwołało się do wyroku WSA w Szczecinie z 19 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 570/08, w której sąd ten stwierdził, iż dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie dotyczącym zakwalifikowania określonego użytku gruntowego do wyłączonych spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości np. użytków rolnych lub lasów, nie zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (...), skutki podatkowe w postaci wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości wywołuje wyłącznie na przyszłość, tj. z upływem miesiąca, w którym dokonana została zmiana zapisów w tejże ewidencji, bez wpływu tym samym pozostając na istnienie obowiązku podatkowego w okresie poprzedzającym tę zmianę. Oznacza to tym samym, iż wszczęcie stosownego postępowania w sprawie dokonania zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków pozostawać musi bez wpływu na bieg postępowania podatkowego w sprawie określenia (lub ustalenia) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za okres poprzedzający dokonanie zmiany tychże danych, zatem nie może ono też stanowić podstawy do zawieszenia takiego postępowania podatkowego do czasu dokonania takiej zmiany lub rozstrzygnięcia o odmowie jej dokonania (...)". Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 19 listopada 2010 r. sygn. akt II FSK 1279/09. Do tego powołany przez podatników wyrok sądowy odnosi się do decyzji podjętych w 2014 r. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 20012 r. i bez wpływu na istotę rozstrzygnięcia będą miały ewentualne zmiany w ewidencji gruntów i budynków wprowadzone po 2012 roku.
Organ końcowo odniósł się również do pozostałych zarzutów odwołania, a to kwestii przedawnienia oraz pozostałych naruszeń prawa procesowego.
Analizując kwestię zachowania terminu do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe SKO podniosło, że zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (przez deklaracje rozumie się również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci - art. 3 pkt 5 O.p.) to wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2 ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym (art. 21 § 5 O.p.). W myśl art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Przepis art. 68 § 2 O.p. przewiduje natomiast, że jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zgodnie z art. 6 ust. 7 zdanie pierwsze, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania.
Jak z powyższego wynika zobowiązanie w podatku od nieruchomości od osób fizycznych (a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie) powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Przedmiotem sprawy jest ustalenie E. i S.Ś wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2012r. Wynikający z art. 68 § 1 O.p, ogólny trzyletni termin do wydania decyzji w tym przedmiocie upłynął z końcem 2015r., natomiast termin pięcioletni, mający zastosowanie w sytuacjach określonych art. 68 § 2 O.p., upływał z końcem 2017 r.
Według SKO w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stosowanie pięcioletniego terminu do wydania decyzji na podstawie art. 68 § 2 pkt 2 O.p., bowiem podatnicy w złożonej deklaracji (informacji podatkowej) nie ujawnili wszystkich danych niezbędnych do ustalenia im wysokości zobowiązania podatkowego. Obowiązek złożenia stosownej informacji podatkowej wynika z art. 6 ust. 6 ustawy. Zgodnie z tym przepisem osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11 (nie znajduje zastosowania w sprawie), są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3 (zaistnienie zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania).
E. i S.Ś w złożonych informacjach podatkowych nie ujawnili wszystkich istotnych danych niezbędnych do ustalenia im wysokości zobowiązania podatkowego na 2012 r., co potwierdziło przeprowadzone postępowanie podatkowe. W informacjach podatkowych podatnicy do opodatkowania wykazywali budynki mieszkalne nie ujawniając budynku o charakterze niemieszkalnym. Tymczasem prowadzone postępowanie podatkowe wykazało istnienie takiego budynku. W związku z tym, że dane wykazane w informacjach podatkowych były niezgodne ze stanem faktycznym i nie mogły stanowić podstawy do wymiaru podatku, organ podatkowy I instancji był uprawniony do doręczenia podatnikom decyzji ustalającej im zobowiązanie podatkowe na 2006r. przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 68 § 2 O.p.).
Powyższa okoliczność czyni zbędnym ustalenie, czy podatnicy złożyli informację podatkową w terminie przewidzianym przepisami prawa (art. 68 § 2 pkt 1 O.p.), bowiem do zastosowania pięcioletniego terminu do wydania decyzji wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek wynikających z art. 68 § 2 O.p.
Dlatego SKO nie uwzględniło zarzutów podatników dotyczące terminu wydania decyzji podatkowej i przedawnienia prawa do jej wydania, bowiem jak wyżej wykazano organ I instancji zachował termin do wydania i doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Również zarzuty dotyczące braku przesłanek do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia stronom zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012r., czy braku podstaw prawnych do wydania decyzji w tym przedmiocie nie zasługują na uwzględnienie. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zgodnie z art. 6 ust. 7 zdanie pierwsze tej ustawy podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11 (nie znajduje zastosowania w sprawie), ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W analizowanej sprawie okolicznością uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego był fakt bycia przez E. i S. Ś. w 2006 r. właścicielami (wspólność majątkowa) gruntów i budynków położonych w [...]. Burmistrz Namysłowa, działając na podstawie art. 6 ust. 7 ustawy, skonkretyzował ten obowiązek w wydanej przez siebie decyzji ustalającej stronom zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2006 r. Treść art. 6 ust. 7 wskazuje, że organ podatkowy działa z urzędu a nie na wniosek, co obliguje go, w świetle art. 165 § 2 O.p., do formalnego wszczęcia postępowania w sprawie w formie postanowienia. Natomiast wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego było konieczne z uwagi na zaistniały spór pomiędzy podatnikami a organem podatkowym co do przedmiotów i podstaw opodatkowania.
Dlatego Burmistrz Namysłowa wszczynając i prowadząc postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia E. i S.Ś zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2012 r. nie naruszył sferę praw i wolności obywatelskich podatników ani wskazane przez nich przepisy (w tym przepisy konstytucyjne).
W skardze na powyższą decyzję S. i E. Ś. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzająca ją decyzją organu I instancji, z powodu naruszenia prawa materialnego, tj " prawa własności do zakupionego od Gminy terenu zabudowanego i do rodzaju użytku gruntu oznaczonego symbolem złożonym z litery B- działek nr b,a i c położonych w [...] przy ul. [...] [...], [...] i [...] i prawa do własności budynku mieszkalnego będącego częścią składową działki c położonej w [...] przy ul [...] [...]"
Wadliwość rozstrzygnięć organów obu instancji skarżący upatrują w niezgodnym z prawem oparciem dokonanego wymiaru podatku od nieruchomości o nieprawidłowe i niezgodne z pierwotnym charakterem rolniczym poszczególnych gruntów w dacie ich zakupu , zapisy ujęte w informatycznym systemie ewidencji Starostwa Powiatowego w Namysłowie, które to oparte zostały na podstawie zmian dokonanych z urzędu decyzją Starosty Namysłowskiego z 19 maja 2006 r., nr [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 28 lipca 2006 r., nr [...], w stosunku do której to z kolei prawomocnym wyrokiem WSA w Opolu z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 564/06 oddalono złożoną przez nich skargę.
Wszystkie te wskazane decyzje organów jak i wyrok Sądu określają według skarżących inny charakter spornych gruntów, niż ten jaki wykazanych był w akcie notarialnych ich nabycia, powodując znaczące nieuprawnione zwiększenie związanych z tymi gruntami obciążeń podatkowych.
W uzupełnieniu skargi w piśmie procesowym z dnia 18.03.2017 r. skarżący podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej w związku z art. 120 O.p zawarli pogłębioną argumentację, mająca w ich ocenie świadczyć o tym, iż doszło ze stron zarówno organów ewidencji gruntów do nieuprawnionej zmiany charakteru i pierwotnego przeznaczenia nabytych przez nich gruntów i budynków, a następnie oparcia się przez organy podatkowe obu instancji na tych danych, traktując je jako dokument urzędowy bez dokonania analizy ich zgodności z treścią samych aktów notarialnych, których to nie dołączono do akt sprawy.
Powyższe stanowisko podtrzymano również na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. i złożonym na niej w kolejnym piśmie procesowym z tej samej daty. W swoim wystąpieniu skarżący S. Ś. ponownie zaakcentował, iż wraz z żona nabyli od Gminy namysłów nieruchomości o charakterze rolnym, a zatem powinna ona podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym. Pomimo ujęcia rolniczego charakteru tej nieruchomości w aktach notarialnych, organy całkowicie ignorują tą okoliczność opierając się na wadliwych zapisach z ewidencji. Faktem jest że Starosta dokonał wykreślenia z ewidencji gruntu mieszkalnego oznaczonego jako "B" i zmienił jego status na "BA" , co następnie uznał za prawidłowe WSA w Opolu w wyroku z dnia 19 grudnia 2006 sygn. II SA/Op 564/06, jednakże ta sprawa nie dotyczyła obecnie ujawnionej nowej okoliczności, że sporne grunty winny de facto stanowić teren rolny zabudowany. Tak też powinien być on ujęty w stosownej ewidencji gruntów, a w konsekwencji podlegać podatkowi rolnemu.
W odpowiedzi na skargę SKO w Opolu wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 11 października 2017 skarżący S.Ś. ponownie zarzucił organom podatkowym oparcie swoich rozstrzygnięć na wadliwych danych z ewidencji gruntów i budynków, z pominięciem pierwotnego charakteru rolnego posiadanych przez niego gruntów ujętego w aktach notarialnych z daty ich nabycia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.] skutkuje jej oddaleniem. Kontrola legalności zaskarżonego aktu, dokonana w aspekcie kryteriów nakreślonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie dała bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa procesowego dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził też okoliczności dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30 marca 2016 r. mocą której organ odwoławczy, po uchyleniu decyzji Burmistrza Namysłowa, ustalił skarżącym niższy wymiar podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie 4.705 zł (w miejsce ustalonego decyzją pierwszoinstancyjną w kwocie7.053zł) , a wydanej w wyniku uchylenia prawomocnym wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Op 675/14 poprzedniej decyzji tego organu z dnia 11 grudnia 2012 r. musi w pierwszym rzędzie uwzględniać kryteria wynikające z art. 153 P.p.s.a. Z mocy tego przepisu Sąd, podobnie jak organ odwoławczy ponownie rozpatrujące sprawę, jest związany ocenami wyrażonymi w wyroku w sprawie I SA/Op 675/14, w którym było już oceniane działanie organu w przedmiocie ustalenia podatnikom podatku od nieruchomości na 2012 r. w następstwie i w zakresie określonym wiążącą (z mocy art. 190 P.p.s.a.) oceną prawną wyrażoną z kolei w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2014 sygn. akt. II FSK 3188/13.
Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem ponownego rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną we wcześniejszym orzeczeniu sądu.
Odstępstwo od tej zasady może dotyczyć tylko przypadku, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, bądź też w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd.
Przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie, obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie podatkowym i na sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II FSK 1276/12 dostępny, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10). Naruszenie przez organ administracji art. 153 P.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).
Biorąc pod uwagę tak określony zakres kontroli zaskarżonej decyzji z dnia 30 marca 2016 r. stwierdzić należy, że podnoszone w skardze liczne zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zasługują na uwzględnienie.
Przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia, aprobowany także przez Sąd, stan faktyczny sprawy zawierał się w ustaleniu, iż w dniu 21 października 1999 r. E. i S.Ś, za fundusze objęte dorobkiem małżeńskim, nabyli od Gminy Namysłów (kopie aktów notarialnych: repertorium A nr [...], repertorium A nr [...] i repertorium A nr [...], sporządzonych przez notariusza G. M. Ł., prowadzącą Kancelarię Notarialną w [...] - w aktach sprawy) nieruchomość zlokalizowaną w [...] przy ul. [...] [...], składającą się z działek: nr a obszaru 0,1499 ha, niezabudowanej, przeznaczonej pod budownictwo przemysłowe; nr b obszaru 0,0737 ha, zabudowanej budynkiem biurowo-socjalnym, dwukondygnacyjnym, niepodpiwniczonym, o powierzchni użytkowej [...] m2 oraz nr c obszaru 0,3393 ha, zabudowanej budynkiem barakowym, parterowym, niepodpiwniczonym, o konstrukcji drewnianej, o powierzchni użytkowej [...] m2. Wskazanym przedmiotom opodatkowania, decyzją Starosty Namysłowskiego z 19 maja 2006 r., nr [...], przypisano następujące rodzaje użytków gruntowych: nr b stanowi tereny mieszkaniowe (B), nr a stanowi zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), c stanowi inne tereny zabudowane (Bi). Dane te zostały odzwierciedlone w rejestrze gruntów, co potwierdza wypis z ewidencji na dzień 20 lutego 2012 r.
Powyższa decyzja Starosty Namysłowskiego, utrzymana następnie w mocy decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 28 lipca 2006 r., nr [...], poddana została kontroli tut. Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 564/06 oddalił skargę S. i E. Ś. (wszystkie orzeczenia powoływane w treści uzasadnienia dostępne na stronie: www.nsa.orzecznia.gov.pl). Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że skarżący kwestionowali w tym postępowaniu, dokonaną z urzędu, aktualizację operatu ewidencyjnego działek nr a k.m. [...] (zurbanizowane tereny niezabudowane – Bp) i nr c k.m. [...] (inne tereny zabudowane –Bi), domagając się przywrócenia im poprzedniego przeznaczenia (tereny mieszkalne – B ).
Sąd, oceniając prawidłowość zaskarżonego wówczas rozstrzygnięcia organów, zapadłego w kwestii aktualizacji operatu ewidencyjnego, zauważył, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne jest postępowaniem ewidencyjnym prowadzonym w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a to ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i służy ewidencji danych o gruntach. Zatem zmian przedmiotowych i podmiotowych dokonuje się na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz innych aktów normatywnych, a nie z woli właściciela. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie sposób było przyjąć, iż działki o numerze ewidencyjnym a i c w chwili procedowania stanowiły tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem "B", skoro na gruncie tym nie istnieją budynki mieszkaniowe i takiej funkcji grunty te nie posiadają w rozumieniu obowiązujących przepisów. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja odpowiada stanowi faktycznemu oraz jest zgodna z faktycznym wykorzystywaniem spornych działek, Sąd podzielił stanowisko organów ewidencyjnych, iż działka o nr ewid. c stanowi inne tereny zabudowane oznaczane w ewidencji symbolem "Bi", zaś działka o nr ewid. a stanowi zurbanizowane tereny niezabudowane oznaczane symbolem "Bp"
Do tych ostatnich zalicza się grunty niezabudowane, przeznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę, wyłączone z produkcji rolniczej i leśnej. Również w ramach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwałą Rady Miasta Namysłowa nr XXIII/336/2001 z 16 stycznia 2001 r. przeznaczył ten teren pod budownictwo przemysłowe,.
Mając zatem tak ustalony stan faktyczny sprawy oraz odnosząc do niego , wynikający z art. 153 P.p.s.a. fakt wiążącej mocy wydanego uprzednio w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku tut Sądu z dnia z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Op 675/14 ( poprzedzonego wyrokiem NSA z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt. II FSK 3188/13) stwierdzić należy, iż w ponownym rozpoznaniu sprawy w zaskarżanej obecnie decyzji z dnia 30 marca 2016 r. organ odwoławczy w pełni uwzględnił , zajęte w tym wyroku stanowisko Sądu.
Wskazując na wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach lokalnych dokonaną w wyroku NSA z dnia 17.07.2014 r. sygn. II FSK 3188/13 uchylającym wyrok z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13 którym to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę stron na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 11 grudnia 2012 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd w wyroku z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Op 675/14 stwierdził, iż zakres ponownego badania związku nieruchomości skarżącego z jego działalnością gospodarczą wymaga ocenienia tych elementów stanu faktycznego, które nie zostały przez organy podatkowe poddane zarówno samej ocenie, ale co bardziej istotne, nie zostało w tym zakresie przeprowadzone żadne postępowanie dowodowe.
W przedłożonych wówczas Sądowi aktach sprawy brak było też materiałów źródłowych, umożliwiających poczynienie jakichkolwiek ocen we wskazywanym przez NSA zakresie, a mianowicie: czy skarżący wprowadził przedmiotową nieruchomość do ewidencji środków trwałych, czy dokonywano odpisów amortyzacyjnych, czy wliczono jakiekolwiek wydatki w poczet kosztów uzyskania przychodu, czy wliczono w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jakiekolwiek nakłady remontowe, modernizacyjne w poczet pośrednich lub bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów. Takie zaś ustalenia faktyczne uznano za niezbędne i dopiero ich przeprowadzenie umożliwi dalszą ocenę, czy nieruchomość ta podlegała opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości.
Stwierdzony w tym wyroku brak poczynienia przez organy podatkowe wyłącznie w tym zakresie stosownych ustaleń skutkował uznaniem, że doszło do naruszenia prawa procesowego, dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż charakter stwierdzonego naruszenia wskazuje, że mogło ono mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy.
W tym też zakresie, wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 28 listopada 2014 r sygn. akt I SA/Op 675/14 (w ślad za stanowiskiem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 17.07.2014r sygn. II FSK 3188/13 uchylającym wyrok z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w ponownym rozpoznaniu odwołania S. i E. Ś. od decyzji Burmistrza Namysłowa z 15 czerwca 2012 r., [...], ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości na rok 2012 w wysokości 7.053 zł , uwzględniając wiążącą je wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. , zaskarżona obecnie decyzją z dnia 30 marca 2016 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty ustaliło zobowiązanie podatkowe w wysokości 4.705 zł., stosując w odniesieniu do poszczególnych przedmiotów opodatkowania , wynikające z uchwały Nr X/104/11 Rady Miejskiej w Namysłowie z dnia 1 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od podatku od nieruchomości stawki podatkowe dla budynków mieszkalnych (o pow. [...] m2 x 0,69 zł = 328,04 zł) , budynków pozostałych (o pow. [...] m2 x 6,25 zł = 2567 zł) oraz dla gruntów pozostałych (o pow. [...] m2 x 0,32 zł =1.801,28 zł.).
Tym samym Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że każdy grunt będący w posiadaniu osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy zebrane w sprawie materiały i dowody nie potwierdziły, aby przyjęte do opodatkowania przedmioty pozostawały w spornym roku podatkowym w jakikolwiek sposób faktycznie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej podatników.
Zdaniem organu odwoławczego, ponieważ dokonana w sprawie ponowna analiza zebranego materiału dowodowego nie potwierdziła istnienia związku poszczególnych składników majątkowych z zakresem działalności gospodarczej stron, należało przyjąć, że należą one do majątku osobistego podatników. Tym samym brak było podstaw do stosowania wynikających z ww. Uchwały, stawek podatkowych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, co w zaskarżonej decyzji organu I instancji miało miejsce w odniesieniu do gruntów stron.. W rezultacie Kolegium stwierdziło, że całość należącego do stron gruntów podlegała opodatkowaniu jednolitą stawką podatkową przewidzianą dla kategorii gruntów pozostałych, wynoszącą zgodnie z Uchwałą 0,32 zł za m2.
W tym samym wyroku tut Sądu z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Op 675/14 , w ślad za stanowiskiem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 17.07.2014 r. sygn. II FSK 3188/13 uchylającym wyrok z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13, wyraźnie wskazano na fakt związania zarówno organów, jak i skarżących, dokonaną przez NSA oceną w zakresie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, które to zapisy ewidencji mają moc wiążącą na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych - o ile na etapie ponownego rozpoznania w postępowaniu administracyjnym przed właściwym starostą nie dojdzie do przeprowadzenia skutecznego przeciwdowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego jakim jest ewidencja gruntów i budynków. Do czasu tej ewentualnej zmiany obowiązujące w niej zapisy wiążą zarówno organy jak i sądy.
Jak wskazał NSA w przywołanym wyroku z dnia 17.07.2014 r. sygn. II FSK 3188/13 odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenie stanu faktycznego dotyczącego budynku niemieszkalnego "baraku" oraz gruntów na działce nr c i a zważył , że zarówno organy podatkowe, jaki i Sąd I instancji, przyjął że podstawą ustaleń w sprawie była ewidencja gruntów i budynków. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji. Przy wymiarze podatku od nieruchomości dla organów podatkowych wiążące są więc dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków, a organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów (por. też np. wyroki NSA: z 5 listopada 2009 r., II FSK 836/08, z 15 kwietnia 2008 r., II FSK 372/07, z 12 marca 2009 r., II FSK 49/08, z 2 kwietnia 2009 r., II FSK 1949/07, publ. CBOSA). W innym orzeczeniu, NSA podkreślał, że ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 pgk., nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w sprawie podatkowej, w której do Sądu I instancji nie zostały, bo nie mogły zostać zaskarżone, odrębne od podatkowych akty lub czynności z zakresu prowadzenia wymienionej ewidencji (wyrok NSA z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10 publ. CBOSA). Na istotę i znaczenie unormowań art. 21 ust. 1 pgk. dla wymiaru podatku od nieruchomości przy opodatkowaniu budynków wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z 27 lutego 2012 r., wyjaśniając, że "przepisem znajdującym się poza regulacją ustawy podatkowej, a mającym istotne znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości jest ponadto art. 21 pgk. Zgodnie z tym przepisem, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków" (uchwała składu 7 sędziów z 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FPS 4/11, publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że na podstawie art. 22 ust. 1 pgk., ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie. Jeżeli zatem w postępowaniu administracyjnym przed właściwym starostą skarżący przeprowadzą skuteczny przeciwdowód przeciwko treści dokumentu urzędowego jakim jest ewidencja gruntów i budynków, wówczas dopiero pojawi się możliwość zmiany sposobu opodatkowania spornych nieruchomości. Do czasu zmiany, obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków nie znajdują uzasadnienia.
W tym stanie sprawy podkreślenia wymaga, na co wskazywały organy podatkowe obu instancji, że podstawą ustaleń w sprawie była ewidencja gruntów i budynków. Z ewidencji tej wynika, że budynek położony na działce nr c nr ewid. [...] o pow. [...] m² w [...] (barak) ma charakter niemieszkalny". Sąd kasacyjny, a w ślad za tym także WSA w Opolu w wyroku z dnia 28 listopada 2014 r. I SA/Op 675/14 zaakceptowały zawarte już w poprzedniej decyzji Kolegium z dnia 11 grudnia 2012 r. (uchylonej wprawdzie z innych powodów) stwierdzenie, że ten budynek nie ma charakteru mieszkalnego. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych przywołanego na wstępie rozważań, ocena prawna traci moc obowiązującą m.in. tylko w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów. Taką właśnie odmienną ocenę, abstrahującą od wiążącej oceny prawnej w wydanych w tej sprawie sądowych orzeczeniach prezentują skarżący, co – przy braku zmiany istotnych okoliczności faktycznych (o czym poniżej) - nie mogło wywrzeć oczekiwanego przez nich skutku.
Dysponując bowiem wiążącymi danymi z ewidencji, organy podatkowe nie miały podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wykazania innego charakteru nieruchomości niż wynikający z tych właśnie ewidencji. W wyroku z 11 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2632/10, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji. Przy wymiarze podatku od nieruchomości dla organów podatkowych wiążące są więc dane znajdujące się w ewidencji gruntów i budynków, a organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń w tej mierze.
Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane zawarte w ewidencji gruntów (por. też np. wyroki NSA: z 5 listopada 2009 r. II FSK 836/08, z 15 kwietnia 2008 r. II FSK 372/07, z 12 marca 2009 r. II FSK 49/08, z 2 kwietnia 2009 r. II FSK 1949/07).
Końcowo Sąd zwraca również uwagę, że decyzja z dnia 19 maja 2006 r. Starosty Namysłowskiego, która to przypisano następujące rodzaje użytków gruntowych do poszczególnych działek a to: nr b- tereny mieszkaniowe (B), nr a - zurbanizowane tereny niezabudowane (Bp), nr c - inne tereny zabudowane (Bi), a które to dane te zostały odzwierciedlone następnie w rejestrze gruntów, utrzymana następnie w mocy decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 28 lipca 2006 r., nr [...], poddana została także kontroli WSA w Opolu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Op 564/06 oddalił skargę S. i E. Ś. Z treści uzasadnienia tego wyroku wynika, że skarżący kwestionowali w tym postępowaniu, dokonaną z urzędu, aktualizację operatu ewidencyjnego działek nr a k.m.[...] (zurbanizowane tereny niezabudowane – Bp) i nr c (inne tereny zabudowane–Bi), domagając się przywrócenia im poprzedniego przeznaczenia (tereny mieszkalne – B). Sąd ten, oceniając prawidłowość zaskarżonego wówczas rozstrzygnięcia organów, zapadłego w kwestii aktualizacji operatu ewidencyjnego, zauważył, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne jest postępowaniem ewidencyjnym prowadzonym w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a to ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków i służy ewidencji danych o gruntach. Zmian przedmiotowych i podmiotowych dokonuje się na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych oraz innych aktów normatywnych, a nie z woli właściciela.
W tym miejscu można jedynie dodatkowo zauważyć, iż w dacie wydania poddanej kontroli Sądu decyzji z dnia 30 marca 2016 r., postępowanie o zmianę danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, zainicjowane wnioskiem skarżących z dnia 12 maja 2014 r., nie zostało zakończone. Wyrokiem z dnia 29 września 2015 r., sygn. akt II SA/Op 34/15 WSA w Opolu, rozpatrując skargi E. Ś. i S. Ś. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Opolu z dnia 17 listopada 2014 r., w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów, uchylił tą decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty Namysłowskiego z dnia 18 lipca 2014r.
Wbrew jednak wywodom skargi, poczynione w tym postępowaniu sądowym ustalenia, a w szczególności motywy rozstrzygnięcia Sądu, w żaden sposób nie uzasadniają poglądu stron, co do skutków, jakie orzeczenie Sądu miałoby wywierać przy ocenie legalności decyzji wymiarowej, poddanej kontroli Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie (por. akta sprawy II SA/Op 34/15 WSA w Opolu).
Należy zauważyć, iż wyrok ten dotyczył zawiadomienia Starosty Namysłowskiego z dnia 14 lutego 2014 r. o zmianie danych ewidencyjnych (numer zmiany:[...]). W sprawie tej decyzją z dnia 18 lipca 2014 r., wydaną na podstawie art. 104 i 107 K.p.a. oraz § 44 pkt 2 i § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. nr 38, poz. 454, z późn. zm. - dalej zwanego rozporządzeniem) w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 22 ust. 1 P.g.k., Starosta Namysłowski sprostował oczywistą omyłkę w metryce zmiany nr [...] z dnia 26 października 1999 r., polegającą na błędnym określeniu rodzaju zmiany: "założenie KW nieruchomości budynkowej" na prawidłowy zapis "kupno-sprzedaż nieruchomości gruntowej zabudowanej". Jako podstawę dokonania tej zmiany organ wskazał na akt notarialny Rep. A nr [...] - umowa sprzedaży, którym E. i S.Ś nabyli prawo własności działki nr c, stanowiącej "teren zabudowany". Ponadto decyzją tą odmówiono również dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przeprowadzonej wcześniej aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...], co nastąpiło decyzją nr [...] z dnia 19 maja 2006 r., którą Starosta Namysłowski orzekł o ustaleniu użytków gruntowych dla działki nr c - inne tereny zabudowane (Bi) oraz dla działki nr [...]
Odnośnie pozostałych zarzutów dotyczących wskazywanych w treści odwołania od decyzji Burmistrza Namysłowa z dnia 15 czerwca 2012 r., a nie ponowionych już w obecnej skardze wywiedzionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 marca 2016 r., Sąd podzielając w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw do ich uwzględnienia, zauważa że były one już tez uprzednio przedmiotem ocen dokonanych w wyrokach tut Sądu z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13 i z dnia 28 listopada 2014 r. I SA/Op 675/14, a przede wszystkim w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.07.2014r sygn. II FSK 3188/13, w których to uznano zarzuty te również za niezasadne.
Można jedynie dodatkowo w uzupełnieniu do zwartej w tych wyrokach argumentacji odnośnie barku podstaw do uwzględnienia zarzutu przedawnienia, dodatkowo dodać, iż
stosownie do art. 70 § 6 pkt 2 op, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Na podstawie natomiast art. 70 § 7 pkt 2 op., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej obecnie sprawy nie można zatem nie zauważyć, że już przyjmując wyłącznie daty samych wyroków zapadłych w niniejszej sprawie , począwszy od wyroku z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 158/13 a skończywszy na wyroku z dnia 28 listopada 2014 r. I SA/Op 675/14, w tym czasie bieg terminu przedawnienia podlegał zawieszeniu.
Co do kosztów postępowania to zgodnie z art. 200 P.p.s.a. zasądzane są na rzecz strony tylko w razie uwzględnienia skargi , co w tej sprawie nie nastąpiło.
Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu z mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło