I SA/Op 54/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu działającego w imieniu Ministra Finansów z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług wskutek wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. A S.A. (dalej jako Spółka, skarżąca, strona), działając przez ustanowionego pełnomocnika, wniosła skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, działającego w imieniu Ministra Finansów, z dnia 22 października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Na podstawie zarządzeń Przewodniczącego Wydziału z 16 lutego 2016 r. Spółka została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dowodu wezwania właściwego organu interpretacyjnego do usunięcia naruszenia prawa oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł. Dla dokonania tych czynności wyznaczono siedmiodniowy termin, informując, że jego niedochowanie będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Powyższe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi Spółki 24 lutego 2016 r. (k. 49 akt sąd.), wobec czego termin do wykonania nałożonych obowiązków upływał w dniu 2 marca 2016 r. W wyznaczonym terminie Spółka przedłożyła dowód wezwania organu interpretacyjnego do usunięcia naruszenia prawa, jednakże brak fiskalny nie został uzupełniony. Postanowieniem z 14 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę Spółki ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi w ustawowym terminie. Wnioskiem nadanym 25 marca 2016 r. pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia wpisu sądowego należnego od skargi. W uzasadnieniu wskazał, że niedokonanie czynności w terminie było skutkiem pomyłki przy dokonywaniu przelewu bankowego, o czym Spółka dowiedziała się dopiero po otrzymaniu postanowienia odrzucającego skargę. Okazało się wtedy, że dział księgowości Spółki wykonując przelew, omyłkowo zamienił numery rachunków i spraw sądowych i zamiast uiścić wpis na rachunek tut. Sądu, przelał środki na rachunek Sądu Rejonowego w Opolu. O niezawinionej omyłce przy wypełnianiu przelewu, według pełnomocnika, świadczy fakt, iż przelew został wykonany już następnego dnia po otrzymaniu wezwania o uiszczenie wpisu, wpis został opłacony w wymaganej kwocie 200 zł, a w tytule transakcji podana została właściwa sygnatura. Podkreślono przy tym, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że oba rachunki bankowe należą do sądów w Opolu, a numery kont różnią się jedynie środkowymi cyframi. Z tego powodu powyższa nieprawidłowość nie została wychwycona przez Spółkę i ostatecznie wpis nie trafił do właściwego Sądu. Zdaniem pełnomocnika, wskazane okoliczności powinny jednak stanowić wystarczającą przesłankę uprawdopodobniającą, przy obiektywnym mierniku staranności uwzględniającym drobne omyłki, brak winy Spółki. Zauważono też, że w podobnym stanie faktycznym (pomyłki w dokonywaniu przelewu) Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 lipca 2014 r. sygn. II GZ 368/14, wyraził zrozumienie dla występowania przypadkowych omyłek przy zachowaniu należytej staranności, wskazując, że okoliczności takie uprawdopodobniają brak winy strony. Na potwierdzenie podnoszonych okoliczności do wniosku dołączono elektroniczne potwierdzenie transakcji przelewu kwoty 200 zł na konto Sądu Rejonowego w Opolu. Jednocześnie strona dokonała uchybionej czynności, załączając do wniosku dowód potwierdzający uiszczenie kwoty należnego wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: [p.p.s.a.] jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.). Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że warunki formalnoprawne do rozpatrzenia złożonego wniosku zostały zachowane. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany, skoro nadanie wniosku miało miejsce 25 marca 2016 r., tj. po upływie czterech dni, od chwili, w której Spółka uświadomiła sobie okoliczność spóźnienia, po doręczeniu postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi (21 marca 2016 r.). Skarżąca równocześnie z wnioskiem dokonała uchybionej czynności, dokonując wpłaty kwoty należnego wpisu od skargi. Konieczne stało się zatem rozważenie, czy argumenty przedstawione we wniosku uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Dokonując oceny wskazanych we wniosku okoliczności wskazać należy, że na gruncie art. 87 p.p.s.a. pojęcie strony rozumie się szeroko, rozciągając je także na pełnomocnika (por. post. NSA z dnia 7.05.2010 r. I OZ 327/10, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl - podobnie jak pozostałe, przytaczane poniżej orzeczenia), bowiem pojęcie winy strony obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. W aprobowanym przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek postanowieniu NSA z dnia 31.03.2009 r., I FZ 69/09, jednoznacznie stwierdzono, że "jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo". Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżącą Spółkę reprezentował należycie umocowany pełnomocnik, a przy tym z treści dokumentu pełnomocnictwa nie wynikały ograniczenia co do rodzaju czynności dokonywanych w imieniu strony, to właśnie pełnomocnik był zobowiązany do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu. Ze względu na powyższe ocena braku winy w uchybieniu terminu musi być odnoszona w pierwszej kolejności do zachowania pełnomocnika. Wyręczanie się przez pełnomocnika osobami trzecimi, w tym samą stroną, nie zwalnia go z odpowiedzialności za właściwe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 6.01.2009 r. II OZ 1338/08). Wskazać należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z taką starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien więc zadbać o to, by czynność procesowa uiszczenia należnego od skargi wpisu została dokonana prawidłowo, to jest w należytej wysokości i w wyznaczonym terminie. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (por. J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Dopuszczenie się przez stronę (w tym przypadku także pełnomocnika) choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dodatkowo, gdy stronę reprezentuje pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że pomimo uzgodnienia ze skarżącą, iż uiści ona wpis od skargi, pełnomocnik nie był zwolniony z obowiązku czuwania, czy wpis został uiszczony. Należyta staranność wymagała bowiem, by pełnomocnik podjął właściwe kroki w celu upewnienia się, czy uiszczony przez skarżącą wpis sądowy wniesiony został na konto właściwego Sądu. We wniosku tymczasem nie wskazano na żadne tego rodzaju przeszkody, które by uniemożliwiały sprawdzenie tego faktu w kasie tut. Sądu. Stąd brak podjęcia takich czynności należy ocenić jako przejaw niedołożenia należytej staranności przy prowadzeniu spraw skarżącej. Odnosząc się natomiast do podanych we wniosku okoliczności mających wskazywać na brak winy samej strony stwierdzić należy, iż również nie usprawiedliwiają one braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, błędne wypełnienie przez pracownika Spółki przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu sądowego nie znajduje usprawiedliwienia w niczym innym, niż w braku dbałości skarżącej o prowadzenie własnych spraw. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wezwanie do uiszczenia wpisu zawierało informacje o sposobie jego uiszczenia ze wskazaniem m.in. numeru rachunku bankowego tut. Sądu. Informacja o numerach kont jest też powszechnie dostępna na stronie internetowej WSA w Opolu. Nie ulega zatem wątpliwości, że przy dochowaniu należytej staranności, tj. porównując numer rachunku podany w wezwaniu lub na stronie internetowej, nieprawidłowość taką można było łatwo wyeliminować. Zwłaszcza, że na dokonanym przelewie podano właściwą sygnaturę sprawy, która zasadniczo różni się od sygnatur nadawanych przez sądy powszechne, co powinno wzbudzić czujność skarżącej (zawarty w sygnaturze znak SA/Op jednoznacznie wskazuje na sąd administracyjny w Opolu). W tej sytuacji argumenty podane przez skarżącą świadczą, że nieskuteczne dokonanie przelewu było konsekwencją braku kontroli nad obiegiem dokumentów, czego nie sposób uznać za okoliczność od niej niezależną. Skarżąca jako osoba prawna (spółka akcyjna) jest pełnoprawnym uczestnikiem obrotu i ciąży na niej obowiązek takiej organizacji pracy, aby weryfikacja dokonywanych czynności w związku z zainicjowanymi przez nią sporami sądowymi była dokonywana. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela wyrażane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym błędne wypełnienie przelewu bankowego przy uiszczeniu wpisu sądowego nie może stanowić okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 154/09, LEX nr 535057). Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny dopuszcza, w pewnych szczególnych przypadkach, odstępstwo od tej reguły, przy czym poglądy takie zostały wyrażone na tle stanu faktycznego, gdzie pomyłka dotyczyła błędnego wpisania jednej cyfry w numerze rachunku bankowego, a nie sytuacji, gdy przelew wypełniony był na rzecz zupełnie innego podmiotu. W postanowieniu z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 625/10 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił bowiem uwagę na konieczność odróżnienia błędnego wypełnienia przelewu od omyłkowego wpisania jednej błędnej cyfry w numerze rachunku bankowego, zgadzając się z twierdzeniem skarżącej, że zamienienie jednej cyfry jest oczywistą omyłką pisarską, której nie można kwalifikować jako braku należytej staranności. Czym innym jest zatem pomyłka w numerze rachunku, a czym innym błędne jego wypełnienie na niewłaściwego odbiorcę, która to sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Załączone bowiem do wniosku potwierdzenie transakcji jednoznacznie wskazuje, że adresatem przelewu skarżąca uczyniła Sąd Rejonowy w Opolu V Wydział Gospodarczy. Nie sposób zatem zgodzić się z argumentacją pełnomocnika, że o braku winy Spółki może świadczyć okoliczność, że wskazane numery różnią się tylko środkowymi cyframi Wskazana omyłka niewątpliwie dotyczyła podania niewłaściwego sądu, a nie tylko poszczególnych cyfr numeru. Ponadto należy zauważyć, że różnica w numerach bankowych dotyczy aż ośmiu cyfr, czego w żaden sposób nie można kwalifikować jako oczywistej omyłki pisarskiej. Reasumując stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, by do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu doszło z przyczyn od niej niezależnych w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. Przedstawioną we wniosku przeszkodę w terminowym dokonaniu czynności Sąd ocenia jako następstwo nieuwagi i zaniedbania w prowadzeniu swych spraw, co wyklucza ocenę o braku winy strony w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w wypadku, gdy w ramach zaprezentowanej przez stronę argumentacji uprawdopodobni ona brak swojej winy, a także wykaże, że pomimo podjęcia przez siebie wszelkich działań w celu dochowania terminu, okazało się to niemożliwe, a ponieważ Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie takich okoliczności, to na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia