I SA/Op 480/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia : odrzucić wniosek. Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący E. K. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Równocześnie ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, argumentując go brakiem winy w uchybieniu terminu i stwierdzając, że zachował siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Op 480/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na wskazaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r. Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że w przedstawionych we wniosku okolicznościach do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło bez jego winy, pojmowanej jako najlżejsza nawet postać niedbalstwa. W szczególności nie wskazywały na to podane we wniosku okoliczności poprzedzające wydanie decyzji jak też i opisany przez skarżącego tryb doręczeń. Z twierdzeń skarżącego wynikało, że o wydaniu decyzji dowiedział się on dopiero w dniu 20 maja 2013 r. w związku z otrzymaniem, listem poleconym, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz tytułu wykonawczego z Urzędu Skarbowego, z których to dokumentów wynikał fakt wydania decyzji z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wcześniej – jak twierdził - żadnej informacji o wydaniu decyzji nie otrzymał, natomiast ostatnią informacją od organu odwoławczego w związku z prowadzonym postępowaniem było postanowienie z dnia 25 lutego 2013 r. o nierozpatrzeniu w terminie jego odwołania z uwagi na obszerny materiał dowodowy i wielowątkowy charakter sprawy. Został wówczas poinformowany, że przewidywany termin załatwienia sprawy został wyznaczony na dzień 8 kwietnia 2013 r. Sugerując się użytym zwrotem "przewidywany termin" (nie była to konkretna data) – skarżący oczekiwał na wydanie decyzji. Dopiero z doręczonego mu tytułu wykonawczego dowiedział się o wydaniu owej decyzji już w dniu 8 kwietnia 2013 r. i doręczeniu jej w trybie podwójnego awizowania. Skarżący podkreślił, że jest to sytuacja niedopuszczalna, gdyż w kwietniu 2013 r. trzykrotnie przebywał w Urzędzie Pocztowym w N., gdzie odbierał inną korespondencję skierowaną na ten sam adres, na który została wysłana decyzja organu odwoławczego, lecz żadnej korespondencji mu nie doręczono. Zaznaczył, że w przypadku jakichkolwiek kierowanych do niego przesyłek poleconych - dostarczane jest także awizo na adres prowadzenia przez niego działalności tj. "A" w P., który jest czynny 24 godziny na dobę. Na żaden z tych adresów skarżący nie otrzymał żadnego awiza. Wskazał, że z tego powodu uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o nieuwzględnienie wniosku argumentując, że decyzja została wysłana na właściwy adres i doszło do skutecznego doręczenia w trybie określonym w art. 150 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wskazał w pierwszej kolejności na zachowanie przez skarżącego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) oraz prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy domniemania doręczenia (art. 150 O.p.). W tej ostatniej kwestii Sąd ten stwierdził, że z adnotacji znajdujących się na niedoręczonej przesyłce wynika bezspornie, że wobec niemożności doręczenia pisma adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, którzy podjęliby się oddania pisma adresatowi, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym 3 w N., a zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Wobec niepodjęcia jej w terminie 7 dni przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 17.04.2013 r., po czym w dniu 24.04.2013 r. zwrócono do nadawcy. Zatem spełnione zostały przesłanki wymienione w art. 150 O.p., przez co należało uznać za skuteczne doręczenie stronie decyzji z upływem 14-dniowego terminu liczonego od pierwszego awizowania, a więc w dniu 23.04.2013 r. Zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 24.04.2013 r., a więc po upływie tego 14-dniowego terminu. Zdaniem Sądu spełniona więc została ta zasadnicza przesłanka wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, jaką jest sam fakt uchybienia terminu. Jednakże biorąc pod uwagę opisane przez skarżącego okoliczności uchybienia terminu Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał braku niedbalstwa ze swojej strony, a zatem brak było podstaw do uznania, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał m.in. na nieprawidłowości, jakie miały miejsce podczas powtórnego awizowania przesyłki. Tym samym – jak twierdził - nie można było przyjąć skutecznej fikcji doręczenia. Podkreślił, że na powtórnym awizo nie zaznaczono miejsca, w którym pozostawiono to awizo, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak było podpisu osoby, która pismo doręczała. Po rozpoznaniu tego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 770/13 uchylił zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd ten podzielił w szczególności zawarte w zażaleniu zarzuty kwestionujące skuteczność fikcji prawnej doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wyjaśnił, że opisany tryb doręczenia normuje art. 150 O.p., który ustanawia instytucję domniemania doręczenia. Jej istota sprowadza się do przyjęcia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy faktycznie do tego odbioru nie doszło. Instytucja ta ma dalekosiężne skutki wobec założenia, że wraz z doręczeniem – nastąpiło poinformowanie strony o zaistniałych okolicznościach i od momentu doręczenia zaczyna swój bieg termin do wniesienia środka odwoławczego. Jednakże w okolicznościach faktycznych tej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu. W ocenie sądu kasacyjnego "Sąd I instancji przyjmując, że takie domniemanie doręczenia pisma nastąpiło bezzasadnie pominął, iż nie zostały spełnione wszystkie wymagane do tego przesłanki. Na formularzu brak jest podpisu listonosza; nie zostało również ponownie zaznaczone miejsce pozostawienia zawiadomienia. Nie można było zatem uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana i prawidłowo doręczona. Jak wskazuje orzecznictwo: doręczyciel musi określić na tzw. zwrotce, gdzie umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres siedmiu dni w placówce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2008 r., I OZ, 334/08; postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., I GSK 1037/10)". Podkreślając, że domniemanie doręczenia pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas gdy wszystkie przesłanki przewidziane w przepisach zostały spełnione w sposób niebudzący wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Wskazać należy w pierwszej kolejności, w ślad za oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie doszło w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy do skutecznego doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 8 kwietnia 2013 r., która stała się przedmiotem wniesionej do tut. Sądu skargi oraz złożonego wraz z tą skargą wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Tego rodzaju oceną prawną tut. Sąd jest związany, stosownie do art. 190 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Skoro zatem, jak wywiódł NSA, wszystkie warunki przewidziane w przepisach a pozwalające na przyjęcie domniemania doręczenia tej decyzji nie zostały spełnione (na formularzu brak jest podpisu listonosza; nie zostało również ponownie zaznaczone miejsce pozostawienia zawiadomienia), przez co zdaniem NSA nie można było uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana i prawidłowo doręczona, to brak takiego skutecznego doręczenia powoduje, że skarżona decyzja nie została skutecznie wprowadzona do obrotu prawnego. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postaci wniesienia skargi na decyzję nieistniejącą w obrocie prawnym, dla której to czynności termin nie rozpoczął swego biegu, należy uznać za przedwczesny. Skuteczne złożenie wniosku o przywrócenie terminu, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwarunkowane jest przede wszystkim tym, aby termin do podjęcia czynności procesowej upłynął, albowiem dopiero wówczas czynność taka (tutaj: wniesienie skargi) staje się bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). Jak bowiem stanowi art. 86 § 2 tej ustawy, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z tej przyczyny przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy samej ustawy. Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z dnia 5 grudnia 2012 r., II FZ 2012 r., z dnia 29 czerwca 2012 r., II GZ 222/12, z dnia 18 stycznia 2011 r., II OZ 1347/10, z dnia 17 grudnia 2009 r., II GZ 283/09 i z dnia 9 września 2008 r., II GZ 191/08, wszystkie publikowane na stronie internetowej NSA www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Nadmienić też należy, że takie samo stanowisko prezentował pełnomocnik skarżącego we wniesionym zażaleniu na postanowienie WSA w Opolu z dnia 22 lipca 2013 r., powołując się na stanowisko NSA zawarte w postanowieniu z dnia 2 kwietnia 2012 r., I FZ 21/2012 czy także z dnia 28 maja 2013 r., I FZ 239/13. Aprobując wskazane wyżej poglądy Sąd na podstawie art. 88 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu odrzucił z uwagi na jego przedwczesne złożenie, co skutkowało jego niedopuszczalnością wynikającą z faktu, że termin do wniesienia skargi, z uwagi na nieskuteczne doręczenie decyzji organu odwoławczego z dnia 8 kwietnia 2013 r., nie rozpoczął swego biegu.