I SA/Op 69/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi V. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 listopada 2024 r., nr SKO.40.2681.2024.po w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2024 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 597,00 zł (słownie złotych: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez V. K. (dalej jako: Strona, Skarżąca) jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu z dnia 15 listopada 2024 r., wydane na postawie art. 162 § 1 i art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 - dalej: Op), w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2024 r. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 10 stycznia 2024 r. nr POL- WP.3120.13104.2024 ustalił V. K. wysokość podatku od nieruchomości za 2024 r. w kwocie 91.714,00 zł. Decyzja została wysłana na wskazany przez Stroną adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej ([...], [...] O.), w dniu 6 lutego 2024 r., dwukrotnie awizowana w dniach 6 lutego 2024 r. oraz 14 lutego 2024 r. Jednocześnie przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 21 lutego 2024 r. z adnotacją "Zwrot nie podjęto w terminie". V. K., za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika, pismem z dnia 30 września 2024 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 10 stycznia 2024 r. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż Strona oczekiwała na doręczenie przedmiotowej decyzji, a nie odnotowała żadnej przesyłki Poczty Polskiej, jak również nie dokonano żadnego doręczenia decyzji w innej formie do początku marca 2024 r., kiedy udała się do Urzędu Miasta Opola w celu osobistego odbioru rzeczonej decyzji i odebrała decyzję bezpośrednio w Urzędzie Miasta Opole w dniu 11 marca 2024 r. Jak dalej podniesiono, Strona nie została poinformowana przez pracowników organu I instancji o wcześniejszej próbie doręczenia decyzji, stąd Strona pozostawała cały czas w przekonaniu, że dopiero w dniu 11 marca 2024 r. nastąpiło doręczenie decyzji. Ponadto pełnomocnik podniósł, iż w dniu 23 września 2024 r. doszło do doręczenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 sierpnia 2024 r. stwierdzającym uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jak dodał - w ocenie Strony - nie doszło w ogóle do próby doręczenia jej przedmiotowej przesyłki, a listonosz nie pozostawił żadnego awizo. W tym zakresie pełnomocnik wyjaśnił, że Strona pod ww. adresem (ul. [...], O.) prowadzi działalność gospodarczą i przebywa tam w każdy dzień roboczy w godzinach pracy firmy od 9:00 do 17:00 i dłużej. Z wydruku monitorowania przesyłek Poczty Polskiej wynika, że próba pierwszego doręczenia przedmiotowej przesyłki miała nastąpić w dniu 6 lutego 2024 r., a więc w dzień roboczy, gdy Strona przebywała pod wskazanym adresem. Ponadto pełnomocnik podniósł, że w nieruchomości znajdującej się pod ww. adresem, funkcjonuje kilka firm, których właściciele tak jak i Strona mieli wielokrotnie problemy z doręczaniem poczty pod wskazany adres, co było przedmiotem ustnych skarg składanych w placówce pocztowej. W ocenie pełnomocnika, z uwagi na powyższe, prawdopodobne jest że podobna sytuacja miała miejsce także w stosunku do przedmiotowej przesyłki. Składając przedmiotowy wniosek, pełnomocnik wniósł o: 1. przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - przesyłki rejestrowanej nr [...], - pisemnych oświadczeń z dnia 27 września 2024 r. złożonych przez posiadaczy sąsiadujących z lokalem Strony innych lokali usługowych, na okoliczność nieprawidłowości po stronie Poczty Polskiej dotyczących doręczenia przesyłek pod adresem ul. [...] w O., braku winy Strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z dnia 10 stycznia 2024 r., - postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 sierpnia 2024 r. nr [...] wraz z kopertą na okoliczność ustalenia biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, 2. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, tj.: A. K., T. S., K. H., I. P. oraz M. W. na okoliczność nieprawidłowości po stronie Poczty Polskiej dotyczących doręczenia przesyłek pod adresem ul. [...] w O. Pismem z dnia 18 października 2024 r. pełnomocnik Strony uzupełnił przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wnosząc o przeprowadzenie dowodów z przedłożonego dokumentu, tj. pisma Poczty Polskiej z dnia 10 października 2024 r. stanowiącego odpowiedź na reklamację, na okoliczność nieprawidłowości po stronie Poczty Polskiej dotyczących doręczenia przesyłek pod adresem ul. [...], O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, wskazanym na wstępie postanowieniem z 15 listopada 2024 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2024 r. W uzasadnieniu organ zauważył, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia koperty, w której przesyłka zawierająca kwestionowaną decyzję została wysłana do Strony. Została ona prawidłowo zaadresowana na wskazywany przez Stronę adres: [...], [...] O. (miejsce prowadzenia działalności gospodarczej). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do tej koperty pracownik poczty zakreślił informację, że przesyłki nie doręczono i pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym adresata zawiadomiono pozostawiając w dniu 6 lutego 2024 r. awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie, w dniu 14 lutego 2024 r. dokonano powtórnego awizowania tej przesyłki. Jak wynika z akt sprawy, w ocenie organu odwoławczego, korespondencja wysyłana do Strony adresowana była na prawidłowy adres, zaś analiza treści koperty i zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej wysłanej do skarżącej, prowadzi do wniosku, iż wszelkie adnotacje zostały sporządzone prawidłowo. Jednocześnie za dowód podważający prawidłowość doręczenia przedmiotowej przesyłki w trybie zastępczym nie mogą stanowić, zdaniem organu, przedłożone przez pełnomocnika Strony, a poddane analizie przez Kolegium oświadczenia innych osób prowadzących działalność gospodarczą w lokalach znajdujących się w tym samym budynku (ul. [...], O.), w których wskazano na problemy z doręczaniem przesyłek przez Pocztę Polską pod tym adresem. Oświadczenia te nie dotyczą bowiem przedmiotowej przesyłki, stąd nie mogą stanowić dowodu na okoliczność podważenia prawidłowości jej doręczenia (w trybie doręczenia zastępczego), czy też uprawdopodobnienia, że przy jej doręczeniu miały miejsce ww. zdarzenia. Dokonanie doręczenia w trybie art. 150 § 1 - 4 Op, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. W ocenie Kolegium, argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, jak i przedłożone dowody nie obalają domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie ww. przepisu, bowiem przedstawione przez Stronę nieprawidłowości działań podjętych przez doręczyciela przy doręczaniu przedmiotowej przesyłki, nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Organ podkreślił, że wprawdzie pełnomocnik Strony wskazał, że jej zdaniem doręczenie spornej korespondencji zostało dokonane wadliwie, jednakże okoliczność ta nie została przez nich w żaden sposób uprawdopodobniona. W niniejszej sprawie nie przedstawiono żadnych środków dowodowych pozwalających na podważenie domniemania wynikającego z ww. dokumentu (zwrotnego potwierdzenia odbioru), sporządzonego zgodnie z obowiązującymi wymogami. Dowodem takim nie jest również przedłożone przez pełnomocnika przy piśmie z dnia 18 października 2024 r., pismo Poczty Polskiej z dnia 10 października 2024 r. stanowiące odpowiedź na reklamację dotyczącą przedmiotowej przesyłki. Przeciwnie bowiem do stanowiska pełnomocnika, w piśmie tym nie uznano reklamacji za zasadną, a poinformowano Stronę o braku możliwości dokonania szczegółowych ustaleń w sprawie, z uwagi na okoliczność, iż listonosz obsługujący rejon doręczeń z ul. [...] nie jest obecnie pracownikiem Poczty Polskiej. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, iż przesyłki doręczane są zgodnie z ogólnymi zasadami doręczenia przesyłek uregulowanymi w ustawie z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo Pocztowe. W zaistniałych okolicznościach organ uznał, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu, mające wskazywać na brak winy stron w uchybieniu terminu, nie zostały uprawdopodobnione. Nie godząc się z przytoczonym rozstrzygnięciem Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 162 § 1 i art. 187 Op, polegające na wadliwym przyjęciu przez organ podatkowy, iż okoliczność uchybienia terminu bez winy strony powinna zostać udowodniona, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że skarżąca nie spełniła dyspozycji art. 162 § 1 Op, podczas gdy z oglądu całej sytuacji, treści przedłożonych dowodów i brzmienia naruszonego przepisu jasno wynika, że skarżąca miała uprawdopodobnić i uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy; b) art. 191 Op, polegające na dokonaniu nie swobodnej, lecz dowolnej oceny dowodów, przejawiającej się w: stwierdzeniu, że z pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 10 października 2024 r., stanowiącego odpowiedź na reklamację przesyłki nr [...] wynika, iż "nie uznano reklamacji za zasadną" (str. 4 zaskarżonego postanowienia), co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych organu, podczas gdy z przedstawionego dowodu nie wynika, by nie uznano zasadności reklamacji, a co więcej sprawę potraktowano poważnie, inicjując w tym zakresie środki nadzoru odpowiednich służb i przepraszając Skarżącą za zaistniałą sytuację (vide: zagubienie przesyłki, brak możliwości ustalenia faktu doręczenia, zwolnienie listonosza odpowiedzialnego za to konkretne doręczenie); c) art. 180 § Op, polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków wymienionych we wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu, którzy to świadkowie jako właściciele lub przedstawiciele firm znajdujących się w tej samej lokalizacji co firma Skarżącej mogli potwierdzić notoryczne problemy z prawidłowością doręczeń pocztowych pod wskazanym adresem, czego Organ jednak bez uzasadnienia zaniechał. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Na wstępie podnieść należy, że Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie). Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat wskazanych przesłanek Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 Op, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uchybienie terminowi zawitemu powoduje, że dokonana czynność jest bezskuteczna prawnie. Uchybienie terminowi wiąże się najczęściej z niewykonaniem konkretnej czynności procesowej w ściśle określonym – przez organ podatkowy lub przepis prawa – czasie. W przypadku gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który – stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 Op – wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy musi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Op stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Sąd w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd, że dopiero wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania otwiera drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Umożliwia ono zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako załatwionej postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 2.07.2024 r., sygn. akt I SA/Wr 694/23 i przytoczone w nim orzecznictwo). W tym miejscu należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny Opolu wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Op 1028/24 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z 14 sierpnia 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika data doręczenia decyzji organu I instancji. Sąd uznał za niewyjaśnioną okoliczność czy i – jeżeli tak – to gdzie doręczyciel pozostawił wymagane zawiadomienie o miejscu odbioru przesyłki i czy była to skrzynka pocztowa czy inne miejsce, wymagane przepisami art. 150 Op. Dodatkowo w ocenie Sądu wątpliwości odnośnie daty doręczenia decyzji wzmaga fakt doręczenia decyzji Skarżącej w siedzibie organu – w dniu 11.03.2024 r. Okoliczność doręczenia Skarżącej dokumentu decyzji potwierdza "Potwierdzenie odbioru", podpisane przez Skarżącą. Fakt, iż organ wydał Skarżącej nie kserokopię a właśnie egzemplarz decyzji oraz iż uczynił to w swojej siedzibie i uzyskał potwierdzenie owej okoliczności na dokumencie "Potwierdzenia odbioru", mógł uzasadniać przekonanie Skarżącej, iż to właśnie w tym dniu – a zatem 11.03.2024 r. - doszło do doręczenia w trybie art. 148 § 2 pkt 1 Op i że od tego dnia biegnie termin do wniesienia odwołania właśnie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd rozpoznając skargę w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że skoro uchylono postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania to otwarta pozostaje nadal sprawa wejścia do obrotu decyzji wymiarowej oraz rozpoczęcia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji więc merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest możliwe (zob. wyrok NSA z 29.08.2017 r., sygn. akt II FSK 2288/15). Zaskarżone postanowienie podlega zatem uchyleniu, bowiem uchylone zostało postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W sytuacji zatem, gdy Sąd zakwestionował ustalenia organu co do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, byt prawny postanowienia o odmowie przywrócenia tegoż terminu jest ściśle związany z tym pierwszym rozstrzygnięciem. Sąd w niniejszej sprawie podziela przy tym pogląd, że dopiero wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania otwiera drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Umożliwia ono zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2021 r., I SA/Po 752/20, oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2021 r., III FSK 4254/21). W konsekwencji brak było podstaw prawnych do uznania, że decyzja wymiarowa z dnia 10 stycznia 2024 r. została skutecznie doręczona. W związku z tym organ przedwcześnie wydał rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 Op nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Skoro zatem Sąd uchylił postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi, to należało uznać, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienia SKO narusza art. 162 § 1 Op w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wydano je w stosunku do terminu, którego uchybienie jest okolicznością wymagająca wyjaśnienia (z uwagi na uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania wyrokiem w sprawie o sygn. akt I SA/Op 1028/24). Innymi słowy, organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pomimo tego, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w zakresie tego czy w ogóle do uchybienia terminu doszło był niepełny, skutkiem tego okoliczności faktyczne zostały przez organ ustalone i ocenione błędnie (na obecnym etapie). Wydanie zaskarżonego postanowienia w świetle omówionych braków było zatem przedwczesne. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ winien przede wszystkim ustalić, uwzględniając uwagi Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, czy istotnie doszło do ostatecznego stwierdzenia uchybienia terminu, a następnie ocenić czy rozpoznanie wniosku na danym etapie pozostaje uzasadnione, a jeśli tak to czy wniosek ten zasługuje na uwzględnienie w świetle art. 162 § 1 Op. Biorąc pod uwagę to, co wyżej powiedziano, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (100 zł) oraz opłaty od pełnomocnictwa (17 zł), a także wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej będącego adwokatem (480 zł), wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).